Ελληνική Κοινότητα Αλεξάνδρειας

Επίσκεψη Ελ. Βενιζέλου στην Αβερώφειο Σχολή Αλεξανδρείας το 1915

Ε.Κ.Α. της Αιγύπτου

  • 1843-1854 Ακόμα και πριν απ’ την επίσημη ίδρυση της Ε.Κ.Α., το 1843, η μικρή παροικία της Αλεξάνδρειας συντηρούσε σχολείο και νοσοκομείο. Με την ίδρυση της κοινότητας, που τότε ονομάστηκε «Ελληνο-Αιγυπτιακή Κοινότης», διαμορφώθηκε ο πρώτος και βασικός στόχος, να αποκτηθούν πλήρη και σύγχρονα σχολεία, εκκλησίες και νοσοκομεία για την εξυπηρέτηση του Ελληνισμού της Αλεξάνδρειας.Πρωταγωνιστής και σπουδαιότερος χορηγός του τριπλού αυτού οραματισμού υπήρξε ο Μιχαήλ Τοσίτσας, ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στην Αλεξάνδρεια, που έγινε κι ο πρώτος πρόεδρος της Ε.Κ.Α. Ο Τοσίτσας, κατά γενική εκτίμηση, θεωρείται ο πατέρας του Ελληνισμού της Αιγύπτου.
  • Το 1847, ο Τοσίτσας δώρισε το οικόπεδο για να κτιστεί η πρώτη κοινοτική εκκλησία, η «Εκκλησία του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου» που λειτούργησε για πρώτη φορά το 1856 και εξακολουθεί να λειτουργεί μέχρι σήμερα. Σ’ αυτή την εκκλησία ενθρονίστηκε, το έτος 2003, ο Μακαριότατος Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής, Πέτρος κ.κ  Θεόδωρος Β’
  • Το 1854 διακόπηκαν οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδος και Τουρκίας, εξ αιτίας της ελληνικής στάσης στον ρωσο-τουρκικό πόλεμο που είχε ξεσπάσει το 1853.Ο Τοσίτσας και πολλοί άλλοι Έλληνες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Αίγυπτο.
  • 1854-1857 Ο Μιχαήλ Τοσίτσας χρηματοδότησε το πρώτο ελληνικό κοινοτικό σχολείο, που έλαβε και το όνομά του. Εγκαινιάστηκε το 1854 απ’ τον Στέφανο Ζιζινια, τον πρόεδρο της κοινότητας που διαδέχθηκε τον Τοσίτσα.Το σχολείο λειτούργησε για 114 χρόνια, πριν κλείσει το 1968.Το κτήριο στεγάζει τώρα το «Ελληνικό Ορθόδοξο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής».Όσο άνθιζαν τα οικονομικά της Ε.Κ.Α., τόσο απλώνονταν οι δραστηριότητές της και οι φιλανθρωπικές της δημιουργίες. Έγινε παράδειγμα προς μίμηση απ’ τις άλλες ελληνικές κοινότητες της Αιγύπτου, αλλά και της Μέσης Ανατολής και κατόπιν της Αφρικής.
  • 1857-1885 Στο διάστημα αυτό, οι πρόεδροι που επακολούθησαν είναι ο Δημήτριος Ρίζος (1857-1862),Κωνσταντίνος Χαραλάμπης (1862-1863), Σοφοκλής Κωνσταντινίδης (1863-1871) και Θεόδωρος Ράλλης (1871-1885).Όλοι τους φρόντισαν να εξακολουθήσουν τις φιλανθρωπικές δραστηριότητες της κοινότητας.
    Ένα απ’ τα μεγάλα έργα της εποχής ήταν η ίδρυση του νέου νοσοκομείου του Αγίου Σωφρονίου. Το νοσοκομείο αυτό συνδέθηκε πολύ με τον ελληνισμό της Αλεξάνδρειας. Σ’ αυτό ο γερμανός R. KOCH, με τη βοήθεια των Ελλήνων ιατρών Καρτούλη και Βαλασόπουλου, απομόνωσε τον ιό της χολέρας, κατά την επιδημία που ξέσπασε το 1883, και οδήγησε στην παρασκευή εμβολίου κατά της ασθένειας. Σ’ αυτό το νοσοκομείο ξεψύχησε ο Κωνσταντίνος Καβάφης το 1933.
  • 1885-1899. Το 1885 την προεδρία της κοινότητας ανέλαβε ο Γεώργιος Αβέρωφ ,ο οποίος μαζί με τους επίσης ευεργέτες Κ. και Γ. Ζερβουδάκη, Κ. Σαλβάγο και Εμμ. Μπενάκη, εξακολούθησε τα μεγάλα φιλανθρωπικά έργα.
  • Το 1878; ιδρύθηκε το κοινοτικό γυμνάσιο. Ονομάστηκε «Αβερώφειο Γυμνάσιο» και εξακολουθεί να λειτουργεί μέχρι σήμερα.Για να ικανοποιηθούν τα ελληνόπαιδα της Αλεξάνδρειας, που ο αριθμός τους μεγάλωνε εντυπωσιακά, η Ε.Κ.Α. ίδρυσε το «Αβερώφειο Παρθεναγωγείο». Το ίδρυμα λειτούργησε και εξυπηρέτησε τρεις γενεές τα Ελληνόπουλα της Αλεξάνδρειας. Το 1963 το σχολείο και η αυλή του προσφέρθηκαν στο ελληνικό κράτος για να γίνουν το «Ελληνικό εμπορικό επιμελητήριο και κέντρο Εκθέσεων».
    Ο Αβέρωφ είναι και εθνικός ευεργέτης. Το Μετσόβειο Πολυτεχνείο, που ξεκίνησαν με χρήματά τους οι Αλεξανδρινοί Τοσίτσας και Στουρνάρας, αποπερατώθηκε απ’ τον Αβέρωφ. Ο Αβέρωφ είναι επίσης υπεύθυνος για την δημιουργία της Σχολής των Ευελπίδων, τις φυλακές των ανηλίκων στην Αθήνα και την αγροτική σχολή στη Λάρισα. Δώρισε μεγάλα ποσά και οικόπεδα στον Δήμο Μετσόβου και επιχορήγησε το «Ωδείον Αθηνών». Δώρισε επίσης ένα εκατομμύριο δραχμές για την ανακατασκευή του Παναθηναϊκού σταδίου.
    Σε προσωπικές του προσφορές οφείλεται η αγορά του θρυλικού καταδρομικού και ναυαρχίδας του ελληνικού στόλου «ΑΒΕΡΩΦ», που τιμήθηκε με το όνομά του και αυτό, με τη σειρά του, τον τίμησε στην ιστορία της Ελλάδας.
    Οι αρχές του 20ου αιώνα βρήκαν τον ελληνισμό της Αλεξάνδρειας να αριθμεί γύρω στις 150.000 και το επίπεδο της ζωής τους πολύ ανώτερο απ’ αυτό που επικρατούσε στην Ελλάδα.
  • 1900-1901 Τον Αβέρωφ διαδέχθηκε στην προεδρία της κοινότητας ο Κωνσταντίνος Σαλβάγος, απ’ την Χίο, ένας απ’ τους ιδρυτές της Εθνικής Τράπεζας Αιγύπτου. Υπήρξε μεγάλος παράγων στον κόσμο του εμπορίου και σπουδαία προσωπικότητα στην κοσμοπολίτικη κοινωνία της Αλεξάνδρειας. Η προεδρία του Σαλβάγου ήταν μικρή, γιατί πέθανε ξαφνικά το 1901.
  • 1901-1911 Τον Σαλβάγο διαδέχθηκε ο μεγάλος Εμμανουήλ Μπενάκης, απ’ την Σύρο, βαμβακέμπορος και ιδρυτής της παγκοσμίου φήμης εταιρείας «Χωρέμης – Μπενάκης». Υπό την προεδρία του Μπενάκη, τα γραφεία της Ε.Κ.Α. μεταφέρθηκαν στο ελληνικό τετράγωνο του « Chatby».Αυτό είναι που σήμερα ονομάζουμε το «Ελληνικό τετράγωνο» και όπου μέχρι τώρα υπάρχουν τα γραφεία της Ε.Κ.Α. και το Ελληνικό Προξενείο. Η οικογένεια Σαλβάγου ξεκίνησε το κτίσιμο του ελληνικού τετραγώνου του «Chatby» εις μνήμην του Κωνσταντίνου Σαλβάγου.
  • Το 1906 θεμελιώθηκε η Σαλβάγειος Εμπορική σχολή, που ήταν το όνειρο του Αβέρωφ. Η Σαλβάγειος εξελίχθηκε σε εμπορικό κολέγιο και λειτούργησε μέχρι το 1972.
  • Το 1907, η Ζερβουδάκειος σχολή συγχωνεύτηκε με το «Αβερώφειο γυμνάσιο αρρένων-θηλέων» και το εμπορικό τμήμα θηλέων. Δύο καινούριες σχολές ιδρύθηκαν επίσης: το «Ανώτερο Παρθεναγωγείο» και η σχολή «Κοπτικής και Ραπτικής».
  • Το 1908 ο Μπενάκης ίδρυσε το «Μπενάκειο κοινοτικό συσσίτιο» για να εξυπηρετεί τους απόρους της κοινότητας.
  • Το 1909 ο Εμμανουήλ Μπενάκης και η γυναίκα του Βιργινία, ίδρυσαν το «Μπενάκειο ορφανοτροφείο θηλέων» σε μεγάλο κτήριο ,και αυτό στο ελληνικό τμήμα του «Chatby». Το ορφανοτροφείο έκλεισε το 1970. Απ’ το 1972 στεγάζεται στη θέση του το Ελληνικό Γενικό Προξενείο Αλεξάνδρειας. Επί προεδρίας Μπενάκη επισκευάστηκε η Τοσιτσαία σχολή και το νοσοκομείο αναβαθμίστηκε για να συμπεριλάβει το οφθαλμολογικό, παθολογικό, τα τμήματα λοιμωδών νόσων και πρώτων βοηθειών καθώς και τη νοσοκομειακή σχολή. Ο Μπενάκης πρωτοστάτησε στην ενίσχυση του μακεδονικού αγώνα. Ο βασιλιάς Γεώργιος συγχάρηκε και ευχαρίστησε την Ε.Κ.Α. για την συμβολή και συνδρομή της προς το ελληνικό έθνος. Οι Έλληνες της Αλεξάνδρειας συχνά εξέφραζαν τη συμπαράστασή τους στα εθνικά θέματα καθώς και την βοήθειά τους σε θύματα σεισμών και θεομηνιών.
  • Το 1911 ο Μπενάκης παραιτήθηκε απ’ την προεδρία και επαναπατρίστηκε στην Ελλάδα, για να αφοσιωθεί στις υπηρεσίες της πατρίδας του. Διετέλεσε υπουργός Γεωργίας και δήμαρχος Αθηναίων. Ο Αντώνης Μπενάκης, γιος του Εμμανουήλ, ίδρυσε το ελληνικό Σώμα Προσκόπων και το Σώμα Προσκόπων Αιγύπτου. Αργότερα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου μετά το θάνατο του πατέρα του, δώρισε την οικογενειακή του βίλα στο ελληνικό κράτος. Εκεί τώρα στεγάζεται το Μουσείο Μπενάκη Αθηνών. Η Πηνελόπη, κόρη του Εμμανουήλ Μπενάκη, παντρεύτηκε τον δημοσιογράφο Στέφανο Δέλτα. Η Πηνελόπη Δέλτα έγινε μια απ’ τις διασημότερες συγγραφείς παιδικών βιβλίων.
  • 1911-1919 Τον Μπενάκη διαδέχθηκε στην προεδρία της Ε.Κ.Α. ο Μικές  Συναδινός, απ’ τη Χίο, που ήταν και εξαιρετικά δημοφιλής στην παροικία. Ο Συναδινός ήταν ένας απ’ τους ιδρυτές της Ελληνικής Φιλαρμονικής Ορχήστρας. Διετέλεσε και πρόεδρος του «Mohammed Ali Club», το οποίο έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αλεξανδρινή κοινωνία. Η Ε.Κ.Α., υπό την προεδρία του, απέστειλε βοήθεια στο ελληνικό στράτευμα, τόσο στους Βαλκανικούς πολέμους, όσο και στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Όταν πέθανε ο Συναδινός, το 1919, τον διαδέχθηκε στην προεδρία ο Μιχαήλ Σαλβάγος, γιος του Κωνσταντίνου. Η προεδρία του διήρκεσε 29 χρόνια και εξακολουθεί να είναι η μακρύτερη προεδρία. Ο Μιχαήλ Σαλβάγος παραμένει και ο σημαντικότερος και δημιουργικότερος των προέδρων της Ε.Κ.Α. Επί της προεδρίας του ανακαινίστηκαν τα γραφεία της Ε.Κ.Α. και κτίστηκε η Φαμηλιάδειος κοινοτική σχολή για να εξυπηρετεί τα ελληνόπουλα της περιοχής του «Attarin» και του σιδηροδρομικού σταθμού, του σταθμού του Καΐρου, όπως ονομάζεται.
  • Το 1925, με δωρεά του Αντώνη Αντωνιάδη, ιδρύθηκε το Γηροκομείο. Ο πατέρας του Sir Ιωάννης Αντωνιάδης, υπήρξε ο δωρητής που χάρισε στο Δήμο Αλεξανδρείας το οικογενειακό του αρχοντικό για την αναψυχή των Αλεξανδρινών. Στο οικόπεδο στεγάζονται ο Ζωολογικός και ο Βοτανικός κήπος. Επί της προεδρίας του και με τη συνδρομή και βοήθεια της πλούσιας οικογένειας Κότσικα, κτίστηκε το τεράστιο, υπερσύγχρονο και άριστα εξοπλισμένο νοσοκομείο. Η Ε.Κ.Α. ανέλαβε την διαχείρισή του νοσοκομείου, που εγκαινιάστηκε το 1938. Το Κοτσίκειο διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο κατά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, όταν στην Αίγυπτο κατέφυγαν ο ελληνικός στρατός και η ελληνική κυβέρνηση, εξ αιτίας της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα. Στη διάρκεια του πολέμου, το 250 κλινών νοσοκομείο εξυπηρέτησε Έλληνες, Αιγυπτίους και συμμάχους. Το νοσοκομείο πουλήθηκε απ’ την ελληνική κυβέρνηση στην αιγυπτιακή το 1964. Επί Σαλβάγου, η Ε.Κ.Α. έζησε τη χρυσή της εποχή. Μετά τον θάνατό του, άρχισε η συρρίκνωση. Οι Έλληνες της Αλεξάνδρειας άρχισαν να αναχωρούν για Ελλάδα ή να μεταναστεύουν σε άλλες χώρες. Οι νέοι νόμοι εργασίας για τους ξένους και οι μεταπολεμικές συνθήκες ζωής που επικράτησαν, όπως η αναδιανομή της καλλιεργήσιμης γης και η αναγκαστική κρατικοποίηση των ιδιωτικών επιχειρήσεων επέφεραν την διαρροή της ελληνικής παροικίας.
  • 1948-1954 Μετά τον θάνατο του Σαλβάγου, την προεδρία ανέλαβε προσωρινά ο Νικόλαος Βατιμπέλας, μέχρι που εξελέγη πρόεδρος ο βιομήχανος Δημήτριος Ζερμπίνης, απ’ τη Λέσβο. Το 1949 ιδρύθηκε η Τεχνική σχολή που πρωτολειτούργησε ως νυκτερινή κι ύστερα μετατράπηκε σε ημερήσια. Η σχολή εξυπηρέτησε τις ανάγκες της νεολαίας σ’ αυτή τη μεταπολεμική και κρίσιμη για την Ε.Κ.Α. εποχή.
  • 1954-1973 Μετά την αποχώρηση του Ζερμπίνη το 1954, ο Αναστάσιος Θεοδωράκης, γόνος μεγάλης αλεξανδρινής οικογένειας, εξελέγη πρόεδρος. Στο διάστημα της προεδρίας του η Ε.Κ.Α. προσπάθησε να περισώσει τα επιτεύγματα του παρελθόντος. Ο καιρός της δημιουργίας είχε πια περάσει. Τώρα η προσπάθεια είναι για περισυλλογή και αναδίπλωση. Προς το τέλος της προεδρίας του Θεοδωράκη, το Αντωνιάδειο γηροκομείο κλείνει για να μεταφερθεί στο κτήριο που κάποτε λειτουργούσε ως Κανισκέρειο ορφανοτροφείο. Ειρωνικά, το κτήριο που στέγαζε τα ελπιδοφόρα νιάτα της ακμάζουσας παροικίας, τώρα στεγάζει τα γηρατειά της παροικίας που σβήνει. Έτσι κλείνει και η Αριστοφρόνειος σχολή που κτίστηκε το 1895 δίπλα στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία από την τότε ελληνική κοινότητα του «Ramleh» στην περιοχή του «Giannaklιs».
  • 1973-1978 Ο επιτυχημένος δικηγόρος Κώστας Σάνδης ακολουθεί τον Θεοδωράκη στην προεδρία. Η προσπάθεια για την περισυλλογή, αναδιοργάνωση και επιβίωση του ελληνισμού της Αλεξάνδρειας συνεχίζεται.
  • 1978-1983 Το 1978, όταν ο Κώστας Ράππας διαδέχθηκε τον Σάνδη, η Ε.Κ.Α. είχε συρρικνωθεί στο ελληνικό τμήμα του «Chatby»,όπου εξακολουθεί να λειτουργεί το Αβερώφειο γυμνάσιο και όπου πριν από λίγα χρόνια είχαν εγκατασταθεί το Ελληνικό Γενικό Προξενείο καθώς και το Κυπριακό. Η ώρα της αντίστροφης μέτρησης έχει πια αρχίσει για τον ελληνισμό της Αλεξάνδρειας.
  • 1984-1990 Ο Ράππας πέθανε στην Αθήνα το 1983. Τον διαδέχθηκε ο επιχειρηματίας Παναγιώτης Σούλος. Επί της προεδρίας του κατορθώθηκε να μετριαστεί ο ρυθμός της διαρροής, αλλά το μεγαλύτερο κατόρθωμα ήταν η εξυγίανση των οικονομικών της Ε.Κ.Α., ώστε για μια ακόμα φορά να καταστεί οικονομικά ανεξάρτητη.
  • Το 1990 ένας άλλος αλεξανδρινός επιχειρηματίας, ο Στέφανος Ταμβάκης, ανέλαβε την προεδρία. Σε ηλικία 37 ετών, ήταν ο νεότερος πρόεδρος της Ε.Κ.Α. που εκλέχτηκε ποτέ. Στέφανος Ταμβάκης και οι οκτώ συνάδελφοί του στην εκτελεστική επιτροπή της Ε.Κ.Α. προσπαθούν να αναβαθμίσουν και να παρατείνουν τη ζωή της ελληνικής κοινότητας στην Αίγυπτο. Συνεργάστηκαν στενά με τους μακαριστείς Πατριάρχες Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής (Παρθένιο Γ΄ Πέτρο VII )καθώς σκοπεύουν στην αναστροφή της διαρροής και στη συνέχιση της δυναμικής ελληνικής παρουσίας στην Αλεξάνδρεια κατά τον 21ο αιώνα:
  1. Η Ε.Κ.Α. συνεργάζεται στενά με το Συμβούλιο Αποδήμου Ελληνισμού (Σ.Α.Ε.), έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που αντιπροσωπεύει τους αποδήμους Έλληνες. Το 1995, ο Στέφανος Ταμβάκης εκλέχτηκε περιφερειακός πρόεδρος Ασίας-Αφρικής του Σ.Α.Ε. και το περιφερειακό γραφείο του Σ.Α.Ε., το οποίο εκπροσωπεί τους Έλληνες που ζουν στις δύο αυτές ηπείρους, εγκαταστάθηκε μέσα στo Ελληνικό τετράγωνο. Μέσα από το Σ.Α.Ε., η ελληνική κοινότητα στοχεύει στην επαφή με τις άλλες ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού και να λάβει ενεργό μέρος στην δημιουργία και την υποστήριξη του οικουμενικού ελληνισμού.
  2. Η Ε.Κ.Α. καταβάλλει κάθε προσπάθεια να συσφίξει τους δεσμούς, να ενδυναμώσει τις πολιτιστικές ανταλλαγές και να αναπτύξει τις εμπορικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου. Είναι σε θέση να υπερηφανεύεται ότι, οι σχέσεις μεταξύ της ελληνικής κοινότητας, της ελληνικής κυβέρνησης και των αιγυπτιακών αρχών, ποτέ δεν ήσαν στενότερες.
  3. Η Ε.Κ.Α. δράττεται κάθε ευκαιρίας για να προβάλει το όνομα της Αλεξάνδρειας και τις δραστηριότητες των Ελλήνων αυτής καθώς και τις δυνατότητες για τους Έλληνες της Αιγύπτου και των Αιγυπτίων της Ελλάδος μέσα από ελληνο-αιγυπτιακούς συνδέσμους και οργανισμούς και στις δύο χώρες.
  4. Το έτος 2002 μετά από 12 χρόνια ευδόκιμης υπηρεσίας ο Στέφανος Ταμβάκης κατόπιν εκλογών παραδίδει την προεδρία στον Αλεξανδρινό  κ Χαρ. Κατσίμπρη, και η ΕΚΑ ανακηρύσσει τον κ Ταμβάκη ως επίτιμο πρόεδρο της ΕΚΑ ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την επιτυχή θητεία του.
    Παραμένει όμως αναπληρωτής Πρόεδρος του Παγκοσμίου ΣΑΕ συνεχίζοντας τις δραστηριότητες του. Ως αναπληρωτής πρόεδρος του ΣΑΕ παρασημοφορείται με το ανώτατο παράσημο της Ελληνικής Πολιτείας από τον τ. Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας κ Στεφανόπουλο.
    Σε λίγο καιρό κατόπιν εκλογών του Παγκοσμίου ΣΑΕ στην Θεσσαλονίκη ο κ Ταμβάκης εκλέγεται ως πρόεδρος του παγκοσμίου ΣΑΕ.

Στις πρόσφατες εκλογές της ΕΚΑ (Απρίλιος 2009) εκλέγεται νέος πρόεδρος ο Γιάννης Γ. Σιοκας ένας δραστήριος επιχειρηματίας στον τουριστικό τομέα -ταλαντούχος νέος μόλις 39 ετών με οράματα και όρεξη για δουλεία και αυτό το δείχνει από τις πρώτες ημέρες της προεδρίας του.

Συνεργάτες του στο Δ.Σ είναι 5 επιτυχημένοι Έλληνες επιχειρηματίες της Αλεξανδρείας επίσης με οράματα και όρεξη για δουλεία (Δ.Βαφειαδης-Νικ.Κοπελος-Εμ-Τατακης-Εδ-Κασιματης-Δημ.Παπαστεφανου), ενώ σύμβουλοι στο Δ.Σ παραμένουν οι κ.κ -Χαρ. Κατσιμπρης- Α. Μακρής-Ι. Κάβουρας

Διατελέσαντες Πρόεδροι της Ε.Κ.Α.

 

  1. ΜΙΧΑΧΗΛ ΤΟΣΙΤΣΑΣ (1843-1854)
  2. ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΖΙΖΙΝΙΑΣ (1854-1857)
  3. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΡΙΖΟΣ (1857-1862)
  4. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ (1862-1863)
  5. ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ (1863-1871)
  6. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΡΑΛΛΗΣ (1871-1885)
  7. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ (1885-1899)
  8. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΑΛΒΑΓΟΣ (1900-1901)
  9. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΠΕΝΑΚΗΣ (1901-1911)
  10. ΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΔΙΝΟΣ (1911-1919)
  11. ΜΙΧΑΗΛ ΣΑΛΒΑΓΟΣ (1919-1948)
  12. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΒΑΤΙΜΠΕΛΑΣ (1948-1948)
  13. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΖΕΡΜΠΙΝΗΣ (1948-1954)
  14. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ (1954-1973)
  15. ΚΩΣΤΑΣ ΣΑΝΔΗΣ (1973-1978)
  16. ΚΩΣΤΑΣ ΡΑΠΠΑΣ (1978-1983)
  17. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΟΥΛΟΣ (1984-1990)
  18. ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΤΑΜΒΑΚΗΣ (1990-2003 )
  19. ΧΑΡ.ΚΑΤΣΙΜΠΡΗΣ (2003/2009)
  20. ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΙΟΚΑΣ (2009- εν ενεργεία -)

2009 – : Ο Ιωάννης Σιόκας διαδέχτηκε τον Χ. Κατσιμπρή, ο οποίος στοχεύει στην αναβάθμιση των παρεχομένων υπηρεσιών από την ΕΚΑ προς τους εναπομείναντες παροίκους, αλλά και την επικερδή διαχείριση των κινητών και ακίνητων περιουσιακών στοιχείων της Κοινότητας. Αρκετά από τα έργα που έχουν ξεκινήσει βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν ήδη ολοκληρωθεί, όπως: η ανακαίνιση του ορφανοτροφείου «Μάννα» και η μεταφορά των τροφίμων του «Κανισκέρειου Γηροκομείου», αλλά και η δημιουργία ξενώνων για τη φιλοξενία Ελλήνων εκπαιδευτικών ή επισκεπτών. Η ανακαίνιση των σχολικών κτιρίων και η αναβάθμιση της παρεχόμενης εκπαίδευσης είναι το μείζον και κεντρικό θέμα συζήτησης για τα μέλη της παροικίας τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, συνεχίζει τις προσπάθειες των προκατόχων του για την εποικοδομητική συνεργασία με την Ελληνική Πολιτεία, την περαιτέρω σύσφιγξη των σχέσεων με την αιγυπτιακή κυβέρνηση με στόχο την όλο και πιο καλή και διευρυμένη συνεργασία των δύο πλευρών.

 

Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα της Κοινότητας Αλεξανδρείας


 

 


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Η Έξοδος των Ελλήνων από την Αίγυπτο
    1955-1965 Κάιρο, 17-21 Αυγούστου 1957. Από την επίσημη επίσκεψη του Κων. Καραμανλή στην Αίγυπτο, έπειτα από πρόσκληση του προέδρου Νάσερ. Στη φωτογραφία, ο Αιγύπτιος πρόεδρος απονέμει στον Ελληνα πρωθυπουργό κορυφαία τιμητική διάκριση (Φωτογραφικό Αρχείο Ιδρύματος Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής). Ο Νάσερ, το κύμα φυγής και η επίσκεψη Κωνσταντίνου Καραμανλή Η ελληνική παρουσία στην Αίγυπτο πηγαίνει βαθιά πίσω στους αιώνες, στην εποχή των επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ωστόσο τις πρώτες αμιγώς ελληνικές κοινότητες με εθνική συνείδηση συνέπηξαν οι Έλληνες μετανάστες που αναζήτησαν στη φιλόξενη γη της Αιγύπτου καλύτερες συνθήκες διαβίωσης όσο η Ελλάδα παρέμενε υπόδουλη υπό οθωμανικό ζυγό. Την περίθαλψη και φροντίδα τους ως την ίδρυση του πρώτη ελληνικού προξενείου στην Αλεξάνδρεια, το 1833, είχε το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, αργότερα και πάσης Αφρικής, ένας μακραίων θεσμός και φάρος της Ορθοδοξίας από την εποχή της ιδρύσεώς του, τον πρώτο αιώνα μ.Χ.
  2. Οι Έλληνες της Προαζοφικής
    Οι Έλληνες αποτελούν ένα από τα αρχαιότερα έθνη που διέμεναν στα εδάφη της σημερινής Ουκρανικής Επικράτειας. Από τον 8ο έως τον 6ο π. Χ. αιώνα οι Έλληνες εμφανίσθηκαν στα βόρεια παράλια του Ευξείνου Πόντου, ασχολήθηκαν με το εμπόριο και ίδρυσαν πόλεις-αποικίες. Η πρώτη από αυτές ιδρύθηκε από Έλληνες καταγόμενους από τη Μίλητο (Μικρά Ασία) στη νήσο Μπερεζάν το δεύτερο ήμισυ του 7ου π. Χ. αιώνα.
  3. Ο παροικιακός Ελληνισμός της Βιέννης
    Η παρουσία του Ελληνισμού στην Βιέννη έχει τις ρίζες της στις αρχές του 18ου αιώνα και συγκεκριμένα στις συνθήκες του Κάρλοβιτς (1699) και του Πασάροβιτς (1718) που υπογράφτηκαν μεταξύ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και των Αψβούργων. Οι συνθήκες αυτές προέβλεπαν μια σειρά από αμοιβαία προνόμια για τους υπηκόους των 2 Αυτοκρατοριών που είχαν ως στόχο την τόνωση του εμπορίου. Γενικότερα η μακροπρόθεσμη πολιτική των Αψβούργων στην περιοχή είχε ως τελικό στάδιο την εμπορική (και πιθανά εδαφική) έξοδο της Αυτοκρατορίας στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω της Θεσσαλονίκης. Οι συνθήκες που διαμορφώθηκαν από το γεωπολιτικό αυτό πλαίσιο ευνόησαν τους Έλληνες της Ηπείρου και της Μακεδονίας που γνώριζαν αρκετά καλά τους χερσαίους δρόμους μέσω Βοσνίας και Βουλγαρίας προς την Βιέννη και ως υπήκοοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας είχαν την ευκαιρία να εγκατασταθούν στην Βιέννη και να αναπτύξουν μια ζωηρή εμπορική αλλά και πολιτισμική δραστηριότητα.
  4. Ελληνικη Κοινοτητα Βενετιας
    Δυο βήματα από τη φημισμένη πλατεία του Αγίου Μάρκου στο κέντρο της Βενετίας, υπάρχει το κανάλι των Ελλήνων (Rio dei Greci), το οποίο οριοθετεί μία ομώνυμη νησίδα (Campo dei Greci). Σ’ αυτή έζησαν, πρόκοψαν και παρήγαγαν επί αιώνες ανεκτίμητο πνευματικό έργο χιλιάδες Έλληνες μέτοικοι από την Ελλάδα και φυγάδες από την αλωμένη Κωνσταντινούπολη.
  5. Ελληνική Κοινότητα Μπρνο
    Η Ελληνική Κοινότητα Μπρνο είναι μία οργάνωση μη κερδοσκοπική. Ο σκοπός της είναι να φέρνει ποιο κοντά μεταξύ τους, τους Έλληνες και τις οικογένειές τους που ζουν στο Μπρνο και τα περίχωρα του, αλλά και να ενισχύσει τους δεσμούς φιλίας με αλλοεθνής φίλους της Ελλάδας, της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού.
  6. Ελληνική Κοινότητα Στουτγάρδης
    Οι πρώτοι Έλληνες εργάτες έφτασαν στην Στουτγάρδη το 1941/1942. Οι περισσότεροι ήρθαν με συμβόλαια ως „Fremdarbeiter“, αφού είχαν περάσει τις ιατρικές εξετάσεις που διεξήγαγαν τα γερμανικά κλιμάκια. Ορισμένα ονόματα από εκείνη την εποχή: Χατζηανδρέου, Γιώργος και Παναγιώτης Παπαηλιού, Γιάννης Κοφτερός, Σταύρος Καραγκούνης, Τάκης Βελισσάριος, Σταμάτης Νισύριος
  7. Ελληνικη Κοινοτητα Συδνεϋ
    Η Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Νέας Νότιας Ουαλίας (Ε.Ο.Κ. NNO) δημιουργήθηκε αρχικά για να στηρίξει την κατασκευή μιας εκκλησίας, της Αγίας Τριάδας. Η Ορθόδοξη Αγία Τριάδα ήταν η πρώτη εκκλησία του νοτίου ημισφαιρίου εφόσον κτίστηκε το 1898 από Έλληνες και Σύριους επιχειρηματίες.
  8. Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού Βερολίνου
    Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού Βερολίνου υποστηρίζει και προωθεί τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρη τη γερμανόφωνη Ευρώπη. Από το 1995, χρονιά ίδρυσης του Παραρτήματος, στεγάζεται στο κέντρο του Βερολίνου και διαθέτει βιβλιοθήκη και χώρο πολλαπλών εκδηλώσεων. Η εργασία του επικεντρώνεται κυρίως στην παρουσίαση εικαστικών εκθέσεων, λογοτεχνικών αναγνώσεων, θεατρικών και κινηματογραφικών έργων από την Ελλάδα, στη διοργάνωση διαλέξεων και σεμιναρίων, καθώς και στην λειτουργία της βιβλιοθήκης, την παροχή γενικών πληροφοριών για πολιτιστικά θέματα καθώς και την προσφορά μαθημάτων ελληνικής γλώσσας.
  9. Ελληνικη Κοινοτητα Βερολινου
    Η Ελληνική Κοινότητα Βερολίνου ιδρύθηκε το 1975 ως διάδοχος της Ελληνικής Κοινότητας της δεκαετίας του ’60. Την 1η Ιουνίου 1990 η έδρα της μεταφέρθηκε υπό την αιγίδα του Ελληνικού Πολιτιστικού Κέντρου (Ε.Π.Κ.) στο κτίριο της οδού Mittelstr. 33, Berlin-Steglitz bezogen.
  10. Ελληνικη Κοινοτητα Στοκχολμης
    Το 1642 βασίλισσα της Σουηδίας ήταν η Χριστίνα. Ένας μεγάλος αριθμός των Ελλήνων βρισκόταν ήδη στη Σουηδία και περιφέρονταν σε πόλεις και χωριά της Σουηδίας κάνοντας εράνους για να πληρώσουν λύτρα για την απελευθέρωση Ελλήνων που ήταν φυλακισμένοι σε Οθωμανικές φυλακές.
  11. Ελληνικη Κοινοτητα Ζυριχης
    Η Ελληνική Κοινότητα Ζυρίχης (ΕΚΖ) στην σημερινή της μορφή σαν θρησκευτικά και κομματικά ανεξάρτητη οργάνωση των Ελλήνων μεταναστών στη Ζυρίχη και στην ευρύτερη περιφέρειά της υπάρχει από τον Οκτώβριο του 1979. Λειτουργεί σαν Νομικό Πρόσωπο σύμφονα με το άρθρο 60 του Ελβετικού Αστικού Κώδικα και αποτελείται σήμερα από 310 μέλη.
  12. Μελβούρνη - Οι Διακρίσεις Χελλένικ
    Παρά την εντυπωσιακά μεγάλη και πολυσχιδή δράση του, ο Σύνδεσμος Χελλένικ έμεινε περισσότερο γνωστός για τη διοργάνωσή του των απονομών διακρίσεων εξαίρετης απόδοσης στους ομογενείς μας της Μελβούρνης. Οι βραβεύσεις αυτές, με τη γενική ονομασία "Διακρίσεις Χελλένικ - Hellenic Distinctions", απονέμονταν επί είκοσι συναπτά χρόνια σε άτομα που είχαν ξεχωρίσει με τις επιτεύξεις τους στους τομείς της δραστηριότητας τους και βασίζονταν στις κρίσεις επιτροπών, που επιλέγονταν ανεξάρτητα από τον ίδιο το Σύνδεσμο.
  13. Πανηπειρωτική Ομοσπονδία Αμερικής
    Με πρωτοβουλία των Ηπειρωτικών οργανώσεων της Νέας Υόρκης,Φιλαδελφείας και Γούστερ και κατόπιν πολλών συσκέψεων, αποφασίστηκε η πρώτη σύγκληση Πανηπειρωτικού Συνεδρίου σε μιά έπαυλη στο Northboro, μιά μικρή πόληκοντά στο Γούστερ. Το Συνέδριο ορίστικε γιά την 19-21 Ιουλίου 1942. Ιστορική θα μείνη στα χρονικά του Ηπειρωτισμού της Αμερικής αυτή η Πανηπειρωτική συγκέντρωση. Η αθρόα προσέλευση των Ηπειρωτών από κάθε γωνιά τηςΑμερικής, ο ενθουσιασμός, η αγάπη, η ευθυμία και οι παντός είδους εκδηλώσεις εκείνωντων τριών ημερών θα μείνουν αξέχαστες
  14. ΟΕΚ Γερμανίας
    Η ΟΕΚ επιδιώκει τη δημιουργία στενών φιλικών σχέσεων μεταξύ του Ελληνισμού στην ΟΔΓ και του γερμανικού λαού καθώς και των άλλων εθνικοτήτων στη χώρα που ζούμε και εργαζόμαστε. Η ΟΕΚ είναι ανεξάρτητη από κρατικές ή άλλες αρχές, οργανισμούς και πολιτικά κόμματα. Η ύπαρξή της και δραστηριότητά της βασίζεται στις αρχές της δημοκρατίας, της φιλίας ανάμεσα στους λαούς και της ειρήνης. Σε ζητήματα εθνικής σημασίας ή που αφορούν τις βασικές αρχές του ανθρωπισμού και της δημοκρατίας, μπορεί να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις της.
  15. Σύνδεσμος Ιθακησίων Μελβούρνης
    Ο Ρόλος του Συνδέσμου Ιθακησίων Οδυσσεύς στα παροικιακά και στις σχέσεις Αυστραλών και Ελλήνων. Σε μικρό χρονικό διάστημα μετά αυτό τον ερχομό μου στη Μελβούρνη 6-12-37, παρευρέθηκα σε Συνέλευση του Συνδέσμου που είχε σκοπό να μαζέψει χρήματα δια την Ελληνική Αεροπορία. Με εντυπωσίασε ο θερμός πατριωτισμός των ομιλητών και επίσης έμαθα δια τη δράση του Συνδέσμου, δια την οποίαν διαβεβαιώθηκα στα μεθεπόμενα 11 χρόνια ως Γραμματέας του Συνδέσμου.
  16. Διεθνές Κέντρο Ελληνικών Ερευνών
    «Όσα φέρνει μια στιγμή δεν τα φέρνει ο χρόνος». Αυτό είναι το ρητό που διάλεξα εδώ παρουσιάζοντας την τόσο σημαντική έρευνα, δραστηριότητα και πάνω από όλα δημιουργία του Διεθνούς Κέντρου Ελληνικών Ερευνών που εδρεύει στη Γαλλία. Στην όμορφη ιστοσελίδα του Κέντρου μπορεί ο αναγνώστης να βρει αρκετό υλικό για τις δραστηριότητες του. Το Δ.Κ.Ε.Ε. αποτελεί ένα σημαντικότατο πνευματικό Κέντρο προώθησης του Ελληνικού Πολιτισμού της Διασποράς.
  17. Ελληνική Κοινότητα Βραΐλας
    Στα τέλη της δεκαετίας του 1860 ιδρύθηκαν, χάρη στην πρωτοβουλία ελληνικών συλλόγων, κατώτερο αρρεναγωγείο και παρθεναγωγείο, που φρόντιζε για τους άπορους "ελληνόπαιδες". Τα σχολεία αυτά, που μετατράπηκαν σε κοινοτικά στις επόμενες δεκαετίες, δεν ήταν τα μόνα ελληνικά σχολεία, καθώς στη Βραΐλα, μέχρι και τις αρχές του 20ού αιώνα, ιδρύθηκαν πάρα πολλά ελληνικά ιδιωτικά σχολεία, τόσο θηλέων, όσο και αρρένων.
  18. Ελληνικές Κοινότητες Βελγίου
    Η ελληνική παρουσία στο Βέλγιο έγινε αισθητή μόνο κατά τη μεταπολεμική περίoδο. Ώς τα μέσα της δεκαετίας του 1950 οι χίλιοι περίπου Έλληνες της χώρας αυτής ήταν,στην πλειονότητά τους, εγγράμματοι έμποροι ή γενικότερα ελεύθεροι επαγγελματίες. Από το 1953 ώς και το 1964 η εικόνα αυτή αλλάζει ποσοτικά και ποιοτικά: στην περίοδο αυτή ο αριθμός των Ελλήνων που ζούσαν στο Βέλγιο πολλαπλασιάστηκε δραματικά, φτάνοντας τα 20.069 άτομα.
  19. Έλληνες δούλοι στη Βοστώνη - 1827
    Ο Χριστόφορος Πλάτων Καστάνης (1814-1866) καταγόταν από τη Λιβαδειά της Χίου. Έχασε την οικογένειά του στη σφαγή του νησιού και αιχμαλωτίστηκε, πουλήθηκε ως δούλος και αναγκάστηκε να γίνει Μωαμεθανός. Η Γ. Μοχάλβη (μάλλον Γαρυφαλιά Μοχάλβη στην Ελληνική 1817-1830) γεννήθηκε στα Ψαρά και οι γονείς της σκοτώθηκαν στην σφαγή της Χίου. Πουλήθηκε στους Τούρκους ως δούλη και ο Αμερικανός Πρόξενος Joseph Langston την βρήκε στη Σμύρνη και την απελευθέρωσε το 1827.
  20. Η ελληνική παροικία της Οδησσού στα τέλη του 19ου αιώνα
    Τα απογραφικά δελτία είναι συγκεντρωμένα στο Κρατικό Αρχείο Οδησσού (G.A.O.O.). Βάση της απογραφής είναι το νοικοκυριό που διαρθρώνεται γύρω από τον αρχηγό της οικογένειας. Κάθε απογραφικό δελτίο καταγράφει τα μέλη μιας εστίας, συμπεριλαμβάνοντας το υπηρετικό προσωπικό και άλλα άτομα μη συγγενικά προς την οικογένεια που κατοικούν κάτω από την ίδια στέγη. Τα δελτία έχουν συμπεριλάβει 5086 Έλληνες, με βάση τη μητρική γλώσσα.
  21. Ελληνικη Κοινοτητα Αδελαϊδας - Σχολεια
    Δικαίωμα αναλλοίωτο κάθε Έλληνα της διασποράς ή Ελληνο-Αυστραλού απολετεί ο εμπλουτισμός της διάνοιάς του διαμέσου της μετάδοσης και διδασκαλίας τόσο της Ελληνικής γλώσσας όσο και των στοιχείων πολιτισμού, ιστορίας και φιλοσοφίας που σε αφθονία υφίστανται στην πολιτισμική μας κληρονομιά. Τόσο το αρχαίο ελληνικό πνεύμα όσο και η πιο σύγχρονη λαϊκή σοφία αποτελούν δυναμικά εφόδια για την διάπλαση του ήθους των νέων μας αλλά και την ενδυνάμωσή τους για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της ζωής και του μέλλοντος.
  22. Ελληνική Κοινότητα Αδελαΐδας
    Αν προσπαθήσουμε να εξετάσουμε πώς η έννοια της κοινότητας εφαρμόζεται στην Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Νότιας Αυστραλίας, θα πρέπει στις διαστάσεις της εθνικής ταυτότητας και του διοικητικού χαρακτήρα του οργανισμού να προσθέσουμε την ψυχή και την καρδιά των Ελλήνων της διασποράς. Αλλά ας εξετάσουμε πιο διεξοδικά τη γέννηση, το ξεκίνημα, το δυνάμωμα και την ανάπτυξη του ζωντανού αυτού δημοκρατικού οργανισμού που αποκαλούμε Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Ν.Α.
  23. Ελληνική Κοινότητα Πιατιγκόρσκ
    Οι πρώτες αναφορές για την ύπαρξη στο Πιατιγκόρσκ μιας οργάνωσης που να ενώνει όλους τους έλληνες της πόλης μας, αναφέρονται στην αρχή του περασμένου αιώνα. Όμως ένα από τα φύλλα της δημοτικής εφημερίδας «Γκόλος» (μπορείτε να το δείτε εδώ) που διασώθηκε τυχαία στο δημοτικό εθνογραφικό μουσείο διηγείται μια βραδιά που έκανε η ελληνική κοινότητα της πόλης Πιατιγκόρσκ στις 26 Δεκεμβρίου το 1917. - Η Πόλη Πιατιγκόρσκ είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του νομού Σταυρούπολης.
  24. Ελληνική Κοινότητα Νέας Ζηλανδίας
    To 2006 υπολογίζεται ότι υπήρχαν γύρω στους 3000 Ελληνικής καταγωγής πολίτες στη Νέα Ζηλανδία πρώτης, δεύτερης, τρίτης και τέταρτης γενιάς. Οι περισσότεροι ζούσαν στο Wellington, την πρωτεύουσα της χώρας, με διάσπαρτες άλλες ομάδες στα υπόλοιπα διαμερίσματά της όπως στο Auckland, Christchurch, Napier, Wanganui, Palmerston North και αλλού. Ο Πανελλήνιος Σύλλογος (Pan-Hellenic Association) ήταν ο πρώτος εγγεγραμμένος οργανισμός των Ελλήνων της Νέας Ζηλανδίας και δημιουργήθηκε στο Wellington το 1929.
  25. Ελληνική Κοινότητα Λονδίνου
    Η ελληνική παρουσία στο Λονδίνο μπορεί να φτάσει μέχρι τις αρχές του δέκατου πέμπτου αιώνα. Οι δύο αδελφοί, Aνδρόνικος και Aλέξιος Εφφομάτος, που περιγράφηκαν στα εναπομείναντα έγγραφα ως “Γρεκοί”, καταγράφηκαν ώς κάτοικοι στην πόλη το έτος 1440. Ήταν από την Κωνσταντινούπολη, τώρα Ινσταμπούλ, η οποία έγινε έπειτα η πρωτεύουσα της ελληνόφωνης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Από τo 1440, η Κωνσταντινούπολη ήταν κάτω από πολιορκία και μόνο δέκα τρία έτη αργότερα, τον Μάιο του 1453
  26. Ελληνική Κοινότητα Μελβούρνης
    Η μετανάστευση Ελλήνων στην Πολιτεία της Βικτώριας άρχισε με την ανακάλυψη του χρυσού (Αύγουστος 1851) στην τότε νεοϊδρυθείσα βρετανική αποικία. Σύμφωνα με μια από τις πρώτες απογραφές που διεξήχθησαν στη Βικτώρια το 1854, υπήρχαν 65 άντρες από την «Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία» που κατοικούσαν στην τότε αποικία. Το πρώτο κύμα των Ελλήνων μεταναστών υιοθέτησε τη νοοτροπία του «Ελντοράντο» αναζητώντας τον εύκολο πλουτισμό. Η πλειοψηφία αυτών των Ελλήνων, αναζητώντας εργασία, υπέγραφαν συμφωνίες με ναυτιλιακές εταιρείες σε διάφορα λιμάνια της Αγγλίας.
  27. Ελληνική Κοινότητα Αλεξάνδρειας
    Ιστορικό υλικό που λάβαμε από την Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας και τον κύριο Γιώργο Δήμα για την ιστορία της Κοινότητας από το 1843 μέχρι τις μέρες μας. Με τι όνομα ξεκίνησε, ποιοι ήταν οι πρώτοι ηγέτες της, ποιοι στήριξαν την Κοινότητα και ποιοι την έφεραν στο ζηλευτό αυτό σημείο της ακμής της, όλη αυτή την περίοδο. 1843-1854 Ακόμα και πριν απ' την επίσημη ίδρυση της Ε.Κ.Α., το 1843, η μικρή παροικία της Αλεξάνδρειας συντηρούσε σχολείο και νοσοκομείο.
  28. Η Ελληνική Παροικία στην Αίγυπτο
    Πρόκειται για μια πολύ συνοπτική, πολύ περιληπτική περιγραφή της παροικίας μας στην Αίγυπτο. Δεν είναι δυνατό να αποδοθεί ικανοποιητικά και σε λίγα λεπτά μια ιστορία σχεδόν τριών χιλιάδων χρόνων, ένα πέρασμα που δημιούργησε σημαντικότατα ορόσημα στην ιστορία όλου του κόσμου. Βέβαια πολλές από τις λεπτομέρειες της ομιλίας είναι – ή τουλάχιστον πρέπει να είναι – γνωστές στους Αιγυπτιώτες, καλό όμως είναι κάθε τόσο να τις ξαναζωντανεύουμε στη μνήμη μας για να μη ξεχνούμε την υποχρέωση που έχουμε να διατηρήσουμε τις παραδόσεις που μας κληροδότησαν όλες οι γενιές, που παλαιότερα πάσχισαν να δημιουργήσουν όσα άφησαν ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους στη γη των πυραμίδων.

Η Ελληνική Παροικία στην Αίγυπτο

 

Εσωτερικό κήπος της ανακαινισμένης Τοσιτσαίας Σχολής όπου σήμερα στεγάζεται το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας
Εσωτερικός κήπος της ανακαινισμένης Τοσιτσαίας Σχολής όπου σήμερα στεγάζεται το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας

 

Συνοπτικό ιστορικό της αναπτυγμένης δραστηριότητας των Ελλήνων της Αιγύπτου από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι τα μέσα του προηγούμενου αιώνα. Το άρθρο αυτό αποτελεί μια ομιλία του Τάκη Ευστρατιάδη στο εντευκτήριο της Ένωσης Ελλήνων Αιγύπτου και Μέσης Ανατολής στη Μελβούρνη στις 2 Μαΐου 2003 [1].

 

 

Εισαγωγικό σχόλιο

Πρόκειται για μια πολύ συνοπτική, πολύ περιληπτική περιγραφή της παροικίας μας στην Αίγυπτο. Δεν είναι δυνατό να αποδοθεί ικανοποιητικά και σε λίγα λεπτά μια ιστορία σχεδόν τριών χιλιάδων χρόνων, ένα πέρασμα που δημιούργησε σημαντικότατα ορόσημα στην ιστορία όλου του κόσμου. Βέβαια πολλές από τις λεπτομέρειες της ομιλίας είναι – ή τουλάχιστον πρέπει να είναι – γνωστές στους Αιγυπτιώτες, καλό όμως είναι κάθε τόσο να τις ξαναζωντανεύουμε στη μνήμη μας για να μη ξεχνούμε την υποχρέωση που έχουμε να διατηρήσουμε τις παραδόσεις που μας κληροδότησαν όλες οι γενιές, που παλαιότερα πάσχισαν να δημιουργήσουν όσα άφησαν ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους στη γη των πυραμίδων.

 

 

Η Ελληνική παροικία στην Αίγυπτο

Σύμφωνα με ανεπίσημους υπολογισμούς στην Αυστραλία είναι σήμερα μόνιμα εγκατεστημένοι περί τους πέντε με έξι χιλιάδες συμπατριώτες μας που ήλθαν από την Αίγυπτο. Οι άνθρωποι αυτοί ήταν παλιότερα οργανωμένοι εκεί σε μια δυναμικότατη παροικία, το ύψος της δραστηριότητας της οποίας δημιούργησε ορόσημο στην ιστορική εξέλιξη όλου του αποδημικού μας κόσμου.

Σε μια περίοδο λιγότερο από 150 χρόνια, η παροικία μας στην Αίγυπτο έφτιαξε μια μεγάλη σειρά εντυπωσιακών, κοινωφελών ιδρυμάτων και ανέπτυξε ένα ιδιόμορφο τρόπο ζωής, με μια πνευματικότητα που είναι αδύνατο να μη τη νοσταλγούν όσοι την έζησαν.

Η ελληνική παροικία στην Αίγυπτο ήταν μια άλλη μεγάλη Ελλάδα, θα έλεγε κανείς σαν φυσική επέκταση της ίδιας της πατρίδας μας. Ό,τι έφτιαχνε δεν ήταν μόνο για ικανοποίηση των δικών της εκεί ομογενών και για κάλυψη των αναγκών τους αλλά και για σωστή προβολή της ελληνικότητάς τους και για κάλυψη κι άλλων αναγκών της ίδιας της πατρίδας.

Ελληνική συνοικία (από τις σελίδες του Αβερώφειου Γυμνασίου http://averofeio-school.world.sch.gr)

Ατέλειωτη η σειρά των Αιγυπτιωτών που, με τα έργα τους και τις δωρεές τους αναδείχθηκαν εθνικοί ευεργέτες και έγιναν παραδείγματα εθνικής προσφοράς σε όλη την Ελλάδα.

Με δωρεές του Αβέρωφ έγινε η αναμαρμάρωση του Παναθηναϊκού σταδίου, χωρίς το οποίο δεν θα γινόταν οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες το 1896. Κτίστηκε η Σχολή Ευελπίδων, οι φυλακές της Αθήνας, το Εφηβείο, ναυπηγήθηκε το θωρηκτό που πήρε το όνομά του και κληροδοτήθηκαν 2,5 εκατομμύρια δραχμές στο πολεμικό ταμείο.

Ο Μπενάκης έφτιαξε το νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού, το Παιδικό Άσυλο της Κηφισιάς, το Προσφυγικό νοσοκομείο, το Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, χρηματοδότησε το Ίδρυμα Περίθαλψης, την Εθνική Πινακοθήκη, την αεροπορική άμυνα, τη βιβλιοθήκη Ψυχάρη και τη βιβλιοθήκη της Βουλής, το Κολέγιο Αθηνών και πολλά άλλα ιδρύματα.

Ο Βασσάνης έκτισε τη ναυτική σχολή δοκίμων, ο Σιβιτανίδης την ομώνυμη σχολή, ο Αχιλλόπουλος το νοσοκομείο Βόλου ενώ ο Κότσικας χρηματοδότησε πολλά από τα δημόσια κτίρια στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κάρυστο.

Η ελληνική παροικία στην Αίγυπτο γνώρισε τη μεγάλη οικονομική και πολιτισμική της ακμή από τα μέσα του δέκατου ένατου και μέχρι περίπου τα μέσα του εικοστού αιώνα, η επίδραση όμως των Ελλήνων στην ιστορική εξέλιξη της Αιγύπτου ανάγεται χρονικά όταν ξεκίνησαν οι πρώτες καρποφόρες εμπορικές συναλλαγές και οι πρώτες πολιτισμικές ανταλλαγές μεταξύ της Μινωικής Κρήτης και της Φαραωνικής Αιγύπτου.

Τη μεγαλύτερη, βέβαια, ελληνική επίδραση στην Αίγυπτο επέφερε ο Μέγας Αλέξανδρος, όταν πέρασε από εκεί και οι Αιγύπτιοι τον υποδέχθηκαν σαν τον ελευθερωτή τους από την περσική κατοχή. Όταν ο Αλέξανδρος επισκέφθηκε το Μαντείο του Άμμωνα Δία οι ιερείς του τον ανακήρυξαν σε νέο Φαραώ.

Το πιο μεγάλο δώρο του Αλέξανδρου στη χώρα του Νείλου σίγουρα ήταν η ίδρυση της Αλεξάνδρειας κοντά σε ένα τότε χωριουδάκι, τη Ρακώτιδα, με αρχιτέκτονα τον Έλληνα Δεινοκράτη ενώ ένας άλλος Έλληνας αρχιτέκτονας, ο Σώστρατος, έκτισε τον περίφημο φάρο της Αλεξάνδρειας, ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, που είχε ύψος 120 μέτρων.

Οι αρχαιολογικές έρευνες που άρχισαν το 1998 στα παράλια της Αλεξάνδρειας, από το ελληνικό Ινστιτούτο Μελετών, φέρνουν τώρα σε φως ένα μεγάλο αριθμό σημαντικών ευρυμάτων.

Η ελληνική παροικία στην Αλεξάνδρεια άρχισε να μεγαλώνει και να εδραιώνεται με την ίδρυση το 43 μ.Χ. της Εκκλησίας της Αλεξάνδρειας από τον Ευαγγελιστή Μάρκο, που άπλωσε το Χριστιανισμό και μεταξύ των Αιγυπτίων σε βαθμό που μετά το δεύτερο αιώνα, είχαμε και επισκόπους με αιγυπτιακά ονόματα. Τότε ιδρύθηκε και η κατηχητική σχολή που εξελίχθηκε στην περίφημη Αλεξανδρινή Θεολογική Σχολή.

Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της γλώσσας συνεχίστηκε και κατά τη βυζαντινή περίοδο αλλά σταμάτησε το 642 με την κατάκτηση της Αιγύπτου από τους Άραβες.

Κάτι που ίσως λίγοι γνωρίζουν είναι ότι σαν ιδρυτής του Καΐρου το 970, της σημερινής δηλαδή πρωτεύουσας της Αιγύπτου, φέρεται ένας εξισλαμισμένος Έλληνας, ο Ελ Κατίμπ Ελ Ρούμι, που σημαίνει ο Ελ Κατίμπ ο Έλληνας (Ρούμι = Έλληνας).

Η μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά είναι από τα παλαιότερα ελληνικά μνημεία στην Αίγυπτο. Ιδρύθηκε από τον Ιουστινιανό τον 4ο αιώνα και είναι από τις ελάχιστες ελληνικές παρουσίες στην Αίγυπτο κατά την περίοδο της αραβοκρατίας και της τουρκοκρατίας.

Η Αγία Αικατερίνη μαρτύρησε στην Αλεξάνδρεια στις αρχές του 4ου αιώνα.

Το 1798 ο Ναπολέων επικύρωσε τα δικαιώματα της μονής και την έθεσε υπό την προστασία του, ανέλαβε μάλιστα την ανοικοδόμηση του βόρειου τείχους της που είχε γκρεμιστεί. Στη μονή υπάρχουν σημαντικές συλλογές εικόνων που καλύπτουν όλη τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο, όπως υπάρχει και μια πλουσιότατη συλλογή χειρόγραφων, τα 2/3 από τα οποία είναι ελληνικά.

Το πολυτιμότερο είναι ο Σιναιτικός Κώδικας που περιείχε το ελληνικό κείμενο της Αγίας Γραφής, δυστυχώς όμως σήμερα υπάρχουν μόνο τρεις σελίδες, επειδή – όπως άλλωστε έγινε και με άλλους εθνικούς μας θησαυρούς – ένας Ρώσος κατάφερε και έκλεψε τα άλλα 43 φύλλα του Κώδικα, τα δώρισε στον Τσάρο της Ρωσίας και τελικά πουλήθηκαν στο Βρεταννικό Μουσείο, όπου υπάρχουν σήμερα.

Ο ναός και η μονή του Αγίου Σάββα στην Αλεξάνδρεια υπήρχαν από τον ένατο αιώνα, ενώ – σύμφωνα με κάποιες παραδόσεις – είχε κτιστεί τον τέταρτο αιώνα στα ερείπια ενός άλλου αρχαίου ναού. Το αρχικό κτίσμα του Αγίου Σάββα έχει καταστραφεί και τη θέση του πήρε το νεότερο, που με τη σειρά του ανακαινίσθηκε το 1970.

Από τον 16ο έως και τον 19ο αιώνα όλη η ελληνική δραστηριότητα στην Αλεξάνδρεια συγκεντρώνονταν γύρω από το ναό, επειδή εκεί λειτουργούσε νοσοκομείο, σχολείο και ξενώνας.

Στο Κάιρο επί τουρκοκρατίας οι Έλληνες συγκεντρώνονταν γύρω από το ναό του Αγίου Μάρκου, δημιούργησαν μάλιστα και ελληνική συνοικία, τη λεγόμενη Χαρέτ Ελ Ρουμ. Ακόμη και σήμερα υπάρχει στην περιοχή η οδός Άτφετ Ελ Ρουμ που σημαίνει Σοκάκι των Ελλήνων.

Η ελληνική παρουσία στην Αίγυπτο, με την έννοια που αντιλαμβανόμαστε σήμερα, άρχισε στα χρόνια του Μωχάμετ Άλη, που βασίλεψε στην Αίγυπτο σαν αντιβασιλέας του Σουλτάνου στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα και που, μετά την αποχώρηση των Γάλλων, συνέβαλε πολύ στην ανάπτυξη της χώρας του.

Ο Μωχάμετ Άλη γεννήθηκε στην Καβάλα. Μεταξύ των γνωριμιών του ήταν και ο Μιχαήλ Τοσίτσας που του είχε δανείσει ένα χρηματικό ποσό, με το οποίο ο Μωχάμετ Άλη ξεκίνησε την κατοπινά καλή οικονομική του κατάσταση.

Ο Τοσίτσας είχε αρχίσει τις εμπορικές του δραστηριότητες στη Θεσσαλονίκη, τις επέκτεινε στην Αίγυπτο, στη Μάλτα και στην Ιταλία και, το 1820, εγκαταστάθηκε στην Αλεξάνδρεια όπου δημιούργησε μια κολοσσιαία περιουσία.

Ο Μωχάμε Άλη τον διόρισε διαχειριστή των απέραντων εκτάσεών του, αργότερα δε του παραχώρησε μια μεγάλη έκταση για την καλλιέργεια βάμβακος. Ένθερμος φιλέλληνας ο Μωχάμετ Άλη χρησιμοποίησε τους Έλληνες σαν συμβούλους του, ανέθετε δε σε Έλληνες επιστήμονες την ευθύνη των διαφόρων ιδρυμάτων της χώρας, γεγονός φυσικά που επέτρεπε σε πολλούς συμπατριώτες μας να διακριθούν.

Ο Τοσίτσας διορίστηκε και πρώτος Έλληνας Πρόξενος στην Αίγυπτο, το 1833 και επί Όθωνος, αργότερα δε έγινε Γενικός Πρόξενος.

Τον Απρίλη του 1843 οι Έλληνες της Αλεξάνδρειας, σε γενική τους συνέλευση αποφάσισαν την ίδρυση Ελληνικής Κοινότητας με δωδεκαμελές Διοικητικό Συμβούλιο και με πρώτο Πρόεδρο τον Τοσίτσα, που στα επόμενα χρόνια τον διαδέχθηκαν σημαντικές προσωπικότητες του Ελληνισμού σαν το Θεόδωρο Ράλλη και το Γεώργιο Αβέρωφ.

Η Κοινότητα Καΐρου ιδρύθηκε το 1856 με πρωτοβουλία του Πατριαρχείου, γι’ αυτό και η Κοινότητα αρχικά ήταν ομόθρησκη κι όχι ομογενής, μέλη της δηλαδή μπορούσαν να γίνουν οποιοιδήποτε ορθόδοξοι, αδιάφορα αν ήταν Έλληνες το γένος, κάτι που ταλαιπώρησε την Κοινότητα επί σχεδόν μισό αιώνα, έως ότου το 1904 έγινε καθαρά ελληνική παρά την αντίδραση του τότε Πατριάρχη.

Με την αρχική ίδρυση της Κοινότητας στην Αλεξάνδρεια το 1856, άρχισε να λειτουργεί και το πρώτο ελληνικό κοινοτικό εκπαιδευτήριο στην Αίγυπτο, η Τοσιτσαία Σχολή, ενώ προηγούμενα υπήρχαν κάποια πατριαρχικά σχολεία στο Κάιρο και στην Αλεξάνδρεια.

Ύστερα από τις πρώτες φυσιολογικές ανησυχίες η Κοινότητα στην Αλεξάνδρεια άρχισε την ανοδική της πορεία που την κατέστησε το προπύργιο της ελληνικής δραστηριότητας στην Αίγυπτο.

Για να σχηματισθεί μια έστω και αόριστη εντύπωση για το δυναμισμό των Αιγυπτιωτών να πούμε ότι οι ορθόδοξοι ναοί μας στην Αίγυπτο ήταν σίγουρα από τους μεγαλύτερους και του περικαλέστερους οπουδήποτε. Τα Κοινοτικά κοιμητήρια μπορούσαν να συναγωνιστούν σε ομορφιά, τάξη και τέχνη μνημεία τα πιο καλαίσθητα και ιστορικά κοιμητήρια της Ευρώπης, τα δε σχολεία ήταν περίφημα σε όλη την Ελλάδα για την απόδοσή τους.

Στα κοινοτικά σχολεία της Αλεξάνδρειας το 1920 φοιτούσαν 3700 μαθητές με την καθοδήγηση 93 δασκάλων και καθηγητών. Εκτός από τα κλασσικά εκπαιδευτήρια υπήρχαν κι ένα ανώτατο παρθεναγωγείο που λειτουργούσε σαν οικονομική κι εμπορική σχολή θηλέων, ημερήσια και νυχτερινή επαγγελματική σχολή, νυχτερινές σχολές ξένων γλωσσών, σχολές ραπτικής και κοπτικής κ.ά.

Το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στην Αλεξάνδρεια, πρώην Μπενάκειο Ορφανοτροφείο

Πάμπολλα και τα ορφανοτροφεία, τα γηροκομεία και τα άλλα φιλανθρωπικά ιδρύματα, σχεδόν όλα από τα οποία ήταν δημιουργήματα από ευεργεσίες πλούσιων ομογενών που θα έλεγε κανείς συναγωνίζονταν μεταξύ τους για το ποιο θα ευεργετούσε τους συμπατριώτες μας καλύτερα. Έτσι υπήρχε το Μπενάκειο ορφανοτροφείο, το Κονισκέρειο, το Σπετσεροπούλειο, το Αντωνιάδειο γηροκομείο κ.ά. Μόνο το Σπετσεροπούλειο είχε δυναμικότητα 300 τροφίμων. Μαζί μ’ αυτά υπήρχαν και άλλα που τα φρόντιζαν σύλλογοι, αδελφότητες ή επιτροπές ιδιωτών, το «Μικρό Άσυλο», το «Άσυλο των Απόρων Αρρένων», η «Μάννα» κ.ά.

Αντίθετα με τις εντυπώσεις που ίσως υπάρχουν, ο Ελληνισμός της Αιγύπτου είχε μεν μερικούς υπερπλούσιους, το μεγαλύτερο όμως μέρος του ελληνικού πληθυσμού αποτελούνταν από βιοπαλαιστές με πάρα πολλούς άπορους.

Δεν ήταν λίγα τα σχολικά και τα άλλου είδους συσσίτια που λειτουργούσαν για να προσφέρουν βασικά φαγητά στους τροφίμους τους. Στην πόλη που εγώ γεννήθηκα και μεγάλωσα, το Πορτ-Σάιτ, με ελληνικό πληθυσμό, στα καλά του χρόνια, 14 χιλιάδων στο σχολικό συσσίτιο έτρωγαν περί τα 80 με 100 παιδιά απόρων οικογενειών.

 

Το πραγματικό καμάρι της Κοινοτικής οργάνωσης στην Αίγυπτο αναμφισβήτητα ήταν τα σχολεία. Είναι βέβαια κατανοητό ότι μιλάμε για κανονικά τακτικά ημερήσια σχολεία.

Οι σχολικές γιορτές, οι απίστευτης εκτέλεσης γυμναστικές επιδείξεις, η πειθαρχία, το υψηλό φρόνημα του διδακτικού προσωπικού και η αυστηρότητα με την οποία επιβάλλονταν ο σεβασμός για όλα, είχαν καθιερωθεί σαν ρουτίνα, σαν μόνιμη κατάσταση στην αιγυπτιώτικη καθημερινότητα.

H Σαλβάγειος Επαγγελματική Σχολή Αλεξανδρείας

Όπως και στα ορφανοτροφεία και στα γηροκομεία και πολλά από τα σχολικά κτήρια ήταν από δωρεές παροικιακών ευεργετών, που τους έδιναν τα ονόματά τους. Έτσι υπήρχε η Σαλβάγειος Επαγγελματική και αργότερα Εμπορική Σχολή, η Φαμιλειάδιος Δημοτική Σχολή, το Αβερώφειο Γυμνάσιο, η Τοσιτσαία, η Πρατσίκειος, η Ξενάκειος, η Ζερμπίνειος, η Αμπέτειος, η Κοκκινάρειος κ.ά.

Εκτός από τα σχολεία, τα γηροκομεία, τα ορφανοτροφεία και τα άλλα ευαγή ιδρύματα, οι παροικίες μας στην Αίγυπτο προσέδωσαν ιδιαίτερη προσοχή και στην ιατρική περίθαλψη των ομογενών. Η ελληνική ιατρική της Αιγύπτου έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα. Ο Ηρόφιλος κι ο Ερασίστρατος συνέβαλαν στο να γίνει η Αλεξάνδρεια κέντρο ιατρικών σπουδών. Ο Ηρόφιλος χρησιμοποίησε σε μεγάλη κλίμακα τα ιατρικά πειράματα ενώ ο Ερασίστρατος θεωρείται ο πατέρας της συγκριτικής ανατομίας και ο πρώτος που μελέτησε το νευρικό σύστημα.

Η αλεξανδρινή σχολή του 4ου αιώνα μ.Χ. ξέφυγε από τις θρησκευτικές αντιλήψεις γύρω από τα θέματα ζωής και θανάτου και κατέστησε την ιατρική σωστή επιστήμη. Με τη διάδοση του Χριστιανισμού ιδρύθηκαν νοσοκομεία από μοναχούς. Τον 3ο αιώνα σχεδόν όλες οι εκκλησίες είχαν και ένα διαμέρισμα, το «Ξενοδοχείο», όπου οι καλόγεροι εκτελούσαν χρέη ιατρών και νοσοκόμων.

Οι Άγιοι Ανάργυροι που ασκούσαν ιατρική είχαν το δικό τους νοσοκομειακό κέντρο στο σημερινό Αμπουκίρ.

Το 1812 κτίστηκε ένα «Νοσοκομείο των Γραικών» όπως ονομάστηκε, που λειτούργησε ως το 1870. Δώδεκα χρόνια αργότερα άρχισε να λειτουργεί το γνωστό σαν Παλαιό Νοσοκομείο, η ίδρυση του οποίου χρηματοδοτήθηκε με έρανο που απέφερε το 1824 ένα εκατομμύριο χρυσά φράγκα. Σ’ αυτό το νοσοκομείο ο Ρόμπερντ Κωχ ανακάλυψε το μικρόβιο της χολέρας στη μεγάλη επιδημία του 1883.

Γύρω στα 1930 άρχισε να γίνεται εντατική η ανάγκη για τη δημιουργία ενός νέου ελληνικού νοσοκομείου κι ο μεγάλος Αιγυπτιώτης κι εθνικός ευεργέτης Θεοχάρης Κότσικας πρόσφερε αρχικά 60 χιλιάδες λίρες κι αργότερα άλλες 50 χιλιάδες για ν’ ανεγερθεί το μεγαλύτερο νοσοκομείο σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή που πήρε και το όνομά του. Η συνολική δαπάνη για την ανέγερση του Κοτσικείου έφθασε τις 250 χιλιάδες λίρες.

Στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο το Κοτσίκειο τέθηκε στη διάθεση της ελληνικής αεράμυνας ενώ σ’ ένα περίπτερό του με δύναμη 250 κλινών λειτούργησε και το αυστραλιανό νοσοκομείο.

Πολύ χαρακτηριστικό της νοοτροπίας του Αιγυπτιώτη Έλληνα ήταν ότι όλοι οι Έλληνες γιατροί στην Αλεξάνδρεια υπηρετούσαν στο Κοτσίκειο μια μέρα την εβδομάδα χωρίς να πληρώνονται.

Η διατήρηση του νοσοκομείου ήταν πάντα οικονομικά δυσβάσταχτη, δεδομένου ότι σ’ αυτό νοσηλεύονταν οι πολλοί άποροι της παροικίας. Όταν δε η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε την επιχορήγησή του, το νοσοκομείο πουλήθηκε το 1965 στο αιγυπτιακό κράτος για το εξευτελιστικό ποσό των 300 χιλιάδων αιγυπτιακών λιρών, ποσό που δεν κάλυπτε ούτε το 23 χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων οικόπεδό του.

Στο Κάιρο σαν νοσοκομείο αρχικά χρησίμευε η μονή του Αγίου Γεωργίου αλλά το 1856, με τη σύσταση της εκεί Ελληνικής Κοινότητας, αποφασίστηκε η ίδρυση ενός νοσοκομείου που διατηρήθηκε ως το 1870 κι αντικαταστάθηκε με άλλο που κτίστηκε με μια μεγάλη δωρεά του Αχιλλόπουλου και που συνεχίζει να λειτουργεί μέχρι σήμερα.

Η έμφαση που οι Αιγυπτιώτες προσέδωσαν στην πνευματική και καλλιτεχνική τους δραστηριότητα ήταν σίγουρα χωρίς προηγούμενο. Εκτός από τα μεγάλα ονόματα του Καβάφη, της Πηνελόπης Δέλτα, του Κώστα Παρθένη και άλλων πασίγνωστων λογοτεχνών και καλλιτεχνών, οι παροικίες της Αιγύπτου χάρισαν στο πανελλήνιο μια μεγάλη σειρά από αξιοπρόσεκτους λάτρες του πνεύματος και της τέχνης.

Βιβλιοθήκες υπήρχαν παντού. Η αλεξανδρινή βιβλιοθήκη που είχε αρχίσει να λειτουργεί το 1856, είχε πριν λίγα χρόνια 25 χιλιάδες τόμους. Πρόσφατα εκδόθηκε ένας κατάλογος των ελληνικών βιβλίων που κυκλοφόρησαν στην Αίγυπτο που από μόνος του αποτελεί ένα ολόκληρο τόμο.

Δεκάδες και τα λογοτεχνικά, φιλολογικά και φιλοτεχνικά περιοδικά που κυκλοφορούσαν. Το ίδιο και οι εφημερίδες. Ο «Ταχυδρόμος» της Αλεξάνδρειας είχε καθημερινή κυκλοφορία 12 χιλιάδων φύλλων, ενώ η Κυριακάτική του έκδοση πουλούσε 17 χιλιάδες φύλλα.

Όταν τον Μάιο του 1985 καταστράφηκε το κτήριό του, ο Ταχυδρόμος διένυε το 106ο έτος της έκδοσής του αλλά η κυκλοφορία του μόλις έφθανε τις τέσσερις-πέντε εκατοντάδες φύλλα.

Με τον επαναπατρισμό τα τελευταία χρόνια ενός μεγάλου αριθμού Αιγυπτιωτών και τη συσπείρωσή τους γύρω από το Σύνδεσμό τους στην Αθήνα, συγκεντρώθηκε μια αξιόλογη ποσότητα υλικού, κυρίως από το μεγάλο αρχείο του Δημήτρη Χαριτάτου, που αποτέλεσε τον πυρήνα του ιστορικού τους αρχείου.

Αξίζει ίσως ν’ αναφερθούμε και στην επίδοση των παροικιών μας της Αιγύπτου και στον αθλητισμό και να πούμε ότι έκτός από τους καλούς και άριστα οργανωμένους αθλητικούς συλλόγους στις διάφορες πόλεις υπήρχαν κι οι ναυτικοί όμιλοι που πάντα διέπρεπαν. Στο πρωτάθλημα Αιγύπτου βόλεϊ για παράδειγμα, διεκδικούσαν τον τίτλο της πρωταθλήτριας οκτώ ομάδες και οι οκτώ ελληνικές.

Στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1948 η ελληνική αποστολή περιλάμβανε και Αιγυπτιώτες σαν τον Παρόδο στο ύψος και το Μαρίνη στο μήκος. Είχε δε επιλεγεί για συμμετοχή στα 100 μέτρα και ο εδώ συμπάροικός μας και μέλος της ΕΕΑΜΑ Πέτρος Κίρμος.

Όσο για τον ελληνικό προσκοπισμό στην Αίγυπτο, φτάνει να πούμε ότι σχεδόν όλα τα ελληνικά προσκοπικά συστήματα στην Αυστραλία ιδρύθηκαν από πρώην Αιγυπτιώτες.

Ο Έλληνας της Αιγύπτου ήταν πάνω απ’ όλα Έλληνας! Το εθνικό του φρόνημα ήταν πάντα άψογο και ποτέ δεν επιδέχονταν αμφισβητήσεις. Οι Αιγυπτιώτες συμπαραστάθηκαν την πατρίδα όσο ίσως καμιά άλλη αποδημική μας παροικία. Στους Βαλκανικούς πολέμους, στον πρώτο και στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, οι Έλληνες της Αιγύπτου ήταν πάντα στο πλευρό της πατρίδας.

Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή 20 χιλιάδες πρόσφυγες κατέφυγαν στην Αίγυπτο, όπου βρήκαν περίθαλψη και προστασία από τις ελληνικές κοινότητες ενώ στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο 7 χιλιάδες Αιγυπτιώτες κατατάχθηκαν στον ελληνικό στρατό, οι περισσότεροι εθελοντικά. 142 απ’ αυτούς δεν γύρισαν ποτέ!

Χιλιάδες ήταν τα δέματα που ετοίμαζαν οι Ελληνίδες της Αιγύπτου για τη «Φανέλα του Έλληνα Στρατιώτη» που με την παρουσία του ελληνικού στρατού στην Αίγυπτο, εύρισκε αναψυχή και ανακούφιση στα λεγόμενα «Σπίτια του Ναύτη» και «Στέγες του Στρατιώτη».

Όταν άρχισε η ανασυγκρότηση της πατρίδας μας μετά τον πόλεμο, η οικονομική συμβολή των Αιγυπτιωτών ξεπέρασε τα δυόμισι εκατομμύρια λίρες.

Δεν είναι δυνατό να μην αναφερθώ και σε δυο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του κύρους και της υπόστασης των ελληνικών κοινοτήτων μας στην Αίγυπτο:

  • Το πρώτο ότι στα χρόνια των λεγόμενων διεθνώς διπλωματικών διομολογήσεων λειτουργούσαν στα πλαίσια των κοινοτήτων μας δικαστήρια και κακουργοδικεία στα οποία Έλληνες νομικοί εκδίκαζαν τα παραπτώματα των συμπατριωτών μας και τους επέβαλαν αυτοί ποινές. Οι ομογενείς μας, δηλαδή, στην Αίγυπτο δικάζονταν από τα κοινοτικά δικαστήρια και όχι από τα δικαστήρια της χώρας.
  • Το δεύτερο ότι με κοινοτικές ενέργειες επιτεύχθηκε όλοι οι Έλληνες να προσφέρουν υποχρεωτικά σε ειδικά ταμεία στις προξενικές μας αρχές κάποιο ποσοστό από τις προσωπικές τους οικονομικές αποδοχές που διατίθενταν για τις ανάγκες των ίδιων των παροικιών. Τα χρήματα αυτά που ονομάζονταν «διαμονητήρια», έπρεπε να τα πληρώνουν όλοι πριν τους εξυπηρετούσαν τα Προξενεία μας.

Τα πρώτα σύννεφα για το μέλλον των παροικιών μας στην Αίγυπτο άρχισαν να φαίνονται μετά την περιβόητη συνθήκη του Μοντρέ το 1937 που κατάργησε τις διεθνείς συμβάσεις των Διομολογήσεων, αφαιρώντας έτσι πολλά από τα δικαιώματα που είχαν οι κοινότητες. Τότε ουσιαστικά άρχισαν τα πρώτα, έστω αόριστα, προβλήματα της παρακμής στη χώρα όλων των ξένων, η αυστηρότητα της εφαρμογής των οποίων επιβλήθηκε με τους νόμους του 1949.

Ο Ελληνισμός της Αιγύπτου άρχισε να ταρακουνιέται για τα καλά. Συγκροτήθηκαν πανκοινοτικά συνέδρια και υποβλήθηκαν υπομνήματα που ζητούσαν την περιφρούρηση των ελληνικών περιουσιών, με το ελληνικό δημόσιο να είναι ο φυσικός τους κληρονόμος.

Η ελληνική κυβέρνηση άρχισε να δείχνει κάποιο ενδιαφέρον και οι πρώτες μελέτες και πρακτικές λύσεις φάνηκε ότι ίσως θα μπορούσαν να εφαρμοστούν. Οι πρώτες ελπίδες για έστω και προσωρινή διάσωση του ελληνικού στοιχείου έφερναν κάποια αισιοδοξία. Ο τότε Πρέσβης της Ελλάδας στο Κάιρο, Τριανταφυλλίδης, με προσωπικές του έντονες παροτρύνσεις στην ελληνική κυβέρνηση, κατάφερε να διατηρεί το ενδιαφέρον της. Σε μια όμως από τις εκθέσεις του ζητούσε να γίνει κάποια κατάταξη στις προτεραιότητες για διάσωση όσων είχαμε κι επειδή ένα μέρος της πατριαρχικής περιουσίας δεν περιλαμβάνονταν στις πιο βασικές και τις πιο άμεσες από τις προτεραιότητες αυτές, ο Πατριάρχης απαίτησε από την ελληνική κυβέρνηση την απομάκρυνση του Πρέσβη και την πέτυχε.

Έτσι χάθηκε πολύτιμος χρόνος με συζητήσεις και διαπραγματεύσεις για τις εσωτερικές μας διαφορές ενώ η βασική και ζωτική υπόθεση της ουσιαστικής και πρακτικής σωτηρίας του Ελληνισμού παραμερίστηκε. Το ύψιστης σημασίας αυτό ζήτημα για τον Ελληνισμό της Αιγύπτου πέρασε στα δευτερεύοντα της ελληνικής γραφειοκρατίας.

Ύστερα ήρθε η αιγυπτιακή στρατιωτική σοσιαλιστική επανάσταση του 1952 που αποτέλειωσε το κακό, επιταχύνοντας τη διαρροή. Επήλθε γενική σύγχυση, η εμπιστοσύνη χάθηκε και κανένας πια δεν μπορούσε να ήταν βέβαιος για το τι θα επακολουθούσε.

Η εθνικοποίηση των πάντων απορρόφησε τις ελληνικές ιδιωτικές περιουσίες. Συμπατριώτες μας με προσωπικές περιουσίες που στο σύνολό τους ξεπερνούσαν τον εθνικό προϋπολογισμό της Ελλάδας, βρέθηκαν άφραγκοι με τις κατασχέσεις που τους έγιναν. Συμπατριώτες μας επιχειρηματίες με εκατοντάδες υπαλλήλους στις επιχειρήσεις τους υποχρεώθηκαν την ημέρα της εθνικοποίησης να επιστρέψουν στα σπίτια τους περπατώντας, επειδή το κράτος είχε κατασχέσει και αυτά ακόμη τ’ αυτοκίνητά τους.

Οι κοινότητες έπρεπε πια να προσαρμοστούν με τις νέες συνθήκες. Η ελληνική δραστηριότητα περιορίστηκε στο ελάχιστο με πολύ γρήγορο ρυθμό. Ο Ελληνισμός της Αιγύπτου που το 1952 αριθμούσε 134 χιλιάδες μειώθηκε το 1972 σε 15 χιλιάδες.

Σήμερα λιγότεροι από χίλιοι δικοί μας σε όλη την Αίγυπτο αγωνίζονται να επιζήσουν, οι τυχεροί απ’ αυτούς έχουν τώρα αιγυπτιακή υπηκοότητα ενώ άλλοι είναι γόνοι μικτών γάμων.

Εσωτερικός κήπος της ανακαινισμένης Τοσιτσαίας Σχολής όπου σήμερα στεγάζεται το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας

Πρόσφατα χαρακτηρίστηκε σαν μεγάλη επιτυχία που 27 από αυτούς κέρδισαν επιτέλους το δικαίωμα μόνιμης εργασίας στη χώρα που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν. Κι όλοι αυτοί είναι αδύνατο να μη νιώθουν μια μεγάλη πίκρα, ξέροντας ότι εκείνοι ζουν σε τέτοιες συνθήκες ενώ στην Ελλάδα είναι εγκατεστημένοι πολλές χιλιάδες Αιγύπτιοι.

Τα 12 χιλιάδες Ελληνόπουλα που το 1952 φοιτούσαν στα 84 ελληνικά σχολεία σε διάφορες βαθμίδες εκπαίδευσης, σήμερα μειώθηκαν σε 50 παιδιά στην Αλεξάνδρεια και σε καμιά εικοσαριά στο Κάιρο. Τα παιδιά αυτά των ελληνικών σχολείων πρέπει να δώσουν εισαγωγικές εξετάσεις για να εισαχθούν στα αιγυπτιακά πανεπιστήμια, αφού όμως καταβάλλουν ένα δυσανάλογα υψηλό χρηματικό ποσό διδάκτρων και χωρίς να δικαιούνται αργότερα άδεια εξάσκησης του επαγγέλματός τους.

Αναπάντητο θα μείνει το ερώτημα – «Άραγε η συρρίκνωση του Ελληνισμού της Αιγύπτου ήταν αποκλειστικά αποτέλεσμα των περιοριστικών αιγυπτιακών νόμων ή ίσως τα πράγματα να ήταν κάπως λιγότερο τραγικά αν δεν υπήρχε η αμεριμνησία και η έλλειψη φροντίδας και η αδιαφορία από δικής μας πλευράς»;

Τάκης Ευστρατιάδης

______________________

[1] Την ίδια ημέρα με πρωτοβουλία του Συνδέσμου Ελλήνων Λογοτεχνών Αυστραλίας (επί Προέδρου του Ιάκωβου Γαριβάλδη) και σε συνεργασία με τον Ελληνο-Αυστραλιανό Πολιτιστικό Σύνδεσμο και την Εταιρεία Αρχαίων Ελληνικών Μελετών Μελβούρνης απενεμήθη στον Τάκη Ευστρατιάδη τιμητική πλακέτα εις αναγνώριση της πολύτιμης συμβολής του στην πολιτιστική κίνηση της παροικίας μας ως άτομο και από τη θέση του προέδρου του Συνδέσμου Χελλένικ δια μέσου των προηγούμενων είκοσι και πλέον χρόνων.


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Η Έξοδος των Ελλήνων από την Αίγυπτο
    1955-1965 Κάιρο, 17-21 Αυγούστου 1957. Από την επίσημη επίσκεψη του Κων. Καραμανλή στην Αίγυπτο, έπειτα από πρόσκληση του προέδρου Νάσερ. Στη φωτογραφία, ο Αιγύπτιος πρόεδρος απονέμει στον Ελληνα πρωθυπουργό κορυφαία τιμητική διάκριση (Φωτογραφικό Αρχείο Ιδρύματος Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής). Ο Νάσερ, το κύμα φυγής και η επίσκεψη Κωνσταντίνου Καραμανλή Η ελληνική παρουσία στην Αίγυπτο πηγαίνει βαθιά πίσω στους αιώνες, στην εποχή των επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ωστόσο τις πρώτες αμιγώς ελληνικές κοινότητες με εθνική συνείδηση συνέπηξαν οι Έλληνες μετανάστες που αναζήτησαν στη φιλόξενη γη της Αιγύπτου καλύτερες συνθήκες διαβίωσης όσο η Ελλάδα παρέμενε υπόδουλη υπό οθωμανικό ζυγό. Την περίθαλψη και φροντίδα τους ως την ίδρυση του πρώτη ελληνικού προξενείου στην Αλεξάνδρεια, το 1833, είχε το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, αργότερα και πάσης Αφρικής, ένας μακραίων θεσμός και φάρος της Ορθοδοξίας από την εποχή της ιδρύσεώς του, τον πρώτο αιώνα μ.Χ.
  2. Οι Έλληνες της Προαζοφικής
    Οι Έλληνες αποτελούν ένα από τα αρχαιότερα έθνη που διέμεναν στα εδάφη της σημερινής Ουκρανικής Επικράτειας. Από τον 8ο έως τον 6ο π. Χ. αιώνα οι Έλληνες εμφανίσθηκαν στα βόρεια παράλια του Ευξείνου Πόντου, ασχολήθηκαν με το εμπόριο και ίδρυσαν πόλεις-αποικίες. Η πρώτη από αυτές ιδρύθηκε από Έλληνες καταγόμενους από τη Μίλητο (Μικρά Ασία) στη νήσο Μπερεζάν το δεύτερο ήμισυ του 7ου π. Χ. αιώνα.
  3. Ο παροικιακός Ελληνισμός της Βιέννης
    Η παρουσία του Ελληνισμού στην Βιέννη έχει τις ρίζες της στις αρχές του 18ου αιώνα και συγκεκριμένα στις συνθήκες του Κάρλοβιτς (1699) και του Πασάροβιτς (1718) που υπογράφτηκαν μεταξύ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και των Αψβούργων. Οι συνθήκες αυτές προέβλεπαν μια σειρά από αμοιβαία προνόμια για τους υπηκόους των 2 Αυτοκρατοριών που είχαν ως στόχο την τόνωση του εμπορίου. Γενικότερα η μακροπρόθεσμη πολιτική των Αψβούργων στην περιοχή είχε ως τελικό στάδιο την εμπορική (και πιθανά εδαφική) έξοδο της Αυτοκρατορίας στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω της Θεσσαλονίκης. Οι συνθήκες που διαμορφώθηκαν από το γεωπολιτικό αυτό πλαίσιο ευνόησαν τους Έλληνες της Ηπείρου και της Μακεδονίας που γνώριζαν αρκετά καλά τους χερσαίους δρόμους μέσω Βοσνίας και Βουλγαρίας προς την Βιέννη και ως υπήκοοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας είχαν την ευκαιρία να εγκατασταθούν στην Βιέννη και να αναπτύξουν μια ζωηρή εμπορική αλλά και πολιτισμική δραστηριότητα.
  4. Ελληνικη Κοινοτητα Βενετιας
    Δυο βήματα από τη φημισμένη πλατεία του Αγίου Μάρκου στο κέντρο της Βενετίας, υπάρχει το κανάλι των Ελλήνων (Rio dei Greci), το οποίο οριοθετεί μία ομώνυμη νησίδα (Campo dei Greci). Σ’ αυτή έζησαν, πρόκοψαν και παρήγαγαν επί αιώνες ανεκτίμητο πνευματικό έργο χιλιάδες Έλληνες μέτοικοι από την Ελλάδα και φυγάδες από την αλωμένη Κωνσταντινούπολη.
  5. Ελληνική Κοινότητα Μπρνο
    Η Ελληνική Κοινότητα Μπρνο είναι μία οργάνωση μη κερδοσκοπική. Ο σκοπός της είναι να φέρνει ποιο κοντά μεταξύ τους, τους Έλληνες και τις οικογένειές τους που ζουν στο Μπρνο και τα περίχωρα του, αλλά και να ενισχύσει τους δεσμούς φιλίας με αλλοεθνής φίλους της Ελλάδας, της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού.
  6. Ελληνική Κοινότητα Στουτγάρδης
    Οι πρώτοι Έλληνες εργάτες έφτασαν στην Στουτγάρδη το 1941/1942. Οι περισσότεροι ήρθαν με συμβόλαια ως „Fremdarbeiter“, αφού είχαν περάσει τις ιατρικές εξετάσεις που διεξήγαγαν τα γερμανικά κλιμάκια. Ορισμένα ονόματα από εκείνη την εποχή: Χατζηανδρέου, Γιώργος και Παναγιώτης Παπαηλιού, Γιάννης Κοφτερός, Σταύρος Καραγκούνης, Τάκης Βελισσάριος, Σταμάτης Νισύριος
  7. Ελληνικη Κοινοτητα Συδνεϋ
    Η Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Νέας Νότιας Ουαλίας (Ε.Ο.Κ. NNO) δημιουργήθηκε αρχικά για να στηρίξει την κατασκευή μιας εκκλησίας, της Αγίας Τριάδας. Η Ορθόδοξη Αγία Τριάδα ήταν η πρώτη εκκλησία του νοτίου ημισφαιρίου εφόσον κτίστηκε το 1898 από Έλληνες και Σύριους επιχειρηματίες.
  8. Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού Βερολίνου
    Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού Βερολίνου υποστηρίζει και προωθεί τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρη τη γερμανόφωνη Ευρώπη. Από το 1995, χρονιά ίδρυσης του Παραρτήματος, στεγάζεται στο κέντρο του Βερολίνου και διαθέτει βιβλιοθήκη και χώρο πολλαπλών εκδηλώσεων. Η εργασία του επικεντρώνεται κυρίως στην παρουσίαση εικαστικών εκθέσεων, λογοτεχνικών αναγνώσεων, θεατρικών και κινηματογραφικών έργων από την Ελλάδα, στη διοργάνωση διαλέξεων και σεμιναρίων, καθώς και στην λειτουργία της βιβλιοθήκης, την παροχή γενικών πληροφοριών για πολιτιστικά θέματα καθώς και την προσφορά μαθημάτων ελληνικής γλώσσας.
  9. Ελληνικη Κοινοτητα Βερολινου
    Η Ελληνική Κοινότητα Βερολίνου ιδρύθηκε το 1975 ως διάδοχος της Ελληνικής Κοινότητας της δεκαετίας του ’60. Την 1η Ιουνίου 1990 η έδρα της μεταφέρθηκε υπό την αιγίδα του Ελληνικού Πολιτιστικού Κέντρου (Ε.Π.Κ.) στο κτίριο της οδού Mittelstr. 33, Berlin-Steglitz bezogen.
  10. Ελληνικη Κοινοτητα Στοκχολμης
    Το 1642 βασίλισσα της Σουηδίας ήταν η Χριστίνα. Ένας μεγάλος αριθμός των Ελλήνων βρισκόταν ήδη στη Σουηδία και περιφέρονταν σε πόλεις και χωριά της Σουηδίας κάνοντας εράνους για να πληρώσουν λύτρα για την απελευθέρωση Ελλήνων που ήταν φυλακισμένοι σε Οθωμανικές φυλακές.
  11. Ελληνικη Κοινοτητα Ζυριχης
    Η Ελληνική Κοινότητα Ζυρίχης (ΕΚΖ) στην σημερινή της μορφή σαν θρησκευτικά και κομματικά ανεξάρτητη οργάνωση των Ελλήνων μεταναστών στη Ζυρίχη και στην ευρύτερη περιφέρειά της υπάρχει από τον Οκτώβριο του 1979. Λειτουργεί σαν Νομικό Πρόσωπο σύμφονα με το άρθρο 60 του Ελβετικού Αστικού Κώδικα και αποτελείται σήμερα από 310 μέλη.
  12. Μελβούρνη - Οι Διακρίσεις Χελλένικ
    Παρά την εντυπωσιακά μεγάλη και πολυσχιδή δράση του, ο Σύνδεσμος Χελλένικ έμεινε περισσότερο γνωστός για τη διοργάνωσή του των απονομών διακρίσεων εξαίρετης απόδοσης στους ομογενείς μας της Μελβούρνης. Οι βραβεύσεις αυτές, με τη γενική ονομασία "Διακρίσεις Χελλένικ - Hellenic Distinctions", απονέμονταν επί είκοσι συναπτά χρόνια σε άτομα που είχαν ξεχωρίσει με τις επιτεύξεις τους στους τομείς της δραστηριότητας τους και βασίζονταν στις κρίσεις επιτροπών, που επιλέγονταν ανεξάρτητα από τον ίδιο το Σύνδεσμο.
  13. Πανηπειρωτική Ομοσπονδία Αμερικής
    Με πρωτοβουλία των Ηπειρωτικών οργανώσεων της Νέας Υόρκης,Φιλαδελφείας και Γούστερ και κατόπιν πολλών συσκέψεων, αποφασίστηκε η πρώτη σύγκληση Πανηπειρωτικού Συνεδρίου σε μιά έπαυλη στο Northboro, μιά μικρή πόληκοντά στο Γούστερ. Το Συνέδριο ορίστικε γιά την 19-21 Ιουλίου 1942. Ιστορική θα μείνη στα χρονικά του Ηπειρωτισμού της Αμερικής αυτή η Πανηπειρωτική συγκέντρωση. Η αθρόα προσέλευση των Ηπειρωτών από κάθε γωνιά τηςΑμερικής, ο ενθουσιασμός, η αγάπη, η ευθυμία και οι παντός είδους εκδηλώσεις εκείνωντων τριών ημερών θα μείνουν αξέχαστες
  14. ΟΕΚ Γερμανίας
    Η ΟΕΚ επιδιώκει τη δημιουργία στενών φιλικών σχέσεων μεταξύ του Ελληνισμού στην ΟΔΓ και του γερμανικού λαού καθώς και των άλλων εθνικοτήτων στη χώρα που ζούμε και εργαζόμαστε. Η ΟΕΚ είναι ανεξάρτητη από κρατικές ή άλλες αρχές, οργανισμούς και πολιτικά κόμματα. Η ύπαρξή της και δραστηριότητά της βασίζεται στις αρχές της δημοκρατίας, της φιλίας ανάμεσα στους λαούς και της ειρήνης. Σε ζητήματα εθνικής σημασίας ή που αφορούν τις βασικές αρχές του ανθρωπισμού και της δημοκρατίας, μπορεί να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις της.
  15. Σύνδεσμος Ιθακησίων Μελβούρνης
    Ο Ρόλος του Συνδέσμου Ιθακησίων Οδυσσεύς στα παροικιακά και στις σχέσεις Αυστραλών και Ελλήνων. Σε μικρό χρονικό διάστημα μετά αυτό τον ερχομό μου στη Μελβούρνη 6-12-37, παρευρέθηκα σε Συνέλευση του Συνδέσμου που είχε σκοπό να μαζέψει χρήματα δια την Ελληνική Αεροπορία. Με εντυπωσίασε ο θερμός πατριωτισμός των ομιλητών και επίσης έμαθα δια τη δράση του Συνδέσμου, δια την οποίαν διαβεβαιώθηκα στα μεθεπόμενα 11 χρόνια ως Γραμματέας του Συνδέσμου.
  16. Διεθνές Κέντρο Ελληνικών Ερευνών
    «Όσα φέρνει μια στιγμή δεν τα φέρνει ο χρόνος». Αυτό είναι το ρητό που διάλεξα εδώ παρουσιάζοντας την τόσο σημαντική έρευνα, δραστηριότητα και πάνω από όλα δημιουργία του Διεθνούς Κέντρου Ελληνικών Ερευνών που εδρεύει στη Γαλλία. Στην όμορφη ιστοσελίδα του Κέντρου μπορεί ο αναγνώστης να βρει αρκετό υλικό για τις δραστηριότητες του. Το Δ.Κ.Ε.Ε. αποτελεί ένα σημαντικότατο πνευματικό Κέντρο προώθησης του Ελληνικού Πολιτισμού της Διασποράς.
  17. Ελληνική Κοινότητα Βραΐλας
    Στα τέλη της δεκαετίας του 1860 ιδρύθηκαν, χάρη στην πρωτοβουλία ελληνικών συλλόγων, κατώτερο αρρεναγωγείο και παρθεναγωγείο, που φρόντιζε για τους άπορους "ελληνόπαιδες". Τα σχολεία αυτά, που μετατράπηκαν σε κοινοτικά στις επόμενες δεκαετίες, δεν ήταν τα μόνα ελληνικά σχολεία, καθώς στη Βραΐλα, μέχρι και τις αρχές του 20ού αιώνα, ιδρύθηκαν πάρα πολλά ελληνικά ιδιωτικά σχολεία, τόσο θηλέων, όσο και αρρένων.
  18. Ελληνικές Κοινότητες Βελγίου
    Η ελληνική παρουσία στο Βέλγιο έγινε αισθητή μόνο κατά τη μεταπολεμική περίoδο. Ώς τα μέσα της δεκαετίας του 1950 οι χίλιοι περίπου Έλληνες της χώρας αυτής ήταν,στην πλειονότητά τους, εγγράμματοι έμποροι ή γενικότερα ελεύθεροι επαγγελματίες. Από το 1953 ώς και το 1964 η εικόνα αυτή αλλάζει ποσοτικά και ποιοτικά: στην περίοδο αυτή ο αριθμός των Ελλήνων που ζούσαν στο Βέλγιο πολλαπλασιάστηκε δραματικά, φτάνοντας τα 20.069 άτομα.
  19. Έλληνες δούλοι στη Βοστώνη - 1827
    Ο Χριστόφορος Πλάτων Καστάνης (1814-1866) καταγόταν από τη Λιβαδειά της Χίου. Έχασε την οικογένειά του στη σφαγή του νησιού και αιχμαλωτίστηκε, πουλήθηκε ως δούλος και αναγκάστηκε να γίνει Μωαμεθανός. Η Γ. Μοχάλβη (μάλλον Γαρυφαλιά Μοχάλβη στην Ελληνική 1817-1830) γεννήθηκε στα Ψαρά και οι γονείς της σκοτώθηκαν στην σφαγή της Χίου. Πουλήθηκε στους Τούρκους ως δούλη και ο Αμερικανός Πρόξενος Joseph Langston την βρήκε στη Σμύρνη και την απελευθέρωσε το 1827.
  20. Η ελληνική παροικία της Οδησσού στα τέλη του 19ου αιώνα
    Τα απογραφικά δελτία είναι συγκεντρωμένα στο Κρατικό Αρχείο Οδησσού (G.A.O.O.). Βάση της απογραφής είναι το νοικοκυριό που διαρθρώνεται γύρω από τον αρχηγό της οικογένειας. Κάθε απογραφικό δελτίο καταγράφει τα μέλη μιας εστίας, συμπεριλαμβάνοντας το υπηρετικό προσωπικό και άλλα άτομα μη συγγενικά προς την οικογένεια που κατοικούν κάτω από την ίδια στέγη. Τα δελτία έχουν συμπεριλάβει 5086 Έλληνες, με βάση τη μητρική γλώσσα.
  21. Ελληνικη Κοινοτητα Αδελαϊδας - Σχολεια
    Δικαίωμα αναλλοίωτο κάθε Έλληνα της διασποράς ή Ελληνο-Αυστραλού απολετεί ο εμπλουτισμός της διάνοιάς του διαμέσου της μετάδοσης και διδασκαλίας τόσο της Ελληνικής γλώσσας όσο και των στοιχείων πολιτισμού, ιστορίας και φιλοσοφίας που σε αφθονία υφίστανται στην πολιτισμική μας κληρονομιά. Τόσο το αρχαίο ελληνικό πνεύμα όσο και η πιο σύγχρονη λαϊκή σοφία αποτελούν δυναμικά εφόδια για την διάπλαση του ήθους των νέων μας αλλά και την ενδυνάμωσή τους για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της ζωής και του μέλλοντος.
  22. Ελληνική Κοινότητα Αδελαΐδας
    Αν προσπαθήσουμε να εξετάσουμε πώς η έννοια της κοινότητας εφαρμόζεται στην Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Νότιας Αυστραλίας, θα πρέπει στις διαστάσεις της εθνικής ταυτότητας και του διοικητικού χαρακτήρα του οργανισμού να προσθέσουμε την ψυχή και την καρδιά των Ελλήνων της διασποράς. Αλλά ας εξετάσουμε πιο διεξοδικά τη γέννηση, το ξεκίνημα, το δυνάμωμα και την ανάπτυξη του ζωντανού αυτού δημοκρατικού οργανισμού που αποκαλούμε Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Ν.Α.
  23. Ελληνική Κοινότητα Πιατιγκόρσκ
    Οι πρώτες αναφορές για την ύπαρξη στο Πιατιγκόρσκ μιας οργάνωσης που να ενώνει όλους τους έλληνες της πόλης μας, αναφέρονται στην αρχή του περασμένου αιώνα. Όμως ένα από τα φύλλα της δημοτικής εφημερίδας «Γκόλος» (μπορείτε να το δείτε εδώ) που διασώθηκε τυχαία στο δημοτικό εθνογραφικό μουσείο διηγείται μια βραδιά που έκανε η ελληνική κοινότητα της πόλης Πιατιγκόρσκ στις 26 Δεκεμβρίου το 1917. - Η Πόλη Πιατιγκόρσκ είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του νομού Σταυρούπολης.
  24. Ελληνική Κοινότητα Νέας Ζηλανδίας
    To 2006 υπολογίζεται ότι υπήρχαν γύρω στους 3000 Ελληνικής καταγωγής πολίτες στη Νέα Ζηλανδία πρώτης, δεύτερης, τρίτης και τέταρτης γενιάς. Οι περισσότεροι ζούσαν στο Wellington, την πρωτεύουσα της χώρας, με διάσπαρτες άλλες ομάδες στα υπόλοιπα διαμερίσματά της όπως στο Auckland, Christchurch, Napier, Wanganui, Palmerston North και αλλού. Ο Πανελλήνιος Σύλλογος (Pan-Hellenic Association) ήταν ο πρώτος εγγεγραμμένος οργανισμός των Ελλήνων της Νέας Ζηλανδίας και δημιουργήθηκε στο Wellington το 1929.
  25. Ελληνική Κοινότητα Λονδίνου
    Η ελληνική παρουσία στο Λονδίνο μπορεί να φτάσει μέχρι τις αρχές του δέκατου πέμπτου αιώνα. Οι δύο αδελφοί, Aνδρόνικος και Aλέξιος Εφφομάτος, που περιγράφηκαν στα εναπομείναντα έγγραφα ως “Γρεκοί”, καταγράφηκαν ώς κάτοικοι στην πόλη το έτος 1440. Ήταν από την Κωνσταντινούπολη, τώρα Ινσταμπούλ, η οποία έγινε έπειτα η πρωτεύουσα της ελληνόφωνης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Από τo 1440, η Κωνσταντινούπολη ήταν κάτω από πολιορκία και μόνο δέκα τρία έτη αργότερα, τον Μάιο του 1453
  26. Ελληνική Κοινότητα Μελβούρνης
    Η μετανάστευση Ελλήνων στην Πολιτεία της Βικτώριας άρχισε με την ανακάλυψη του χρυσού (Αύγουστος 1851) στην τότε νεοϊδρυθείσα βρετανική αποικία. Σύμφωνα με μια από τις πρώτες απογραφές που διεξήχθησαν στη Βικτώρια το 1854, υπήρχαν 65 άντρες από την «Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία» που κατοικούσαν στην τότε αποικία. Το πρώτο κύμα των Ελλήνων μεταναστών υιοθέτησε τη νοοτροπία του «Ελντοράντο» αναζητώντας τον εύκολο πλουτισμό. Η πλειοψηφία αυτών των Ελλήνων, αναζητώντας εργασία, υπέγραφαν συμφωνίες με ναυτιλιακές εταιρείες σε διάφορα λιμάνια της Αγγλίας.
  27. Ελληνική Κοινότητα Αλεξάνδρειας
    Ιστορικό υλικό που λάβαμε από την Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας και τον κύριο Γιώργο Δήμα για την ιστορία της Κοινότητας από το 1843 μέχρι τις μέρες μας. Με τι όνομα ξεκίνησε, ποιοι ήταν οι πρώτοι ηγέτες της, ποιοι στήριξαν την Κοινότητα και ποιοι την έφεραν στο ζηλευτό αυτό σημείο της ακμής της, όλη αυτή την περίοδο. 1843-1854 Ακόμα και πριν απ' την επίσημη ίδρυση της Ε.Κ.Α., το 1843, η μικρή παροικία της Αλεξάνδρειας συντηρούσε σχολείο και νοσοκομείο.
  28. Η Ελληνική Παροικία στην Αίγυπτο
    Πρόκειται για μια πολύ συνοπτική, πολύ περιληπτική περιγραφή της παροικίας μας στην Αίγυπτο. Δεν είναι δυνατό να αποδοθεί ικανοποιητικά και σε λίγα λεπτά μια ιστορία σχεδόν τριών χιλιάδων χρόνων, ένα πέρασμα που δημιούργησε σημαντικότατα ορόσημα στην ιστορία όλου του κόσμου. Βέβαια πολλές από τις λεπτομέρειες της ομιλίας είναι – ή τουλάχιστον πρέπει να είναι – γνωστές στους Αιγυπτιώτες, καλό όμως είναι κάθε τόσο να τις ξαναζωντανεύουμε στη μνήμη μας για να μη ξεχνούμε την υποχρέωση που έχουμε να διατηρήσουμε τις παραδόσεις που μας κληροδότησαν όλες οι γενιές, που παλαιότερα πάσχισαν να δημιουργήσουν όσα άφησαν ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους στη γη των πυραμίδων.

Ορφέας Βεϊνόγλου

Ορφέας Βεϊνόγλου

Ορφέας Βεϊνόγλου… Αϊδίνι-Μ. Ασίας 1889

Ο  παππούς Ορφέας Βεϊνόγλου κατάγοταν από το Αϊδίνι της Μ. Ασίας, σπούδασε στο Εμπορικό Τμήμα της Σχολής της Χάλκης στην Κωνσταντινούπολη. Εργάστηκε για ένα διάστημα ως διευθυντής στη BANK OTTOMAN.

Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή ήλθε με την οικογένειά του στην Ελλάδα. Το 1923 ίδρυσε την εταιρία μεταφορών «ΟΡΦΕΥΣ ΒΕΪΝΟΓΛΟΥ».

Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του συνδέσμου Διεθνών Διαμεταφορέων Ελλάδος.  Παράλληλα ήταν ιδρυτικό μέλος της «ΕΣΤΙΑΣ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ».

Ορφέας Βεϊνόγλου
Ορφέας Βεϊνόγλου

Ο Ορφέας Βεϊνόγλου γεννήθηκε το 1889 στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας και ήταν το τρίτο παιδί μιας οκταμελούς οικογένειας. Επειδή ήταν πολύ ζωηρός και δε συμβιβαζόταν εύκολα με τους κανόνες πειθαρχίας του σχολείου, ο πατέρας του, προκειμένου ο Ορφέας να αποκτήσει τουλάχιστον τις βασικές γνώσεις, ζήτησε από τον καθηγητή Φαρλέκα Γενικό Γραμματέα της Αρχιεπισκοπής, να του παραδίδει μαθήματα. Η συνεργασία με το σπουδαίο αυτό εκπαιδευτικό, είχε ως αποτέλεσμα ο νεαρός Ορφέας να αγαπήσει τη μάθηση σε τέτοιο βαθμό ώστε να μπει εσωτερικός στο Εμπορικό Τμήμα της Σχολής της Χάλκης στην Κωνσταντινούπολη. Παράλληλα με τις σπουδές του μάθαινε ξένες γλώσσες, έτσι σε ηλικία 18 ετών, γνώριζε πάρα πολύ καλά τέσσερις ξένες γλώσσες. Τα δε γραπτά των αποφοιτηρίων εξετάσεών του τιμήθηκαν με έπαινο διάκρισης από την Εμπορική Σχολή της Γαλλίας, όπου και είχαν αποσταλεί.

Μετά την αποφοίτησή του διορίστηκε στη BANK OTTOMAN στην περιοχή Δενισλί της Σμύρνης και πολύ σύντομα έγινε διευθυντικό στέλεχος με δικαίωμα υπογραφής. Σε ηλικία 30 ετών περίπου παντρεύτηκε τη Ζωή Πανταζοπούλου, κόρη εργοστασιάρχη αλεύρων, κι απέκτησαν την πρώτη τους κόρη την ΄Αννα.

Η ζωή του με την οικογένειά του κυλούσε ήρεμα, ως τη στιγμή που φάνηκαν τα πρώτα σύννεφα του πολέμου στον ουρανό της Μικρασίας.  ΄Όλα άλλαξαν από τη μια στιγμή στην άλλη. Οι ΄Ελληνες, που μέχρι τότε συνυπήρχαν ειρηνικά με τους Τούρκους, τώρα κινδύνευαν απ΄ αυτούς. Κάποια στιγμή ο Ορφέας συνελήφθη από τσέτες και τη στιγμή που ένας απ’ αυτούς πήγαινε να τον σκοτώσει, κάποιος Τούρκος πολίτης που έτυχε να βρίσκεται εκεί ζήτησε σαν χάρη από τον Τούρκο στρατιώτη να του τον παραδώσει ώστε τον σκοτώσει αυτός, με την αιτιολογία ότι δεν είχε τύχει μέχρι τότε να σκοτώσει έναν «γκιαούρη». Πράγματι ο στρατιώτης τον παρέδωσε κι ο Τούρκος πολίτης οδήγησε τον Ορφέα προς το νεκροταφείο της περιοχής. ΄Όταν απομακρύνθηκαν αρκετά από τους άλλους του ψιθύρισε ότι γνώριζε τον πατέρα του και είχε ωφεληθεί στο παρελθόν απ΄αυτόν, γι’ αυτό θα πυροβολούσε στον αέρα κι ο Ορφέας θα έπρεπε να πέσει κάτω προσποιούμενος το νεκρό και να μη σηκωθεί μέχρι να’ ρθουν οι ΄Ελληνες για να αναγνωρίσουν τους δικούς τους ανθρώπους ανάμεσα στους νεκρούς. Ετσι ακριβώς ο Ορφέας κατα τύχη συνέχισε να ζεί.

Ο μεγάλος διωγμός τον βρήκε κυνηγημένο στη Σμύρνη. Μέσα στη σύγχυση που επικρατούσε είχε χάσει τη γυναίκα του και το παιδί τους.  Η Ζωή Βεϊνόγλου με τη μικρή ΄Αννα έφθασαν στη Σάμο, χωρίς να γνωρίζουν τι απέγινε ο Ορφέας. Εν τω μεταξύ εκείνος βρέθηκε στον Πειραιά μη γνωρίζοντας τι απέγινε η οικογένειά του. Μετά από τρία χρόνια και ύστερα από πολλές περιπέτειες κατάφεραν επιτέλους να ξανασμίξουν μετανάστες πλέον στην Αθήνα του 1925.

Εγκαταστάθηκαν στο Παλαιό Φάληρο και λίγο αργότερα, το 1927, απέκτησαν τη δεύτερη κόρη τους, τη Δέσποινα.

Στη νέα πατρίδα πια, ο Ορφέας Βεϊνόγλου αποφασίζει να κάνει πλέον μια νέα αρχή. Με τις γνώσεις που είχε, μπήκε στο χώρο του εμπορίου, κάνοντας εισαγωγές βασικών προϊόντων από τη Ρουμανία και άλλα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης. Οι εισαγωγές όμως τον βάζουν στο πνεύμα της μεταφοράς. Το 1923 ιδρύει την εταιρία «Οίκος Διεθνών Μεταφορών Ορφεύς Βεϊνόγλου», σε μια εποχή που στην Ελλάδα δεν υπήρχε ούτε κλάδος ούτε εταιρίες μεταφορών.

Το 1923 ο Ορφέας Βεϊνόγλου, πρόσφυγας από τη Μικρά Ασία, ιδρύει μια μικρή εταιρία για τις τότε ανάγκες της αγοράς, με μόλις 5 άτομα προσωπικό. Χωρίς δικά του μεταφορικά μέσα και με ένα γραφείο μόλις 18 τ.μ. αναλαμβάνει μετακομίσεις σπιτιών και γενικές μεταφορές από και προς τις γειτονικές χώρες. Ειδικεύεται στις οικοσκευές και η εταιρία του «ΟΡΦΕΥΣ ΒΕΪΝΟΓΛΟΥ» είναι η πρώτη στην Ελλάδα που υλοποιεί μεταφορά οικοσκευής στο εξωτερικό.

Επρόκειτο δηλαδή για την πρώτη οργανωμένη μεταφορική εταιρία στην Ελλάδα…

Η πρώτη οργανωμένη μεταφορική εταιρία στην Ελλάδα(1923)
Η πρώτη οργανωμένη μεταφορική εταιρία στην Ελλάδα (1923)

 

αρχείο Ομίλου  “Ορφέας Βεϊνόγλου”
www.beinoglou.gr

Μακεδονικό Πρόβλημα – μέρος α’


Εισήγηση του Αλέκου Αγγελίδη σε Συνέδριο
Απόδημων Πιεριέων στην Κατερίνη το 1991

 

Μια Θέση και μια Άρνηση δημιούργησαν βάση και αρχή
μεγάλου προβλήματος στα Βαλκάνια και ιδιαίτερα στην Ελλάδα.

 

Το Μακεδονικό ζήτημα, όπως είναι γνωστό στις μέρες μας, είναι ένα παρακλάδι ή παράγωγο, κατάλοιπο του μεγάλου Ανατολικού Ζητήματος, του οποίου η αρχή ή καλύτερα η διπλωματική του διατύπωση πάει 140 χρόνια πίσω.

Οι τότε Μεγάλες Δυνάμεις, Αγγλία, Ρωσία και Αυστρία εποφθαλμιούν τα εδάφη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, η οποία αρχίζει να καταρρέει και κάθε μια απ’ αυτές ετοιμάζεται και προσπαθεί, με την  πτώση του σουλτάνου, να ιδιοποιηθεί, όχι μόνο το πιο μεγάλο αλλά και το πιο ζωτικό τμήμα της καταρρέουσας αυτοκρατορίας. Το ζωτικότερο φυσικά τμήμα της και το άμεσα εποφθαλμιούμενο απ’ όλους είναι το Βαλκανικό και ιδιαίτερα το κομμάτι που βρέχεται απ’ το Αιγαίο Πέλαγος και τον Ελλήσποντο, ως τη Μαύρη Θάλασσα, γιατί και στρατηγικό είναι και εύφορο.

Όλους και ειδικότερα τους Αυστριακούς και τους Ρώσους τους ενδιαφέρει η έξοδος προς το Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Το διαμελισμό και το μοίρασμα της οθωμανικής αυτοκρατορίας το πρωτοαναφέρουν σε επίσημο επίπεδο αλλά σε ανεπίσημη συζήτηση ο τσάρος της Ρωσίας Νικόλας με τον πρεσβευτή της Αγγλίας στην Πετρούπολη Χάμιλτον Σέυμουρ, σ’ ένα δείπνο στο παλάτι της μεγάλης δούκισσας Ελένης Παυλόβνας, το βράδυ της 28ης Δεκεμβρίου 1852.

Εκεί, ο Νικόλαος, απευθυνόμενος στο Σέυμουρ, χαρακτήρισε την οθωμανική αυτοκρατορία σαν ‘’μεγάλο ασθενή’’. Αργότερα, ο Αυστριακός καγκελάριος Μέττερνιχ ισχυρίστηκε, ότι ο χαρακτηρισμός αυτός είχε γίνει νωρίτερα απ’ τον τσάρο σ’ αυτόν στη Βιέννη. Ο Μέττερνιχ λέει, ότι ο τσάρος Νικόλαος τον ρώτησε τότε: ‘’Πρίγκιψ, τι φρονείς περί Τουρκίας, δεν είναι ασθενής’’; Και ο Μέττερνιχ απάντησε: ‘’Ως ιατρόν με ερωτά η υμετέρα μεγαλειότης ή ως κληρονόμον’’;

Κι απ’ τις τρεις, λοιπόν, Μεγάλες Δυνάμεις της Ευρώπης η Τουρκία θεωρούνταν και επίσημα πια σαν ο μεγάλος ασθενής και αποβλέπανε και οι τρεις στο πώς να σφετεριστούν το μεγαλύτερο μέρος της άνομης περιουσίας του ετοιμοθάνατου αρρώστου. Για το σκοπό αυτό, η κάθε μια μεταχειρίστηκε δικές της μεθόδους και τακτικές, που βασικά δεν διέφεραν πολύ μεταξύ τους. Προσπάθησαν και οι τρεις να οικειοποιηθούν τους κατοικούντες στους χώρους αυτούς πληθυσμούς, να τους εξευμενίσουν, να τους πάρουν με το μέρος τους και να τους στρέψουν κατά της Τουρκίας. Για το σκοπό αυτό, κινήθηκαν εντονότερα η Ρωσία και η Αγγλία, χωρίς φυσικά να μείνει πίσω και η Αυστρία. Η Ρωσία προσπάθησε να πραγματοποιήσει το παλιό της σχέδιο δημιουργίας νέας Ορθόδοξης αυτοκρατορίας στο χώρο των Βαλκανίων, με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη και κύριο στοιχείο το ελληνικό και πρόσφερε ανάλογες ευκαιρίες στο μικρό ελληνικό βασίλειο. Η Αγγλία αντέδρασε φυσικά, όπως και η Αυστρία και η αγγλική διπλωματία και επιρροή στην Ελλάδα κατάφερε να αδρανοποιήσει κάθε ελληνική πρόθεση και προσπάθεια συνεργασίας με τη Ρωσία και να αποδυναμώσει κάθε επίσημη κίνηση των Αθηνών.

Ύστερα απ’ την αποτυχία της αποστολής Μεντζικώφ στην Κωνσταντινούπολη και Κορνίλωφ στην Αθήνα, η Ρωσία κι αφού συνήλθε απ’ τον Κριμαϊκό πόλεμο, επιμένοντας στην έξοδό της στη Μεσόγειο και επιδιώκοντας να θέσει υπό τον έλεγχό της τα Στενά του Ελλησπόντου, κήρυξε το 1877 τον πόλεμο κατά της Τουρκίας και προσπάθησε να πάρει με το μέρος της τους Σλαβικούς λαούς των Βαλκανίων και ιδιαίτερα τους Βουλγάρους, που βρίσκονταν και πιο κοντά στα Στενά. Με τη συνθήκη δε του Αγίου Στεφάνου το 1878 (3 Μαρτίου) δημιουργεί μεγάλη Βουλγαρία, παραχωρώντας σ’ αυτήν ολόκληρη τη Θράκη, ώστε μέσω αυτής να βγει και η ίδια στο Αιγαίο.

Κατά των όρων της Συνθήκης αυτής αντιδρά η Αγγλία και συγκεντρώνει αποικιακό στρατό στην Αίγυπτο, με την απειλή του οποίου αναγκάζει τη Ρωσία να προσέλθει στο Συνέδριο του Βερολίνου (13 Ιουνίου 1878), το οποίο και ανατρέπει τους όρους της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου και περιορίζει τη Βουλγαρία στα παλιά της σύνορα. Για να ανατρέψει τους όρους της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου η Αγγλία, μεταξύ των άλλων λόγων, προβάλλει και τον ισχυρισμό, ότι, κατά την παραχώρηση των τουρκικών εδαφών στη Βουλγαρία, δεν λήφθηκαν υπόψη τα ελληνικά δίκαια, γιατί ο παραχωρηθείς χώρος κατοικούνταν, όπως η ίδια έλεγε, κυρίως από Έλληνες. Στο συνέδριο, όμως, του Βερολίνου, οι Άγγλοι ξέχασαν τελείως την Ελλάδα και ενώ της είχαν υποσχεθεί πως, αν δεν πάρει μέρος στο ρωσο-τουρκικό πόλεμο του 1877, η Αγγλία θα υποστήριζε τα ελληνικά δίκαια στην τράπεζα της ειρήνης, τώρα στο συνέδριο του Βερολίνου, που ελέγχονταν κατά κυριολεξία απ’ τους Άγγλους, αγνόησε τελείως τους Έλληνες και ούτε καν δέχτηκε να πάρουν μέρος στις εργασίες του οι δυο Έλληνες αντιπρόσωποι Θ. Δεληγιάννης και Α. Ραγκαβής. Μάλιστα, ο πρόεδρος του συνεδρίου Βίσμαρκ υποχρέωσε τους δυο Έλληνες αντιπροσώπους να υπογράψουν επίσημη αναγνώριση της Ελλάδας χρέους 2,6 εκατομμυρίων χρυσών φράγκων προς τον πατέρα του Όθωνα, Λουδοβίκο της Βαβαρίας, αν ήθελαν να περάσουν την πόρτα του Συνεδρίου.

Οι Δεληγιάννης και Ραγκαβής υπέγραψαν αναγκαστικά και μπήκαν στην αίθουσα, για να παρακολουθήσουν για μια μόνο μέρα, την 17η Ιουνίου, τη συνεδρίαση του σώματος, σαν απλοί ακροατές. Έτσι η Ελλάδα πλήρωσε το ακριβότερο εισιτήριο που κατέβαλε ποτέ θεατής, για να παρακολουθήσει ένα συνέδριο, που φαινομενικά έγινε κατά κύριο λόγο για να εξετάσει τα δικά της δίκαια. Στην ουσία όμως, ούτε καν ασχολήθηκε μ’ αυτά και μόνο περιθωριακά στις μετασυνεδριακές συζητήσεις και με το 14ο πρωτόκολλο και, ύστερα από επιμονή του Γάλλου πρωθυπουργού, καταδέχτηκε να ασχοληθεί με τη ρύθμιση των ελληνοτουρκικών συνόρων, τη γραμμή των οποίων καθόρισε πάνω στον άξονα Θεσσαλικής πεδιάδας Πηνειού με Ηπειρωτική κοιλάδα Καλαμά. Η τελική συνοριακή γραμμή καθορίστηκε σε μια συνάντηση που έγινε και πάλι στο Βερολίνο, το Μάρτιο του 1881.

Των τουρκικών θέσεων υπεραμύνθηκε σθεναρά στο Συνέδριο ο αντιπρόσωπος του σουλτάνου Φαναριώτης Αλέξανδρος Καραθοδωρής πασάς, ενώ οι Άγγλοι «καταπολέμησαν έντονα τις ελληνικές διεκδικήσεις», όπως λέει ο Παπαρρηγόπουλος, πήραν για τον εαυτό τους την Κύπρο και δημιούργησαν το υποτελές στο σουλτάνο κρατίδιο της Ανατολικής Ρωμυλίας.

Η διοργάνωση του βουλγαρικού κράτους ανατέθηκε στη Ρωσία και ηγεμόνας του εκλέχτηκε ο Αλέξανδρος Βάτεμπεργκ, ανεψιός του τσάρου. Την άνοιξη, όμως, του 1885 ο Βάτεμπεργκ επισκέφτηκε την Αγγλία και δεν δυσκολεύτηκε να πείσει τον τότε Άγγλο πρωθυπουργό Σάλτζμπουρυ, πως η Αγγλία έχει συμφέρον να βοηθήσει τη δημιουργία  μεγάλης Βουλγαρίας, αν η επέκταση γίνονταν με υποστήριξη της Αγγλίας και όχι της Ρωσίας. Έτσι, ο Βάτεμπεργκ, εξασφαλίζοντας την υποστήριξη της Αγγλίας, διοργάνωσε με τον πρωθυπουργό του Καραβέλωφ το πραξικόπημα της Φιλιππούπολης, το οποίο πραγματοποιήθηκε το βράδυ της 6ης Σεπτεμβρίου 1885. Οι Βούλγαροι πραξικοπηματίες έδιωξαν τον Τούρκο διοικητή Γαβριήλ πασά κι έγιναν κύριοι του κρατιδίου. Οι πρώτοι που αναγνώρισαν το πραξικόπημα του Βάτεμπεργκ ήταν οι Άγγλοι. Ο Σάλτζμπουρυ, που, μετά τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου και στο συνέδριο του Βερολίνου, είχε δώσει σκληρή μάχη για να κρατήσει τη Βουλγαρία μικρή και χωρισμένη απ’ την Ανατολική Ρωμυλία, με βασικό επιχείρημα, πως το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της περιοχής αυτής ήταν μη βουλγαρικό –το πλείστο ελληνικό- και πως η ένωσή του με τη Βουλγαρία θα ήταν γι’ αυτό το λόγο ακατανόητη, τώρα, αμέσως μετά το πραξικόπημα και χωρίς καμιά ενόχληση, δήλωνε δημόσια πως η ένωση της Ανατολικής Ρωμυλίας με τη Βουλγαρία ήταν ένα φυσιολογικό και αναπόφευκτο γεγονός, γιατί το κίνημα της Φιλιππούπολης εξέφραζε την πραγματική θέληση του λαού της περιοχής.

Η στάση αυτή της Αγγλίας και οι δηλώσεις των ηγητόρων της υποδαύλισαν τον εθνισμό της μειονότητας των κατοίκων της Ανατολικής Ρωμυλίας, που, σε συνεργασία με την παλιά Βουλγαρία, πάσχισαν και κατάφεραν σύντομα να εκβουλγαρίσουν ως ένα αξιόλογο βαθμό την περιοχή.

Από τότε και εντεύθεν άρχισε η αναζωπύρωση της εθνικής συνείδησης των μειονοτήτων στα Βαλκάνια και ιδιαίτερα στις κατοικημένες από μεικτούς πληθυσμούς περιοχές, άρχισαν οι αντεγκλήσεις, οι προστριβές και οι έντονες διαμάχες των μέχρι χθες ειρηνικά διαβιούντων ραγιάδων, οι οποίες δημιούργησαν προβλήματα έντονα και σοβαρά, που, με τις ίδιες περίπου μορφές, είτε με κάποιες παραλλαγές, έφτασαν και ως τις μέρες μας.

Η θέση λοιπόν εκείνη της Αγγλίας ήταν η απαρχή της έντασης στα Βαλκάνια και η δημιουργία προβλημάτων, ένα απ’ τα οποία εξελίχτηκε, με την πάροδο του χρόνου, στο γνωστό σήμερα σε μας Μακεδονικό Πρόβλημα, το οποίο κατ’ αρχή φάνηκε σαν κατευθυνόμενο απ’ τη Βουλγαρία, τουλάχιστο σε ότι αφορά την εξέλιξή του στο εξωτερικό.

Είπαμε, όμως, ότι το θέμα αυτό δημιουργήθηκε αρχικά από μια θέση και μια άρνηση. Τη θέση, που ήταν κάτι που έγινε, ενώ δεν έπρεπε να είχε γίνει, την είδαμε. Ας δούμε τώρα και την άρνηση.

H αναθεώρηση της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου ανατέθηκε στο διεθνές Συνέδριο του Βερολίνου, το οποίο κατέληξε να μηδενίσει σχεδόν τα κέρδη της Ρωσίας επί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (φωτο tovima.gr)

Η άρνηση ήταν κάτι που δεν έγινε, ενώ έπρεπε να είχε γίνει.

Έπρεπε να είχε εξελληνιστεί ολόκληρος ο ελληνικός χώρος της Βαλκανικής στη μακραίωνη περίοδο της σκλαβιάς, τότε που οι συνθήκες ήταν ευνοϊκότατες και το κλίμα κατάλληλο. Τότε που ο πληθυσμός το αποζητούσε και που υπήρχαν όλες οι απαραίτητες γι’ αυτό δυνατότητες. Η μακραίωνη περίοδος της τουρκικής κατάκτησης πρόσφερε το πρόσφορο έδαφος και τις απαιτούμενες προϋποθέσεις στην Εκκλησία, για να εξελληνίσει πληθυσμούς των όμορων τουλάχιστο με την Ελλάδα περιοχών αλλά εκείνη δεν τις επωφελήθηκε και δεν έκανε τίποτα. Τους πατριάρχες τότε τους απασχολούσαν κατά κανόνα αλλαξοπατριαρχίες και η κατάληψη και διατήρηση του οικουμενικού θρόνου, οι σιμωνίες και η εξυπηρέτηση των τουρκικών συμφερόντων.

Ο Παπαρρρηγόπουλος, στην Επίτομη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, σελίδα 410, λέει:

‘’Δεν είχε κανένα ανυπέρβλητο εμπόδιο να συναντήσει το Πατριαρχείο στον εξελληνισμό των βορειότερων επαρχιών του Οθωμανικού κράτους δια της εκκλησίας και της παιδείας. Το πράγμα ήτο όχι μόνον απαραίτητον αλλά και εύκολον, η δε ευκολία αυτή διήρκησε 400 περίπου χρόνια’’. (Εμείς θα λέγαμε 500 χρόνια . . .). ‘’Τούτο ακριβώς είναι ο μεγαλύτερος έλεγχος, τον οποίο δικαιούμεθα να απευθύνομεν κατά του Πατριαρχείου, από της αλώσεως μέχρι των τελευταίων χρόνων’’.

Είναι γνωστό πως ο πατριάρχης ήταν ο εκκλησιαστικός και εν μέρει ο πολιτικός άρχοντας όλων εν γένει των Ορθοδόξων Χριστιανών του Οθωμανικού κράτους, Ελλήνων, Βουλγάρων, Σέρβων και Αλβανών, των οποίων την ένταση των άλλοτε ανθουσών ιδιαίτερων φυλετικών διαφορών είχε τώρα, όχι μόνο αμβλύνει αλλά και κατά πολύ ισοπεδώσει η κοινή πολιτική δουλεία και τους συνένωνε πια όλους η κοινή μοίρα του ραγιά και η κοινή πίστη στην Ορθοδοξία. Είχε, λοιπόν, έτοιμο και πρόσφορο έδαφος, για να σπείρει εύκολα και να θερίσει άφθονα το πατριαρχείο αλλά δεν το έκανε. Έσπειρε τότε αδιαφορία και θερίζουμε εμείς σήμερα αγκάθια.

‘’Ως προς ημάς’’, συνεχίζει ο Παπαρρηγόπουλος, ‘’ηθέλομεν ανεχθεί όλα τα άλλα σφάλματα αυτού, την θυσίαν των προνομίων, τον εξευτελισμόν της Εκκλησίας, την φιλοχρηματίαν των ιεραρχών και του κλήρου, εάν εφρόντιζεν να υπηρετήσει το μέγιστον εκ των συμφερόντων εκείνων του Ελληνισμού, αφού είχε και δύναμιν και καιρόν δια τον σκοπόν τούτον’’.

Έτσι λοιπόν, η άρνηση πρώτα της Εκκλησίας προετοίμασε το έδαφος και οι ενέργειες των Μεγάλων Δυνάμεων και ιδιαίτερα της Αγγλίας έσπειραν και αναζωογόνησαν τα φυλετικά πάθη και τους εθνικιστικούς ανταγωνισμούς, οι οποίοι καλλιεργήθηκαν έντονα, ύστερα απ’ την ίδρυση της βουλγαρικής Εξαρχίας το 1870, τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, το συνέδριο του Βερολίνου και το κίνημα της Φιλιππούπολης, για να κορυφωθούν στη συνέχεια με τα κομιτάτα και τους κομιτατζήδες στην αρχή του εικοστού αιώνα και με τον ακράτητο ανταγωνισμό κατάληψης και κατοχής τουρκοκρατούμενων εδαφών με τους βαλκανικούς πολέμους. Κυριότερος διεκδικητής και εντονότερος αντίπαλος στους αγώνες εκείνους δρόμου για την κατάκτηση εδαφών με ελληνικό πληθυσμό στα Βαλκάνια ήταν η Βουλγαρία, γι’ αυτό και παράλληλα με την ένοπλη δραστηριότητα η πολιτική προπαγάνδα δεν είχε σλαβικό γενικότερα αλλά βουλγαρικό ειδικότερα χαρακτήρα.

Παρ’ όλο που, με την ανταλλαγή των πληθυσμών που ακολούθησε αργότερα, η ένταση των διεκδικήσεων αυτού του είδους αμβλύνθηκε, οι σκέψεις κατά των ελληνικών εδαφών δεν έλειψαν τελείως, αλλά, χαμηλώνοντας τον τόνο, παρέμειναν άλλοτε αφανείς και υποβόσκουσες κι άλλοτε αναθερμαινόμενες και αναζωπυρούμενες μέχρι το Βο παγκόσμιο πόλεμο, οπότε, με την είσοδο των Γερμανών στην Ελλάδα και την κατάληψη της Θράκης και της Ανατολικής Μακεδονίας απ’ τους συμμάχους τους Βουλγάρους, πήραν αλματώδεις και πάλι διαστάσεις.

Το προπολεμικό αυτό επεκτατικό πνεύμα μεταλαμπαδεύτηκε από τότε ακόμα και στις βουλγαρόφωνες παροικίες του εξωτερικού και ιδιαίτερα της Αμερικής, οι οποίες, καλυμμένες κάτω από ποικιλώνυμες αδελφότητες ή αθλητικές οραγνώσεις, δρούσαν και εργάζονταν υπέρ επεκτατικών βουλγαρικών βλέψεων της εποχής εκείνης. Στην Αυστραλία, η πρώτη οργάνωση του είδους αυτού ιδρύθηκε στο Περθ το 1926, από άτομα γεννημένα στη Βουλγαρία ή στα χωριά της Φλώρινας κυρίως και της Καστοριάς. Την περίοδο εκείνη, οι ισχνές ελληνικές παροικίες του εξωτερικού προσπαθούσαν να διαχωρίσουν τα λιγοστά ελληνικά κάφες σε βενιζελικά και κωνσταντινικά.

Με την πάροδο του χρόνου και ιδίως την περίοδο 1941 – 1947 εμφανίζονται παρόμοιες οργανώσεις και σε άλλες μεγαλουπόλεις της μακρινής Ηπείρου, οι οποίες εύκολα αγκαλιάζουν ένα υπολογίσιμο αριθμό νεοαφικνούμενων σλαβόφωνων Ελλήνων, που προέρχονται κυρίως απ’ τις προαναφερθείσες περιοχές και οι οποίες οργανώσεις με κάθε τρόπο και μέσο προπαγανδίζουν υπέρ της βουλγαροποίησης ολόκληρου του γεωγραφικού χώρου της Μακεδονίας. Ο προπαγανδισμός αυτός γίνεται εντονότερος στα κατοπινά χρόνια με την αύξηση των κυμάτων μετανάστευσης στους Αντίποδες, οπότε τα μέλη των οργανώσεων πληθαίνουν και οι δραστηριότητές τους εντείνονται.

Αργότερα, με την αλλαγή των διακρατικών σχέσεων στα Βαλκάνια και την ίδρυση του αυτόνομου μακεδονικού κρατιδίου των Σκοπίων (2 Αυγούστου 1944) μέσα στη γιουγκοσλαβική κοινοπολιτεία, η όλη σλαβική προπαγάνδα μεταπηδά απ’ τη Σόφια στα Σκόπια, απ’ τα οποία στο εξής χρηματοδοτείται, ελέγχεται και κατευθύνεται. Οι παλιές βουλγαρικές εκκλησίες στην Αυστραλία γίνονται ‘’μακεδονικές’’ και το 1960 ιδρύεται στη Μελβούρνη η ‘’μακεδονική’’ εκκλησία του Αγίου Γεωργίου.

Από ελληνικής πλευράς, το ζήτημα θεωρείται, στη μεν προπολεμική περίοδο σαν ανύπαρκτο ή ανάξιο κάθε προσοχής, στη δε μεταπολεμική σαν κομουνιστική προπαγάνδα κι αντιμετωπίζεται υπεροπτικά, επιφανειακά και γραφειοκρατικά, με φακελώματα στις αστυνομίες και στα προξενεία, χωρίς κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα και χωρίς να γίνεται καμιά ουσιαστική προσπάθεια, αφού, έτσι κι αλλιώς, κατά την ελληνική άποψη, τα χρησιμοποιούμενα απ’ τους Σλάβους επιχειρήματα περί Μακεδονίας δεν στέκουν ιστορικά.

Οι σλαβόφωνοι, όμως, εκμεταλλεύονται την αδιαφορία μας αυτή, όπως εκμεταλλεύονται και μάλιστα με κάθε υπερβολή τη μεροληπτική μεταχείριση της Βόρειας Ελλάδας απ’ τη Νότια σε μεταγενέστερες εποχές, τις ακρότητες που εφάρμοσε η δικτατορία του Μεταξά στους ακριτικούς ιδιαίτερα πληθυσμούς της Βόρειας Ελλάδας, καθώς και τους μεταπολεμικούς διωγμούς των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης, αυτών ιδιαίτερα των περιοχών, μετά το 1944, τις ομαδικές εξορίες στα ξερονήσια, τα στρατοδικεία και τα εκτελεστικά αποσπάσματα, τα δεινά και τα επακόλουθα του ξενοκίνητου εμφυλίου πολέμου, καθώς και τους διωγμούς της επταετούς δικτατορίας, που κατά ένα μεγάλο ποσοστό εκδηλώθηκαν κατά των ακριτικών βορειοελλαδίτικων πληθυσμών, όπως, κατασχέσεις περιουσιών, αφαιρέσεις ελληνικής ιθαγένειας, απαγορεύσεις εισόδου βορειοελλαδιτών μεταναστών στο ελληνικό έδαφος κλπ..

Όλες αυτές οι αψυχολόγητες συμφορές που εξαπέλυσαν κατά καιρούς οι Έλληνες κατά των Ελλήνων, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο εξακολουθούν, δυστυχώς, να φέρονται οι Νότιοι προς τους Βόρειους και τα επίθετα που συνεχίζουν πολλές φορές να χρησιμοποιούν οι πρώτοι για να χαρακτηρίζουν τους δεύτερους, ιδιαίτερα σε δημόσιες συναντήσεις ποδοσφαίρου για παράδειγμα, τις εκμεταλλεύονται στο έπακρο οι Μακεδονοσλάβοι και γύρω απ’ αυτές στοιχειοθετούν και υφαίνουν μια προπαγάνδα με διαστρεβλωμένα ή εξογκωμένα αληθινά ή ημιαληθινά ή και τελείως ψεύτικα στοιχεία, η οποία γίνεται εύκολα παραδεκτή απ’ τους αφελείς ομοϊδεάτες τους και απ’ τους δυσαρεστημένους με την ως τώρα τηρηθείσα τακτική της Ελλάδας και φυσικά απ’ τους ανίδεους και τους μη γνώστες της ιστορίας και της αλήθειας.

Έτσι, οι μεμονωμένες περιπτώσεις γενικεύονται και, συνδεόμενες κατάλληλα, προβάλλουν τις ταλαιπωρίες και τα βάσανα των Μακεδόνων στον έξω μη ελληνόφωνο κόσμο και ταυτόχρονα εγείρεται σαν λύτρωση και η αξίωση δημιουργίας κράτους ανεξάρτητου απ’ τους ‘’βασανιστές’’, δημιουργώντας έτσι μια νόθα μεν, πιστευτή όμως απ’ τον έξω κόσμο απαίτηση ταλαιπωρημένων ανθρώπων, οι οποίοι ζητούν τη διεθνή συμπαράσταση για την απαλλαγή τους απ’ το άδικο και το παράνομο.

συνεχίζεται…

Αλέκος Αγγελίδης
Καλοκαίρι 1991


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Δεν το πιστεύω
    ΓΙΩΡΓΟΣ Κ. ΚΥΡΜΕΛΗΣ Εἶναι φυσικό, σέ τραγικές καί ἐξευτελιστικές γιά την πατρίδα στιγμές πού ἔφεραν στόν τόπο οἱ κακῆ τῆ μοίρα κυβερνῆτες του, νά ψάχνει ἡ μνήμη μας ἀνθρώπους πού ἔδωσαν τή ζωή τους γιά τόν τόπο αὐτό. Πού στέγνωσαν καί ἑκούσια ἀποξήραναν τόν ἐσωτερικό τους κόσμο, τίς ἁπλές καί ἀνθρώπινες χαρές τῆς ἐπίγειας ζωῆς, κι ἀφοσιώθηκαν  κι ἀφιερώθηκαν σέ ἀγῶνες δύσκολους και σκληρούς μόνο καί μόνο νά δοῦν αύτόν τόν πάντα προδομένο τόπο ν΄ἀλλάζει δρόμο καί τρόπο καί βίο. Στή διαιώνια ἱστορία μας ὑπῆρξαν πάντα τέτοιοι ἡγέτες-ἄνθρωποι. Προς τούς ὁποίους προσέτρεχε ὁ λαός σέ στιγμές ἀπελπισίας, τρόμου καί πανικοῦ καί μάλιστα κι ὃταν εἶχαν ἤδη πεθάνει.
  2. Προσωπικότητες της Μακεδονίας
    Μετά αυτή τη σύντομη περιήγηση στο χώρο της Μακεδονίας, περνάμε σε έναν άλλο χώρο, των προσωπικοτήτων της, που προέρχονται από διάφορες πόλεις της και διακρίνονται για τα ποικίλα προσόντα τους. Σε αυτή την αναφορά τηρείται μία χρονολογική πορεία που ξεκινάει τον 5ο αι. με το Στωβαίο Ιωάννη, γραμματικό και συγγραφέα Ανθολογίας της Ελληνικής Γραμματείας. Ακολουθούν δύο άντρες, με το όνομα: Ποσείδιππος, που έζησαν τον 4ο και 3ο αι.
  3. Οι Μακεδόνες - Ε
    ©Πιπίνα Δ. Έλλη (Dr Pipina D. Elles) Sydney, Australia Οι διάδοχοι του Μ. Αλεξάνδρου Τον Περδίκκα (τον αρχαιότερο των στρατηγών του Μ. Αλεξάνδρου που εργάστηκε ολόψυχα για την ενότητα του κράτους το οποίο κληροδότησε στους στρατηγούς του και στους συνεργάτες του, ο Αλέξανδρος, με τον θάνατο του) αντικατέστησε ο Αντίπατρος που πέθανε αποσυρόμε­νος στην Μακεδονία. Ετούτος όρισε ως διάδοχό του τον Πολυσπέρχοντα, αντί του γιου του Κασσάνδρου. Ο Κάσσανδρος όμως αποφάσισε να εκτοπίσει τον Πολυσπέρχοντα. Ήρθε λοιπόν κατά της Μακεδονίας, νίκησε τον Πολυσπέρχοντα στην Πύδνα το 316 π. Χ., συνέλαβε μά­λιστα και καταδίκασε σε θάνατο την Ολυμπιάδα και παν­τρεύτηκε την κόρη της Θεσσαλονίκη[1], την αδερφή του Μ. Αλεξάνδρου. Ο έκπτωτος Πολυσπέρχων, κατέφυγε στους Αιτωλούς.
  4. Το Μακεδονικό Ζήτημα
    Από το 1870 παρουσιάζονται σερβικές και βουλγαρικές διεκ­δικήσεις επί της Μακεδονίας. Η δημιουργία του IMRO (Internal Macedonian Revolutionary Organisation) από τον Goce Delkev και άλλους πέντε Βουλγάρους, στοχεύει στην εξουδετέρωση εξωτερικών επιδράσεων και στην διάσωση της Βουλγαρικής εθνικότητας (όπως καταθέτει ο Ivan Hadzhinicolov[2]), με την ίδρυση της «Μακεδονίας για τους Μακεδόνες». Στην πραγματικότητα όμως οι Βούλγαροι απέβλεπαν στην μέλλουσα προσάρτηση της Μακεδονίας[3] στη χώρα τους τη Βουλγαρία, παρόμοια όπως είχε συμβεί και με την Ανατολική Ρωμυλία (σύμφωνα με τις αποφάσεις του συνεδρίου του Βερολίνου, το 1878).
  5. Οι Μακεδόνες - Δ
    Ο Αλέξανδρος[1], διαδέχτηκε τον πατέρα του Φίλιππο στον θρόνο σε ηλικία είκοσι (20) ετών, ανακηρυχθείς βασιλιάς α­πό τους στρατευμένους Μακεδόνας. Ο Διόδωρος[2] καταθέτει ότι ο Αλέξανδρος από τη μεριά του Φιλίππου ήταν απόγονος του Ηρακλή και από τη μεριά της μητέρας του απόγονος των Αιακιδών. Κληρονόμησε λοιπόν –σύμφωνα με την ελληνική παράδοση και πεποίθηση- σπουδαία φυσική δύναμη και ποιότητες ήθους.
  6. Οι Μακεδόνες - Γ
    ©Πιπίνα Δ. Έλλη (Dr Pipina D. Elles) Sydney, Australia Ο Φίλιππος Αγνώστου - Jastrow (2006), Κοινό Κτήμα, https://commons. wikimedia.org/ w/index.php?curid=640435 Σε ετούτη τη δύσκολη περίοδο για τη Μακεδονία, ανεβαίνει στην εξουσία ο γιος του Αμύντα Γ’, ο Φίλιππος, μόλις 23 ετών. Στην αρχή ορίζεται ως επίτροπος του ανήλικου ανιψιού του, γιου του Περδίκκα.  Σύντομα όμως στέφεται Βασιλιάς ο ίδιος. Υπό τη βασιλεία του  η Μακεδονία γνωρίζει, όσο ποτέ άλλοτε, μεγάλη στρατιωτική και πολιτική ακμή. Ο Πυθαγόρειος φιλόσοφος Παμμένης, διδάσκαλος του Φιλίππου στις Θήβες, την περίοδο που νεαρός (στα δεκαπέντε του) ο Φίλιππος είχε κρατηθεί ως όμηρος και μάλιστα για περισσότερο από δύο χρόνια[1], λέει ότι ο μαθητής του αγά­πησε τον πολιτισμό που γνώρισε στη Θήβα και μελέ­τησε τα στρατιωτικά πράγματα των Θηβαίων. Μετά από τον φόνο του Πτολεμαίου, ο Περδίκκας, αδερφός του Πτολεμαίου, διόρισε τον Φίλιππο διοικητή επαρχίας στην Μακεδονία, όπου εκείνος συγκρότησε και οργάνωσε στρατό, σύμφωνα με τις δικές του γνώσεις και αντιλήψεις. Με αυτόν τον στρατό επιβλή­θηκε εν γένει, στους Μακεδόνες.
  7. Οι Μακεδόνες - Β
    Η μάχη της Χαιρώνειας[1] δεν ήταν το τέλος της Ελληνικής Ιστορίας, όπως μερικοί ιστορι­κοί του 19ου αι. υποστήριξαν, αλλά η αρχή ενός και­νούργιου κεφαλαίου στην Ελληνική Ιστορία. Οι Ελληνιστικοί χρόνοι υπήρξαν για την Ελλάδα η χρονική περίοδος κατά την οποία η Ελληνική γλώσσα υπερβαίνει τα τότε Ελληνικά σύνορα και αποβαίνει «παγκόσμια». Ετούτη την περίοδο έχουμε τη δημιουργία σπουδαίων έργων. Από τον όρο της Αγίας Γραφής[2] «Ελληνισταί», ο Joh Gust. Droysen υιοθετεί και χρησιμοποιεί τους όρους «Ελληνιστικοί χρόνοι» και Hellenismus (Ελληνισμός). Άλλοι τοποθετούν την έναρξη των Ελληνιστικών χρόνων στα μέσα του 4ου αι.[3] Ετούτη η εκδοχή ενισχύεται από τον τάφο του «Petosiris» στην Ερ­μούπολη της Αιγύπτου[4], από τον πάπυρο των «Περσών» του Τιμόθεου στο Abousir-el-Meleq[5] και από το Μαυσω­λείο του Δυνάστη της Καρίας, Μαύσωλο[6].
  8. Οι Μακεδόνες - Α
    Οι Αρχαίοι Μακεδόνες, ανήκουν στα Ελληνικά φύ­λα τα οποία με την κάθοδο των Δωριέων[4], στο τέλος της 2ης π. Χ. χιλιετηρίδας, εγκαταστάθηκαν στο ΒΑ τμήμα της Ελληνικής Χερσονήσου. Οι Μακεδόνες δεν προχώρησαν προς νότο, όπως έκαναν τα υπόλοιπα Ελληνικά φύλα, αλλά παρέμειναν στο τμήμα αυτό της Ελληνικής γης η οποία απέβη η πατρίδα τους και ονομάστηκε από αυ­τούς "Μακεδονία"
  9. Μακεδονία σημαίνει...
    Ο Stephen G. Miller, Επίτιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Berkley, Καλιφόρνια, ΗΠΑ, εξηγεί σε επιστολή του ότι γιατί τα Σκόπια σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ονομάζονται Μακεδονία. Συγκεκριμένα, γράφει ο διάσημος Αμερικανός Καθηγητής προς τον Εκδότη του Archaeology...
  10. Μακεδονικος Αγωνας 1904 -1908
    Διάλεξη στη Μελβούρνη, Αυστραλία, στις 03 Νοεμβρίου 2013. Η διάλεξη διοργανώθηκε από την Ένωση Θεσσαλονικέων "Ο Λευκός Πύργος", την Κοινότητα Ώκλη και Περιχώρων το Ημερήσιο Ελληνικό Κολλέγιο Oakleigh Grammar και την Ελληνική Σχολή Ζήνων Μελβούρνης στο πλαίσιο 29ων γενεθλίων της αδελφοποίησης μεταξύ των πόλεων Θεσσαλονίκης και Μελβούρνης.
  11. Κρουσοβο - Γευγελη
    Θεωρείται ότι το όνομά της έχει κοινή ρίζα με τα «Κρούσια» και προέρχεται από το μακεδονικό όνομα «Κρούσσος». Η ελληνική κοινότητα του Κρουσόβου, βλαχόφωνη στην πλειονότητά της, ήταν μια από τις ανθούσες του βορειομακεδονικού χώρου. Πληθυσμιακά γνωρίζουμε ότι το 1856 το Κρούσοβο είχε 18.000 κατοίκους, κυρίως βλαχόφωνους Έλληνες και λίγους Αλβανούς και Βούλγαρους.
  12. Οχριδα
    Ιδρύθηκε την εποχή του Χαλκού από τον Κάδμο με το όνομα Λυχνίδα ή Λυχνιδός. Πρόκειται για μια από τις αρχαιότερες ελληνικές πόλεις και αποτέλεσε, κατά τους ιστορικούς τηΒόρειο Ακρόπολη του Ελληνισμού. Η σύγχρονη πόλη της Αχρίδας βρίσκεται πάνω στα ερείπια της αρχαίας ελληνικής πόλης Λυχνιδού, που η ίδρυσή της τοποθετείται τον 6ο αιώνα π.χ. Στα βυζαντινά χρόνια τη συνατάμε ως Ιουστινιανή.
  13. Στρώμνιτσα
    Η αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή έχει αποκαλύψει πλήθος αρχαίων ελληνικών αγαλμάτων, αγγείων, νομισμάτων, ελληνικών (και λίγων ρωμαϊκών) επιγραφών. Εδώ στην αρχαιότητα υπήρχε η ελληνική πόλη Αστραίον. Στη ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο θα συναντήσουμε την πόλη ως Τιβεριούπολη. Στην πόλη αυτή μαρτύρησαν το 362, επί Ιουλιανού, οι «δεκαπέντε μάρτυρες».
  14. Οι Ελληνες στη FYROM
    Η ένταση μεταξύ των δύο χωρών και το ανεπίλυτο πρόβλημα με την οριστική ονομασία της νέας αυτής χώρας, δημιούργησαν εντάσεις και αύξησαν τις προκαταλήψεις και στις δύο πλευρές των συνόρων. Η υποχώρηση του σλαβομακεδονικού εθνικισμού, που εκτιμώ ότι είναι η κύρια πηγή έντασης, και ο έντιμος συμβιβασμός ανάμεσα στις δύο χώρες...
  15. Οι Αλυκες του Κιτρους
    Στην παραλία του Κίτρους και στην αρχαία θέση Αθεράδα, όπου και το ακροτήριο Αθερίς, εκεί που πιστεύονταν και πιστεύεται ότι υπήρχε το αρχαίο λιμάνι της Πύδνας, υπάρχουν σήμερα εγκαταστάσεις παραγωγής άλατος. Οι Αλυκές.
  16. Το Κονακι του Κιτρους
    Την τελευταία περίπου εκατονταετία της τουρκοκρατίας, το Κίτρος ήταν τσιφλίκι της οικογένειας Μπίτζιου και μεταβιβάζονταν κανονικά απ’ τον πατέρα στο γιο. Σπουδαιότερος και πιο γνωστός απ’ αυτούς ήταν ο Νικόλαος Μπίτζιος ή Νικολάκης, όπως τον έλεγαν, που έζησε στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα.
  17. Η ιστορια του Ρουπελ
    Η Ιστορία ενός λαού δεν είναι μόνον οι λαμπρές του νίκες και τα φανταχτερά κι ένδοξα κατορθώματά του, αλλά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της και τα σφάλματα και οι αποτυχίες του, γι’ αυτό και είναι επιβεβλημένο, τα μελανά αυτά σημεία της ζωής του, όσο σκοτεινά κι αν είναι, να γίνονται γνωστά και να κοινολογούνται ανεπηρέαστα, σαν καθαρώς ιστορικά γεγονότα και να ερευνούνται με το ίδιο ενδιαφέρον, όσο κι εκείνα που τον προβάλλουν σα λαό και λαμπρύνουν το παρελθόν του.
  18. Μακεδονια - Πυδνα και Χριστιανισμος
    Ο Απόστολος Παύλος, στη διάρκεια της δεύτερης περιοδείας του (52 ή 53 μ.Χ.), προερχόμενος απ’ τη Βέροια και πηγαίνοντας για τη Νότια Ελλάδα, πέρασε, σύμφωνα με την παράδοση, απ’ τη διπλανή Μεθώνη, όπου και επιβιβάστηκε σε πλοίο για την Αθήνα. Από κει «εξαπέστειλαν (αυτόν) οι αδελφοί, πορεύεσθαι ως επί την θάλασσαν»1.
  19. Μακεδονια - Αρχαιο Κιτρος
    Με την κατάκτηση της Μακεδονίας απ’ τον Αιμίλιο Παύλο και τα μέτρα που πήρε το Συνέδριο της Αμφίπολης κι ύστερα απ’ την κατάπνιξη των επαναστάσεων, που επακολούθησαν με τον Ανδρίσκο και τον Αλέξανδρο, η Πύδνα, σαν που υπέστη και τις μεγαλύτερες καταστροφές απ’ τους πολέμους και που αντιμετώπισε πρώτη το οξύ μένος των Ρωμαίων, πέφτει σε οικονομική και κοινωνική στασιμότητα και παρακμή.
  20. Μακεδονια - Επανασταση στην Πυδνα
    ΚΕΦΑΛΑΙΟ  ΟΓΔΟΟ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΥΔΝΑ ΤΟ 148 π.Χ. Τρία χρόνια μετά τη μάχη της Πύδνας, η ρωμαϊκή Σύγκλητος έστειλε αντιπροσώπους της στη Μακεδονία,
  21. Μακεδονια - Αιμιλιος Παυλος και ο θριαμβος
    Ο Αιμίλιος Παύλος γεννήθηκε το 230 ή 229 π. Χ.. Προερχόταν από αριστοκρατική οικογένεια του οίκου των Αιμιλίων. Λέγεται πως ήταν ελληνικής καταγωγής και πως ο πρόγονός του Μάμερκος ήταν γιος του σοφού Πυθαγόρα και ονομάστηκε Αιμίλιος «δια την αιμυλία λόγου και χάριν». Ο Παύλος είχε τύχει καλής μόρφωσης, σύμφωνα με τη ρωμαϊκή και την ελληνική παιδεία κι αγαπούσε τον ελληνικό πολιτισμό. Από μικρός είχε εκπαιδευτεί και στα όπλα κι είχε διακριθεί και στον τομέα αυτό.
  22. Μακεδονια - Πριν τη μαχη της Πυδνας
    Αφού είδαμε περιληπτικά και με μεγάλη συντομία πώς πάτησαν πόδι οι Ρωμαίοι στην Ελλάδα και πώς κατάφεραν να ενισχύσουν και να ισχυροποιήσουν τις θέσεις τους στο έδαφός της, ας δούμε πώς εξελίχτηκαν τα πράγματα στη Μακεδονία, ύστερα απ’ το θάνατο του Φιλίππου του Ε’ και την άνοδο του Περσέα στο θρόνο.
  23. Μακεδονια - Η Πυδνα 500 - 323 π.Χ.
    Απ’ την ενδοχώρα των Βαλκανίων, την Ιλλυρία και τη Μακεδονία, κατέβηκαν κατά καιρούς οι διάφορες ελληνικές φυλές (Ίωνες, Δωριείς, Πελασγοί κ.λ.π.), οι οποίοι και κατοίκησαν τη Μακεδονία και τη Νότια Ελλάδα. Κι απ’ τις πόλεις πάλι της νότιας Ελλάδας ξεκίνησαν αργότερα κύματα Ελλήνων αποίκων, για να κατοικήσουν τα παράλια του Αιγαίου, της Μεσογείου, του Πόντου κ.λ.π.. Κι άλλοτε μεν έδιωχναν παλιούς κατοίκους ή αφομοίωναν υπάρχοντες βαρβαρικούς οικισμούς, άλλοτε δε ίδρυαν κανούριες πόλεις και δημιουργούσαν νέα κέντρα ζωτικά και αξιόλογα, τα οποία επέζησαν χιλιάδες χρόνια κι έγραψαν μακραίωνη κι ενδιαφέρουσα ιστορία, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ιστορική γενικά εξέλιξη των περιοχών που δέσποζαν.
  24. Μακεδονια - Ο Πρωτος Οικισμος
    Η Πύδνα πιστεύεται πως χτίστηκε κατά τον 8ο ή 7ο π.Χ. αιώνα απ’ τους Ερετριείς της Εύβοιας, όπως και η παρακείμενη Μεθώνη[1]. Υπάρχει πιθανότητα στη θέση της Πύδνας να βρήκαν τότε οι Ερετριείς κάποιον άλλο οικισμό, με το ίδιο ή άλλο όνομα, γύρω απ’ τον οποίο να έχτισαν την καινούρια πόλη τους. Την πιθανότητα αυτή ενισχύουν οι πρόσφατες διαπιστώσεις των αρχαιολόγων, που μελέτησαν το μικρό τύμβο, τον οποίο και εντόπισαν το 1981 στην περιοχή του Παλιόκιτρους. Η κατασκευή του τύμβου αυτού ανάγεται στο τέλος της εποχής του χαλκού και στις αρχές της εποχής του σιδήρου.
  25. Το λιμάνι της Πύδνας
    Η Πύδνα είχε αποκτήσει κατά καιρούς ξεχωριστή δύναμη και ιδιαίτερα την εποχή του Φιλίππου του Β’ είχε τονιστεί πολλές φορές απ’ το Δημοσθένη, το μεγάλο ρήτορα των αιώνων, η ζωτικότητά της και η μεγάλη σημασία της, σ’ ότι αφορούσε την ισορροπία των δυνάμεων στον τότε Ελλαδικό και στο Μεσογειακό γενικότερα χώρο. Κι όλη αυτή η διάκριση και η σπουδαιότητα της Πύδνας οφείλονταν στον πλούτο της, στη γεωγραφική της θέση και περισσότερο στο ζωτικής σημασίας λιμάνι της.
  26. Μακεδονία - Μετά τη Μάχη της Πύδνας
    Αμέσως μετά την εκπόρθηση της Πύδνας, ο Αιμίλιος Παύλος έστειλε πρέσβεις του στη Ρώμη, για να αναγγείλουν την περήφανη νίκη του στη Σύγκλητο. Η αντιπροσωπεία αυτή αποτελούνταν από τρεις αξιωματικούς του με επικεφαλής το Μέτελλο. Λίγες μέρες πριν απ’ την τελική νίκη του Αιμιλίου, κυκλοφόρησε φήμη στον ιππόδρομο της Ρώμης, ότι οι Ρωμαίοι νίκησαν τον Περσέα στη Μακεδονία. Το πράγμα, όμως, πέρασε σαν ένας φευγαλέος ψίθυρος και ξεχάστηκε, γιατί δεν υπήρχε συγκεκριμένη πληροφορία. Παρ’ όλα αυτά, ο λαός έτρεξε στους ναούς και πρόσφερε θυσίες και θυμιάματα στους βωμούς, παρακαλώντας τους θεούς να βγάλουν αληθινές αυτές τις φήμες.
  27. Μακεδονικό Πρόβλημα - μέρος β'
    Κι εδώ, ο ρόλος των σλαβόφωνων Ελλήνων, που γεννήθηκαν στην Ελλάδα και ήρθαν στην Αυστραλία με ελληνικά διαβατήρια κι αρνούνται τώρα την πατρίδα τους, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Όλα αυτά είναι εκείνα που, προβαλλόμενα κατάλληλα, συγκινούν ως ένα βαθμό τη διεθνή κοινή γνώμη, η οποία και θα πρέπει να μας ενδιαφέρει περισσότερο. Το όνομα δε Μακεδονία, Μακεδόνες κλπ., φέρνει ακόμα στη μνήμη του πολύ κόσμου του εξωτερικού, που δεν γνωρίζει ιστορικές λεπτομέρειες και αρχαιολογικές, εθνολογικές και γλωσσολογικές ιδιαιτερότητες
  28. Μακεδονικό Πρόβλημα - μέρος α'
    Το Μακεδονικό ζήτημα, όπως είναι γνωστό στις μέρες μας, είναι ένα παρακλάδι ή παράγωγο, κατάλοιπο του μεγάλου Ανατολικού Ζητήματος, του οποίου η αρχή ή καλύτερα η διπλωματική του διατύπωση πάει 140 χρόνια πίσω. Οι τότε Μεγάλες Δυνάμεις, Αγγλία, Ρωσία και Αυστρία εποφθαλμιούν τα εδάφη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, η οποία αρχίζει να καταρρέει και κάθε μια απ’ αυτές ετοιμάζεται και προσπαθεί, με την πτώση του σουλτάνου, να ιδιοποιηθεί, όχι μόνο το πιο μεγάλο αλλά και το πιο ζωτικό τμήμα της καταρρέουσας αυτοκρατορίας.
  29. Η Μαχη της Πυδνας
    Η μάχη της Πύδνας είναι ένα σημαντικότατο ιστορικό γεγονός, γιατί η έκβασή της σημάδεψε βαθιά την πορεία της ανθρωπότητας. Επέδρασε ουσιαστικά στην εξέλιξη του κατοπινού κόσμου κι επηρέασε ανεπανόρθωτα τα βήματα και το μέλλον της φυλής μας. Εδώ, στα χώματα τα δικά μας, στις ρεματιές και στους λόφους της Πιερίας, που ανεβοκατεβαίνουμε κάθε μέρα εμείς αδιάφοροι και από άγνοια, πριν από 2152 χρόνια συγκρούστηκαν δυο κόσμοι...

Ταστσί

Ταστσί

Το Ταστσί βρίσκεται 61χλμ. NA της Καισάρειας και 43χλμ. ΒΑ των Φαράσων Καππαδοκίας, στην κοιλάδα του ποταμού Ζαμαντή. Οι κάτοικου του το 1924 ήταν Έλληνες τουρκόφωνοι (55 οικογένειες, 219 άτομα). Το Ταστσί ήταν μουχταριλίκι (κοινότητα)  και υπαγόταν στο μουδουρλίκι (δήμος) της Κίσκας, στο καιμακαμιλίκι (επαρχίας) της Φέκε, στο μουτεσαριφλίκι (νομαρχία) του Κοζάν και στο βαλελίκι (περιφέρεια) των Αδάνων. Εκκλησιαστικά ανήκε στη μητρόπολη της Καισάρειας.

Το Ταστσί το επισκέφτηκα στις 9 Σεπτεμβρίου του 2000. Ακλουθώντας το δρόμο από το Σατί, παράλληλα με το ποταμάκι Ταχταλίμεζαρ, το οποίο είχε λίγο νερό και πολλές ιτιές, φάνηκε το χωριό Ταστσί. Δεξιά του βρισκόταν λόφοι και αριστερά το ξωκλήσι Κουζουλούχ ή Τέκε. Στο βάθος φαίνεται μια κοιλάδα με πολλά καβάκια. Εκεί ήταν οι μπαχτσέδες που είχαν οι παππούδες μας. Προχωρώντας πιο κοντά φαίνεται καθαρά το χωριό, χτισμένο σε βραχώδη πλαγιά μπρος στο ίσιωμα.

Σήμερα είναι ένα ωραίο χωριό με πολλά καινούργια σπίτια. Από την ανατολική πλευρά περνάει ο Ζαμαντής ποταμός όπου επεκτείνεται η κοιλάδα. Στην πλατεία του χωριού βρήκαμε μερικούς ανθρώπους .Μας πρόσφεραν καφέ, που εμείς τους δώσαμε. Στην συζήτηση μας είπαν ότι υπάρχουν κάποιοι συγγενής μας όπως ο Τσεμάλ. Η μάνα του ήταν ρωμιά, του Ζορλού κόρη, η Αναστασία, η οποία έμεινε το ’24 εκεί με την βία και παντρεύτηκε Τούρκο. Ειδοποίησαν τον Τσεμάλ, ήρθε και μας καλωσόρισε, μας πήγε στο σπίτι του, μας φίλεψε και μετά μου είπε: «Πάμε να σου δείξω ένα παλιό μπαχτσέ». Μου έδειξε το μέρος δίπλα στους μπαχτσέδες. Κρυφά από τον άλλο Τούρκο μου είπε ότι εκεί ήταν  τα νεκροταφεία των Ελλήνων. Βέβαια δεν υπήρχε ίχνος από σταυρούς και τάφους. Τα είχαν χαλάσει.

Από τις έρευνες που έκανα για το Ταστσί χτίσθηκε γύρω στο 1850 περίπου.

Οι κάτοικοι ήρθαν από το Παχτσετσίκ και λίγοι από την Κιουρούμζα. Τα χωριά αυτά βρίσκονται νότια, προς τα Φάρασα ,στα υψίπεδα του Αντιταύρου.

Ταστσί
Ταστσί

Παραθέτω συνέντευξη του κυρίου Παναγιώτη Κυπάρογλου του Στυλιανού (10/9/1999).

Παναγιώτης Κυπάρογλου του Στυλιανού
Παναγιώτης Κυπάρογλου του Στυλιανού

-Από πού είσαι μπάρμπα;

Γεννήθηκα στο Ταστσί των Φαράσων της Καππαδοκίας.

-Πόσες οικογένειες είχε το χωριό;

Υπήρχαν 47 οικογένειες, σόΐα 18. Το 1833 δέκα οκτώ άτομα, νέοι από το Παχτσετσίκ των Αδάνων πήγαιναν και δούλευαν σε λατομείο της περιοχής του Ταστσί. Την περιοχή την κατείχε κάποιος Αρμένιος Αγκοπιάνης που την πούλησε στους 18 αυτούς νέους. Κατόπιν μετοίκισαν στην περιοχή με τις οικογένειες τους και έκτισαν το Ταστσί. Την ονομασία την έδωσαν από τις πέτρες που βγάζανε στο λατομείο. Τη γη πλήρωσαν 107 χρυσές λύρες Τουρκίας .

Από αριστερά Αναστάσιος Καραγκιόζης, Συμεωνίδης Ανδρέας, Ασλανίδης Λεωνίδας. Είναι απόγονοι των 18 οικογενειών που πήγαν πρώτοι στο Ταστσί.
Από αριστερά Αναστάσιος Καραγκιόζης, Συμεωνίδης Ανδρέας, Ασλανίδης Λεωνίδας, απόγονοι των οικογενειών που πήγαν πρώτοι στο Ταστσί.

Οι 18 αυτοί νέοι ήταν οι εξής:

  • Χρήστος Μπαρούτογλου, Νέος Μυλότοπος Γιαννιτσών
  • Πασχάλης Σεφερλέρ, Πετρανά Κοζάνης
  • Ιορδάνης Κανταλάρ- Κανταρτζής, Πετρανά Κοζάνης
  • Κωνσταντίνος Σοϊταρίδης, Πετρανά Κοζάνης
  • Μελής Κέας, Νέος Μυλότοπος Γιαννιτσών
  • Θεόδωρος Θωμαΐδης,(Τούτλαγας) Νέος Μυλότοπος Γιαννιτσών
  • Αναστάσιος Θωμαΐδης, Πετρανά Κοζάνης
  • Πέτρος Εκίζογλου(Εκιζλέρ), Πετρανά Κοζάνης
  • Πρόδρομος Καραγκιόζης, Πετρανά Κοζάνης
  • Πρόδρομος Παπαδόπουλος,(Τσολάκης), Πετρανά Κοζάνης
  • Παναγιώτης Τσαρικλής (πατέρας του Στυλιανού Κυπάρογλου), Πετρανά Κοζάνης
  • (Χατζεμής) Ευαγγελιστής Ελευθέριος, Πετρανά Κοζάνης
  • Δημήτριος Χάιτας, Πετρανά Κοζάνης
  • Πρόδρομος Ελτσελέρ, Νέος Μυλότοπος Γιαννιτσών
  • Ιάκωβος Μπουϊκλής , Πετρανά Κοζάνης
  • Πρόδρομος Δεληγιάννης, Πετρανά Κοζάνης
  • Νικόλαος Χότσας, Νέος Μυλότοπος Γιαννιτσών και Πετρανά Κοζάνης
  • Αθανάσιος Αθανασίου , Πετρανά Κοζάνης
  • Χρήστος Κατιρτσής, Νέος Μυλότοπος Γιαννιτσών
  • Αναστάσιος Κεχάογλου, πατέρας του Φιλάρατου- Νέος Μυλότοπος Γιαννιτσών και Ιγνάτιου- Πετρανά Κοζάνης
  • Αγκοτάης, Νέος Μυλότοπος Γιαννιτσών.

(Σημ: Τα άτομα βγαίνουν περισσότερα από 18. Προφανώς κάποιοι ήταν αδέλφια μεταξύ τους.)

-Πόσα παιδιά είχε το σχολείο;

Το 1920 φοιτούσαν στο σχολείο το Ταστσί γύρω τα 75 παιδιά. Δάσκαλος ήταν ο Εφτές, αδελφός του Μέλη Ευαγγελιστή. Παπάς στο χωριό ήταν ο παππούς του Χότσα. Ο Παπαδόπουλος Τσολάκης ήταν δικαστής στο Φέκε. Ο Τσαριχλή Συμεών ήταν δάσκαλος. Αυτοί οι δυο σπούδασαν στη σχολή της Καισάρειας της Καππαδοκίας.

-Η εκκλησία του χωριού πότε γιόρταζε; Υπήρχαν κι άλλα ξωκλήσια;

Υπήρχε το ξωκλήσι, το Κουζουλούχ, από το οποίο ανέβλυζε αγίασμα. Κάθε Πάσχα μαζευόταν την Ανάσταση κάτοικοι απ’ όλα τα γύρω χωριά: (Ταστσί, Σατί, Κίσκα, Πες Κατράς, Αφσιάρι, Τσουχούρ, Χατζά, Κιουρούμτσε) και γιόρταζαν όλοι μαζί. Στο γυρισμό γέμιζαν τις στάμνες με αγίασμα και το κουβαλούσαν στα σπίτια τους. Το εκκλησάκι ήταν σε ένα  βουνό καταπράσινο με πηγές νερών.

-Τι έθιμα είχατε και με ποιες γιορτές συνδυαζόταν;

Τα Χριστούγεννα οι γυναίκες μάζευαν τρόφιμα, σφαχτά κ.λπ.

Μαγείρευαν στο σχολείο, μαζευόταν όλο το χωριό και γλεντούσαν μία εβδομάδα. Το ίδιο γινόταν και στην ανάσταση, στα νεκροταφεία, όσοι περνούσαν από εκεί τους τάιζαν. Όταν έκαναν το μνημόσυνο των 40 ημερών κάποιου νεκρού, οι συγγενείς φτιάνανε φαγητά και τάιζαν τα παιδιά του σχολείου. Επίσης μοίραζαν καρύδια, τρόφιμα και χρήματα στους φτωχούς. Από την πρωτοχρονιά μέχρι τα φώτα γινόταν καρναβάλια , σφάζανε μεγάλα μοσχάρια, τα μαγείρευαν και γλεντούσαν με ζουρνάδες κ.λπ.

Την ημέρα των Φώτων πήγαιναν όλοι στην εκκλησία. Μετά τον αγιασμό γινόταν δημοπρασία, για το ποιος κάνει δωρεά για το Σταυρό . Άλλος έδινε τρία βόδια, άλλος χρήματα κ.λπ. Αυτός που έδινε τα περισσότερα έβγαζε και το Σταυρό από το μπαγκράτσι. Κατόπιν πήγαιναν στο ποτάμι και ο παπάς έριχνε τον Σταυρό στα νερά και τα παλικάρια βουτούσαν για να τον βγάλουν. Μετά γυρνούσαν στο χωριό ψάλλοντας το ‘’εν Ιορδάνη’’ και μάζευαν ότι τους δώνανε: χρήματα τρόφιμα αυγά, κότες, παστουρμάδες, λουκάνικα, κρασί. Στο τέλος έτρωγαν, γλεντούσαν και τα τρόφιμα που περίσσευαν τα πήγαιναν τη νύχτα και τα αφήναν στα φτωχά σπίτια από το παραθυράκι. Αυτά τα έθιμα συνεχίζονται μέχρι και σήμερα.

Στις ονομαστικές γιορτές μαζευόταν στους οντάδες. Ο οντάς ήταν αίθουσα υποδοχής που είχαν μόνο οι πλούσιοι. Οντά είχαν ο Τσολάκης, ο Χότσας, ο Μελικέας ο Αναστάς ο Τσαριχλής κ.α. και εκεί γιόρταζαν έτρωγαν τσουρέκια, γλυκά και συζητούσαν πίνοντας κρασί. Το τσίπουρο  ήταν απαγορευμένο. Στα αλώνια επίσης όταν γιόρταζε κάποιος μαζευόταν όλοι στα αλώνια και γλεντούσαν ως το πρωί.

-Ποιες ήταν οι ασχολίες και δραστηριότητες των κατοίκων;

Αυτές ήταν ως επί το πλείστον η γεωργία και κτηνοτροφία.

Τα χωράφια τα είχαν ανάλογα που πλήρωσε ο καθένας όταν τα αγόρασε από τον Αρμένο. Άλλος είχε 400 στρέμματα, άλλος 300, άλλος 200. Δίπλα από το χωριό περνούσαν δυο ποτάμια, ορισμένα χωράφια  ήταν ποτιστικά. Το Κ΄ζιλί Ιρμάχ και το Χουμουρλού Ιρμάχ (ποτάμι). Η παραγωγή του Ταστσί ήταν σιτάρι, κριθάρι , βρίζα, καλαμπόκι, φασόλια, λαχανικά, τυριά, βούτυρα κ.λπ. Από όλα αυτά το 1/3 το έπαιρνε το κράτος σαν φορολογία..

Οι οικογένειες ήταν πατριαρχικές. Ο μεγαλύτερος της οικογενείας έκανε κουμάντο. Αυτός κανόνιζε τις δουλειές, τα πάντα: ποιος θα πάει στα πρόβατα, στα βόδια, στα χωράφια…

Το φθινόπωρο πολλοί πήγαιναν στα Άδανα και δούλευαν στα βαμβάκια, στα εργοστάσια κι αλλού, Ακόμα πολλοί ήταν μαστόροι και χτίστες που δούλευαν στο χωριό και έξω, σε άλλα χωριά. Οι γυναίκες εκτός από τις καθημερινές δουλειές φρόντιζαν να υφαίνουν υφάσματα για ρούχα, για στρωσίδια, να πλέκουν κάλτσες, φανέλες κ.λπ. Επίσης το καλοκαίρι μετά το θέρος ετοίμαζαν τα φαγώσιμα της χρονιάς: πλιγούρια, τους τραχανάδες, παντζάρια ξερά, σταφίδες, φρούτα ξερά για το χοσάφι(κομπόστα), τυριά, και βούτυρα που τα έβαζαν σε τουλούμια και τα αποθήκευαν σε υπόγειο. Οι γεωργικές εργασίες γινόταν με βόδια που ζεύανε στο όργωμα, στο κάρο(κανλί) και στο αλώνισμα με αλωκάνη. Το αλέτρι (σαμπάν) ήταν ξύλινο…

απόσπασμα από το βιβλίο
του Ευστάθιου Β.Παπαδόπουλου “ΠΕΤΡΑΝΑ’’.

Η γυναικεία παρουσία με σχέδια

Τας κεμερλί

Η γυναικεία παρουσία στον μικρασιατικό χώρο με σχέδια.

Η γυναικεία παρουσία στον μικρασιατικό χώρο στις αρχές του 20ου αιώνα σε σχέδια, δια χειρός της Βασιλικής Ντίνα.

Παραδοσιακές ενδυμασίες και φράγκικες φορεσιές.

Καππαδόκισσες
Καππαδόκισσες

 

Ο χορός Τάς Κεμερλί απο καππαδόκισσες
Ο χορός Τάς Κεμερλί απο καππαδόκισσες

 

Καππαδόκισσα
Καππαδόκισσα

 

Πόντος
Πόντος

Skedia

Καππαδοκία
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Καππαδόκισσες στον θερισμό
Καππαδόκισσες στον θερισμό
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Πόντος
Πόντος
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Κωνσταντινούπολη
Κωνσταντινούπολη
Ο χορός των κουταλιών-Καππαδοκία
Ο χορός των κουταλιών-Καππαδοκία
Κωνσταντινούπολη
Κωνσταντινούπολη
Πόντος
Πόντος
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Πόντος
Πόντος
Πόντος
Πόντος
Νίγδη Καππαδοκίας
Νίγδη Καππαδοκίας
Κωνσταντινούπολη
Κωνσταντινούπολη
Πόντος
Πόντος
Πόντος
Πόντος
Καππαδοκία
Καππαδοκία
Δασκάλα στη Πόλη
Δασκάλα στη Πόλη
Καππαδοκία 18ος αιώνας
Καππαδοκία 18ος αιώνας
Μαλακοπή Καππαδοκίας
Μαλακοπή Καππαδοκίας
Καισάρεια Καππαδοκίας
Καισάρεια Καππαδοκίας
Μαγνησία