Από τι πέθανε ο Μέγας Αλέξανδρος

Διάγνωση από διεθνώς αναγνωρισμένο γιατρό, με βάση τα αρχαία κείμενα

Θεωρείται, και δικαίως, μια από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της ιστορίας: Πέρα από ικανότατος στρατιωτικός διοικητής, ο Μέγας Αλέξανδρος (356 πΧ- 323 πΧ) σηματοδότησε το τέλος μιας εποχής και την έναρξη μιας νέας, φέρνοντας την Ανατολή και τη Δύση πιο κοντά από ό,τι είχαν έρθει ποτέ άλλοτε στο παρελθόν. Οι κατακτήσεις του αποτέλεσαν την ανατολή της Ελληνιστικής Περιόδου, η επίδραση της οποίας θα συνεχιζόταν για πολλά χρόνια μετά την πτώση των τελευταίων ελληνιστικών βασιλείων- οπότε και ο ρόλος του ως προς την εξάπλωση και επίδραση του ελληνικού πολιτισμού στην παγκόσμια ιστορία δεν μπορεί να αμφισβητηθεί.



Ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της ιστορίας του Αλεξάνδρου του 3ου της Μακεδονίας είναι το τελευταίο της: Ο θάνατός του σε νεαρή ηλικία άφησε ακέφαλη μια αυτοκρατορία όμοια της οποίας ο κόσμος δεν είχε ξαναδεί, και οι «επιτάφιοι αγώνες» που ακολούθησαν μεταξύ των Διαδόχων – με πολέμους, μηχανορραφίες και δολοπλοκίες που συγκλόνισαν τον γνωστό τότε κόσμο- κάνουν το «Game of Thrones» να φαντάζει παιδικό παραμύθι. Ως εκ τούτου, πολλά είναι αυτά που έχουν λεχθεί για το πώς πέθανε ο Αλέξανδρος: Επρόκειτο για ασθένεια ή μήπως ήταν δηλητήριο που του πέρασε κάποιος αντίπαλος ο οποίος δεν μπορούσε να τον αντιμετωπίσει στα ανοιχτά; Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, σε αυτό το ερώτημα είναι δύσκολο να δοθούν απαντήσεις 2.300 χρόνια μετά- ωστόσο, με βάση τα αρχαία κείμενα, είναι δυνατόν να επιχειρηθεί μια ερμηνεία των αναφερόμενων συμπτωμάτων και της πορείας της υγείας του, σε συνδυασμό με το ευρύτερο πλαίσιο των γεγονότων της συγκεκριμένης περιόδου.

Μια τέτοια ακριβώς ερμηνεία επιχειρεί ο Εμμανουήλ Χρ. Χριστοφορίδης, καθηγητής Χειρουργικής ΑΠΘ και διευθυντής Β′ Χειρουργικής στο ΓΝΘ «Γ. Γεννηματάς»: Αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα του Αρριανού, το Διόδωρου, του Κούρτιου, του Ιουστίνου, του Πλουτάρχου, αλλά και από έργα της βιβλιογραφίας της σύγχρονης ιατρικής και ιστοριογραφίας, ο κ. Χριστοφορίδης αναλύει στη HuffPost Greece τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου από την ιατρική σκοπιά.

Αναλύοντας το σενάριο της συνωμοσίας:
Μπορεί να υπήρξε δηλητήριο;

Προσεγγίζοντας κανείς το μυστήριο (εντός ή εκτός εισαγωγικών) του θανάτου του Μ. Αλεξάνδρου, αναπόφευκτα θα εξετάσει το σενάριο της δολοφονίας– ωστόσο, πέρα από τις συνωμοσιολογίες, το ενδεχόμενο της δηλητηρίασης μπορεί να εξεταστεί μόνο με βάση τα συμπτώματα που αναφέρθηκαν. Από αυτή την άποψη, ο κ. Χριστοφορίδης υπογραμμίζει πως κανένα από τα συνηθισμένα δηλητήρια δεν παρουσίαζε συμπτώματα πυρετού. Ωστόσο, αυτό δεν καταρρίπτει το σενάριο αυτό: «Για να γίνει κατανοητή στην πραγματική της έκταση η φθοροποιός μαγγανεία, πρέπει στα υλικά της όπλα να συμπεριλάβουμε και τα μολυσματικά υλικά. Με τα γνωστά σε μας συμπτώματα ο τυφοειδής πυρετός (typhoid fever) είναι μία εξαιρετικά πιθανή αιτία θανάτου για τον Αλέξανδρο» σημειώνει ο κ. Χριστοφορίδης, υπογραμμίζοντας πως η μικροβιακή μολυσματική πρώτη ύλη είναι εύκολο να βρεθεί κατά τους καλοκαιρινούς κυρίως μήνες, αφού ο εν λόγω βάκιλος (του Eberth) πολλαπλασιάζεται σε μολυσμένα νερά από τα κόπρανα και τις εκκρίσεις ανθρώπου που έχει νοσήσει. «Συχνά όμως ακόμα και στα κόπρανα ανθρώπων που δεν έχουν νοσήσει υπάρχει ο βάκιλος του τυφοειδούς πυρετού και αναπτύσσεται σε υγρούς και σκιερούς αποχετευτικούς τόπους» αναφέρει ο κ. Χριστοφορίδης, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι αυτοί που ενδεχομένως να επιδίωκαν να υπονομεύσουν την υγεία του βασιλιά με αυτόν τον τρόπο (προκαλώντας του σοβαρή ασθένεια μέσω μόλυνσης της τροφής του) χρειάζονταν απλά να έχουν πρόσβαση στην τροφή του, καθώς η επιμόλυνση γίνεται κυρίως μέσω της πεπτικής οδού, και οι κύριοι τρόποι μετάδοσης είναι το ράντισμα φρούτων και λαχανικών με μολυσμένο νερό – ή μέσω του ίδιου του νερού απευθείας.

Σε κάθε περίπτωση, το σενάριο της δηλητηρίασης είχε και έχει αρκετούς υποστηρικτές, που βάζουν στην υπόθεση το σενάριο της εκδίκησης: Ο ιστορικός Ιερώνυμος της Καρδίας προβάλλει μια εκδοχή όπου το δηλητήριο απεστάλη από τη Μακεδονία, και στην οποία εμπλέκει τον Αντίπατρο (άσπονδο αντίπαλο της Ολυμπιάδας, μητέρας του Αλέξανδρου) και τον γιο του Κάσσανδρο, τον οινοχόο Ιόλα (επίσης γιο του Αντίπατρου) και, σε μια τολμηρή στα μάτια πολλών υπόθεση, τον ίδιο τον δάσκαλο του Μακεδόνα βασιλιά, Αριστοτέλη. Ο Αρριανός, ο Κούρτιος και ο Διόδωρος ο Σικελιώτης δεν φαίνονται να ασπάζονται ιδιαιτέρως αυτή την εκδοχή, αν και ο Ιουστίνος φαίνεται να την πιστεύει.

Ο κ. Χριστοφορίδης σημειώνει πως η εξέλιξη της κατάστασης του Αλέξανδρου δεν φαίνεται να συμβαδίζει με το σενάριο της δηλητηρίασης– ωστόσο, με βάση αυτή τη θεωρία, και τα αρχαία κείμενα που περιγράφουν ότι ο Αλέξανδρος ένιωσε μεγάλους πόνους στο στομάχι λίγο μετά την κατανάλωση μεγάλης ποσότητας κρασιού, πιθανός «ένοχος» θα μπορούσε να κριθεί ένα δηλητηριώδες φυτό (που θα του χορηγήθηκε με το κρασί), με την επιστημονική ονομασία Veratrum album, που ανήκει στην οικογένεια των κρίνων και είναι γνωστό ως λευκός ελλέβορος. Το εν λόγω φυτό χρησιμοποιούσαν συχνά οι αρχαίοι Έλληνες ως βότανο κατά του εμετού, ωστόσο ήταν σε θέση να επιφέρει και τον θάνατο, με παρόμοια συμπτώματα με αυτά που αναφέρονται πως είχε ο Αλέξανδρος. Υπάρχει και το σενάριο της χρήσης αρσενικού, ωστόσο, όπως τονίζει ο κ. Χριστοφορίδης, αν ίσχυε κάτι τέτοιο, ο Μακεδόνας βασιλιάς θα είχε πεθάνει πολύ γρηγορότερα από τις 14 ημέρες που ήταν άρρωστος πριν τον θάνατό του.

Αναλύοντας τα παθολογικά αίτια:
Ποιοι είναι οι «ύποπτοι»- η πορεία της νόσου

Περνώντας στα παθολογικά αίτια, τα πράγματα γίνονται σαφώς πιο πολύπλοκα, καθώς οι πιθανοί «ύποπτοι» είναι πολλοί: Η ελονοσία έχει το βασικό σύμπτωμα του πυρετού, ωστόσο, όπως σημειώνει ο κ. Χριστοφορίδης, ο τύπος του πυρετού του 32χρονου βασιλιά δεν φαίνεται να ήταν αυτός της ελονοσίας.

Ως προς τον τυφοειδή πυρετό που προαναφέρθηκε, φαίνεται πιο πιθανός «υποψήφιος» λόγω της εποχής (καλοκαίρι- Ιούνιος του 323 πΧ), ωστόσο έτεινε να παρουσιάζεται σε επιδημίες, και εκείνη την περίοδο δεν είχαν αναφερθεί μαζικοί θάνατοι με τα ίδια συμπτώματα.

Το ενδεχόμενο της πνευμονίας φαντάζει επίσης πιθανό, ωστόσο, βάσει των αναφορών, το λουτρό που πήρε ο Αλέξανδρος και που θα μπορούσε να την είχε προκαλέσει ήταν προς ανακούφιση του πυρετού, ο οποίος προϋπήρχε. Ένας άλλος «ύποπτος» είναι ο ιός του Δυτικού Νείλου– εκδοχή που υποστηρίζουν οι Αμερικανοί επιδημιολόγοι Τζον Μαρ και Τσαρλς Κάλισερ, οι οποίοι αποδίδουν τον θάνατο του Έλληνα στρατηλάτη σε εγκεφαλίτιδα από τον ιό του Δυτικού Νείλου, βασιζόμενοι σε απόσπασμα του Πλούταρχου, όπου αναφέρεται πως ο Αλέξανδρος είδε μερικές εβδομάδες πριν τον θάνατό του ένα σμήνος από άρρωστα κοράκια (σημειώνεται πως ο ιός του Δυτικού Νείλου προσβάλλει πουλιά και άλλα ζώα και μεταδίδεται στον άνθρωπο από τα κουνούπια.

Ο κ. Χριστοφορίδης στέκεται ιδιαιτέρως σε μια άλλη εκδοχή, αυτήν της οξείας χολαγγειΐτιδας- οξείας παγκρεατίτιδας και, σε αυτό το πλαίσιο, παρουσιάζει εκτενώς την πορεία της νόσου κατά τις 14 ημέρες που οδήγησαν στον θάνατο του βασιλιά:

Ημέρα 1η: Μετά από βαρύ φαγητό και οινοποσία, σε δείπνο, αναφέρεται πόνος έντονος – διαξιφιστικός, με αντανάκλαση αρχικά προς το θώρακα και μετά και προς την κοιλία (κωλικός). Ο πόνος συνοδεύεται από έμετο προκλητό – ανακουφιστικό. Ακολουθεί ρίγος και πυρετός.

Ημέρα 2η: Το ρίγος εξακολουθεί και ο ασθενής αισθάνεται σωματική εξάντληση. Παρά ταύτα δέχεται πρόσκληση για να συνεχίσει το βράδυ τη διασκέδασή του. Ακολουθεί οινοποσία, μέχρι μέθης. Επανεμφανίζεται κωλικός πόνος με αντανάκλαση προς την ωμοπλάτη. Τον πόνο συνοδεύουν ρίγος και πυρετός. Οι γιατροί του δηλώνουν αδυναμία να τον βοηθήσουν και προβλέπουν ταχεία εξέλιξη της καταστάσεώς του.

Ημέρα 3η: Ο πυρετός παραμένει υψηλός, αναφέρονται δε ιδρώτες και ρίγος. Ο ασθενής παρουσιάζει βυθιότητα και σωματική αδυναμία (κατάπτωση).

Ημέρα 4η: Ο πυρετός συνεχίζεται υψηλός, είναι κάτωχρος, παρουσιάζει σαφή επιδείνωση της καταστάσεώς του, δεν έχει δε και καλή επικοινωνία (συγχυτική κατάσταση).

Ημέρα 5η: Ο ασθενής βρίσκεται σε «κρίσιμη κατάσταση» και περνά μια δύσκολη ημέρα.

Ημέρα 6η: Ο ασθενής παρουσιάζει θόλωση της διάνοιας, έχει παραλήρημα και διεγέρσεις. Ο πυρετός και το ρίγος εξακολουθούν, εκδηλώνεται δε και ίκτερος. Η κατάσταση κρίνεται ως πολύ βαριά.

Ημέρα 7η: Αναφέρεται, εντός έξι ημερών από της έναρξη της ασθενείας του, σαφής επιδείνωση της καταστάσεώς του.

Ημέρα 8η: Το σώμα του είναι ψυχρό και παρουσιάζει γενικότερη «οργανική κάμψη». Οι ιατροί του παλεύουν για να τον συνεφέρουν.

Ημέρα 9η: Το πρόσωπό του είναι χλωμό, τα χείλη του τραβηγμένα, τα μαλλιά του φαίνονται αραιά και θαμπά από τους κολλώδεις ιδρώτες. Τα μάτια του έδειχναν να σβήνουν. Κατάσταση ως επί επαπειλούμενου κώματος.

Ημέρα 10η και 11η: Ο πυρετός του εξακολουθεί βασανιστικός η δε κατάστασή του είναι πολύ βαριά. Τα άκρα του είναι ψυχρά και παρουσιάζει προϊούσα επιδείνωση.

Ημέρα 12η: Η κατάστασή του περιγράφεται ως πολύ βαριά και μη αναστρέψιμη. Οι πόνοι χειροτέρεψαν, και χάνοντας κάθε ελπίδα να σωθεί, έβγαλε το δακτυλίδι του και ερωτηθείς σε ποιόν να το παραδώσουν απάντησε: «Τω κρατίστω».

Ημέρα 13η: Νέο κώμα. Παρουσιάζει δυσχέρεια αναπνοής. Το πρόσωπό του είναι κάτωχρο και δείχνει να έχει αβάσταχτους πόνους. Τα χείλη του τα κρατάει σφιχτά, τα δε μάτια του είναι «ρουφηγμένα». Κατάσταση η οποία μπορεί να χαρακτηρισθεί ως «Ιπποκράτειο προσωπείο».

Ημέρα 14η:Θάνατος του Μ. Αλεξάνδρου

Συμπεράσματα- διάγνωση

«Η εισβολή, μετά από βαρύ γεύμα και οινοποσία (την οποία φαίνεται ότι συνήθιζε ο βασιλιάς) και η όλη εξέλιξη παρουσιάζεται μάλλον τυπική της διαδρομής μας κρίσεως οξείας παγκρεατίτιδας, μάλλον λιθιασικής αιτιολογίας» αναφέρει ο κ. Χριστοφορίδης, προσθέτοντας πως υπάρχουν δε μερικές αναφορές από τις οποίες φαίνεται ότι ο Μέγας Αλέξανδρος έπασχε από χολολιθίαση με συχνές κρίσεις πόνου. «Όπως είναι γνωστό, η χολολιθίαση συνοδεύεται από αρκετές επιπλοκές. Από αυτές άλλες είναι απλές και συνήθεις και άλλες, ευτυχώς οι σπανιότερες, σοβαρές ή/ και επικίνδυνες όπως, η οξεία πυώδης ή σηπτική χολοκυστίτιδα – χολαγγειΐτιδα ή η οξεία νεκρωτική ή σηπτική παγκρεατίτιδα που χωρίς τη δέουσα αντιμετώπιση, μπορεί να είναι όχι μόνον επικίνδυνες αλλά και συχνά θανατηφόρες».

Καταλήγοντας, ο κ. Χριστοφορίδης σημειώνει πως η διαδρομή της ασθένειας ήταν «τυπική στην εισβολή, προϊούσα στην εξέλιξη και μη αναστρέψιμη στην κατάληξη. Ο θάνατός του ήταν σύντομος και όχι αιφνίδιος, εμπύρετος και βασανιστικός και αναπόφευκτος. Προηγήθηκε της ασθενείας του βαρύ γεύμα και κατάχρηση οινοπνεύματος. Είναι γνωστό δε ότι, παρά την εισβολή της νόσου, επακολούθησε και την επόμενη ημέρα κατάχρηση (μέχρι μέθης) οινοπνεύματος. Η κλινική εικόνα, εισβολή και εξέλιξη είναι τυπική. Δηλαδή:Ο πόνος οξύς, διαξιφιστικός (κωλικός) με αντανάκλαση προς το θώρακα και ακολούθως προς την κοιλία, ο οποίος συνοδεύεται από εμετό (ανακουφιστικό), ρίγος και πυρετό. Ο πόνος με αντανάκλαση προς την ωμοπλάτη, ”κωλικός του ήπατος”, οι κολλώδεις ιδρώτες, η ωχρότητα, η συγχυτική κατάσταση, η σωματική κατάπτωση, η θόλωση της διανοίας, το παραλήρημα, η διέγερση, τα ψυχρά άκρα, η προϊούσα επιδείνωση, μέχρι το Ιπποκράτειο προσωπείο, κατάσταση η οποία εξελίσσεται εντός 14 ημερών προς τον θάνατο, είναι τυπική της εξελίξεως σηπτικής καταστάσεως επί εδάφους οξείας παγκρεατίτιδας».

«Η επιπλοκή της οξείας νεκρωτικής παγκρεατίτιδας, πιθανότατα λιθιασικής αιτιολογίας, φαίνεται ότι οδήγησε τελικά σε σήψη και πολυοργανική ανεπάρκεια που είναι και η αιτία θανάτου του Μεγάλου Αλεξάνδρου» καταλήγει ο καθηγητής Χειρουργικής του ΑΠΘ- ολοκληρώνοντας τη διάγνωση του Μακεδόνα βασιλιά.

Από το Huffington Post, 
Κώστας Μαυραγάνης, 
Δημοσιογράφος

Στη φωτογραφία: 
Ο Ιατρός Εμμανουήλ Χριστοφορίδης
φωτογραφίζει το άγαλμα του Μ. Αλεξάνδρου
στη Θεσσαλονίκη


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Από τι πέθανε ο Μέγας Αλέξανδρος
    Θεωρείται, και δικαίως, μια από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της ιστορίας: Πέρα από ικανότατος στρατιωτικός διοικητής, ο Μέγας Αλέξανδρος (356 πΧ- 323 πΧ) σηματοδότησε το τέλος μιας εποχής και την έναρξη μιας νέας, φέρνοντας την Ανατολή και τη Δύση πιο κοντά από ό,τι είχαν έρθει ποτέ άλλοτε στο παρελθόν. Οι κατακτήσεις του αποτέλεσαν την ανατολή της Ελληνιστικής Περιόδου, η επίδραση της οποίας θα συνεχιζόταν για πολλά χρόνια μετά την πτώση των τελευταίων ελληνιστικών βασιλείων- οπότε και ο ρόλος του ως προς την εξάπλωση και επίδραση του ελληνικού πολιτισμού στην παγκόσμια ιστορία δεν μπορεί να αμφισβητηθεί.
  2. Δεν το πιστεύω
    ΓΙΩΡΓΟΣ Κ. ΚΥΡΜΕΛΗΣ Εἶναι φυσικό, σέ τραγικές καί ἐξευτελιστικές γιά την πατρίδα στιγμές πού ἔφεραν στόν τόπο οἱ κακῆ τῆ μοίρα κυβερνῆτες του, νά ψάχνει ἡ μνήμη μας ἀνθρώπους πού ἔδωσαν τή ζωή τους γιά τόν τόπο αὐτό. Πού στέγνωσαν καί ἑκούσια ἀποξήραναν τόν ἐσωτερικό τους κόσμο, τίς ἁπλές καί ἀνθρώπινες χαρές τῆς ἐπίγειας ζωῆς, κι ἀφοσιώθηκαν  κι ἀφιερώθηκαν σέ ἀγῶνες δύσκολους και σκληρούς μόνο καί μόνο νά δοῦν αύτόν τόν πάντα προδομένο τόπο ν΄ἀλλάζει δρόμο καί τρόπο καί βίο. Στή διαιώνια ἱστορία μας ὑπῆρξαν πάντα τέτοιοι ἡγέτες-ἄνθρωποι. Προς τούς ὁποίους προσέτρεχε ὁ λαός σέ στιγμές ἀπελπισίας, τρόμου καί πανικοῦ καί μάλιστα κι ὃταν εἶχαν ἤδη πεθάνει.
  3. Προσωπικότητες της Μακεδονίας
    Μετά αυτή τη σύντομη περιήγηση στο χώρο της Μακεδονίας, περνάμε σε έναν άλλο χώρο, των προσωπικοτήτων της, που προέρχονται από διάφορες πόλεις της και διακρίνονται για τα ποικίλα προσόντα τους. Σε αυτή την αναφορά τηρείται μία χρονολογική πορεία που ξεκινάει τον 5ο αι. με το Στωβαίο Ιωάννη, γραμματικό και συγγραφέα Ανθολογίας της Ελληνικής Γραμματείας. Ακολουθούν δύο άντρες, με το όνομα: Ποσείδιππος, που έζησαν τον 4ο και 3ο αι.
  4. Οι Μακεδόνες - Ε
    ©Πιπίνα Δ. Έλλη (Dr Pipina D. Elles) Sydney, Australia Οι διάδοχοι του Μ. Αλεξάνδρου Τον Περδίκκα (τον αρχαιότερο των στρατηγών του Μ. Αλεξάνδρου που εργάστηκε ολόψυχα για την ενότητα του κράτους το οποίο κληροδότησε στους στρατηγούς του και στους συνεργάτες του, ο Αλέξανδρος, με τον θάνατο του) αντικατέστησε ο Αντίπατρος που πέθανε αποσυρόμε­νος στην Μακεδονία. Ετούτος όρισε ως διάδοχό του τον Πολυσπέρχοντα, αντί του γιου του Κασσάνδρου. Ο Κάσσανδρος όμως αποφάσισε να εκτοπίσει τον Πολυσπέρχοντα. Ήρθε λοιπόν κατά της Μακεδονίας, νίκησε τον Πολυσπέρχοντα στην Πύδνα το 316 π. Χ., συνέλαβε μά­λιστα και καταδίκασε σε θάνατο την Ολυμπιάδα και παν­τρεύτηκε την κόρη της Θεσσαλονίκη[1], την αδερφή του Μ. Αλεξάνδρου. Ο έκπτωτος Πολυσπέρχων, κατέφυγε στους Αιτωλούς.
  5. Το Μακεδονικό Ζήτημα
    Από το 1870 παρουσιάζονται σερβικές και βουλγαρικές διεκ­δικήσεις επί της Μακεδονίας. Η δημιουργία του IMRO (Internal Macedonian Revolutionary Organisation) από τον Goce Delkev και άλλους πέντε Βουλγάρους, στοχεύει στην εξουδετέρωση εξωτερικών επιδράσεων και στην διάσωση της Βουλγαρικής εθνικότητας (όπως καταθέτει ο Ivan Hadzhinicolov[2]), με την ίδρυση της «Μακεδονίας για τους Μακεδόνες». Στην πραγματικότητα όμως οι Βούλγαροι απέβλεπαν στην μέλλουσα προσάρτηση της Μακεδονίας[3] στη χώρα τους τη Βουλγαρία, παρόμοια όπως είχε συμβεί και με την Ανατολική Ρωμυλία (σύμφωνα με τις αποφάσεις του συνεδρίου του Βερολίνου, το 1878).
  6. Οι Μακεδόνες - Δ
    Ο Αλέξανδρος[1], διαδέχτηκε τον πατέρα του Φίλιππο στον θρόνο σε ηλικία είκοσι (20) ετών, ανακηρυχθείς βασιλιάς α­πό τους στρατευμένους Μακεδόνας. Ο Διόδωρος[2] καταθέτει ότι ο Αλέξανδρος από τη μεριά του Φιλίππου ήταν απόγονος του Ηρακλή και από τη μεριά της μητέρας του απόγονος των Αιακιδών. Κληρονόμησε λοιπόν –σύμφωνα με την ελληνική παράδοση και πεποίθηση- σπουδαία φυσική δύναμη και ποιότητες ήθους.
  7. Οι Μακεδόνες - Γ
    ©Πιπίνα Δ. Έλλη (Dr Pipina D. Elles) Sydney, Australia Ο Φίλιππος Αγνώστου - Jastrow (2006), Κοινό Κτήμα, https://commons. wikimedia.org/ w/index.php?curid=640435 Σε ετούτη τη δύσκολη περίοδο για τη Μακεδονία, ανεβαίνει στην εξουσία ο γιος του Αμύντα Γ’, ο Φίλιππος, μόλις 23 ετών. Στην αρχή ορίζεται ως επίτροπος του ανήλικου ανιψιού του, γιου του Περδίκκα.  Σύντομα όμως στέφεται Βασιλιάς ο ίδιος. Υπό τη βασιλεία του  η Μακεδονία γνωρίζει, όσο ποτέ άλλοτε, μεγάλη στρατιωτική και πολιτική ακμή. Ο Πυθαγόρειος φιλόσοφος Παμμένης, διδάσκαλος του Φιλίππου στις Θήβες, την περίοδο που νεαρός (στα δεκαπέντε του) ο Φίλιππος είχε κρατηθεί ως όμηρος και μάλιστα για περισσότερο από δύο χρόνια[1], λέει ότι ο μαθητής του αγά­πησε τον πολιτισμό που γνώρισε στη Θήβα και μελέ­τησε τα στρατιωτικά πράγματα των Θηβαίων. Μετά από τον φόνο του Πτολεμαίου, ο Περδίκκας, αδερφός του Πτολεμαίου, διόρισε τον Φίλιππο διοικητή επαρχίας στην Μακεδονία, όπου εκείνος συγκρότησε και οργάνωσε στρατό, σύμφωνα με τις δικές του γνώσεις και αντιλήψεις. Με αυτόν τον στρατό επιβλή­θηκε εν γένει, στους Μακεδόνες.
  8. Οι Μακεδόνες - Β
    Η μάχη της Χαιρώνειας[1] δεν ήταν το τέλος της Ελληνικής Ιστορίας, όπως μερικοί ιστορι­κοί του 19ου αι. υποστήριξαν, αλλά η αρχή ενός και­νούργιου κεφαλαίου στην Ελληνική Ιστορία. Οι Ελληνιστικοί χρόνοι υπήρξαν για την Ελλάδα η χρονική περίοδος κατά την οποία η Ελληνική γλώσσα υπερβαίνει τα τότε Ελληνικά σύνορα και αποβαίνει «παγκόσμια». Ετούτη την περίοδο έχουμε τη δημιουργία σπουδαίων έργων. Από τον όρο της Αγίας Γραφής[2] «Ελληνισταί», ο Joh Gust. Droysen υιοθετεί και χρησιμοποιεί τους όρους «Ελληνιστικοί χρόνοι» και Hellenismus (Ελληνισμός). Άλλοι τοποθετούν την έναρξη των Ελληνιστικών χρόνων στα μέσα του 4ου αι.[3] Ετούτη η εκδοχή ενισχύεται από τον τάφο του «Petosiris» στην Ερ­μούπολη της Αιγύπτου[4], από τον πάπυρο των «Περσών» του Τιμόθεου στο Abousir-el-Meleq[5] και από το Μαυσω­λείο του Δυνάστη της Καρίας, Μαύσωλο[6].
  9. Οι Μακεδόνες - Α
    Οι Αρχαίοι Μακεδόνες, ανήκουν στα Ελληνικά φύ­λα τα οποία με την κάθοδο των Δωριέων[4], στο τέλος της 2ης π. Χ. χιλιετηρίδας, εγκαταστάθηκαν στο ΒΑ τμήμα της Ελληνικής Χερσονήσου. Οι Μακεδόνες δεν προχώρησαν προς νότο, όπως έκαναν τα υπόλοιπα Ελληνικά φύλα, αλλά παρέμειναν στο τμήμα αυτό της Ελληνικής γης η οποία απέβη η πατρίδα τους και ονομάστηκε από αυ­τούς "Μακεδονία"
  10. Μακεδονία σημαίνει...
    Ο Stephen G. Miller, Επίτιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Berkley, Καλιφόρνια, ΗΠΑ, εξηγεί σε επιστολή του ότι γιατί τα Σκόπια σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ονομάζονται Μακεδονία. Συγκεκριμένα, γράφει ο διάσημος Αμερικανός Καθηγητής προς τον Εκδότη του Archaeology...
  11. Μακεδονικος Αγωνας 1904 -1908
    Διάλεξη στη Μελβούρνη, Αυστραλία, στις 03 Νοεμβρίου 2013. Η διάλεξη διοργανώθηκε από την Ένωση Θεσσαλονικέων "Ο Λευκός Πύργος", την Κοινότητα Ώκλη και Περιχώρων το Ημερήσιο Ελληνικό Κολλέγιο Oakleigh Grammar και την Ελληνική Σχολή Ζήνων Μελβούρνης στο πλαίσιο 29ων γενεθλίων της αδελφοποίησης μεταξύ των πόλεων Θεσσαλονίκης και Μελβούρνης.
  12. Κρουσοβο - Γευγελη
    Θεωρείται ότι το όνομά της έχει κοινή ρίζα με τα «Κρούσια» και προέρχεται από το μακεδονικό όνομα «Κρούσσος». Η ελληνική κοινότητα του Κρουσόβου, βλαχόφωνη στην πλειονότητά της, ήταν μια από τις ανθούσες του βορειομακεδονικού χώρου. Πληθυσμιακά γνωρίζουμε ότι το 1856 το Κρούσοβο είχε 18.000 κατοίκους, κυρίως βλαχόφωνους Έλληνες και λίγους Αλβανούς και Βούλγαρους.
  13. Οχριδα
    Ιδρύθηκε την εποχή του Χαλκού από τον Κάδμο με το όνομα Λυχνίδα ή Λυχνιδός. Πρόκειται για μια από τις αρχαιότερες ελληνικές πόλεις και αποτέλεσε, κατά τους ιστορικούς τηΒόρειο Ακρόπολη του Ελληνισμού. Η σύγχρονη πόλη της Αχρίδας βρίσκεται πάνω στα ερείπια της αρχαίας ελληνικής πόλης Λυχνιδού, που η ίδρυσή της τοποθετείται τον 6ο αιώνα π.χ. Στα βυζαντινά χρόνια τη συνατάμε ως Ιουστινιανή.
  14. Στρώμνιτσα
    Η αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή έχει αποκαλύψει πλήθος αρχαίων ελληνικών αγαλμάτων, αγγείων, νομισμάτων, ελληνικών (και λίγων ρωμαϊκών) επιγραφών. Εδώ στην αρχαιότητα υπήρχε η ελληνική πόλη Αστραίον. Στη ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο θα συναντήσουμε την πόλη ως Τιβεριούπολη. Στην πόλη αυτή μαρτύρησαν το 362, επί Ιουλιανού, οι «δεκαπέντε μάρτυρες».
  15. Οι Ελληνες στη FYROM
    Η ένταση μεταξύ των δύο χωρών και το ανεπίλυτο πρόβλημα με την οριστική ονομασία της νέας αυτής χώρας, δημιούργησαν εντάσεις και αύξησαν τις προκαταλήψεις και στις δύο πλευρές των συνόρων. Η υποχώρηση του σλαβομακεδονικού εθνικισμού, που εκτιμώ ότι είναι η κύρια πηγή έντασης, και ο έντιμος συμβιβασμός ανάμεσα στις δύο χώρες...
  16. Οι Αλυκες του Κιτρους
    Στην παραλία του Κίτρους και στην αρχαία θέση Αθεράδα, όπου και το ακροτήριο Αθερίς, εκεί που πιστεύονταν και πιστεύεται ότι υπήρχε το αρχαίο λιμάνι της Πύδνας, υπάρχουν σήμερα εγκαταστάσεις παραγωγής άλατος. Οι Αλυκές.
  17. Το Κονακι του Κιτρους
    Την τελευταία περίπου εκατονταετία της τουρκοκρατίας, το Κίτρος ήταν τσιφλίκι της οικογένειας Μπίτζιου και μεταβιβάζονταν κανονικά απ’ τον πατέρα στο γιο. Σπουδαιότερος και πιο γνωστός απ’ αυτούς ήταν ο Νικόλαος Μπίτζιος ή Νικολάκης, όπως τον έλεγαν, που έζησε στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα.
  18. Η ιστορια του Ρουπελ
    Η Ιστορία ενός λαού δεν είναι μόνον οι λαμπρές του νίκες και τα φανταχτερά κι ένδοξα κατορθώματά του, αλλά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της και τα σφάλματα και οι αποτυχίες του, γι’ αυτό και είναι επιβεβλημένο, τα μελανά αυτά σημεία της ζωής του, όσο σκοτεινά κι αν είναι, να γίνονται γνωστά και να κοινολογούνται ανεπηρέαστα, σαν καθαρώς ιστορικά γεγονότα και να ερευνούνται με το ίδιο ενδιαφέρον, όσο κι εκείνα που τον προβάλλουν σα λαό και λαμπρύνουν το παρελθόν του.
  19. Μακεδονια - Πυδνα και Χριστιανισμος
    Ο Απόστολος Παύλος, στη διάρκεια της δεύτερης περιοδείας του (52 ή 53 μ.Χ.), προερχόμενος απ’ τη Βέροια και πηγαίνοντας για τη Νότια Ελλάδα, πέρασε, σύμφωνα με την παράδοση, απ’ τη διπλανή Μεθώνη, όπου και επιβιβάστηκε σε πλοίο για την Αθήνα. Από κει «εξαπέστειλαν (αυτόν) οι αδελφοί, πορεύεσθαι ως επί την θάλασσαν»1.
  20. Μακεδονια - Αρχαιο Κιτρος
    Με την κατάκτηση της Μακεδονίας απ’ τον Αιμίλιο Παύλο και τα μέτρα που πήρε το Συνέδριο της Αμφίπολης κι ύστερα απ’ την κατάπνιξη των επαναστάσεων, που επακολούθησαν με τον Ανδρίσκο και τον Αλέξανδρο, η Πύδνα, σαν που υπέστη και τις μεγαλύτερες καταστροφές απ’ τους πολέμους και που αντιμετώπισε πρώτη το οξύ μένος των Ρωμαίων, πέφτει σε οικονομική και κοινωνική στασιμότητα και παρακμή.
  21. Μακεδονια - Επανασταση στην Πυδνα
    ΚΕΦΑΛΑΙΟ  ΟΓΔΟΟ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΥΔΝΑ ΤΟ 148 π.Χ. Τρία χρόνια μετά τη μάχη της Πύδνας, η ρωμαϊκή Σύγκλητος έστειλε αντιπροσώπους της στη Μακεδονία,
  22. Μακεδονια - Αιμιλιος Παυλος και ο θριαμβος
    Ο Αιμίλιος Παύλος γεννήθηκε το 230 ή 229 π. Χ.. Προερχόταν από αριστοκρατική οικογένεια του οίκου των Αιμιλίων. Λέγεται πως ήταν ελληνικής καταγωγής και πως ο πρόγονός του Μάμερκος ήταν γιος του σοφού Πυθαγόρα και ονομάστηκε Αιμίλιος «δια την αιμυλία λόγου και χάριν». Ο Παύλος είχε τύχει καλής μόρφωσης, σύμφωνα με τη ρωμαϊκή και την ελληνική παιδεία κι αγαπούσε τον ελληνικό πολιτισμό. Από μικρός είχε εκπαιδευτεί και στα όπλα κι είχε διακριθεί και στον τομέα αυτό.
  23. Μακεδονια - Πριν τη μαχη της Πυδνας
    Αφού είδαμε περιληπτικά και με μεγάλη συντομία πώς πάτησαν πόδι οι Ρωμαίοι στην Ελλάδα και πώς κατάφεραν να ενισχύσουν και να ισχυροποιήσουν τις θέσεις τους στο έδαφός της, ας δούμε πώς εξελίχτηκαν τα πράγματα στη Μακεδονία, ύστερα απ’ το θάνατο του Φιλίππου του Ε’ και την άνοδο του Περσέα στο θρόνο.
  24. Μακεδονια - Η Πυδνα 500 - 323 π.Χ.
    Απ’ την ενδοχώρα των Βαλκανίων, την Ιλλυρία και τη Μακεδονία, κατέβηκαν κατά καιρούς οι διάφορες ελληνικές φυλές (Ίωνες, Δωριείς, Πελασγοί κ.λ.π.), οι οποίοι και κατοίκησαν τη Μακεδονία και τη Νότια Ελλάδα. Κι απ’ τις πόλεις πάλι της νότιας Ελλάδας ξεκίνησαν αργότερα κύματα Ελλήνων αποίκων, για να κατοικήσουν τα παράλια του Αιγαίου, της Μεσογείου, του Πόντου κ.λ.π.. Κι άλλοτε μεν έδιωχναν παλιούς κατοίκους ή αφομοίωναν υπάρχοντες βαρβαρικούς οικισμούς, άλλοτε δε ίδρυαν κανούριες πόλεις και δημιουργούσαν νέα κέντρα ζωτικά και αξιόλογα, τα οποία επέζησαν χιλιάδες χρόνια κι έγραψαν μακραίωνη κι ενδιαφέρουσα ιστορία, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ιστορική γενικά εξέλιξη των περιοχών που δέσποζαν.
  25. Μακεδονια - Ο Πρωτος Οικισμος
    Η Πύδνα πιστεύεται πως χτίστηκε κατά τον 8ο ή 7ο π.Χ. αιώνα απ’ τους Ερετριείς της Εύβοιας, όπως και η παρακείμενη Μεθώνη[1]. Υπάρχει πιθανότητα στη θέση της Πύδνας να βρήκαν τότε οι Ερετριείς κάποιον άλλο οικισμό, με το ίδιο ή άλλο όνομα, γύρω απ’ τον οποίο να έχτισαν την καινούρια πόλη τους. Την πιθανότητα αυτή ενισχύουν οι πρόσφατες διαπιστώσεις των αρχαιολόγων, που μελέτησαν το μικρό τύμβο, τον οποίο και εντόπισαν το 1981 στην περιοχή του Παλιόκιτρους. Η κατασκευή του τύμβου αυτού ανάγεται στο τέλος της εποχής του χαλκού και στις αρχές της εποχής του σιδήρου.
  26. Το λιμάνι της Πύδνας
    Η Πύδνα είχε αποκτήσει κατά καιρούς ξεχωριστή δύναμη και ιδιαίτερα την εποχή του Φιλίππου του Β’ είχε τονιστεί πολλές φορές απ’ το Δημοσθένη, το μεγάλο ρήτορα των αιώνων, η ζωτικότητά της και η μεγάλη σημασία της, σ’ ότι αφορούσε την ισορροπία των δυνάμεων στον τότε Ελλαδικό και στο Μεσογειακό γενικότερα χώρο. Κι όλη αυτή η διάκριση και η σπουδαιότητα της Πύδνας οφείλονταν στον πλούτο της, στη γεωγραφική της θέση και περισσότερο στο ζωτικής σημασίας λιμάνι της.
  27. Μακεδονία - Μετά τη Μάχη της Πύδνας
    Αμέσως μετά την εκπόρθηση της Πύδνας, ο Αιμίλιος Παύλος έστειλε πρέσβεις του στη Ρώμη, για να αναγγείλουν την περήφανη νίκη του στη Σύγκλητο. Η αντιπροσωπεία αυτή αποτελούνταν από τρεις αξιωματικούς του με επικεφαλής το Μέτελλο. Λίγες μέρες πριν απ’ την τελική νίκη του Αιμιλίου, κυκλοφόρησε φήμη στον ιππόδρομο της Ρώμης, ότι οι Ρωμαίοι νίκησαν τον Περσέα στη Μακεδονία. Το πράγμα, όμως, πέρασε σαν ένας φευγαλέος ψίθυρος και ξεχάστηκε, γιατί δεν υπήρχε συγκεκριμένη πληροφορία. Παρ’ όλα αυτά, ο λαός έτρεξε στους ναούς και πρόσφερε θυσίες και θυμιάματα στους βωμούς, παρακαλώντας τους θεούς να βγάλουν αληθινές αυτές τις φήμες.
  28. Μακεδονικό Πρόβλημα - μέρος β'
    Κι εδώ, ο ρόλος των σλαβόφωνων Ελλήνων, που γεννήθηκαν στην Ελλάδα και ήρθαν στην Αυστραλία με ελληνικά διαβατήρια κι αρνούνται τώρα την πατρίδα τους, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Όλα αυτά είναι εκείνα που, προβαλλόμενα κατάλληλα, συγκινούν ως ένα βαθμό τη διεθνή κοινή γνώμη, η οποία και θα πρέπει να μας ενδιαφέρει περισσότερο. Το όνομα δε Μακεδονία, Μακεδόνες κλπ., φέρνει ακόμα στη μνήμη του πολύ κόσμου του εξωτερικού, που δεν γνωρίζει ιστορικές λεπτομέρειες και αρχαιολογικές, εθνολογικές και γλωσσολογικές ιδιαιτερότητες
  29. Μακεδονικό Πρόβλημα - μέρος α'
    Το Μακεδονικό ζήτημα, όπως είναι γνωστό στις μέρες μας, είναι ένα παρακλάδι ή παράγωγο, κατάλοιπο του μεγάλου Ανατολικού Ζητήματος, του οποίου η αρχή ή καλύτερα η διπλωματική του διατύπωση πάει 140 χρόνια πίσω. Οι τότε Μεγάλες Δυνάμεις, Αγγλία, Ρωσία και Αυστρία εποφθαλμιούν τα εδάφη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, η οποία αρχίζει να καταρρέει και κάθε μια απ’ αυτές ετοιμάζεται και προσπαθεί, με την πτώση του σουλτάνου, να ιδιοποιηθεί, όχι μόνο το πιο μεγάλο αλλά και το πιο ζωτικό τμήμα της καταρρέουσας αυτοκρατορίας.
  30. Η Μαχη της Πυδνας
    Η μάχη της Πύδνας είναι ένα σημαντικότατο ιστορικό γεγονός, γιατί η έκβασή της σημάδεψε βαθιά την πορεία της ανθρωπότητας. Επέδρασε ουσιαστικά στην εξέλιξη του κατοπινού κόσμου κι επηρέασε ανεπανόρθωτα τα βήματα και το μέλλον της φυλής μας. Εδώ, στα χώματα τα δικά μας, στις ρεματιές και στους λόφους της Πιερίας, που ανεβοκατεβαίνουμε κάθε μέρα εμείς αδιάφοροι και από άγνοια, πριν από 2152 χρόνια συγκρούστηκαν δυο κόσμοι...

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
Notify of