Το κουρμπάνι των Θρακιωτών

Το κουρμπάνι (θυσία) των Θρακιωτών

Γράφει η
Καίτη Μελή Παπαπαναγιώτου
Δημοσιογράφος – Συγγραφέας

Άρρηκτα δεμένο με τη θρακιώτικη παράδοση και εν μέρει με τη ζωή είναι το έθιμο του κουρμπανιού, της θυσίας δηλαδή, στη μνήμη του προστάτη των αμπελιών Άγιου Τρύφωνα, ενός μάρτυρα της Εκκλησίας από τη Θράκη, που αποτελεί τη χριστιανική εκδοχή του θεού Διόνυσου, ο οποίος έμαθε στους Θράκες και σε άλλους Έλληνες την καλλιέργεια της αμπέλου και την Παρασκευή του εύγευστου κρασιού όλων των ποικιλιών και όλων των γεύσεων.

Το κουρμπάνι την ημέρα της μνήμης του Αγίου Τρύφωνα, που συμβολίζει και τη θυσία του για τη χριστιανική πίστη, έρχεται κατευθείαν από την αρχαιότητα, από τότε που οι πιστοί του θεού Διόνυσου θυσίαζαν διάφορα ζώα στο όνομά του και έπιναν κρασί, από αυτό που τους έμαθε να φτιάχνουν ο ίδιος ο θεός. Πολλές θρησκευτικές τελετουργίες είναι συνδεμένες με τη θυσία από την εποχή της αρχαιότητας. Βέβαια, η θυσία δεν είναι πάντα αιματηρή. Υπάρχει η θυσία των πρώτων καρπών, όπως του κρασιού νέας συγκομιδής στους Θρακιώτες.

Υπάρχει και η θυσία των δώρων, δηλαδή της εναπόθεσης στο ιερό του αρχαίου θεού ή στην εικόνα του χριστιανού αγίου ενός αντικειμένου, μερικές φορές, μάλιστα, πολύτιμου. Υπάρχει και η αιματηρή θυσία, η σφαγή, δηλαδή ενός ζώου στο θυσιαστήριο του αρχαίου θεού. Πολλές φορές η θυσία ήταν μεγάλη και τότε λεγόταν εκατόμβη, γιατί σφάζονταν εκατό ζώα προς τιμήν του αρχαίου θεού. Αυτό το έθιμο έχει τις απαρχές του στην εποχή που ο άνθρωπος ζούσε από το κυνήγι και από τροφές που έβρισκε έτοιμες στα δέντρα και στα φυτά. Οι κυνηγοί της μακρινής εκείνης περιόδου πρόσφεραν θυσία ένα τμήμα του σκοτωμένου ζώου, γιατί έπρεπε και να τραφούν οι ίδιοι.

Η χριστιανική θρησκεία κατάργησε την αιματηρή θυσία και την αντικατέστησε με το κρασί, σε ανάμνηση του αίματος του Χριστού, που χύθηκε πάνω στον σταυρό. Η Εκκλησία δεν αναγνωρίζει και δεν αποδέχεται την αιματηρή θυσία. Υποχρεώθηκε εκ των πραγμάτων, ωστόσο να δεχτεί αρκετά από τα ειδωλολατρικά έθιμα, παραλλάσσοντάς τα επί το χριστιανικότερο. Το γεύμα την ημέρα που γίνεται το κουρμπάνι – οι Θρακιώτες χρησιμοποιούν τον ζωμό από το βρασμένο κρέας, το οποίο πίνουν σε ποτηράκια – το γεύμα, λοιπόν, εντάσσεται στην κλασική μορφή της αρχαίας θυσίας. Δηλαδή οι θυσιάζοντες έτρωγαν το κρέας των θυσιαζομένων ζώων, σε κοινό γεύμα, όπως κάνουν και οι Θρακιώτες. Ανάμεσα στα έθιμα που δέχθηκε ήταν και το κουρμπάνιτων Θρακιωτών. Ο ιερέας – όχι πάντοτε – ευλογεί το ζώο που είναι για σφαγή. Αν δεν γίνει αυτή η τελετουργία, οι πιστοί που τηρούν το έθιμο, θεωρούν ότι έγινε μισό.

Το κρασί που πίνουν στο κουρμπάνι αποτελεί και αυτό μια θυσία, όπως γινόταν τα αρχαία χρόνια, που έριχναν σπονδή το κρασί για τον θεό. Το κρασί που ρίχνει ο χριστιανός ιερέας στον τάφο είναι μια παραλλαγή του αρχαίου εθίμου της σπονδής. Είναι και αυτό μια σπονδή προς το Θεό για την ψυχή του νεκρού.

Από το μηνιαίο περιοδικό ιστορίας και πολιτισμού
“Ποντιακά”– τεύχος 38, Δεκ. 2010

0 0 vote
Article Rating

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Το κουρμπάνι των Θρακιωτών
    Άρρηκτα δεμένο με τη θρακιώτικη παράδοση και εν μέρει με τη ζωή είναι το έθιμο του κουρμπανιού, της θυσίας δηλαδή, στη μνήμη του προστάτη των αμπελιών Άγιου Τρύφωνα, ενός μάρτυρα της Εκκλησίας από τη Θράκη, που αποτελεί τη χριστιανική εκδοχή του θεού Διόνυσου, ο οποίος έμαθε στους Θράκες και σε άλλους Έλληνες την καλλιέργεια της αμπέλου...
  2. Περιοχή Καλλίπολης
    Αυθεντική Καταγραφή προσφύγων από την περιοχή της Καλλίπολης [cfdb-datatable form="Καταγραφή Καλλίπολης" header="true
  3. Ο Γαρδάς (σημερινή ονομασία Kavakli)
    Ο Γαρδάς (στο στρατιωτικό χάρτη σημειώνεται Γαρδάν) ήταν το χωριό των σταφυλιών, των πεπονιών και των ορτυκιών. Βρίσκεται 7 χλμ. νοτιοδυτικά του Τσεκμετζέ (Άθυρα). Από την Κωνσταντινούπολη απέχει 35 χλμ. και από το πλησιέστερο χωριό, την Αρσού, 3 χλμ.. Ο δρόμος από το Γαρδά προς τον Τσεκμετζέ περνούσε μέσα από την Αρσού. Η θάλασσα βρίσκεται κοντά στο Γαρδά, στα 2 χλμ., όμως δε φαίνεται από το χωριό, γιατί μεσολαβεί ένας λόφος κατάφυτος από πεύκα και οπωροφόρα δένδρα.
  4. Τα Άθυρα της Ανατολικής Θράκης (μέρος 1)
    Η κωμόπολη Άθυρα της Ανατολικής Θράκης (τουρκικά Μπουγιούκ Τσεκμετζέ = Μεγάλο συρτάρι) βρίσκεται πάνω στη στενή λωρίδα ξηράς, ανάμεσα στη λίμνη Αθύρα και τον κόλπο Αθύρα, στα βόρεια παράλια της Προποντίδας θάλασσας, 38 χλμ δυτικά της Κωνσταντινούπολης. Μια φυσική διώρυγα (άνοιγμα, χαράδρα), που δημιούργησαν τα νερά κυλώντας προς τη θάλασσα...
  5. Σαράντα Εκκλησιές
    Το Φεβρουάριο 1873, το Φιλεκπαιδευτικό Σωματείο των Σαράντα Εκκλησιών «Ελπίς» οργάνωσε θεατρική παράσταση με το δράμα «Ο Εξόριστος Μνηστήρ» και την κωμωδία «Η Κόρη του Παντοπώλου». Η «Ελπίς» είχε ιδρυθεί δύο χρόνια νωρίτερα. Η μονόπρακτη κωμωδία «Η Κόρη του Παντοπώλου» είχε γραφεί στη δημοτική, από τον Αγγ. Βλάχο, λόγιο και νομομαθή, ο οποίος εισήλθε στο Υπουργείο των Εξωτερικών το 1858 και διαδοχικά έγινε πρεσβευτής, βουλευτής και υπουργός.
  6. Φιλιππούπολη
    Η Φιλιππούπολη ή Πλόβντιβ (βουλγαρικά: Пловдив, τουρκικά: Filibe) είναι πόλη της Βουλγαρίας και πρωτεύουσα της αντίστοιχης Περιφέρειας (βουλγαρικά: Пловдивска Област). Έχει πληθυσμό 376.785 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή της 15ης Σεπτεμβρίου του 2004 και είναι η δεύτερη πολυπληθέστερη πόλη της χώρας, μετά την πρωτεύουσα Σόφια.

Author: Μνήμες

Subscribe
Notify of
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments