Το έθιμο Γιολούχ στο Μιτσί της Καππαδοκίας

[vsw id=”CylSSktTWqo” source=”youtube” width=”680″ height=”540″ autoplay=”no”]

Από την εκδήλωση στην αίθουσα τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης  στις 29/5/2011 «Θυμάμαι και Στηρίζω».

Το έθιμο παρουσίασε :

Ο χοροδιδάσκαλος Βασίλης Σιδηρόπουλος με τήν Αδελφότητα Καππαδοκών Αξού “Αγία Μακρίνα”. Οι διάλογοι ερμηνεύτικαν στην Μιστιώτικη Καππαδοκική διάλεκτο.

Τον χορό Τσοκμέ παρουσίασαν

  • Ο χοροδιδάσκαλος Βασίλης Σιδηρόπουλος και
  • ο Αξενός χορευτής  Γαβριήλ Γιαλίδης.

Έπαιξαν οι μουσικοί:

  • Βασίλης Κασούρας (ούτι-σάζι-τραγούδι),
  • Δημήτρης Θεοδωράκης (βιολί),
  • Στέφανος Κωφίδης  (κρουστά).

Στο Μιστί ο αρραβώνας γίνονταν με τρόπο επίσημο και με τελετές πολλές που κρατούν τις ρίζες τους από την αρχαιότητα. Σπουδαίο χαρακτηριστικό στο ζήτημα του αρραβώνα ήταν η ελευθερία που είχαν τα κορίτσια στην επιλογή γαμπρού ( μιστερί). Το σημειώνουμε αυτό γιατί θα περίμενε κανείς μια σχετική ελευθερία των αγοριών και όχι των κοριτσιών.

Το Μιστί ήταν το μεγαλύτερο χωριό της Καππαδοκίας με πληθυσμό καθαρά χριστιανικό και φυσικό ήταν οι χριστιανοί να ζουν εδώ με κάποια ανεξαρτησία από την οθωμανική εξουσία, που απουσίαζε εντελώς από το χωριό. ( Δεν υπήρχε ούτε ένας Οθωμανός εκπρόσωπος ).

Οι ρωμιοί αυτού του τόπου, όπως και της Αξού και των χωριών των Φαράσων δεν επέτρεψαν ποτέ την κοινή συμβίωση με Τούρκους, πράγμα που ακόμα και στον χαρακτήρα των ανθρώπων είχε επιδράσει. Άλλωστε είναι γνωστή σε όλη την Ανατολή η αντίσταση που πρόβαλαν στον οθωμανικό ζυγό οι Μιστιώτες, αρκούμενοι να υπηρετήσουν στον Τουρκικό στρατό και δίνοντας περίθαλψη και άσυλο στους κατατρεγμένους Έλληνες της Μ Ασίας και του Πόντου. Για αυτό και πολλοί ιστορικοί, όπως ο Βαλαβάνης χαρακτηρίζουν το Μιστί ως την Μάνη της Ανατολής.

Η ελευθερία λοιπόν των κοριτσιών για την οποία αναφέρουμε εδώ, ήταν συνέπεια των ιδιαίτερων κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών που επικρατούσαν στον ηρωικό αυτό τόπο, στα βάθη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Το αποτέλεσμα ήταν να συναντούμε το φαινόμενο που μόνο στο Μιστί και τις αποικίες του συνέβαινε, η δυνατότητα που είχε ένας νέος στην γιορτή του Αγίου Βασιλείου, όταν το χωριό μαζεύονταν έξω από την εκκλησία για τους χορούς, να καλέσει κοντά του την κόρη που αγαπούσε, να την σκεπάσει με την κάπα του, για να την προφυλάξει τάχα από το κρύο και έτσι να βρει την ευκαιρία να της δώσει μέσα σε ένα μαντήλι << τσερέζια >> ξηρούς καρπούς.

Και αφού λοιπόν, ο νέος με το να δώσει τα τσερέζια στην κόρη και δεχόμενη η ίδια να τα πάρει, επισφράγιζε με αυτό τον μοναδικό τρόπο την αγαπημένη του, ερχόταν ως ακόλουθη πράξη, ο αρραβώνας τους.

Το κύριο θέμα τώρα θα είναι το Γιολούχ, ή Γιεμενή, το ποσό δηλαδή που θα έδινε ο πατέρας του γαμπρού στο πατέρα του κοριτσιού για να μπορέσουν να προχωρήσουν στους αρραβώνες.

Το Γιολούχ για τους Μιστιώτες ήταν όρος απαράβατος, 20 έως 40 μετζίτια, 4 με 8 λύρες και κάποια οικόσιτα αποτελούσαν πάντοτε την απαραίτητη προϋπόθεση.

Όταν η απόφαση για τον αρραβώνα των νέων παίρνονταν οριστικά και ασφαλώς ο πατέρας του κοριτσιού έπαιρνε το Γιολούχ, δύο συγγενικά κορίτσια πήγαιναν στο σπίτι του αγοριού, να αναγγείλουν το ευχάριστο γεγονός.

Το απόγευμα της ίδιας μέρας, μαζεύονταν στο σπίτι του γαμπρού οι συγγενείς του, για να κατευθυνθούν όλοι μαζί στο σπίτι του κοριτσιού.

Μαζί τους είχαν κρασί, γιρακού ( τσίπουρο ) και άλλα διάφορα εδέσματα. Όλοι μαζί θα φάνε και θα πιούν από τις κοινές ετοιμασίες γιορτάζοντας την μεγάλη χαρά, με χορούς και τραγούδια. Μετά τα μπαχτσίσια το γλέντι συνεχίζονταν ως αργά το βράδυ με τις ευχές όλων σύντομα να γίνει και ο γάμος τους. Την επόμενη μέρα όλος ο μαχαλάς, όλο το χωριό ήξερε πως …. ντόκαν ντου γιολούχ ( δώσανε το γιολούχ ).

 

Βασίλης Σιδηρόπουλος
Ερευνητής Καππαδοκικής Λαογραφίας
Δάσκαλος Καππαδοκικών Χορών


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Ζιντζίντερε - Κοινότητες
    Κοινότητες της περιοχής Καισάρεια Παλαιές ονομασίες: Μάζακα… Ευσέβεια. Επρόκειτο περί μιας μεγάλης πόλεως, έδρα μητροπόλεως, αλλά με λίγες χριστιανικές οικογένειες. &nbsp; Αγιρνάς Παλαιό όνομα: Αναργυράσιος.[1] Τουρκόφωνο χωριό,&nbsp; με 200-250 περίπου σπίτια από τα οποία τα 150 ανήκαν σε χριστιανικές οικογένειες.&nbsp; Βρίσκεται ΒΑ της Καισάρειας δίπλα στην κοινότητα Σκόπη. Διατηρούσε δημοτικό σχολείο και εκκλησία στο όνομα των αγίων Αναργύρων.
  2. Ζιντζίντερε - το Χωριό
    Το Ζιντζίντερε της Καππαδοκίας Από το ομόνυμο βιβλίο του Κωνσταντίνου Νίγδελη Προλογικά Είναι βέβαιο πως εκείνο που γνωρίζουμε είναι το ελάχιστο, ενώ εκείνο που αγνοούμε είναι το άπειρο… Γι’ αυτό, λοιπόν, καιρό τώρα, προσπαθούμε με τις μικρές δυνάμεις να φωτίσουμε τους δρόμους της γνώσης ή να της προσθέσουμε κάποιο λιθαράκι… ιδιαίτερα μάλιστα σε ότι αφορά τις αλησμόνητες προγονικές πατρίδες… από αυτές που έλκει η καταγωγή μας. Η ανάδειξη τόπων και ομάδων, μικρών νησίδων ελληνοχριστιανικού πολιτισμού, στην απεραντοσύνη της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Που κατακτήθηκαν, ζήσανε με τους «άλλους» πάνω κάτω εννιακόσια χρόνια,&nbsp; παρέμειναν οι ίδιοι με αναλλοίωτα τα θρησκευτικά μα και εθνικά τους φρονήματα.
  3. Περιοχή Καππαδοκίας
    Καταγραφή τελευταίων αυθεντικών καταχωρήσεων από την περιοχή της Καππαδοκίας. Παρακαλούμε τους αναγνώστες να παροτρύνουν κι άλλους συμπολίτες τους πρό
  4. Το Ζεύγμα
    Η αρχαία πόλη Ζεύγμα (σημαίνει πέρασμα) βρισκόταν στη νοτιοανατολική Τουρκία, 180 χιλιόμετρα ανατολικά των Αδάνων. Η περιοχή ανήκε στο βασίλειο των Σελευκιδών και για ένα διάστημα στο βασίλειο της Κομμαγηνής.
  5. Κλήδονας Β'
    Κυρίαρχο στοιχείο της εθιμικής πρακτικής, στο διάβα του χρόνου, σε όλες τις κοινότητες του χώρου, ήταν η δια της μαντικής εκπλήρωση – ικανοποίηση του από αιώνων επιθυμητού της ανθρώπινης υπάρξεως: της πρόβλεψης του μέλλοντος. Ιδιαίτερα μάλιστα του ασθενούς φύλου, που ναι μεν το «πίστευε- έβλεπε- επιδίωκε» αλλά ταυτόχρονα, κατά «βίος ανεόρταστος μακρά οδός απανδόχευτος», το θεωρούσε και ως μια ικανή διέξοδο από την πλήξη της καθημερινότητας.
  6. Κλήδονας Α'
    Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι η μελέτη, καταγραφή και παρουσίαση της πανάρχαιας εθιμικής πρακτικής του ΚΛΗΔOΝΑ στον χώρο της καθ’ ημάς Ανατολής και ιδιαίτερα στην περιοχή της Καππαδοκίας, που τον ανιχνεύουμε και υπό την ονομασία βαρτουβάρια.
  7. Συνεδριο 24-25 Μαϊου
    Καππαδοκια - Χναρια ΕλληνοΧριστιανικου Πολιτισμου [vsw id="VQUpvVAOM9s" source="youtube" width="720" height="480" autoplay="yes"] Open publication - F
  8. Περιοχή Σεβάστειας
    Καταγραφή αυθεντικών μαρτυριών από την περιοχή Σεβάστειας (Sivas στα Τουρκικα) Ο κατάλογος εμφανίζεται αλφαβητικά ανάλογα με το όνομα της περιοχής της
  9. Λιμνά Καππαδοκίας
    Φωτογραφικό υλικό και χάρτης Λιμνών Καππαδοκίας που δείχνει σημαντικές περιοχές του χώρου.
  10. Οι μαχαλάδες στα Λιμνά Καππαδοκίας
    Ολόκληρα σόγια μένοντας στην ίδια γειτονιά και πολλαπλασιαζόμενα έδιδαν στην περιοχή – μαχαλά την ονομασία του επιθέτου τους π.χ. μαχαλάς Νιγδέλογλου, μαχαλάς Τογιάν… Φυσικά στο διάβα του χρόνου επεκράτησαν πολλαπλά κριτήρια ή και σκοπιμότητες συνδεόμενες με την αποκλειστικότητα της περιοχής, τα όριά της, τις αναπτυσσόμενες δυναμικές, τις διάφορες παραγωγές…
  11. Αγία Μακρίνα
    Έχουν γραφεί αρκετά και έχουν ειπωθεί περισσότερα για τα εκκλησιαστικά δρώμενα στην περιοχή της Καππαδοκίας. Αλήθειες μα και υπερβολές στηριγμένες στα «τοπικά» και την ιδιοσυγκρασία του ντόπιου στοιχείου που με αυτόν τον τρόπο ή καλύτερα με τέτοιους τρόπους πρόβαλε τα δικά του, που ήταν «σπουδαιότερα και καλύτερα». Ανθρώπινη αδυναμία; Ίσως. Προτέρημα της φυλής μας; Μπορεί
  12. Σινασός Καππαδοκίας
    Η Σινασός βρίσκεται σε μια πανέμορφη τοποθεσία στην καρδιά της Καππαδοκίας, στην κεντρική Μικρά Ασία. Απέχει 360 περίπου χλμ. νοτιοανατολικά από την Άγκυρα, και 50 περίπου χλμ. νοτιοδυτικά από την Καισάρεια. Το έδαφος της Καππαδοκίας προέρχεται από ηφαιστειακή λάβα του ανενεργού πλέον ηφαιστείου Αργαίον όρος. Η περιοχή είναι γεμάτη με κωνόλιθους διαφόρων σχημάτων που λαξεύτηκαν στη διάρκεια των αιώνων από τον χρόνο, τις καιρικές συνθήκες αλλά και τους ανθρώπους. Κατοικίες, σκήτες, μοναστικά κέντρα, σκαλιστές στα βράχια εκκλησίες με σημαντικές αγιογραφίες...
  13. Χαμιντιέ
    Να θυσιάζονται πολύτιμα αγιοκέρια του παγκόσμιου ναού της φύσης για χάρη μιας κοινότητας κάπου εκεί, στην απεραντοσύνη των εκτάσεων της Μικράς Ασίας…Για ένα μικρό, πολύ μικρό οικισμό, κοινότητα…μια από τις τόσες και τόσες και δεν ήτανε και λίγες, πάνω κάτω τρεις χιλιάδες, διασπαρμένες στην απεραντοσύνη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας… Και όταν, μάλιστα, δεν υπάρχουν στα σπλάχνα της παλαιά ευρήματα μιας άλλης εποχής…όταν δεν υπήρξε ποτέ σπουδαίο κέντρο, όταν από εκεί δεν ξεπήδησαν εξαιρετικές προσωπικότητες…
  14. Χαλβάντερε
    ....Η του Χαλβαδερέ χωρίου νοτιοδυτικώς της Καρβάλης εις απόστασιν 6 περίπου ωρών τουρκόφωνας αριθμούσα περί τας 50 οικογενείας γεωργικάς ημετέρας εστερημένας δυστυχώς παντός αισθήματος ανθρωπίνου εις κατάστασιν κτηνώδη κυριολεκτικώς παρ’ ισαρίθμοις μωαμεθανικαίς. Συνετηρείτο δημοδιδάσκαλος συνδρομή σημαινόντων Καρβαλιωτών... Γενικόν Βασιλικόν Προξενείον - Προς το επί των Εξωτερικών Βασιλικόν Υπουργείον
  15. Αγιομακρυνιώτικα
    Στην ιστορική πατρίδα , την Αξό της Καππαδοκίας το πανηγύρι της Αγίας Μακρίνας , αποτελούσε σημείο αναφοράς για όλους τους Καππαδόκες. Πλήθος κόσμου συνέρρεε, για να προσκυνήσει το άγιο λείψανο της , που βρίσκονταν σε ξεχωριστό ναύδριο ,δίπλα στο ναό και να διασκεδάσουν με τους < < μεγάλους χορούς >> στον αύλιο χώρο του ναού. Χιλιάδες ευλαβείς προσκυνητές όχι μονάχα από τις γύρω κοντινές κοινότητες (Λιμνά, Μιστί , Τροχό, Τσαρικλί , κτλ ) αλλά και από τα ποιο απόμακρα ελληνικά χωριά , ακόμα και Οθωμανοί, επιδίωκαν εκείνες τις μέρες να βρίσκονται στην Αξό.
  16. Το έθιμο Γιολούχ στο Μιτσί της Καππαδοκίας
    Στο Μιστί, την Αξό, το Τσαρικλί τα Λιμνά, και στην ευρύτερη περιοχή της Καππαδοκίας υπήρχε το έθιμο του Γιολούχ . Ένα έθιμο που γινόταν με τρόπο απαρέγκλιτα τελετουργικό διατηρώντας την συνήθεια ο πατέρας του γαμπρού να δίνει μπαχτσίσι ( 2 με 3 λίρες, διάφορα οικόσιτα ζώα ) για να επισφραγίσει το αρραβώνα του γιού του με την κόρη. Εφόσον λοιπόν κατάληγαν στο οριστικό μπαχτσίσι , το οποίο ονομαζόταν Γιολούχ γινόταν γλέντι ανάμεσα στα σόγια των νέων.Οι δυο νέοι πλέον θεωρούνταν ...
  17. Το ταντούρ στην Καππαδοκία
    Απαραίτητο στοιχείο στο προσφυγόσπιτο κάθε καραμανλίδικης οικογένειας ήταν το ταντούρ. Σημείο συγκέντρωσης της οικογένειας. Η θερμάστρα του σπιτιού αλλά και ο φούρνος ταυτόχρονα. Μια συνήθεια που έφεραν οι πρόσφυγες απ’ την Καππαδοκία. Για τα ταντούρια στα προσφυγόσπιτα μας έδωσε πληροφορίες η κ. Οσία Εδιάρογλου.
  18. Απλά και Πληροφοριακά
    Μερικές πληροφορίες λοιπόν για το μετρικό σύστημα της περιοχής, αλλά και μερικές ενδεικτικές τιμές, όπως τις βρήκαμε από καταγραφές στην προαναφερομένη βιβλιογραφία του χώρου… Να σημειώσουμε πως για το ίδιο πράγμα υπάρχει μια ποικιλία ονομάτων, κάτι που είναι αρκούντως γνωστό, μιας και στην περιοχή υπήρχαν τέσσερα γλωσσικά συστήματα με αρκετές παραλλαγές.
  19. Κληρονομικό δίκαιο
    Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθμίζουν την κληρονομική διαδοχή. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 του αναθεωρηθέντος Α.Κ., «κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο(κληρονομιά) περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι)….»
  20. Ωφέλιμα και χρήσιμα
    Η γιαγά Δευτερίνα, ο Θεός να τη συχωρνά, πάντοτε μας προέτρεπε να τρώμε χόρτα, πολλά μάλιστα, γιατί «είναι του Θεού και κάνουν καλό…». Το γιατί μάλλον δεν το ήξερε, έτσι είχε ακούσει και έτσι έλεγε. Το ίδιο και η θεία μου η Δέσποινα. Αυτή μάλιστα επέμενε πως τα σκόρδα είναι ένα κι ένα για γερό οργανισμό, «σκοτώνουν» μάλιστα το κακό. Ιδιαίτερα το τελευταίο δεν το γνωρίζω, πάντως εκείνο που ξέρω είναι πως κάποτε θέλοντας να αναζωογονηθώ κατά τις προτροπές της, μάλλον ανέδυα οσμές απωθητικές, έστω και μετά από ένα καλό πλύσιμο των οδόντων.
  21. Με μια πρώτη ματιά στη χώρα των αντιθέσεων
    Όσο και αν φαίνεται αρκούντως παράξενο η Καππαδοκία ήταν η χώρα των μεγάλων αντιθέσεων ακόμα και στα περί την ιατρική θέματα. Από το ένα σημείο ίσαμε το άλλο. Με φωτεινά παραδείγματα, πρότυπα μίμησης, αλλά και περιπτώσεις που προκαλούσαν θυμηδία έως και θλίψη περισσή.
  22. Ιατρική, θρησκεία και μουσουλμανικό στοιχείο
    Ένα πραγματικά από τα πλέον ενδιαφέροντα πεδία έρευνας τούτης της μελέτης είναι και η ιατρική σε σχέση με τη θρησκευτικότητα του μουσουλμανικού κόσμου. Ενός κόσμου που συνοικούσε για χρόνια πολλά με το αντίστοιχο χριστιανικό, μέσα σ’ ένα περίεργο πλέγμα σχέσεων διαμορφωμένο στο διάβα του χρόνου. Με όλους τους ερευνητές μάλιστα να συμφωνούν.
  23. Ιατρική και θρησκεία… β'
    Στην κατ’ επανάληψη σχολιαζόμενη σύνδεση-ανάμειξη της θρησκείας με την ιατρική υπήρχε (ει) επιπλέον κάτι ακόμα χαρακτηριστικότερο και ίσως επιεικώς υπερβολικό. Η ταυτοποίηση κάποιων αγίων με τη θεραπεία συγκεκριμένων παθήσεων,[1]συχνά μάλιστα με αλληλοεπικαλύψεις. Απότοκα φυσικά μιας κατανοητής θρησκοληψίας, τουλάχιστον για εκείνη την εποχή. Σε μια στενή σχέση μεταξύ θρησκείας και ιατρικής που η έναρξή της άρχιζε από τα πολύ παλιά. Όπου στη μακριά του διαδρομή το ανθρώπινο γένος ανέθετε στο αυτό άτομο την ιατρική, παράλληλα με την πνευματική εξουσία…
  24. Ιατρική και θρησκεία... α'
    Είναι γεγονός πως έχουν γραφεί πολλά, μα έχουν ειπωθεί περισσότερα. Για την επίδραση της θρησκείας στα ιατρικά δρώμενα με τους εκπροσώπους της ή και για να είμαστε δικαιότεροι, για τις διάφορες καταλυτικές παρεμβάσεις σε τέτοια ζητήματα στο διάβα του χρόνου. Στη διαμορφωθείσα κατάσταση, το εθιμικό ιατρικό δίκαιο, τις απαγορεύσεις, και τα πρέπει…
  25. Οι υπόγειες πολιτείες
    Η Καππαδοκία είναι μια θαυμάσια χώρα, αλλά αυτό που την κάνει ξεχωριστή είναι οι αμέτρητες σκοτεινές και σιωπηλές υπόγειες πολιτείες της… Το πότε ακριβώς έγιναν είναι αδύνατον να ειπωθεί. Εκείνο που γνωρίζουμε είναι πως η ανθρώπινη παρέμβαση άρχισε από παλιά και συνεχίστηκε μέχρι και τα τελευταία χρόνια.
    GDE Error: Requested URL is invalid

Ο Φώτιος Καβασάλης Φισκ

Photius Kavasales Fisk 1807-1890

Εφημέριος του Ναυτικού των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής ο Φώτιος Καβασάλης Φισκ (Photius Kavasales Fisk 1807-1890) γεννήθηκε στην Ύδρα. Οι γονείς του πέθαναν σε λοιμό και αυτός έφυγε για να συνεχίσει τη ζωή του μ’ έναν θείο από την πλευρά της μητέρας του, τον Παναγή Μανασή (Panages Maneses) έναν έμπορο στη Μάλτα. Ο ιερέας Rev. Pliny Fisk, που έψαχνε για ιεραπόστολους αντιπροσωπεύοντας την Επιτροπή Ιεραποστολών του Εξωτερικού της Αμερικής (American Board of Foreign Missions), συνάντησε τον Φώτιο και ενθουσιάστηκε με το χαρακτήρα του και την ευχέρεια μάθησης που κατείχε κι έτσι του πρότεινε να πάει στην Αμερική για σπουδές. Ο Φώτιος, που σπούδαζε τότε σε μια σχολή Ιησουϊτών, με χαρά δέχτηκε παίρνοντας και την συγκατάθεση και τις ευλογίες του θείου του που σκέφτηκε ότι η εκπαίδευση θα βοηθούσε τον ανιψιό του «να φτάσει στο αποκορύφωμα της σοφίας και της αρετής».

Ο Φώτιος και ο καλύτερος φίλος του, ο Αναστάσιος Καραβέλλης (Anastasius Karavelles), γιος ενός Έλληνα ιερέα στη Μάλτα, ανέλαβαν την φροντίδα του Φισκ με το ABFM (Επιτροπή Ιεραποστολών Εξωτερικού Αμερικής) το 1822. Στην πραγματικότητα για να σιγουρευτούν ότι [οι δυο καλοί φίλοι] δεν θα χωρίσουν ένας Έλληνας ιερέας τέλεσε ιεροτελεστία «απωθώντας τα ιερά του χέρια στο κεφάλι τους…, κι επίσημα τους εκφώνησε αδερφούς δηλώνοντας ότι ο δεσμός της συγγένειάς τους ήταν άρρηκτος», σύμφωνα με τα λόγια του βιογράφου του Φισκ Lyman Hodge.

Οι δυο μαθητευόμενοι-ιεραπόστολοι έφτασαν στην Αμερική το 1823 και φοίτησαν στην ακαδημία Cornwal Academy και στην ακαδημία New Haven’s Hopkins Academy στο Connecticut. Αρχότερα έγιναν δεκτοί στο Amherst College από το οποίο ο Αναστάσιος όταν απεφοίτησε επέστρεψε στην Ελλάδα για να σπουδάσει νομική. Ο Φώτιος, από την άλλη πλευρά, δεν ενημέρωνε μερικές φορές τη σχολή για τα ταξίδια του εκτός της πόλης με αποτέλεσμα το ABFM ν’ αποσύρει τη στήριξη σ’ αυτόν και να τον στείλει πίσω στη Μάλτα.

Εκεί ο Φώτιος που τώρα μιλούσε τρεις γλώσσες, Ελληνικά, Ιταλικά και Αγγλικά, έκανε φιλίες με μερικούς καπετάνιους του συμμαχικού στόλου της Γαλλίας, της Αγγλίας και Ρωσίας και το 1827 προετοιμαζόταν στη Μάλτα να βοηθήσει την επίθεση εναντίον του Τουρκικού στόλου στο Ναβαρίνο. Ένας απ’ αυτούς τους καπετάνιους ήταν ο Ιωάννης Καποδίστριας, νέος κυβερνήτης της Ελλάδας ο οποίος κάποτε ήταν αξιωματικός στο τακτικό Ρωσικό στρατό. Ο Καποδίστριας άρεσε τον Φώτιο και του έδωσε άδεια διόδου (μαζί με 40 δολ.) να επιβιβαστεί σ’ ένα συμμαχικό πλοίο για τη Σμύρνη και από εκεί για την Αμερική.

Με την επιστροφή του στην Αμερική, ο Φώτιος επισκέφτηκε την οικογένεια του τότε ευεργέτη του Πατέρα Φισκ, ο οποίος του πρότεινε να γίνει ιερατικός λειτουργός (Congregational Minister). Μετά από σειρά μαθημάτων τα οποία ολοκλήρωσε με επιτυχία ο Φώτιος χειροτονήθηκε ιερέας. Το 1840 ο Φώτιος πήγε στην Ουάσινγκτον (Washington, D.C.), να ζητήσει επίσημα από το Κογκρέσο να του επιτρέψει ν’ αλλάξει το όνομά του από Καβασάλης σε Φισκ, και του το επέτρεψαν. Όσο βρισκόταν στην Ουάσινγκτον, συναντήθηκε με τον πρώην Πρωθυπουργό John Quincy Adams, τότε μέλος της Βουλής, ο οποίος του πρότεινε να συμπληρώσει ένα νέο πόστο στο ναυτικό ως εφημέριος. Ο Φώτιος έκανε αίτηση και έγινε δεκτός και ο ρόλος του ανατέθηκε το 1842. Έμεινε στο ναυτικό σχεδόν 40 χρόνια.

Προς το τέλος της ζωής του αγόρασε 36 στρέμματα γης στο Franklin, ΜΑ, με τη σκέψη να γίνει γεωργός, όμως σύντομα άλλαξε γνώμη και επέστρεψε στο Boston όπου έζησε στο 3 Tremont Place. Συχνά τον επισκεπτόταν εκεί διάφοροι ευγενείς του Boston όπως ο William Lloyd Garrison, o Wendell Phillips και ο Parker Pillsbury.

Το 1871 επισκέφτηκε την πατρική γη του στην Ύδρα και προσέφερε γενναιόδωρα στην ανακαίνισή της. Χρησιμοποίησε όλες τις οικονομίες της ζωής του σε φιλανθρωπίες, συμπεριλαμβανομένης και της σχολής τυφλών Howe-Anagnos’ Perkins School for the Blind, στην κατάργηση της δουλείας και την ισότητα των γυναικών. Μερικοί από τους κληρονόμους στη διαθήκη του ήταν οι οργανισμοί Anti Slavery Society, Salem Orphans, Children’s Friends Society, υποτροφίες απόρων του Harvard, Yale, Dartmouth και κολεγίου Amherst καθώς και ο οίκος έγχρωμων γυναικών Boston’s Colored Women’s Home.

Emmanuel (Manny) Paraschos, Ph.D.
Professor and Graduate Program Director
Department of Journalism, Emerson College, 120 Boylston St., Boston, MA USA
Emmanuel_Paraschos@Emerson.edu

The first Greeks of Boston

Μετάφραση από το αγγλικό
με σχετική συγκατάθεση από το συγγραφέα
Ιάκωβος Γαριβάλδης

 

Βιβλιογραφία

Το Θέρος στην Αξό της Καππαδοκίας

_____________________

[vsw id=”HeERPrzsegc” source=”youtube” width=”680″ height=”540″ autoplay=”no”]

Αναπαράσταση του θέρους στην Καππαδοκία από τον Μορφωτικό και Πολιτιστικό Σύλλογο Αξού Γιαννιτσών, που πραγματοποιήθηκε στις 16/7/2011 κατά την εκδήλωση ΑΓΙΟΜΑΚΡΙΝΙΩΤΙΚΑ 2011.

Είναι Ιούνιος ,ο μήνας της ποιο μεγάλης μέρας .

Σ΄εκείνο το λιοπύρι ,οι ακτίνες του ήλιου μαστιγώνουν τα κορμιά τους .

Πύρινες γλώσσες θαρρείς καίνε ολάκερη την πλάση .

Κι’ο ιδρώτας να στάζει ποτάμι .

Η λαχτάρα τους για τη σοδειά, για το ψωμί τους  , δύναμη ζωής .

Ανάσα που στο διάβα της δροσίζει μέσα στο κατακαλόκαιρο την ίδια τους την ψυχή .

Απ’του πρωί τσάχ σου βραί , ούς να σκονιάς ούλα ντάμα χερίζνει . ( Απ’το πρωί μέχρι το βράδυ , μέχρι να σκοτεινιάσει όλοι μαζί θερίζουν )

Όλοι τους στο θέρος .

Σπιτικό χωρίς ψωμί δεν γίνεται ,  εβιμίζ  εκμιξίζ ολμάζ .*

Είναι η ίδια η ζωή .

Για τους εργάτες ο μήνας αυτός είναι εκείνος που θρέφει τους έντεκα .

Οι χήρες , τα ορφανά κορίτσια , οι απροστάτευτες πρέπει να βγάλνει λίγα παράια ( ναεξοικονομήσουν λίγους παράδες ) ή είδος, για να κάμουν την χειμερινή τους κουπάνια.

Πρέπει να κάμουν το πλεγούρ ( πλιγούρι το κορκότ ( κορκότι ) και τ’άλεσμα ( τ’αλεύρι ) αν όχι
της χρονιάς τους , τουλάχιστο για τους δύσκολους μήνες , ούς να βγει χειμώς
( μέχρι να βγει ο χειμώνας ) .

Η κίνηση της εργατιάς για τα κώματα ( χωράφια ) και μάλιστα
για τα απόμακρα αρχίζει από τα χαράματα σχεδόν .

Ο ήλιος πρέπει να βρει τους εργάτες στην δουλειά κι όχι σου στράντα ( στο δρόμο )

Μερικοί των μακρινών χωραφιών , για να αποφύγουν αυτό το
κουραστικό έλα , πήγαινε , προτιμούν να διανυχτερέψουν εκεί.

Στρώνουν  κάτω ένα κετσέ , ξάπλωναν όλοι στη σειρά με τα ρούχα της δουλειάς και σκεπάζονταν με
κετσέ η με τις κάπες τους .

Δεν προφταίνουν  να πουν λίγα λόγια μεταξύ τους , να προσέξουν τα αστέρια που λάμπουν στον καθαρό ουρανό  ή ν’ακούσουν τους γρύλους που ταράζουνε την ησυχία του κάμπου.

Γρήγορα τα κουρασμένα κορμιά τους θα τα πάρει  ο ύπνος  .

Όταν θα τέλειωνε το θέρισμα όλων των χωραφιών , όσα στάχυα είχε ο θεριστής την τελευταία στιγμή στο χέρι του, θα  τα πετούσε στο χωράφι λέγοντας το Πάτερ υμών .

Τα στάχυα αυτά προορίζονταν για του  Χεγού ντα πουλιά  (για  του Θεού τα πουλιά )

 

  • Καραμανλίδικη διάλεκτο ( Τούρκικες λέξεις με πολλές ελληνοποιημένες καταλήξεις,  γραφόμενες πάντα μόνο με ελληνικούς  χαρακτήρες )

 

  •  [ Οι υπογραμμισμένες λέξεις ανήκουν στην Μιστιώτικη Καππαδοκική διάλεκτο ] .

 

                                                                        Βασίλης Σιδηρόπουλος
Ερευνητής Καππαδοκικής Λαογραφίας
Δάσκαλος Καππαδοκικών Χορών
.

 

Θέρος στην Καππαδοκία

Αναπαράσταση του θέρους στην Καππαδοκία που έγινε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης τον Ιούλιο 2011

Ο Καθηγητής Σοφοκλής Αποστολίδης

Ο Καθηγητής Prof. Evangelinus Apostolides Sophocles (Ευαγγελινός Αποστολίδης Σοφοκλής) (1814-1883) γεννήθηκε στην κωμόπολη Τσανγκαράδα του Όρους Πηλίου και με την οικονομική βοήθεια του θείου του Κωνστάντιου σπούδασε στο μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης (St. Catherine) στο Όρος Σινά (Mt Sinai της Αιγύπτου). Αργότερα παρακολούθησε μαθήματα και δίδαξε στο Amherst College και στο Harvard. Ξεκίνησε ως βοηθός δάσκαλος στο Harvard αλλά σύντομα πήρε προαγωγή και έγινε δεύτερος διευθυντής στο Τμήμα Ελληνικών Σπουδών του Harvard (Harvard Greek Studies Department).

Δίδαξε Ελληνικά και Λατινικά για περίπου σαράντα χρόνια και θεωρείτο πραγματικός θρύλος για τους φοιτητές του. Η υποτροφία του ήταν σεβαστή παντού. Έγραψε το πρώτο βιβλίο Ελληνικής Γραμματικής (Greek Grammar for the Use of Learners) στ’ Αγγλικά (δεξιά) το 1838.

Στην προσωπική του ζωή ήταν μοναχικός που ποτέ δεν μιλούσε για τον εαυτό του. Δεν έλεγε σε κανέναν πόσων χρονών ήταν και μερικές πηγές λένε ότι γεννήθηκε το 1807. Ήταν εκκεντρικός τύπος με ειδικές ευαισθησίες προς τα αδύνατα και εύθραυστα όντα, όπως τις κότες. Είχε έναν αριθμό από αυτές, τις έδινε ονόματα φίλων του και τις εκπαίδευε. Έλεγε ότι ποτέ δεν θα φάει κρέας κότας γιατί «δεν τρώει αυτό που αγαπάει». Άφησε σχεδόν όλη του την περιουσία, που υπολογίζεται ότι ανερχόταν σε αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια, στο Harvard και ξεκίνησε ένα ταμείο συλλογής βιβλίων στο όνομα του μέντορά του Κωνστάντιου (Constantius).

Emmanuel (Manny) Paraschos, Ph.D.
Professor and Graduate Program Director
Department of Journalism, Emerson College, 120 Boylston St., Boston, MA USA
Emmanuel_Paraschos@Emerson.edu

The first Greeks of Boston

Το εγκωμιαστικό άρθρο της εφημερίδας The New York Times (ΝΥΤ), στις 18 Δεκεμβρίου 1883 αναφέρει ότι ήταν Καθηγητής των Αρχαίων, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών στο Harvard που πέθανε στο δωμάτιό του στο Hohworth Hall. Ο Καθηγητής Σοφοκλής είχε συνδεθεί αρχικά με το Harvard το 1842, ενώ από το 1860 έλαβε τη θέση του Καθηγητή. Εκτός από το βιβλίο ελληνικής γραμματικής δημοσίευσε και έναν αριθμό άλλων βιβλίων και κριτικών στην ελληνική γλώσσα. Από τα ταξίδια του στην Ελλάδα κάθε φορά έφερνε μαζί του και κάτι σπουδαίο όπως το “The Glossary of Later and Byzantine Greek” («Γλωσσάριο Βυζαντινής και Νεότερης Ελληνικής»).
 
 
Στις 27 Δεκεμβρίου 1883 επίσης η εφημερίδα ΝΥΤ ανέφερε ότι ο Καθηγητής Σοφοκλής άφησε την περιουσία του στον Πρόεδρο και στους Συναδέλφους του στο Harvard μόνιμα και να ονομαστεί Κωνστάντιο Ταμείο (Constatius Fund), στη μνήμη του θείου του ενώ να χρησιμοποιήσουν τα έσοδα για την αγορά βιβλίων στην Ελληνική, Λατινική και Αραβική γλώσσα και τα υπόλοιπα να χρησιμοποιηθούν στην έκδοση Ελληνικού λεξικού, με το οποίο είχε ασχοληθεί τον καιρό που απεβίωσε. Κληροδοτήματα έδωσε και στις κόρες του T.W. Harris για διάφορους σκοπούς.

Μετάφραση από το αγγλικό
με σχετική συγκατάθεση από το συγγραφέα
Ιάκωβος Γαριβάλδης

 

     

Βιβλιογραφία

Οι πρώτοι Έλληνες της Βοστώνης

Οι πρώτοι Έλληνες μετανάστες στη Βοστώνη της Μασσαχουσέτης

Εισαγωγή

Κατά τα χρόνια των αποικιοκρατιών γύρω στα 1600 με 1700, οι Έλληνες ήρθαν στην Αμερική και ειδικότερα στην περιοχή Boston (Βοστώνη) σποραδικά και σε μικρούς αριθμούς. Πρώτοι έφτασαν οι καπετάνιοι και ναυτικοί, αργότερα εκείνοι που ήρθαν για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Υπάρχει πιθανότητα ο πρώτος Έλληνας μετανάστης να ήταν ο Πλοίαρχος Thomas Grecian ή Gretian (κοιτάξτε πιο κάτω).

Ένα κύμα μετανάστευσης εμφανίστηκε προς το τέλος της δεκαετίας του 1820 καθώς η Ελλάδα προσπαθούσε να επανορθωθεί από την καταστροφή της επανάστασης. Ορφανά του πολέμου μεταφέρθηκαν στην περιοχή New England από φιλέλληνες όπως τον Samuel Gridley Howe από το Massachusetts (Μασσαχουσέτη), τον Col. Jonathan Miller από το Vermont και άλλους εμπόρους και διπλωμάτες.

Από τα μέσα του δεκάτου ενάτου αιώνα η περιοχή του Boston είχε λιγότερους από 300 κατοίκους Ελληνικής καταγωγής. Η καταγραφή πληθυσμού του 1900 στην Αμερική (κοιτάξτε τον πίνακα) έδειξε ότι περίπου 9000 Έλληνες ζούσαν στην Αμερική τον καιρό εκείνο, από τους οποίους 2000 ήταν στην New England, και 1800 στο Massachusetts (Μασσαχουσέτη).

Αλλά το πιο εντυπωσιακό σημείο της μετανάστευσης των Ελλήνων στην Αμερική και στο Boston είναι ότι, αντίθετα με τους μετανάστες του εικοστού αιώνα, οι περισσότεροι ήρθαν δίχως να γνωρίζουν κανέναν στη χώρα αυτή, δίχως πόρους και δίχως κανέναν οργανισμό στήριξης. Ήρθαν εξοπλισμένοι μόνο με την πίστη ότι υπήρχε ελπίδα εδώ, ελπίδα επαγγελματικής αποκατάστασης και εκπαίδευσης. Μερικούς τους έφεραν οι φιλέλληνες και άλλοι υιοθετήθηκαν από πλούσιες οικογένειες του Boston. Μερικοί μετανάστες άλλαξαν ακόμη και αυτά τα επώνυμά τους υιοθετώντας το επώνυμο της οικογένειας που τους φιλοξένησε σε ένδειξη ευγνωμοσύνης. Το να βρούμε αυτούς σήμερα είναι σχεδόν ακατόρθωτο.

Αρχείο περιουσιακών στοιχείων του 1688 στο Boston - Το βέλος δείχνει το όνομα του Thomas Grecian

Το μεγαλύτερο κύμα μετανάστευσης από την Ελλάδα στην Αμερική ήρθε στο τέλος του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου, καθώς η οικονομία της Ελλάδας υπέφερε και οι Βαλκανικοί Πόλεμοι του 1912-13 είχαν τις αρνητικές τους επιπτώσεις. Αλλά αυτή η ιστορία είναι γνωστή και καταγραμμένη. Η αναφορά γίνεται στους ηρωικούς Έλληνες νέους και νέες που ήρθαν από μόνοι τους, επέζησαν και διέπρεψαν κατά τον 19ο αιώνα στο Boston.

Η ιστορία των Ελλήνων στην περιοχή Boston του 20ου αιώνα είναι ευρέως γνωστή. Η ζωή Ελληνο-Αμερικάνων όπως του αθλητή H. Agganis, του μουσικού D. Mitropoulos, του επιχειρηματία T. Pappas, J. Haseotes και G. & T. Demoulas, καθώς και J. Gikas, των βιομηχάνων C. Maliotis, και C. Papoutsy, του αστρονόμου M. Papayannis, και του τέως Αρχιεπισκόπου Ιακώβου, του συγγραφέα N. Gage, καθώς και των αναρίθμητων διακεκριμένων επιστημόνων στα νοσοκομεία της περιοχής του Boston, στα πανεπιστήμια και στα χημεία είναι λεπτομερώς καταγραμμένη. Αλλά γνωρίζουμε λίγα για τους πρωτοπόρους τους οποίους διαδέχτηκαν. Αυτή η μελέτη κάνει μια προσπάθεια να αποδώσει φόρο τιμής σ’ αυτούς.

Το πρώτο ελληνογενές όνομα σε επίσημο έγγραφο στο Boston (1668) φαίνεται να είναι το όνομα της Jane Grecian, κόρης του Capt. Thomas Grecian και της συζύγου του Dorothy. Το 1668 το όνομα του Capt. Grecian εμφανίζεται επίσης σε μια κατάσταση φορολογουμένων.

Ο S.G. Canoutas, ένας δικηγόρος του Boston στο άρθρο «Ελληνισμός της Αμερικής» το 1918 υπέθεσε ότι τα πρώτα ονόματα και επώνυμα των μελών αυτής της οικογένειας έδειχναν ότι ήταν ελληνογενή. Δεν κατάφερα όμως να αποδείξω την αλήθεια αυτής της υπόθεσης του δικηγόρου Canoutas.

Βορειοανατολικό Ιστορικό και Γενεαλογικό Αρχείο - Βάπτιση Dorcas Colleta στην εκκλησία Milton το 1691 σελ. 443

Το «Βορειοανατολικό Ιστορικό και Γενεαλογικό Αρχείο» δείχνει ότι το 1691 κάποια Colleta Grecian, κόρη του Dorcas και εγγονή του Thomas Grecian, βαπτίστηκε στην εκκλησία του Mr. Willard η οποία ήταν μια Παλιά Νότια Εκκλησία (Old South Church).

Emmanuel (Manny) Paraschos, Ph.D.
Professor and Graduate Program Director
Department of Journalism, Emerson College, 120 Boylston St., Boston, MA USA
Emmanuel_Paraschos@Emerson.edu

The first Greeks of Boston

Μετάφραση από το αγγλικό
με συγκατάθεση του συγγραφέα
Ιάκωβος Γαριβάλδης

 

Μιχάλης Αναγνωστόπουλος

Michael Anagnos (1837-1906)

Γεννηθείς στο Πάπιγκο της Ηπείρου, ένα μικρό χωριουδάκι της Ελλάδας βορειοδυτικά της χώρας, ο Μιχάλης Αναγνωστόπουλος (Anagnos) που εμφανίζεται στη φωτογραφία πιο πάνω, πήγε στην Αθήνα όπου σπούδασε στο πανεπιστήμιο φιλοσοφία και εργάστηκε ως δημοσιογράφος/συντάκτης του “Εθνοφύλακα”. Αντιστάθηκε δε στον τότε απολυταρχισμό του Όθωνα.

Το 1897 συναντήθηκε με τον Samuel Gridley Howe (δεξιά), που βρισκόταν για δεύτερη φορά σε ένα σημαντικό ταξίδι στην Ελλάδα, αυτή τη φορά για να μοιράσει χρήματα στους Κρήτες στηρίζοντας την επανάστασή τους. Τότε ο Howe ζήτησε από τον Anagnos (Μιχάλη Αναγνωστόπουλο) να έρθει στην Αμερική να τον βοηθήσει στη σχολή τυφλών με το όνομα “Perkin School for the Blind” και να διδάξει ελληνικά στην θυγατέρα του Julia Romana Howe (αριστερά).

Το 1870 ο Anagnos παντρεύτηκε την Julia Romana και κατονομάστηκε ο διάδοχος του Howe στη σχολή Perkin όταν εκείνος πέθανε το 1876. Έτσι ο Anagnos έμεινε στη θέση του Διευθυντή αυτού του εκπαιδευτικού οργανισμού μέχρι το θάνατό του το 1906. Ήταν επίσης ένας σπουδαίος ευεργέτης του χωριού καταγωγής του Πάπιγκο στην Ήπειρο [εφόσον μεταξύ άλλων με χρήματα δικά του χτίστηκε το Αναγνωστοπούλειο Γυμνάσιο του χωριού].

Ο Anagnos συντέλεσε τα μέγιστα στην ίδρυση του Ορθόδοξου Καθεδρικού Ναού στο Boston, σε αρκετούς Ελληνο-Αμερικανικούς οργανισμούς της περιοχής και στο Pan-Hellenic Union (Πανελλήνιο Σωματείο), το οποίο αποτέλεσε τον πρώτο πανεθνικό όμιλο Ελλήνων της Αμερικής. Η θρυλική του στάση τον καθιέρωσε ως έναν από τους πιο σπουδαίους Έλληνες που έζησαν ποτέ στο Boston. Οι Αμερικανοί έλεγαν ότι έκανε τους τυφλούς να βλέπουν.

Αν μπορείτε να διαβάσετε Αγγλικά θα βρείτε περισσότερα για τον Μιχάλη Αναγνωστόπουλο στη σελίδα Ιστορίας της Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Αμερική εδώ.

Emmanuel (Manny) Paraschos, Ph.D.
Professor and Graduate Program Director
Department of Journalism, Emerson College, 120 Boylston St., Boston, MA USA
Emmanuel_Paraschos@Emerson.edu

The first Greeks of Boston

Μετάφραση από το αγγλικό
με σχετική συγκατάθεση από το συγγραφέα
Ιάκωβος Γαριβάλδης

Ακολουθεί φωτογραφικό υλικό
της αναγνώρισης της προσφοράς του Μ. Αναγνωστόπουλου

_____________________

Βιβλιογραφία

Επίσης:

Michael Anagnos, “who made the sightless see”