Νανούρισμα από την Καππαδοκία

xoros_kappadokias

Του Χαγιαδιού μου τ’ άσλαμα
Τ’ Αχτσερενιού μ’ το φτέδι
Νενίμ νενίμ ουγιούρμουλα (άραγε κοιμάται το μωρό μου;)
Γιαβρίμ, κουτσούκ πεγιούρμουλα (άραγε μεγαλώνει το μικρό μου;)
Νανί, νανί, μικρό μ’ νανί
νανί το χαϊδεμένο
Νενί ντεϊπ ουγιούτ τουγούμ (που το κοίμιζα με νανούρισμα)
Ελμά βερίπ αβρούτ τουγούμ (που το παρηγορούσα μ’ ένα μήλο)
Κοιμάται οπού να το χαρώ
Και να το διω μεγάλο
Και να το διω της παντρειάς
Και ακόμα πιο μεγάλο.

Από το CD ‘Τραγούδια της Καππαδοκίας’, με τραγουδίστρια τη Λυδία Κονιόρδου, έκδοση Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών

Προσφυγική Καλή μεριά

Το πρίν…….

Η ωραία κοιμωμένη

Ο Δήμος Καλαμαριάς βρίσκεται στο Α και Ν.Α τμήμα της πόλης της Θεσσαλονίκης: ” Καλή μεριά” και Καλαμαριά ονομαζόταν η έκταση που ξεκινούσε από την Θεσ/νίκη και επεκτεινόταν μέχρι τη χερσόνησο της Κασάνδρας, είχε πληθυσμό 60.000 κατοίκους και περιλάμβανε τα Βασιλικά και τις απέναντι πλαγιές, δίχως να υπάρχει με το όνομα αυτό συγκεκριμένη τοποθεσία ή χωριό.

Από  περιγραφή  του ιστορικού Ιωάννη Χαμινάτη που αναφέρεται στην πριν από την κατάληψη και λεηλασία της Θεσσαλονίκης από τους Σαρακηνούς πειρατές  ένα πρωινό του Αύγουστου 904,   «και στις δυο πλευρές αυτού του βουνού (δηλ. του Χορτιάτη ) και προς το  Ν και  Β  απλώνονται πεδιάδες  βατές και χρήσιμες, που χαρίζουν στους κατοίκους της πόλης  κάθε τι μπορεί να τους κάνει να καλοζήσουν.  Από τις δυο πλευρές αυτές  πεδιάδες πόσο πανέμορφη και ευχάριστη  είναι εκείνη που βρίσκεται Ν του βουνού και Α της πόλης

Εκδοχές για την ονομασία της Καλαμαριάς

Παλιότερα, μεταξύ 904 και 1083 μ.Χ. η διοικητική ρύθμιση των βυζαντινών  όρισε τη νοτιοανατολική περιοχή της Θεσσαλονίκης ως  Βανδόν.

Υπάρχουν πολλές απόψεις για την ετυμολογική προέλευση του τοπωνυμίου «Καλαμαριά» , Η επικρατέστερη είναι ότι πιθανότατα προήρθε από την παράφραση του όρου «Καλή μεριά»  δηλαδή «όμορφος τόπος».

Το έτος 1083 πρωτοεμφανίζεται σε έγγραφα της Μονής Ξενοφώντος  και αναφέρεται στην νοτιοανατολική πλευρά της Θεσσαλονίκης που περιβρέχεται κατά τα 2/3 από θάλασσα. Από δε το 1300 η λέξη Καλαμαριά αναφέρεται πολύ συχνά σε διάφορα μοναστηριακά έγγραφα του Άθω.

Ο Μ. Ε. Cousinery συμφωνεί ότι το όνομα Καλαμαριά προήρθε από το Καλά-μερία = ωραίοι τόποι -beaux lieu  και στην παραφθορά των λέξεων οφείλεται το σημερινό της όνομα.

Η άλλη  εκδοχή του Γ. Θεοχαρίδη, θέλει την ονομασία  να είναι παράγωγο των συνθετικών «Σκάλα – Μερία». Έφυγε το Σ από την χρήση της γενικής =Σκάλας Μερία και παραεφθάρη σε Καλαμερία=Καλαμαριά, όπου σκάλα  ήταν η αποβάθρα, ο βυζαντινός ναύσταθμος, που υπήρχε στη περιοχή του εμβόλου ενώ η λέξη μερία είναι μεσαιωνικός τύπος της λέξης μέρος, με τη σημασία της τοποθεσίας.

Ο Πέτρος Παπαγεωργίου, η ρωμαλέα αυτή φυσιογνωμία των Μακεδονικών γραμμάτων, υποστήριξε ότι σύμφωνα με την παράδοση της Χαλκιδικής , αγαθή βασίλισσα  με το όνομα Καλή Μάρα που μόναζε σε μοναστήρι της Καλαμαριάς προσέδωσε  στον τόπο το  όνομα Καλή – Μάρα – Καλαμαριά.

Ο Ν.  Χρυσανθίδης από την Χαλκιδική , το 1870 μας παραθέτει σχετικά με το τοπωνύμιο: «λέγεται δε, ότι το μέρος τούτο άνηκε  κάποτε στην εξουσία Μαρίας τινός αδελφής ηγεμόνος των Μακεδόνων, επικαλούμενης Καλής, και ως εκ τούτου εκλήθη Καλή Μαρία και ακολούθως Καλαμαρία»

Ο Νοβάκοβιτς αναφέρεται  στη βασίλισσα Μάρα η οποία υπήρξε δωρήτρια των Μονών Χελανδαρίου και Αγίου Παύλου και αναφέρεται στις σχετικές παραδόσεις που υπάρχουν  στο Άγιο  Όρος για την Τσάριτσα Μάρα.

Το μετά…

Μία πόλη με ταυτότητα Ελληνική στους δρόμους της

Ένας  περίπατος με τα πόδια,στις γειτονιές της Καλαμαριάς,φέρνει στη μνήμη του διαβάτη εικόνες,γεγονότα ιστορικά,αναμνήσεις.

Ανάλογα μ’αυτά που βλέπει ,θυμάται την ιστορία (Περικλή, Ελευθέριο Βενιζέλο) τη θρησκεία (Ιεροσόλυμα, Απ.Παύλο) την Ελληνική Μυθολογία (Ποσειδώνας, Προμηθέας), την επιστήμη (Αριστοτέλης, Παστέρ), τη γεωγραφία (Αν.Θράκη, Μ.Ασία) την τέχνη (Πραξιτέλης, Μούσες).

Πραγματική όμως συγκίνηση νιώθει ένας διαβάτης όταν περιδιαβάζοντας τις πινακίδες βλέπει ονόματα των «Αξέχαστων χαμένων Πατρίδων», των πατρίδων που κυνηγημένοι οι πρόσφυγες, με την ψυχή στο στόμα, παράτησαν κι εγκαταστάθηκαν και ρίζωσαν σ’ αυτό  τον τόπο ,χωρίς ποτέ  να τις ξεχάσουν. Εδώ, στη νέα τους πατρίδα ,δώσανε τα ονόματα των χαμένων πατρίδων τους, ακριβώς για να μην τις ξεχάσουν (Τραπεζούντα, Σμύρνη).

Δεν ξέχασαν τους αγίους τους (Ευγένιος,  Αυξέντιος , Παναγία Σουμελά, Άγιος Μάμας, Άγιος  Γεώργιος, Άγιος  Αρσένιος, Γρηγόριος  ο Ναζιανζηνός,  Γρηγόριος  ο Νύσσης, Βασίλειος ο  Μέγας).

Πώς να τους ξεχάσουν, αφού κουβάλησαν μαζί τους κατά τον ξεριζωμό τους εικόνες αγίων  σε φυσικό μέγεθος ανθρώπου.

Υπάρχουν σε εκκλησιές της Καλαμαριάς, τέτοιες εικόνες, μεγάλης αξίας που σαν τους «εφέστιους θεούς» και τα «όσια και ιερά» των αρχαίων προγόνων μας, προτίμησαν να φέρουν μαζί τους οι πρόσφυγες στην νέα τους πατρίδα  αντί για άλλα αντικείμενα.

Το τώρα…

Η “ωραία κοιμωμένη ” ξύπνησε και ανέβηκε στο θρόνο

Σε τούτη την περιοχή ,τη σημερινή Καλαμαριά, εγκαταστάθηκαν το 1920 , οι πρώτοι  Έλληνες πρόσφυγες από τον Καύκασο και τη Γεωργία, ενώ μετά την Ανακωχή των Μουδανίων και τη Συνθήκη της  Λωζάνης , με την ανταλλαγή των πληθυσμών δέχεται νέο κύμα προσφύγων, 80 -100  χιλιάδες, κυρίως από τον Πόντο, τη  Μ. Ασία και την  Ανατολική  Θράκη.

Οι πρόσφυγες της Καλαμαριάς , με επικρατέστερο το ποντιακό στοιχείο, μέσα σε σκηνές  και  θαλάμους αρχικά, είχαν να αντιμετωπίσουν την πείνα, τις στερήσεις ,την ανεργία, την ελονοσία, προσαρμόστηκαν στα νέα δεδομένα και προσπάθησαν να φτιάξουν τη ζωή τους από την αρχή οργανώνοντας σωματεία και συλλόγους. Το 1926 ξεκίνησε η διανομή των οικοπέδων και η κατασκευή των πρώτων σπιτιών. Μέσα σε όλη αυτή τη  προσπάθεια ανασυγκρότησης  και ανάπτυξης  δημιούργησαν οικογένειες ,ανέπτυξαν εμπορικό πνεύμα και αξιοποίησαν την γεωγραφική θέση της περιοχής τους, εξελίσσοντας την σ ‘ένα τέλειο προάστιο με θαυμάσιο φυσικό περιβάλλον.

Το ψάρεμα στο μικρό Καραμπουρνάκι , οι βόλτες με τις βάρκες στις ξέρες , το σχολειό, οι αθλοπαιδίες  στο τραχύ και λασπερό έδαφος της Καλαμαριάς αποτελούν εικόνες του  χθες.

Σήμερα η  Καλαμαριά , ένα σύγχρονο προάστιο της Θεσσαλονίκης που βρέχεται περιμετρικά  κατά τα  2/3 από θάλασσα με  6.5 χιλιόμετρα  ακτών, που ξεκίνησε από 14.000 κατοίκους με την απογραφή του 1947 και αριθμεί περί τους 130.000, έλκει  κάθε χρόνο  νέους κατοίκους.

Χωρίζεται  σε δέκα γεωγραφικές ενότητες (Συνοικίες) στις οποίες  δόθηκαν  κυρίως ονομασίες των Αλησμόνητων Πατρίδων των προσφύγων – πρώτων κατοίκων της.

  • Νέα Τραπεζούντα
  • Καραμπουρνάκι
  • Κουρι-Κατιρλί
  • Αρετσού
  • Νέα Κρήνη
  • Αγ. Ιωάννης
  • Βυζάντιο
  • Αγ. Παντελεημονας
  • Ναύαρχος Βότσης
  • Φοίνικας

Επιλογή κειμένων

Ευαγγελία-Αγγελική Πεχλιβανίδου

Η βασιλεύουσα πόλη

Κωνσταντινούπολη, η βασιλεύουσα. Οι φωτογραφίες αυτές είναι από καρτ ποστάλ της εποχής 1890 – 1910 και της συλλογής του Κώστα Νίγδελη.

no images were found

¨Η Άλωσις της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Τούρκων” – Γεωργίου Φραντζή[/caption]

“Αφού απέθανεν Ιωάννης ο Παλαιολόγος, ο λαός και ο κλήρος της Κωνσταντινουπόλεως εκάλεσαν εις τον θρόνον τον Κωνσταντίνον τον αδελφόν αυτού, ευρισκόμενον τότε εν Πελοποννήσω. Ο Κωνσταντίνος, εισερχόμενος εις την Κωνσταντινούπολιν, υπεδέχθη υπό του λαού μετά ανευφημιών και χαράς και ανηγορεύθη Αυτοκράτωρ – η δε αναγόρευσις αυτού επανηγυρίσθη λαμπρότατα υπό του λαού της μεγαλοπόλεως ταύτης. Μετ’ ολίγον δε απέθανε και ο Σουλτάνος Μουράτ εν Αδριανουπόλει, και ο Βεζύρης αυτού Χαλίλ έστειλε ταχυδρόμον και ειδοποίησε τον υιόν αυτού Μωάμεθ, ευρισκόμενον τότε εν Μαγνησία. Ο Μωάμεθ άμα λαβών την είδησιν ταύτην, ανέκραξεν: “Όστις με αγαπά ας με ακολουθήση”. Πηδήσας δε επί τινος αραβικού ίππου, και συνοδευόμενος υπό δρομέων ξιφηφόρων, έφθασε την επαύριον εν Καλλιπόλει, πέμψας δε ταχυδρόμον εις Αδριανούπολιν ανήγγειλε την άφιξίν τυο εν τη Χερσονήσω. Οι πρόκριτοι του Τουρκικού κράτους ήλθον να δεχθώσε τον νέον αυτών Σουλτάνον, και ωδήγησαν αυτόν εις Αδριανούπολιν. Πρώτη φροντίς του Σουλτάνου, μετά την παραλαβήν της βασιλείας, ήτο να πνίξη τον αδελφόν του Αχμέτ. Μετά το ανοσιούργημα τούτο, απέστειλε τον Ισαάκ Πασσάν να συνοδεύση το σώμα του αποθανόντος πατρός του εις Προύσαν.

Ο Αυτοκράτωρ Κωνσταντίνος, μαθών την άφιξην του Μωάμεθ, έστειλεν απεσταλμένους προς αυτόν δια να συλλυπηθώσι αυτόν δια τον θάνατον του πατρός του…” ( “Άλωσις της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Τούρκων”, Γεωργίου Φραντζή, εν Αθήναις, 1866). 

Για το σύγχρονο και ολοκληρωμένο βιβλίο του Αλέκου Αγγελίδη που δεν κυκλοφόρησε βλ. ΜΝΗΜΕΣ –Οι Ένοχοι

Ακολουθούν διαφημίσεις καταστημάτων της Πόλης του 1883


“Καταστήματα ελληνικών συμφερόντων εν έτη 1883.
Βιβλιοπωλεία, φαρμακεία ,υφάσματα…
Πηγή: Σισμανόγλειο Μέγαρο”

From ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΟ 1883, posted by Μνήμες Διασπορικής on 12/31/2013 (18 items)

Generated by Facebook Photo Fetcher 2


Καππαδοκία, η χώρα του ονείρου…

Το Υπαίθριο Μουσείο της Φύσης

Ειλικρινά είναι άξιον απορίας το πάντρεμα ή η συνύπαρξη, αν θέλετε, τόσων μνημείων απείρου μάλιστα κάλλους, που λάξευσαν παράλληλα και σε πλήρη αρμονία η φύση και ο άνθρωπος. Μνημεία που προκαλούν ίσαμε τώρα τον θαυμασμό όλων… ειδικών και μη.
Τότε, κάποτε, η μητέρα φύση έδωσε πλουσιοπάροχα το απαραίτητο υλικό. «Ξέρασε» την ηφαιστειογενή λάβα που στο διάβα του χρόνου σχηματίσθηκε, μετασχηματίσθηκε και πέτρωσε.

Από τότε, ίσαμε τώρα, η ίδια η φύση, μέρα με τη μέρα, χρόνο με το χρόνο και με βασικά εργαλεία τη βροχή και τον άνεμο, σμίλεψε με μεράκι τα δικά της σπλάχνα. Μετέβαλε το άξυλο τοπίο της Καππαδοκικής γης σ’ ένα τεράστιο υπαίθριο μουσείο γλυπτών. Σχημάτισε με περισσό μεράκι όλα αυτά θαυμάσια εκθέματα που προκαλούν δέος, θαυμασμό, μα και ζήλια.

Δέος για τον τεράστιο όγκο τους.

Θαυμασμό για τις αριστοτεχνικές κατασκευές, τις ραφινάτες λεπτομέρειες, τον πλούτο παραστάσεων και εκθεμάτων.

Ζήλια, γιατί ο άνθρωπος είναι αδύνατο να συλλάβει τέτοιες ιδέες και να τις εφαρμόσει άμεσα, παρόλα τα μέσα που διαθέτει.

Όμως είναι αλήθεια πως το προσπάθησε…από τότε…με περισσή υπομονή και επιμονή, μάλιστα. Έσκαψε και μπήκε βαθειά μέσα της, κούρνιασε σιμά της για ασφάλεια εύκολη και αποτελεσματική, τότε. Αλλά σμίλεψε και τους παράξενους βράχους που υπήρχαν σε αφθονία. Έπαιξε με αυτούς το παιχνίδι της χαράς και της δημιουργίας και ως κυρίαρχο ον έφτιαξε ό,τι επιθυμούσε και όπως το είδε.

Σπίτια ποικιλόμορφα, χώρους αναψυχής, αποθηκευτικούς, απομόνωσης, γαλήνης και προσευχής… επαφής με το θείο, τον υπέρτατο προστάτη, το λιμάνι της δικής του καταφυγής.
Δούλεψε καλά τούτο το πολύτιμο προϊόν της γης, το επεξεργάσθηκε μεθοδευμένα, και  με πολλή προσπάθεια. Ειδικά για τον τελευταίο σκοπό κάτι τον ωθούσε προς αυτήν την κατεύθυνση, μια ενεργός κρυφή δύναμη τον έσπρωχνε προς τα εκεί.

Να φτιάξει… να φτιάξει… να φτιάξει !

Εδώ, εκεί, παρεκεί, παραμέσα, παραδίπλα…όλη μέρα, χρόνους ολάκερους, πολλούς.
Έτσι, σήμερα τουλάχιστον, είναι άξιες προσοχής και μελέτης μυριάδες τέτοιες δημιουργίες… όλα τούτα. Η επιβλητική παρουσία εκατοντάδων χιλιάδων μνημείων εκκλησιαστικής και όχι μόνο, μορφής, υψηλής τεχνικής και αρχιτεκτονικής. Μνημεία επίγεια, υπόγεια, λαξευτά. Σε κάθε μορφή και σχήμα, σε μια ειρηνική συνύπαρξη όλων των γνωστών τύπων που πάντοτε έδιδαν την αίσθηση του όμορφου … σπάνιας τεχνικής δομής με αψιδωτά παράθυρα, γλυπτά γείσα, μεγάλα πλαίσια, υπέροχα κιονόκρανα, αλλά… αλλά και δείγματα ενός καταπληκτικού θρησκευτικού γίγνεσθαι, που συγκινούν ίσαμε τώρα, προκαλούν το δέος και τον θαυμασμό στο επισκέπτη…

Το πότε φτιαχτήκαν είναι σχεδόν αδύνατον να ειπωθεί μετά βεβαιότητας. Κάπου στο χρόνο μεταφέρονται τα ιερά και τα όσια μιας απίθανης φυλής που κατοικούσε εκεί, από την αυγή του χρόνου. Και τούτο γιατί δεν υπάρχουν στοιχεία της ταυτότητας των μνημείων, η ύπαρξη για παράδειγμα κτητορικής πλάκας ή άλλων μαρτυριών ικανών για να μας οδηγήσουν με ασφάλεια σε κάποιο συμπέρασμα. Όπως επίσης υπάρχει και τεράστια έλλειψη βιβλιογραφίας η οποία θα μπορούσε να βοηθήσει κάπου…τις οποιεσδήποτε ενδεχόμενες έρευνες.

Εκείνο που απλά γνωρίζουμε είναι πως, τουλάχιστον, μέχρι και το πρόσφατο παρελθόν, υπήρξε πλήρης άγνοια ακόμα και για την ύπαρξή τους. Βεβαίως υπάρχουν οι σχετικές βιβλιογραφικές αναφορές κάποιων ρομαντικών μελετητών, κυρίως του 18ου αιώνα οι οποίες όμως αφ’ ενός δεν ήταν εμπεριστατωμένες- λεπτομερειακές και αφ’ ετέρου δεν «μετέφεραν» προς τα έξω την «εικόνα».

Δηλαδή υπήρχε πλήρης αδυναμία κατανόησης από την πλειονότητα του αναγνωστικού κοινού των όρων «υπόγεια πολιτεία», «λαξευτή εκκλησιά» κλπ. Και παρόλα τα σχέδια και τα σκαριφήματα, από ικανότατους περιηγητές, η ύπαρξή τους και η εικόνα τους δεν μεταφερόταν σωστά. Απλά υπήρχε η αίσθηση πως πέρα εκεί στην Καππαδοκία, που φάνταζε απόμακρη και αυτή, υπήρχαν κάποιες περίεργες κατασκευές. Έτσι, όταν δημοσιεύθηκαν οι πρώτες φωτογραφίες το 1906 από τους αυστριακούς αρχιτέκτονες Hans Rott και Karl Michel  και λίγο αργότερα από τον Βέλγο  Pere de Ierphania, προκάλεσαν αρχικά κατάπληξη και απορία και μετά ένα τεράστιο κύμα έρευνας. Η οποία, ειρήσθω εν παρόδω, συνεχίζεται ανελλιπώς ίσαμε τα τώρα.

Και ειλικρινά ακόμα και σήμερα υπάρχει σχετική αδυναμία, έστω και με τόσα σύγχρονα τεχνικά μέσα και νέες μεθόδους της μεταφοράς της εικόνας, αλλά και των συναισθημάτων που προκαλούν τέτοιες «ιδιόρρυθμες» κατασκευές…

Κώστας Νίγδελης

Kappadokia

Καππαδοκία, στην κοιλάδα του Ζέλβε
Καππαδοκία, στην κοιλάδα του Ζέλβε
Καππαδοκία, στην κοιλάδα του Ζέλβε
Καππαδοκία, στην κοιλάδα του Ζέλβε
Καππαδοκία, στην κοιλάδα του Ζέλβε
Καππαδοκία, στην κοιλάδα του Ζέλβε
Η μοναχική καμήλα
Η μοναχική καμήλα
Ατσίκ Σαράϊ- Ανοικτό Ανάκτορο
Ατσίκ Σαράϊ- Ανοικτό Ανάκτορο
Ουτσχισάρ- Ακραίος Πύργος
Ουτσχισάρ- Ακραίος Πύργος
Ουτσχισάρ- Ακραίος Πύργος
Ουτσχισάρ- Ακραίος Πύργος
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Καρβάλη...
Καρβάλη...
Καρβάλη...Γκέλβερι - Στο κέντρο διακρίνεται η εκκλησία του αγίου Γρηγορίου, τζαμί σήμερα...(φώτο 2009)
Καρβάλη...Γκέλβερι - Στο κέντρο διακρίνεται η εκκλησία του αγίου Γρηγορίου, τζαμί σήμερα...(φώτο 2009)
Κιζλάρ μαναστήρ- Μονή θηλέων
Κιζλάρ μαναστήρ- Μονή θηλέων
Κοιλάδα του ξίφους
Κοιλάδα του ξίφους
Κοιλάδα του ξίφους
Κοιλάδα του ξίφους
Κοιλάδα του Κιλιτσλάρ
Κοιλάδα του Κιλιτσλάρ
Καππαδοκία, στην κοιλάδα του Ζέλβε
Καππαδοκία, στην κοιλάδα του Ζέλβε
Καππαδοκία, στην κοιλάδα του Ζέλβε
Καππαδοκία, στην κοιλάδα του Ζέλβε
Καππαδοκία με αερόστατο, από τον Κώστα Νίγδελη στην κοιλάδα του Ζέλβε 2007
Καππαδοκία με αερόστατο, από τον Κώστα Νίγδελη στην κοιλάδα του Ζέλβε 2007
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Γεωλογική μορφή της Καππαδοκίας
Τσαβουσίν...
Τσαβουσίν...
Πασά μπάγ- Τ' αμπέλια του πασά
Πασά μπάγ- Τ' αμπέλια του πασά
Πασά μπάγ- Τ' αμπέλια του πασά
Πασά μπάγ- Τ' αμπέλια του πασά
Πασά μπάγ- Τ' αμπέλια του πασά
Πασά μπάγ- Τ' αμπέλια του πασά
Πασά μπαγ- τα αμπέλια του πασά
Πασά μπαγ- τα αμπέλια του πασά
Πασά μπαγ- τα αμπέλια του πασά
Πασά μπαγ- τα αμπέλια του πασά
Πασά μπαγ- τα αμπέλια του πασά
Πασά μπαγ- τα αμπέλια του πασά
Πασαμπάγ- τ' αμπέλια του πασά
Πασαμπάγ- τ' αμπέλια του πασά
Πασαμπάγ- τ' αμπέλια του πασά
Πασαμπάγ- τ' αμπέλια του πασά
Πασαμπάγ- τ' αμπέλια του πασά
Πασαμπάγ- τ' αμπέλια του πασά
Το ερημητήριο του Αγίου Συμεών
Το ερημητήριο του Αγίου Συμεών
Κωνικοί βράχοι στο Ουρκούπ-Προκόπι
Κωνικοί βράχοι στο Ουρκούπ-Προκόπι
Κωνικοί βράχοι στο Ουρκούπ-Προκόπι
Κωνικοί βράχοι στο Ουρκούπ-Προκόπι

Οι προφήτες

Οι επτά προφήτεςΑπό τις πλέον σημαντικές παραστάσεις του ναού είναι αυτή των προφητών που βρίσκονται στη κορυφή της αψίδας μπροστά από το Ιερό.

Πρόκειται για μια σύνθεση που απεικονίζει μέσα σε φόντο από ομόκεντρους κύκλους  επτά προφήτες που είναι οι:

  • Δαβίδ
  • Σολομών
  • Ηλίας
  • Ενώχ
  • Ησαϊας
  • Ιεζεκιήλ
  • Μανασής

Ο καλλιτέχνης παίζει με τα χρώματα δίδοντας σε κάθε προφήτη διαφορετικό χρωματισμό δημιουργώντας έτσι μια καλαίσθητη αντίθεση με το γενικό πλαίσιο που είναι τοποθετημένοι, δηλαδή τον ουρανό με το σκούρο του χρώμα  διακοσμημένο με αστέρια και διάφορα σχέδια…

Από το σύνολο των προσώπων- προφητών οι δυο πρώτες απεικονίσεις είναι οι πλέον εξαιρετικές, ενδεδυμένες με λαμπρά ενδύματα και  διακοσμημένα στέμματα και πρόκειται για τους Δαβίδ και Σολομώντα…

Κώστας Νίγδελης


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Οι προφήτες
    Από τις πλέον σημαντικές παραστάσεις του ναού είναι αυτή των προφητών που βρίσκονται στη κορυφή της αψίδας μπροστά από το Ιερό. Πρόκειται για μια σύνθεση που απεικονίζει μέσα σε φόντο από ομόκεντρους κύκλους επτά προφήτες.
  2. Η Δευτέρα Παρουσία
    Δυστυχώς πρόκειται για μια τοιχογραφία, της οποίας το μεγαλύτερο μέρος είναι κατεστραμμένο…αλλά παρόλα αυτά ικανή για να μας δώσει αρκετές και σημαντικές πληροφορίες.
  3. Η αποκαθήλωσις
    Δυστυχώς τούτη η τοιχογραφία έχει υποστεί μεγάλες φθορές οι οποίες δεν έχουν αποκατασταθεί ακόμα και μετά τις σωστικές - συντηρητικές εργασίες που έχουν γίνει κατά την δεκαετία του 1990. Παρόλα αυτά, έστω και σε αυτήν την κατάσταση εμφανώς πρόκειται για μια μεγάλη δημιουργία τμήματα της οποίας παρουσιάζονται καθαρότατα.
  4. Άγιος Γεώργιος
    Βόρειο τοίχωμα Από τούτη την σύνθεση δυστυχώς σώζονται ελάχιστα. Προφανώς ο άγιος εικονίζεται έφιππος επάνω σε λευκό άλογο και αρματωμένος, αλλά… Αλλά
  5. Ειρήνη…
    Περίτεχνη τοιχογραφία - Δεξιά εικονίζεται μια γυναίκα σε μεγάλη ηλικία, με πλούσια ενδύματα, κατ’ ενώπιον, σε στάση ικεσίας, δηλαδή με το δεξί να κρατά σταυρό και το αριστερό με ανοιγμένη την παλάμη… Δυστυχώς και από αυτήν την παράσταση λείπει σχεδόν το σύνολο των χαρακτηριστικών του προσώπου…
  6. Οι άγιοι Γεώργιος και Θεόδωρος
    Πάνω ακριβώς από τις τοιχογραφίες «των τριών παίδων εν Καμίνω», «της κρίσεως» αλλά και του μοναδικού παραθύρου, βρίσκεται η μεγαλύτερη και η καλύτερα διατηρούμενη σύνθεση του Ναού…Πρόκειται για τις έφιππες μορφές των αγίων Γεωργίου και Θεόδωρου, αγίων τα μάλα αγαπητών στους κατοίκους της Καππαδοκίας. Η απεικόνιση είναι γνωστή μα και προσφιλής.
  7. Ισαπόστολοι Κωνσταντίνος και Ελένη
    Ο Κωνσταντίνος παρίσταται σε ανδρική ηλικία με κοντά μαλλιά και μικρή γενειάδα…η Ελένη χωρίς πρόσωπο, αλλά και οι δυο σε στάση δεήσεως. Είναι ενδεδυμένοι με τα βαρύτιμα βασιλικά τους ενδύματα έχοντας στη μέση ένα αρκετά ευμεγέθη ξύλινο και απέριττο σταυρό, αντικείμενο το οποίο μάλλον ήθελε περισσότερο ο καλλιτέχνης να τονίσει στο γενικό πλάνο του.
  8. Η εις Άδου κάθοδος
    Τοποθετημένη ασφυκτικά στον χώρο τούτη η παράσταση παρουσιάζει ευμεγέθη τον Κύριο, συγκριτικά με τα λοιπά πρόσωπα, να ανασύρει από τον Άδη τον Αδάμ, που παριστάνεται «ως γέρων βαθύγερος με μαλλιά οπού κλώθουν εις τους ώμους» και την Εύα σε στάση παρακλητική
  9. Ο ζυγός της δικαιοσύνης…
    Χαρακτηριστικά συμβολικότατη τοιχογραφία και μάλιστα συγκριτικά ευμεγέθης προς το σύνολο των λοιπών…που διατηρήθηκε σε αρίστη κατάσταση. Στο κέντρο της παραστάσεως υπάρχει ένας επιβλητικός άγγελος με ανοιχτά τα φτερά ο οποίος κρατά τη ράβδο με το αριστερό του χέρι, και την ζυγαριά με το δεξί …και παρουσιάζεται να παρακολουθεί το ζύγισμα των ψυχών!
  10. Η Κοίμηση της Θεοτόκου
    Η μητέρα του Θεού είναι με σταυρωμένα τα χέρα πάνω στο κεντημένο σεντόνι και τριγύρω ο χορός των Αποστόλων παρακολουθεί περίλυπος για τη μεγάλη απώλεια, αποδίδοντας μάλιστα τις δέουσες τιμές με χαρακτηριστικότατες κινήσεις προς το νεκρό σώμα της…
  11. Η Εκδίωξη
    Αριστερά του πλάνου υπάρχει ο άγγελος Κυρίου, κατά πάσα πιθανότητα ο αρχάγγελος Μιχαήλ, που φαίνεται να εκδιώκει μια πλειάδα ανθρώπων ενδεδυμένων με ιερά άμφια πάνω από τους οποίους υπάρχει η λέξη «ΑΡΧΙΕΡΙS»…Μάλλον θα πρόκειται περί των κληρικών οι οποίοι φάνηκαν ανάξιοι της αποστολής και του λειτουργήματός τους και οι οποίοι εκδιώκονται…αλλά και πολλών άλλων… πάσης φυλής, τάξεως και ηλικίας, άνδρες και γυναίκες…
  12. Η Προδοσία
    Τα κύρια πρόσωπα της σύνθεσης είναι ο Κύριος, στο μέσο περίπου και ο Ιούδας ο οποίος παρίσταται σαφώς μικρότερος και μάλιστα σε μια στάση μάλλον περίεργη. Η ιδιαιτερότητα έγκειται στο γεγονός πως απεικονίζεται μάλλον σαν να «πετά» χωρίς τα πόδια του να αγγίζουν το έδαφος.
  13. Η Βάπτιση
    Αποδίδεται, όπως το σύνολο σχεδόν των τοιχογραφιών, λιτά, διατηρώντας όμως ένα άξονα συμμετρίας μεταξύ του ευμεγέθους Ιωάννη και των παρισταμένων αγγέλων. Ιδιαίτερα ο τελευταίος διατηρεί μια έκφραση φόβου και δέους για το έργο που επιτελεί και φυσικά σε θέση χειροθεσίας…

Η Δευτέρα Παρουσία

Η Δευτέρα ΠαρουσίαΔυστυχώς πρόκειται για μια τοιχογραφία, της οποίας το μεγαλύτερο μέρος είναι κατεστραμμένο…αλλά παρόλα αυτά ικανή για να μας δώσει αρκετές και σημαντικές πληροφορίες.

Έτσι στο κάτω μέρος εικονίζεται ο παράδεισος με δένδρα και πτηνά…  επί της εισόδου ή καλύτερα  πρώτος στην θύρα του παραδείσου εικονίζεται ο δίκαιος ληστής με υπέροχα χαρακτηριστικά προσώπου κρατώντας στο χέρι του τον Σταυρό…η Θεοτόκος επί θρόνου σε στάση ικεσίας κρατώντας στο δεξί της χέρι ένα κλαδί (;) και αριστερά της οι Πατριάρχες, Αβραάμ, Ισαάκ, Ιακώβ… «έχοντες εις τους κόλπους των, εν είδει ποδιάς πλήθος νηπίων ων φαίνονται αι κεφαλαί, παριστάνουσαι τας ψυχάς των δικαίων…»

Να επισημάνουμε πως τα σημειολογικά χαρακτηριστικά των δικαίων είναι:

  • Πατριάρχης Αβραάμ…υιός του Θάρα, γέρων μακρυμάλλης και «πολλά μακρυγένης».
  • Πατριάρχης Ισαάκ, υιός Αβραάμ, γέρων μακρυμάλλης και οξυγένης
  • Πατριάρχης Ιακώβ, υιός Ισαάκ, γέρων μακροδιχαλογένης και μακρυμάλλης

Παρατήρηση

Στο κατεστραμμένο μέρος της αγιογραφίας θα έπρεπε να είναι η πύλη, που σήμερα φαίνεται ελάχιστα, ένα Χερουβείμ με την ρομφαία του και ο Απόστολος Πέτρος με τα κλειδιά του…


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Οι προφήτες
    Από τις πλέον σημαντικές παραστάσεις του ναού είναι αυτή των προφητών που βρίσκονται στη κορυφή της αψίδας μπροστά από το Ιερό. Πρόκειται για μια σύνθεση που απεικονίζει μέσα σε φόντο από ομόκεντρους κύκλους επτά προφήτες.
  2. Η Δευτέρα Παρουσία
    Δυστυχώς πρόκειται για μια τοιχογραφία, της οποίας το μεγαλύτερο μέρος είναι κατεστραμμένο…αλλά παρόλα αυτά ικανή για να μας δώσει αρκετές και σημαντικές πληροφορίες.
  3. Η αποκαθήλωσις
    Δυστυχώς τούτη η τοιχογραφία έχει υποστεί μεγάλες φθορές οι οποίες δεν έχουν αποκατασταθεί ακόμα και μετά τις σωστικές - συντηρητικές εργασίες που έχουν γίνει κατά την δεκαετία του 1990. Παρόλα αυτά, έστω και σε αυτήν την κατάσταση εμφανώς πρόκειται για μια μεγάλη δημιουργία τμήματα της οποίας παρουσιάζονται καθαρότατα.
  4. Άγιος Γεώργιος
    Βόρειο τοίχωμα Από τούτη την σύνθεση δυστυχώς σώζονται ελάχιστα. Προφανώς ο άγιος εικονίζεται έφιππος επάνω σε λευκό άλογο και αρματωμένος, αλλά… Αλλά
  5. Ειρήνη…
    Περίτεχνη τοιχογραφία - Δεξιά εικονίζεται μια γυναίκα σε μεγάλη ηλικία, με πλούσια ενδύματα, κατ’ ενώπιον, σε στάση ικεσίας, δηλαδή με το δεξί να κρατά σταυρό και το αριστερό με ανοιγμένη την παλάμη… Δυστυχώς και από αυτήν την παράσταση λείπει σχεδόν το σύνολο των χαρακτηριστικών του προσώπου…
  6. Οι άγιοι Γεώργιος και Θεόδωρος
    Πάνω ακριβώς από τις τοιχογραφίες «των τριών παίδων εν Καμίνω», «της κρίσεως» αλλά και του μοναδικού παραθύρου, βρίσκεται η μεγαλύτερη και η καλύτερα διατηρούμενη σύνθεση του Ναού…Πρόκειται για τις έφιππες μορφές των αγίων Γεωργίου και Θεόδωρου, αγίων τα μάλα αγαπητών στους κατοίκους της Καππαδοκίας. Η απεικόνιση είναι γνωστή μα και προσφιλής.
  7. Ισαπόστολοι Κωνσταντίνος και Ελένη
    Ο Κωνσταντίνος παρίσταται σε ανδρική ηλικία με κοντά μαλλιά και μικρή γενειάδα…η Ελένη χωρίς πρόσωπο, αλλά και οι δυο σε στάση δεήσεως. Είναι ενδεδυμένοι με τα βαρύτιμα βασιλικά τους ενδύματα έχοντας στη μέση ένα αρκετά ευμεγέθη ξύλινο και απέριττο σταυρό, αντικείμενο το οποίο μάλλον ήθελε περισσότερο ο καλλιτέχνης να τονίσει στο γενικό πλάνο του.
  8. Η εις Άδου κάθοδος
    Τοποθετημένη ασφυκτικά στον χώρο τούτη η παράσταση παρουσιάζει ευμεγέθη τον Κύριο, συγκριτικά με τα λοιπά πρόσωπα, να ανασύρει από τον Άδη τον Αδάμ, που παριστάνεται «ως γέρων βαθύγερος με μαλλιά οπού κλώθουν εις τους ώμους» και την Εύα σε στάση παρακλητική
  9. Ο ζυγός της δικαιοσύνης…
    Χαρακτηριστικά συμβολικότατη τοιχογραφία και μάλιστα συγκριτικά ευμεγέθης προς το σύνολο των λοιπών…που διατηρήθηκε σε αρίστη κατάσταση. Στο κέντρο της παραστάσεως υπάρχει ένας επιβλητικός άγγελος με ανοιχτά τα φτερά ο οποίος κρατά τη ράβδο με το αριστερό του χέρι, και την ζυγαριά με το δεξί …και παρουσιάζεται να παρακολουθεί το ζύγισμα των ψυχών!
  10. Η Κοίμηση της Θεοτόκου
    Η μητέρα του Θεού είναι με σταυρωμένα τα χέρα πάνω στο κεντημένο σεντόνι και τριγύρω ο χορός των Αποστόλων παρακολουθεί περίλυπος για τη μεγάλη απώλεια, αποδίδοντας μάλιστα τις δέουσες τιμές με χαρακτηριστικότατες κινήσεις προς το νεκρό σώμα της…
  11. Η Εκδίωξη
    Αριστερά του πλάνου υπάρχει ο άγγελος Κυρίου, κατά πάσα πιθανότητα ο αρχάγγελος Μιχαήλ, που φαίνεται να εκδιώκει μια πλειάδα ανθρώπων ενδεδυμένων με ιερά άμφια πάνω από τους οποίους υπάρχει η λέξη «ΑΡΧΙΕΡΙS»…Μάλλον θα πρόκειται περί των κληρικών οι οποίοι φάνηκαν ανάξιοι της αποστολής και του λειτουργήματός τους και οι οποίοι εκδιώκονται…αλλά και πολλών άλλων… πάσης φυλής, τάξεως και ηλικίας, άνδρες και γυναίκες…
  12. Η Προδοσία
    Τα κύρια πρόσωπα της σύνθεσης είναι ο Κύριος, στο μέσο περίπου και ο Ιούδας ο οποίος παρίσταται σαφώς μικρότερος και μάλιστα σε μια στάση μάλλον περίεργη. Η ιδιαιτερότητα έγκειται στο γεγονός πως απεικονίζεται μάλλον σαν να «πετά» χωρίς τα πόδια του να αγγίζουν το έδαφος.
  13. Η Βάπτιση
    Αποδίδεται, όπως το σύνολο σχεδόν των τοιχογραφιών, λιτά, διατηρώντας όμως ένα άξονα συμμετρίας μεταξύ του ευμεγέθους Ιωάννη και των παρισταμένων αγγέλων. Ιδιαίτερα ο τελευταίος διατηρεί μια έκφραση φόβου και δέους για το έργο που επιτελεί και φυσικά σε θέση χειροθεσίας…