Τρίγλια (Τρίγλεια) – μέρος 4

Το σχολείο που ανήγειρε ο Χρυσόστομος Σμύρνης
Το σχολείο που ανήγειρε ο Χρυσόστομος Σμύρνης

V) Σχολεία – Φιλαρμονική

Στο έργο του Τρύφωνα Ευαγγελίδη «Τα ελληνικά σχολεία από της αλώσεως (1453) μέχρι του 1837», αναφέρονται τα εξής σχετικά με τα σχολεία που λειτούργησαν στην Τριγλεία της Μ. Ασίας. Σχολεία δεν έλειψαν από την Τριγλεία, αλλά λειτουργούσαν κρυφά στις Μονές Μηδικίου και Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου για το φόβο των Τούρκων. Σ’ αυτά δίδασκαν λόγιοι ηγούμενοι ή μοναχοί.

Το πρώτο σχολείο ιδρύθηκε τέλη του ΙΗ’ αι., αρχές του ΙΘ’ αι. και σταμάτησε να λειτουργεί πριν το 1830. Το 1830 λειτούργησε σχολείο σ’ ένα «ταπεινό οίκημα». Το 1839, όταν λειτουργούσε η αλληλοδιδακτική μέθοδος, ιδρύθηκε στο κέντρο της πόλης διώροφο σχολείο. Αργότερα, όταν καταργήθηκε η αλληλοδιδακτική μέθοδος, συστήθηκε επτατάξια αστική σχολή, όπου φοιτούσαν 180 μαθητές και δίδασκαν τρεις διδάσκαλοι αμειβόμενοι από το σχολικό ταμείο.

Λειτουργούσαν δύο Νηπιαγωγεία και Παρθεναγωγείο. Το Παρθεναγωγείο το συντηρούσε η κοινότητα με τη δωρεά του αείμνηστου εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Ζαρίφη.

Περίλαμπρο κλασικό οίκημα είναι το σχολείο που ανηγέρθη με πρωτοβουλία του Χρυσοστόμου Σμύρνης, ο οποίος παρέμεινε στην Τρίγλια από το 1905 έως το 1910, μετά τη δεύτερη εξορία του από την επισκοπή Δράμας. Το κτίριο αυτό διατηρείται μέχρι και σήμερα σε καλή κατάσταση και πρόκειται να χρησιμοποιηθεί από τους Τούρκους για τον ίδιο σκοπό.

Οι δάσκαλοι ήταν Τριγλιανοί. Πολλοί απ’ αυτούς δίδασκαν στη Μακεδονία και στη Θράκη. Ενδεικτικά αναφέρουµε ορισµένα ονόµατα δασκάλων και καθηγητών όπως το Δηµοσθένη Σταρίδη, τον Τρύφωνα Ευαγγελίδη φιλόλογο, Ευγένιον Καλαφάτη, αδελφό του Χρυσοστόµου Error! Post not found for word:σµύρνης, Νικόλαον Σοφοκλέους, Ιωσήφ Παγκάλου κλπ.

Όταν δεν υπήρχαν ντόπιοι δάσκαλοι, οι Δηµογέροντες απευθύνονταν στο Πατριαρχείο και εκείνο µε τη σειρά του εύρισκε διδασκάλους από την Ελλάδα, τους οποίους πλήρωνε πολλές φορές το ίδιο.

Οι µαθητές για να πάρουν το ενδεικτικό τους περνούσαν τη δοκιµασία των εξετάσεων στο τέλος της χρονιάς. Αυτές ήταν ως συνήθως προφορικές και διεξάγονταν κατά τη διάρκεια τελετής που γινόταν σε αίθουσα του σχολείου. Παρόντες ήταν οι τοπικές αρχές και ένας Μητροπολίτης. Εκτός από τους καθηγητές και τους δασκάλους είχε δικαίωµα και το ακροατήριο να υποβάλει ερωτήσεις στους µαθητές. Στο τέλος ο παρευρισκόµενος Μητροπολίτης έδινε τα απολυτήρια στους µαθητές. Πολλές φορές η τελετή τελείωνε µε την απαγγελία ποιηµάτων εθνικού περιεχοµένου και µε τον εθνικό ύµνο.

Πολλοί επίσης Τριγλιανοί ήταν γιατροί και επιστήµονες άλλων ειδικοτήτων.

Δέσποινα Παρασκευά-Κράνη
“Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής, Ένα ταξίδι μέσα στο Χρόνο και την Ιστορία”
χορηγός – Δήμος Ν. Τρίγλιας

Οπισθόφυλλο του βιβλίου “Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής, ένα ταξίδι μέσα στο χρόνο και την ιστορία”

Τρίγλια (Τρίγλεια) – μέρος 3

IV. Ιεροί Ναοί – Ιερές Μονές

Εκτός από τις Εκκλησίες που υπήρχαν στους αυλόγυρους των µοναστηριών και τα διάφορα εξωκλήσια, υπήρχαν στην Τρίγλια και οι παρακάτω εκκλησίες:

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Ιωάννη, του Αγίου Δημητρίου και η Αγία Επίσκεψη.

Από τις εκκλησίες αυτές, οι τρεις πρώτες λειτουργούσαν κάθε Κυριακή. Σ’αυτές λειτουργούσαν Τριγλιανοί ιερείς και µερικές φορές ιερείς από άλλα χωριά. Τα έξοδα· των ναών καλύπτονταν από τα ταµεία της Δηµογεροντίας.

Η Αγία Επίσκεψις

Ο Ναός της Επίσκεψης ή Αγίου Βασιλείου ήταν µικρός αλλά γνωστός για την εικόνα της Θεοτόκου που υπήρχε σ’ αυτόν και ονοµάζονταν Επίσκεψη. Απ’ αυτήν την εικόνα ο Ναός μετονοµάστηκε σε Ναό της Επίσκεψης.

Η εικόνα ήταν µωσαϊκή και απεικόνιζε την Παναγία που είχε στην αγκαλιά της το Χριστό. Βρέθηκε από κάποιο Τούρκο και παραδόθηκε στους Χριστιανούς. Αρχικά τοποθετήθηκε στο Ναό του Αγίου Δηµητρίου και κατόπιν µεταφέρθηκε στο Ναό του Αγίου Βασιλείου.

Όταν οι Τριγλιανοί το 1922 έφθασαν πρόσφυγες στην Ελλάδα και µερικοί παρέµειναν στην Αθήνα, δώρησαν την εικόνα στο Βυζαντινό Μουσείο, κόσµηµα του οποίου αποτελεί ακόµη και σήµερα.

Άξιες λόγου είναι επίσης οι Ι. Μονές[1] που υπήρχαν µέσα στα όρια της κωµόπολής µας καθώς και στην ευρύτερη περιοχή. Οι µονές αυτές εκτός από τη µεγάλη πνευµατική και υλική τους προσφορά είναι κυρίως γνωστές για τον αγώνα που κατέβαλλαν υπέρ της ορθοδόξου πίστεως, την εποχή της εικονοµαχίας.

Στους κόλπους αυτών των Ι. Μονών αναδείχθηκαν µεγάλα πνευµατικά αναστήµατα και άγιοι Πατέρες.

Οι µονές αυτές ήταν:

Η µονή της Τριγλείας ή της Παντοβασιλίσσης

Ο Ναός της Παντοβασίλισσας όπως σώζεται σήμερα

Κτίσθηκε το 780 σε ένα λόφο δυτικά της κωµοπόλεως Τριγλείας σε απόσταση περίπου 20 µέτρων από τη θάλασσα. Δυστυχώς ο κτήτορας µάς είναι άγνωστος.

Μετά την παρακµή της Μονής διασώθηκε µόνο το καθολικό της που λειτουργούσε ως ενοριακός Ναός της κωµοπόλεως Τριγλείας και λόγω της εικόνας της Παναγίας ονοµάσθηκε Μονή Παντοβασιλίσσης.

Στον ιερό αυτό Ναό της Παντοβασιλίσσης, στην άσχηµη κατάσταση που σώζεται σήµερα τελέστηκε για πρώτη φορά θεία λειτουργία, μετά από 81 χρόνια

Τη  λειτουργία τέλεσε ο ιερομόναχος πατήρ Θεοδόσιος Σεπετσής, ιερομόναχος της Σκήτης της Αγίας Άννης στο Άγιο Όρος. Παρών ήταν και ο τότε εφημέριος της Ν. Τρίγλιας, ιερομόναχος π.Φιλόθεος Σαρηγιαwίδης.Τη λειτουργία παρακολουθήσαμε με κατάνυξη ο τότε δήμαρχος της Ν.Τρίγλιας κ. Ι.Μήτσου με την σύζυγό του,δημοτικοί σύμβουλο και όλοι όσοι συμμετείχαμε στην εκδρομή – προσκύνημα στην Τρίγλια και στις άλλες πατρίδες της Μ. Ασίας απ’ όπου κατάγεται ο καθένας μας.

Μονή Χηνολάκκου

Εικόνα 10 - Το εσωτερικό του καθολικού ναού της μονής Χηνολάκου

Ετιμάτο στον Άγιο Στέφανο. Τοποθετείται στον 18° αιώνα. Βρίσκονταν στο εσωτερικό της κωμοπόλεως. Ο καθολικός της Ναός σώζεται ακόμη και σήμερα σε πολύ καλή κατάσταση και λειτουργεί από το 1661 σε τζαμί.

Μοναχός της μονής αυτής υπήρξε ο Άγιος Μεθόδιος ο Ομολογητής και Πατριάρχης της Κωνσταντινουπόλεως ο οποίος στις 19 Φεβρουαρίου 842 μαζί με την αυτοκράτειρα Θεοδώρα αναστήλωσαν τις ιερές εικόνες θέτοντας τέλος στην εικονομαχία.

Μονή Μηδικίου

Η είσοδος της Μονής Μηδικίου όπως διασώζεται μέχρι και σήμερα .Πάνω από τη πορτάρα διακρίνεται η μαρμάρινη πλάκα όπου αναγράφεται το όνομα της μονής

Βρίσκεται στην έξοδο της Τριγλείας, αριστερά του δρόμου που οδηγεί προς τα χωριά Γιαλί-Τσιφλίκι, Βελετλέρ κά. Είναι κτισμένη μέσα σε μια κατάφυτη κοιλάδα μεταξύ του λόφου των «Μικρών Αλωνιών». Τοποθετείται στον 8° αιώνα. Ήταν γνωστή ως «Μονή των Πατέρων». Τη Μονή επισκέφθηκε ο Μιχαήλ Ψελλός. Επειδή δεν έτυχε όμως της υποδοχής που επιθυμούσε, έκανε λογοπαίγνιο με το όνομά της και αποκάλεσε υποτιμητικά τη Μονή Μηδικίου, μικρό μύδι.

Τη Μονή Μηδικίου επισκέφθηκε επίσης ο ποιητής Αλ. Σούτσος, το 1863 μετά την επιστροφή του από το Παρίσι. Από την επίσκεψη και φιλοξενία του Αλ. Σούτσου στη Μονή Μηδικίου σώζεται η παρακάτω ευτράπελη ιστορία.

Τη νύχτα που κατέλυσε στη Μονή ο ποιητής δε μπόρεσε να κοιμηθεί καθόλου γιατί ούρλιαζαν τα τσακάλια. Πήγε λοιπόν στο κελί του ηγουμένου Ιγνατίου και θέλησε να πληροφορηθεί την αιτία για την οποία ούρλιαζαν τα τσακάλια. Εκείνος του απάντησε ότι οι κραυγές των ζώων οφείλονται στην αλλαγή του καιρού την οποία διαισθάνονταν. Ησύχασε ο ποιητής και πήγε για ύπνο.

Αργότερα, όταν βρέθηκε στη Σμύρνη (14 Ιουνίου 1864), συνάντησε τους φίλους του, γιατρούς, ποιητές και δασκάλους. Όταν τους ρώτησε αν ο καιρός την επομένη θα ήταν κατάλληλος ώστε να μπορέσει να ταξιδεύσει στην Αθήνα, εκείνοι δεν ήταν σε θέση να του απαντήσουν με βεβαιότητα. Τότε ο ποιητής τους απάντησε έμμετρα με το παρακάτω σκωπτικό δίστιχο:

«δικηγόροι, ιατροί της Σμύρνης όλης και δάσκαλοι, δεν ξέρετε όσα αυτοί της Τριγλείας οι τσάκαλοι».

Το 2003 συμμετείχα με την οικογένειά μου στην προσκυνηματική εκδρομή που έγινε στην Τρίγλια της Μ. Ασίας. Έτσι μου δόθηκε η ευκαιρία να επισκεφθώ τη Μονή Μηδικίου, όπως και τις άλλες Μονές.

Από το παλιό μοναστηριακό συγκρότημα σώζεται η εξωτερική περίφραξη, η παλιά πορτάρα και πάνω απ’ αυτήν μια μαρμάρινη πλάκα όπου υπάρχει μισοσβησμένο το όνομα του Μοναστηριού. Στ’ αριστερά όπως μπαίνεις σώζεται ένα παλιό μοναστηριακό κτίριο που λειτουργεί ως πτηνοτροφείο. Τα κτίσματα και η γη που καταλαμβάνουν ανήκουν σήμερα σε Τούρκο ιδιώτη.

Moνή Πελεκητής

Ο Ναός της Μονής της Πελεκητής εξωτερικά, όπως διασώζεται σήμερα

Eτιμάτο στον Άγιον Ιωάwην του Θεολόγου. Ιδρύθηκε το 709, επί αυτοκράτορος lουστινιανού Β, άγνωστο από ποιόν. Ήταν κτισμένη πάνω σε βράχο, είχε θαυμάσια θέα τον Κιανόν Κόλπον, την νήσον Βέσβικον, το Αγαθώνιον όρος. Απέχει από την Τριγλεία 5 χιλιόμετρα περίπου. Περιβάλλεται από πανύψηλα δέντρα πλατάνια, πεύκα και λεύκες.

Το εσωτερικό του Ναού της Πελεκητής

Το υγιεινό της κλίμα προσέλκυε, κατά τους βυζαντινούς χρόνους, πλήθος προσκυνητών και ατόμων που έπασχαν από διάφορες ασθένειες. Μονή του Βαθέως Ρύακος ή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Χριστού που οι ντόπιοι την αποκαλούσαν «Σωτήρα». Ιδρύθηκε από τον όσιον Βασίλειον Καππαδόκη στην καταγωγή, πιθανώς αρχές του 10ου αιώνα. Βρίσκεται σε περίοπτη θέση και απέχει μια ώρα από τη θάλασσα. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Μητροπολίτη Λεοντοπόλεως Σωφρονίου Ευστρατιάδη που κατάγονταν από τη Σιγή, δίπλα στην Τρίγλια, η Μονή είχε και Μετόχι αφιερωμένο στον Προφήτη Ηλία κοντά στη θάλασσα, μεταξύ Τριγλείας και Σιγής.

Η οικογένεια Κράνη με τον π. Φ. Σαρηγιαννίδη και τον π. Θ. Σεπετσή μέσα στο ναό της Παντοβασίλισσας μετά τη Θεία Λειτουργία. Αριστερά η κ. Σ. Παπαλεωνίδα

Δέσποινα Παρασκευά-Κράνη
“Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής, Ένα ταξίδι μέσα στο Χρόνο και την Ιστορία”
χορηγός – Δήμος Ν. Τρίγλιας

Οπισθόφυλλο του βιβλίου "Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής, ένα ταξίδι μέσα στο χρόνο και την ιστορία"
[1] Για τις Ιερές Μονές της Τριγλείας αναφέρομαι εκτενέστερα στην εργασία μου «Τριγλεία της Βιθυνίας, τόπος Οσίων Μαρτύρων κ’ Ομολογητών».

Τρίγλια (Τρίγλεια) – μέρος 2

ΙΙ. Τοποθεσία – ασχολίες κατοίκων

Η Τρίγλια της Μ. Ασίας βρίσκεται βορειοανατολικά και στα δεξιά αυτού που εισέρχεται στον κόλπο της Κίου. Είναι κτισµένη πάνω σε δυο αντικριστούς λόφους. Ο ένας λόφος ονοµαζόταν λόφος Σταυροπηγής και ο άλλος, άγριος και απότοµος, ύψους 500 µ. περίπου, επειδή ήταν γεµάτος φωλιές κοράκων και γλάρων, ονοµαζόταν Κορακοφωλιά. Το 1915 είχε 3000 περίπου κατοίκους.

Ο κ. Βασίλειος Καλπάκης

Η αγροτική περιφέρεια ήταν αρκετά µεγάλη. Οι κάτοικοι ασχολούνταν µε το εµπόριο, την αλιεία και τη γεωργία. Καλλιεργούσαν ελιές και παρήγαγαν το µετάξι και το κουκούλι. Υπήρχαν επίσης αρκετές εκτάσεις µε µουριές. Οι Τούρκοι σήµερα την Τρίγλια την ονοµάζουν Ζειτίνµπαγ (ελαιότοπος).

Πολλές φορές τα άτοµα αποκτούσαν διάφορα παρατσούκλια από τις αγροτικές ασχολίες τους που κατάντησαν τα επώνυµά τους όπως Ψαθάς, Καλιοντζής (πεταλωτής), Πεπόνης, Κολοκυθάς, κ.ά.

ΙΙΙ. Τοπική αυτοδιοίκηση – φορολογία

Η Τρίγλια διοικούνταν από 8-10 δηµογέροντες τους οποίους εξέλεγε ο λαός. Ήταν Έλληνες γιατί οι Τούρκοι κάτοικοι της Τρίγλιας ήταν 30 περίπου οικογένειες. Σε χωριά ή κωµοπόλεις που οι Τούρκοι κάτοικοι ήταν περισσότεροι, εκλέγονταν και Τούρκοι Δηµογέροντες.

Για την εκλογή αυτών των προεστών συγκεντρώνονταν σε ένα καφενείο «την Κυψέλη» ή στο σχολείο, άκουγαν τα ονόµατα των υποψηφίων και τους εξέλεγαν φωνάζοντας «καλώς έχεις» ή «Άξιος».

Η Δηµογεροντία της Τρίγλιας είχε µεγάλη ακίνητη περιουσία που προέρχονταν από δωρεές. Αυτή την περιουσία τη νοίκιαζε και αποκτούσε µε τον τρόπο αυτό οικονοµικούς πόρους. Επίσης εκµεταλλεύονταν και τη µοναστηριακή περιουσία που ανήκε στα Μοναστήρια της Τρίγλιας.

Οι αρµοδιότητες των αρχόντων αυτών ήταν ο διορισµός σχολικών εφόρων, εκκλησιαστικών επιτρόπων, αγροφυλάκων, νυχτοφυλάκων, καντηλαναφτών, ψαλτάδων, κ.ά. καθώς και η επιβολή φόρων στους κατοίκους για εξεύρεση πόρων. Η Τουρκία δε βοηθούσε οικονοµικά τη Δηµογεροντία. Άλλο καθήκον τους ήταν ο Αγορανοµικός έλεγχος των διαφόρων προϊόντων.

Όρθια αριστερά η κ. Καπάνδρεα Αναστασία, κάτοικος της παλιάς Τρίγλιας, στην Κωνσταντινούπολη

Για γενικότερα θέµατα όπως είναι οι κυβερνητικές διαταγές, οι σχέσεις µε τους Τούρκους κατοίκους, οι σχέσεις µε τον µπουντούρη (αστυνόµο) και οι κρατικοί φόροι της δεκάτης, ο δήµαρχος απευθύνονταν στο Βάλη της Προύσας (το Νοµάρχη).

Οι φόροι που επιβάλλονταν στους Τριγλιανούς ήταν δύο κατηγοριών: α) Οι φόροι που επιβάλλονταν από το Τουρκικό κράτoς και β) Αυτοί που επιβάλλονταν από τη Δηµογεροντία για την κάλυψη των εξόδων τους. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν η Δεκάτη και το Μιρί. Έδιναν δηλαδή οι κάτοικοι το ένα δέκατο των αγροτικών τους προϊόντων (δεκάτη) ή το ένα δέκατο των αλιευµάτων τους (µιρί). Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν οι φόροι που επιβάλλονταν στα κτήµατα µε κοινωνικά κριτήρια και µε τους οποίους πληρώνονταν οι µπεξήδες Ήταν επίσης τα κανταριάτικα, φόρος που επιβάλλονταν στα παζάρια, στην εξαγωγή της ελιάς, στην ψαραγορά µέχρι και στην τιµή των κεριών της εκκλησίας και τέλη που επιβάλλονταν στη Δηµαρχία για τη σύναψη συµβολαίων, προικοσύµφωνων, δωρεών, κληρονοµιών. Επίσης εκδίδονταν το τοπικό χρήµα το οποίο είχε ισχύ µόνο µέσα στην κωµόπολη, Η Δηµαρχία λοιπόν µπορούσε να πληρώσει το µισό µισθό ενός υπαλλήλου σε λίρες και τον άλλο µισό σε τοπικό χρήµα.

Για να µην απασχολούνται υπάλληλοι για την είσπραξη της δεκάτης, οι φόροι έβγαιναν στη δηµοπρασία και µισθώνονταν για ένα δύο χρόνια. Οι άνθρωποι που έδιναν τα περισσότερα και αναλάµβαναν την είσπραξη των φόρων, Τριγλιανοί ή όχι, ήταν άτοµα σκληρά. Για να εισπράξουν τους φόρους ασκούσανε βία στους χωρικούς µε αποτέλεσµα να γίνονται µισητοί. Το φόρο της δεκάτης συναντάμε και στη Ν. Τρίγλια της Χαλκιδικής.[1]

IV. Ιεροί Ναοί – Ιερές Μονές

Ο Ναός της Παντοβασίλισσας όπως είναι σήμερα

Εκτός από τις Εκκλησίες που υπήρχαν στους αυλόγυρους των µοναστηριών και τα διάφορα εξωκλήσια, υπήρχαν στην Τρίγλια και οι παρακάτω εκκλησίες:

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Ιωάννη, του Αγίου Δημητρίου και η Αγία Επίσκεψη.

Εδώ θα βρείτε το άρθρο του βιβλίου με φωτογραφικό υλικό που καλύπτει τους Ναούς και τις Μονές της Τρίγλιας στη Μικρά Ασία.

Δέσποινα Παρασκευά-Κράνη
“Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής, Ένα ταξίδι μέσα στο Χρόνο και την Ιστορία”
χορηγός – Δήμος Ν. Τρίγλιας



[1] Μέρος Β’


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Περιοχή Προύσας
    Καταγραφή αυθεντικών μαρτυριών από περιοχές Προύσας (Bursa στα Τουρκικά) Ο κατάλογος εμφανίζεται αλφαβητικά ανάλογα με το όνομα της περιοχής της Προύσας καθώς και το όνομα του ατόμου που έκανε την καταχώρηση εκ μέρους της οικογένειας. Παρακαλούμε τους αναγνώστες να παροτρύνουν κι άλλους συμπολίτες τους πρόσφυγες να καταγράφουν εδώ εμπειρίες και άτομα που γνωρίζουν ή είναι συγγενείς μαζί τους. Κάλλιστα μπορείτε να καταχωρήσετε και φίλες οικογένειες τις οποίες γνωρίζετε, όμως σε τέτοια περίπτωση παρακαλούμε να διασταυρώνετε τις πληροφορίες για να σιγουρευτούμε πως δεν είναι λανθασμένες.
  2. Προύσα ή Προύσσα-Bursa
    Πρωτεύουσα της ομώνυμης Περιφέρειας Προύσης στη Βορειοδυτική Τουρκία, η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας με πληθυσμό περίπου 2.500.000 κατοίκων. Παλαιά πόλη, κτισμένη αρχικά στην Κίο, δόθηκε από τον Φίλιππο τον Ε΄ της Μακεδονίας στον Βασιλέα Προύσιο της Βιθυνίας ως δώρο για την προσφερθείσα βοήθειά του εναντίον της Περγάμου και της Ηρακλείας, ο οποίος με τη σειρά του τη μετονόμασε σε Προύσα.
  3. Βελετλέρ, Τρίγλια - μέρος 8
    Το χωριό αυτό βρίσκεται σε απόσταση είκοσι λεπτών περίπου από την Τρίγλια, στο δρόμο που οδηγεί από το Γιαλί-Τσιφλίκ στο Αναφόρι και Ντερίκιοι. Απέχει μια ώρα με τα πόδια από τη θάλασσα, μιάμιση ώρα από τη Ν. Τρίγλια, και δύο ώρες από τα Μουδανιά επίσης με τα πόδια. Το χωριό βρίσκεται πάνω σε ύψωμα. Στα πόδια του υψώματος εκτείνεται εύφορος κάμπος...
  4. Διακεκριμένοι Τριγλιανοί - Τρίγλια, μέρος 5
    Πολλοί Τριγλιανοί µε διαφορετικό τρόπο ο καθένας τους βoήθησαν τους συγχωριανούς τους, άλλοι στην παλιά Τρίγλια και άλλοι στη Νεα Τρίγλια. Εξέχουσες προσωπικότητες ήταν: ο Διόδωρος, μητροπολίτης Σισανίου, Ιωαννίκιος επίσκοπος Δεσκάτης, Μιλτιάδης Παπαλεξανδρής, δάσκαλος, Τρύφων Ευαγγελίδης, φιλόλογος, οι γιατροί Ιωάννης Τσιβάνης, Βασίλειος Βασιλειάδης, Ανέστης Τσίτερ και Ιωάννης Κρυσταλλίδης, ο Ιωάννης Σάπαρης, μεγαλέμπορος, Χρυσόστομος Ευστράτιος, Χρυσόστομος και Νικόλαος Καβουνίδης, οικογένεια εφοπλιστών.
  5. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 2
    Η Τρίγλια της Μ. Ασίας βρίσκεται βορειοανατολικά και στα δεξιά αυτού που εισέρχεται στον κόλπο της Κίου. Είναι κτισµένη πάνω σε δυο αντικριστούς λόφους. Ο ένας λόφος ονοµαζόταν λόφος Σταυροπηγής και ο άλλος, άγριος και απότοµος, ύψους 500 µ. περίπου, επειδή ήταν γεµάτος φωλιές κοράκων και γλάρων, ονοµαζόταν Κορακοφωλιά. Το 1915 είχε 3000 περίπου κατοίκους.
  6. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 1
    Στις ανασκαφές που έγιναν το 1853 στην Ακρόπολη των Αθηνών βρέθηκε μια πλάκα. Εκεί αναφέρεται και κάποια πόλη με το όνομα Βρύλειο. Από το εύρημα αυτό πληροφορούμαστε ότι το Βρύλειο ήταν ελληνικό, χτίστηκε περίπου το 500 ή το 487 π.Χ. και έγινε σύμμαχος των Αθηναίων για να προφυλαχθεί από τις επιθέσεις των Περσών. Οι περιγραφές των αρχαίων για την τοποθεσία του Βρυλείου –αναφέρονται ως κοντινές πόλεις η Σιγή (Σιγείς), η Κίος (Κιανοί), με τις οποίες γειτονεύει και η Τρίγλια της Μ. Ασίας- οδηγούν τον Τριγλιανό φιλόλογο Τρύφωνα Ευαγγελίδη στο συμπέρασμα ότι η Τρίγλια βρισκόταν στην περιοχή του αρχαίου Βρύλειου.
  7. Οι Ένοχοι - κεφάλαιο 1
    Στις 3 Φεβρουαρίου 1451, τα ανάκτορα του Μουράτ του δεύτερου στην Αδριανούπολη ήταν καταστόλιστα και άστραφταν απ’ την πολυτέλεια και τη μεγαλοπρέπεια. Έλαμπαν απ’ τις χρυσοκέντητες φορεσιές των αυλικών και χίλια χρώματα αντανακλούσαν απ’ τα διαμάντια και τα ακριβά πετράδια, που στόλιζαν τις αστραφτερές στολές του σουλτάνου και των μεγιστάνων της αυλής του. Ήχοι ανατολίτικης μουσικής, κύμβαλα και ζουρνάδες αντηχούσαν στους χρυσοστόλιστους οντάδες του σεραγιού.
  8. Αρτάκη
    Η συλλογή του ιστορικού και λαογραφικού υλικού που παρουσιάζεται στην παρούσα εργασία ξεκίνησε γύρω στο 1995 και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Περιλαμβάνει αποσπάσματα από συνεντεύξεις προσφύγων πρώτης και δεύτερης γενιάς που παρουσιάζονται κάθε φορά στο σχετικό κεφάλαιο ή παράγραφο, όπως η ζωή στις αλησμόνητες πατρίδες και τα πρώτα χρόνια της προσφυγιάς, παραμύθια, τραγούδια κ.λ.π.

Κερύνεια

Λογότυπο Δήμου Κερύνειας

Η κατεχόμενη Κερύνεια της Κύπρου

Η Κερύνεια είναι η μικρότερη από τις έξι πόλεις της Κυπριακής Δημοκρατίας και μια από τις αρχαίες πόλεις της Κύπρου, όπως φανερώνει και η ονομασία της, που διασώζει την ονομασία της Κυρηνείας, αρχαιότατης πόλης της Αχαΐας. Σύμφωνα  με τους αρχαίους ιστορικούς, η πόλη της Κερύνειας ιδρύθηκε γύρω στο 1300 π.Χ. από τον Πράξανδρο και τους Αχαιούς του, που έφτασαν από την Πελοπόννησο και εγκαταστάθηκαν στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. ΄Εκτοτε η πόλη παρέμεινε ελληνική, παρόλες τις βάρβαρες επιδρομές και κατακτήσεις που δέκτηκε στη μακραίωνη ιστορία της.

Το 1973, κατά την απογραφή πληθυσμού, η Κερύνεια είχε 2635 ΄Ελληνες κατοίκους,1000 Τούρκους και 257 Μαρωνίτες και άλλους. Στο ελληνικό δημοτικό σχολείο που λειτουργούσε στην Κερύνεια φοιτούσαν  338 μαθητές κατά το σχολικό έτος 1973-74. Στην πόλη υπήρχαν επίσης δύο ελληνικά γυμνάσια, ενώ ο Γυμναστικός Σύλλογος « Πράξανδρος» πρωτοστατούσε σε αθλητικές εκδηλώσεις.

Ολόλευκη, αρχοντική η Κερύνεια, με  τα μεσαιωνικά της κτίσματα, τα λουλουδόστρωτα στενά δρομάκια της, ήταν ένας μικρός παράδεισος για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της. Το μικρό λιμανάκι γεμάτο με ειδυλλιακές εικόνες. Ψαρόβαρκες, φορτωμένες δίκτυα το πρωί, να επιστρέφουν από το ψάρεμα με τους ντόπιους ψαράδες, τα λιγοστά τότε κότερα, τα πυκνά ψηλά σπίτια με τα χαρακτηριστικά μπαλκόνια, κυκλικά να το περικλείουν από τις δυο πλευρές, τους μεγάλους πέτρινους βραχίονες που το προστατεύουν από τις άγριες τραμουντάνες.

Πολύ γνωστό, σήμα κατατεθέν της Κερύνειας, το κάστρο της

Δεσπόζει του μικρού λιμανιού της πόλης, με τους τέσσερις μεγάλους του πύργους, που συνδέουν τα ενδιάμεσα υπερύψηλα τείχη. Όταν βρεθείς στο εσωτερικό του, έχεις την εντύπωση ότι βρίσκεσαι σε παλιά ερειπωμένη πόλη. Τόση ευρύτητα χώρου υπάρχει γύρω.

Είναι ένα κτίσμα ανθεκτικότατο από πέτρα σκληρή, για ν’ αντέχει στην αλμύρα της θάλασσας και στις επιθέσεις των εχθρών , που το πολιορκούσαν κατά καιρούς από στεριά και θάλασσα. Και ήταν πραγματικά άπαρτο, αφού ποτέ ο εχθρός δεν μπόρεσε να το καταλάβει με έφοδο.

Ένα πλήθος από μεγάλες αίθουσες, ψηλοτάβανες, με παράθυρα να βλέπουν στο πέλαγος, στολισμένα με οικόσημα ευγενών δείχνει ότι το κάστρο δε χρησίμευε μόνο στην άμυνα της περιοχής, μα και σαν τόπος διαμονής πολλών ανθρώπων.

Η ιστορία του είναι αρχαιότατη. Πρωτοθεμελιώθηκε από τους Ρωμαίους ή Βυζαντινούς αυτοκράτορες. Πολλά ιστορικά πρόσωπα και πολλοί κατακτητές σύνδεσαν το όνομά τους με το κάστρο της Κερύνειας.

Οι Φράγκοι το ανακαίνισαν, πρόσθεσαν θαλάμους για τους ιππότες, τους ραγιάδες και τις οικογένειές  τους. Οι Ενετοί επίσης το δυνάμωσαν περισσότερο, μα και αυτών η κυριαρχία ήταν προσωρινή, αφού στα 1570, τα φραγκοβενετσιάνικα εμβλήματα   αντικαταστάθηκαν από το κόκκινο μπαϊράκι του Ισλάμ.

Στα 1878 οι Άγγλοι αγόρασαν το νησί και η κυριαρχία τους κράτησε ως το 1960. Στη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα της Κύπρου κατά των Άγγλων, το κάστρο χρησίμευε ως φυλακή, όπου οι κατακτητές φυλάκιζαν πολλά παλικάρια της οργάνωσης ΕΟΚΑ.

Στα 1960, όταν η Κύπρος ανακηρύχθηκε ως ανεξάρτητο κράτος, για πρώτη φορά κυμάτισε στο κάστρο η σημαία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Τα τελευταία χρόνια πριν  από την τουρκική εισβολή , το ενδιαφέρον όλων των επισκεπτών, ντόπιων και ξένων, προσείλκυε η ειδική αίθουσα όπου ήταν εκτεθειμένο, αφού είχε ανελκυστεί και συναρμολογηθεί από ξένους επιστήμονες,  το ελληνικό καράβι, που βρέθηκε βυθισμένο στα ανοιχτά της Κερύνειας, σε απόσταση 800 μέτρων από το κάστρο. Ήταν ένα εμπορικό καράβι του 4ου αιώνα π.Χ. και πολλά  αγγεία, νομίσματα και ποικίλα σκεύη έχουν βρεθεί μέσα σ’ αυτό.

Πόλη με παράδοση στην παιδεία και τον πολιτισμό η Κερύνεια

Το ιστορικό Σεβέρειο Δημοτικό Σχολείο που από το 1912 που ιδρύθηκε έδωσε τα φώτα του σε τόσες γενιές, το κτίριο του Ελληνικού Γυμνασίου της Κερύνειας, η Ανωτέρα Εμπορική Σχολή, το παλιό Παρθεναγωγείο, γνωστό ως Πάνω Σχολείο, όλα  σήμερα με τουρκικές επιγραφές. Τα Δημοτικά σχολεία, το Γυμνάσιο, η Ανωτέρα Εμπορική Σχολή της Κερύνειας έδιναν  πολλή ζωντάνια στην πόλη με τις πολλές σχολικές και εξωσχολικές τους δραστηριότητες, τις θεατρικές παραστάσεις, τις μουσικές εκδηλώσεις με τις χορωδίες και τις μαντολινάτες, τους αθλητικούς αγώνες, τις εθνικές γιορτές με τους πανηγυρικούς στην εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, τα εωθινά και τις παρελάσεις, που πάντοτε κατέληγαν στην πλατεία του μεγαλοπρεπούς μεγάρου της Μητρόπολης για τους καθιερωμένους εθνικούς χορούς.

Οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις γίνονταν στις λαϊκές εκδηλώσεις του δήμου Κερύνειας, σε πάνδημες γιορτές, που ο κόσμος απ’ όλη την επαρχία πλημμύριζε το λιμάνι, ανέβαινε στις βάρκες ή τα γύρω μπαλκόνια, για να παρακολουθήσει το βάφτισμα των νερών με το ρίξιμο του σταυρού στη θάλασσα τα Θεοφάνεια ή να θαυμάσει τους αθλητές στα θαλάσσια αγωνίσματα, όπως ο ολισθηρός ιστός, το κυνήγι της πάπιας, οι κολυμβητικοί αγώνες, οι λεμβοδρομίες και τόσα άλλα στις γιορτές του Κατακλυσμού.

Ο « ολισθηρός ιστός» , ένα τεράστιο μακρύ κατάρτι αλειμμένο με πηχτό λίπος και δεμένο στερεά από μια εξέδρα, σε οριζόντια γραμμή τοποθετημένο πάνω από τη θάλασσα, καλούσε τους αγωνιστές να περπατήσουν στην κυρτή του επιφάνεια ώσπου να φθάσουν στο τέρμα του, για ν’ αρπάξουν τη μικρή ελληνική σημαία που κυμάτιζε στην άκρη.

΄Αλλο μεγάλο πανηγύρι, εκτός από τον Κατακλυσμό, ήταν εκείνο της Παναγίας. Στις 8 Σεπτεμβρίου γινόταν το πανηγύρι της Γλυτζιώτισσας, ένα ξωκλήσι πάνω στο κύμα, ένα μίλι στα δυτικά της Κερύνειας. Στο πανηγύρι κατέβαιναν όλα τα γύρω χωριά, ακόμη και απ’ το τούρκικο χωριό, το Τέμπλος, άλλοι για να πουλήσουν τις πραμάτειες τους, άλλοι για να προσκυνήσουν στη χάρη της Παναγίας . Πολλοί  πίστευαν στο θαύμα της. Μια φορά ,λένε, που έπεσε μεγάλο θανατικό (χολέρα) στην Κερύνεια, όσοι κατέφυγαν στη χάρη της γλιτώσανε. Γι’ αυτό πήρε και το όνομα Γλυτζιώτισσα. Ο κόσμος κατέβαινε από όλα τα γύρω χωριά να προσκυνήσει στη χάρη της Παναγίας και να πάει βόλτα με τις βάρκες.

Πολύ γνωστή εκδήλωση στην πόλη της Κερύνειας πριν την εισβολή και κατοχή ήταν και η περίφημη ΄Εκθεση Ανθέων.

Η Έκθεση Ανθέων Κερύνειας, σκοπό είχε την ενθάρρυνση των ερασιτεχνών κηπουρών  να καλλιεργούν τους κήπους τους, να αγαπούν και να σέβονται όλα τα φυτά και να διαγωνίζονται για το ποιος μπορούσε να παράξει το καλύτερο σε κάθε είδος, όχι μόνο στην κατηγορία των λουλουδιών , αλλά και των λαχανικών και των φρούτων, φυτών σε γλάστρες, κάκτων και άλλων.  Μετά ήταν οι καλλιτεχνικοί διαγωνισμοί διευθετήσεως λουλουδιών σε βάζα και οι διαγωνισμοί κήπων, τόσο των σχολικών της επαρχίας, όσο και ιδιωτικών στην Κερύνεια, Λάπηθο και Καραβά. Πάνω από εξήντα διαφορετικές τάξεις διαγωνισμών.

Η πρώτη Έκθεση Ανθέων έγινε στις 6 και 7 του Μάη 1967 και εκτός από τα λουλούδια είχε έκθεση Κυπριακού Βιβλίου με τη συνεργασία του περιοδικού «Κυπριακά Χρονικά» και καλλιτεχνικό πρόγραμμα με κυπριακούς χορούς από το συγκρότημα του Λαογραφικού Ομίλου. Η οργάνωση ήταν άψογη και είχε τόση επιτυχία, που στα επόμενα χρόνια ονομάστηκε «Παγκύπρια Έκθεση Ανθέων Κερύνειας».

Έγινε θεσμός και κάθε Σάββατο και Κυριακή του Θωμά, στους άνετους χώρους του καινούριου Δημοτικού Σχολείου Κερύνειας, οι συμμετοχές στους διαγωνισμούς έρχονταν από όλη την Κύπρο. Οι εκθέσεις κυπριακών βιβλίων, λαογραφικών αντικειμένων, ζωγραφικής και άλλων εικαστικών τεχνών κάθε χρόνο εμπλουτίζονταν, όπως και το καλλιτεχνικό πρόγραμμα, κατά τη διάρκεια του οποίου προσφέρονταν σε όλους τα πατροπαράδοτα δάχτυλα. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι  η Παγκύπρια Έκθεση Ανθέων Κερύνειας το 1973 περιλάμβανε, εκτός από τους διαγωνισμούς, τις εκθέσεις Κυπριακών Λίθων και Πετρωμάτων, Παλαιών Φωτογραφιών Κερύνειας και της γύρω Περιοχής, Μπατίκ και ζωγραφισμένων Αγγείων, Κυπριακών Βιβλίων και Κεντημάτων Σταυροβελονιάς.

Οι κάτοικοι της Κερύνειας, στην πλειοψηφία τους ΄Ελληνες Χριστιανοί, αναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν μετά την τουρκική εισβολή της 20ης Ιουλίου 1974 και αγωνίζονται μέσα στο ξεριζωμό για λευτεριά και επιστροφή στην αγαπημένη τους πόλη.

Ελένη Αρτεμίου-Φωτιάδου
Αμμόχωστος

 

Oι φωτογραφίες της Κερύνειας που ακολουθούν είναι από τα αρχεία :

  • ΔΗΜΟΥ ΚΕΡΥΝΕΙΑΣ
  • ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ
  • ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΦΟΥΓΓΑΡΑ
  • ΡΗΝΑΣ ΚΑΤΣΕΛΛΗ
  • Γ.Τ.Π.

Κερύνεια

παλιό λιμάνι
παλιό λιμάνι
κάστρο Άγιου Ιλαρίωνα
κάστρο Άγιου Ιλαρίωνα
Σχολείο
Σχολείο
Αρχάγγελος
Αρχάγγελος
εκκλησία
εκκλησία
συλημμένος τάφος
συλημμένος τάφος
αρχαία μνημεία
αρχαία μνημεία
κάστρο στην παραλία
κάστρο στην παραλία
κατακλεισμός
κατακλεισμός
κατακλεισμός
κατακλεισμός
λιμάνι
λιμάνι
το Κερύνεια ΙΙ
το Κερύνεια ΙΙ
εναέρια όψη
εναέρια όψη
Κουλας
Κουλας
αποβάθρα
αποβάθρα
Κερύνεια
Κερύνεια
Παλιά Κερύνεια
Παλιά Κερύνεια
Παλιά Κερύνεια
Παλιά Κερύνεια
Παλιά Κερύνεια - λιμάνι
Παλιά Κερύνεια - λιμάνι
Λογότυπο Δήμου Κερύνειας
Λογότυπο Δήμου Κερύνειας
Μονή Χρυσοπολίτισσας
Μονή Χρυσοπολίτισσας
Εκκλησία
Εκκλησία
Εκκλησία
Εκκλησία
επιδιόρθωση καραβιού
επιδιόρθωση καραβιού

Για την καταγραφή των προσφύγων της Κηρύνειας αν είστε πρόσφυγας ή απόγονος προσφύγων από την επαρχία αυτή της Κύπρου μπορείτε να βοηθήσετε στην συμπλήρωση των στοιχείων των ατόμων που έφυγαν από το χώρο με τη σύνδεσή σας σ’ αυτή τη σελίδα.



Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. «Στα παιδικά μου χρόνια άκουγα αεροπλάνο και έβαζα τα κλάματα»
    Τα τραύματα που άφησαν στο υποσυνείδητο της τα όσα οι αισθήσεις της κατέγραψαν την 14η Αυγούστου του 1974 όταν οι Τούρκοι μπήκαν στο χωριό της αλλά και τα τραύματα των γονιών της, τραύματα που ξεπηδούσαν μέσα από ιστορίες, εικόνες και κενά βλέμματα, μέσα στα οποία μεγάλωσε έστω και αν ένα χρόνο μετά την εισβολή όλη η οικογένεια μετανάστευσε στην Αδελαΐδα, καθόρισαν τη ζωή της.
  2. Γρηγόρης Αυξεντίου
    Ο Γρηγόρης Αυξεντίου γεννήθηκε στο χωριό Λύση της επαρχίας Αμμοχώστου. Μετά το δημοτικό σχολείο φοίτησε στο Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου και είχε μεγάλη αδυναμία στη Ιστορία. Ως μαθητής υποδύθηκε το ρόλο του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού σε δράμα με βάση το γνωστό ποίημα του Βασίλη Μιχαηλίδη «Η 9η Ιουλίου 1821».
  3. Κυπρος 1945
    Περιλαμβάνονται εδώ μερικές μαυρόασπρες φωτογραφίες από την Κύπρο και τον Αύγουστο του 1945. Οι φωτογραφίες αυτές ανήκουν στο αρχείο Library of Congress της Αμερικής, στον κατάλογο εκτυπωμένου υλικού και φωτογραφιών (Prints & Photographs Catalog).
  4. Τα αρχαία ευρήματα της Κύπρου
    Ο μεγάλος αρχαιολόγος της Κύπρου Βάσος Καραγιώργης σε βιβλίο του με τίτλο “Ancient Art from Cyprus: The Cesnola Collection” (βλ. εικόνα 7), έκδοση 2000, μιλάει για μια συλλογή αρχαίων της Κύπρου κατά τον 19ο αιώνα που βρίσκεται στην Αμερική. Η συλλογή χιλιάδων αρχαιοτήτων είναι λεία του «κυρίου» Palma di Cesnola (Πάλμα Τσεσνόλα, βλ. εικ. 2), «συναδέλφου» του Άγγλου Λόρδου Έλγιν.
  5. ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ;
    Με την κατάκτησή της από τους Τούρκους το 1571 μ.Χ. και μετά από μια τυραννική, καταπιεστική διακυβέρνηση των κατακτητών στα επόμενα 300 χρόνια οι κάτοικοί της μειώθηκαν από 1.2 εκατομμύρια στους 150 χιλιάδες (εφημ “The Ottawa Free Trader”, 1859).
  6. Το Καπούτι
    Στις 11 Ιανουαρίου '12, παρουσιάστηκε στα Εξάρχεια ένα πρωτότυπο ημερολόγιο του 2012 της ποιήτριας και κόρης προσφύγων από την περιοχή Καπουτίου της Μόρφου στην Κύπρο, Άντρεας Δημητρίου. Το ημερολόγιο περιλαμβάνει ποίηση και φωτογραφίες της συγγραφέα και διατίθεται στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων Αρμός στην Αθήνα. Την έκδοση που απεικονίζει την ομορφιά των κατεχόμενων περιοχών σε συνδυασμό με την ερήμωση, τη νοσταλγία και τον ρεαλισμό προλογίζει ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεοδόσης Πελεγρίνης ενώ επίσης συμμετείχαν οι Νάνος Βαλαωρίτης, Βάσια Καρκαγιάννη-Καραμπελιά κ.ά.
  7. Καρπασία
    Σήμερα παραμένουν στην Καρπασία 330 περίπου ψυχές. Η γη τους όχι μόνο έχει υφαρπαχτεί, αλλά δεν απολαμβάνουν ούτε καν στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα. H Κυπριακή Δημοκρατία προμηθεύει τους εγκλωβισμένους με πετρέλαιο, γκάζι και κάποια βασικά τρόφιμα. Τους προσφέρει και ένα μικρό χρηματικό επίδομα, σίγουρα πολύ μικρότερο από αυτό που προσφέρει στους πολιτικούς πρόσφυγες και λαθρομετανάστες...
  8. Κερύνεια
    Η Κερύνεια είναι η μικρότερη από τις έξι πόλεις της Κυπριακής Δημοκρατίας και μια από τις αρχαίες πόλεις της Κύπρου, όπως φανερώνει και η ονομασία της Κυρηνείας, αρχαιότατης πόλης της Αχαΐας. Σύμφωνα με τους αρχαίους ιστορικούς , η πόλη της Κερύνειας ιδρύθηκε γύρω στο 1300 π.Χ. από τον Πράξανδρο και τους Αχαιούς του, που έφτασαν από την Πελοπόννησο και εγκαταστάθηκαν στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. ΄Εκτοτε η πόλη παρέμεινε ελληνική, παρόλες τις βάρβαρες επιδρομές και κατακτήσεις που δέκτηκε στη μακραίωνη ιστορία της.
  9. Η Εκδίκηση της Ιστορίας
    Πρόσφατα ήρθαν στο φως αρχαιολογικά ευρήματα σπάνιας αξίας από ναυάγιο πλοίου στο βυθό της περιοχής του Μαζωτού, στη νότια παράκτια θάλασσα της Κύπρου. Η επικεφαλής της αποστολής επεσήμανε ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη ίσως επιτυχία της εναλίας αρχαιολογίας στην Κύπρο. Το εμπορικό πλοίο προερχόταν από το Αιγαίο και μετέφερε χίλιους αμφορείς γεμάτους κρασί καθώς βυθίστηκε γύρω στο 350 π.Χ. στη θάλασσα του Μαζωτού.

Τρίγλια (Τρίγλεια) – μέρος 1

Τρίγλια (Τρίγλεια) της Μικράς Ασίας

Μέρος 1 – (από το βιβλίο της καθηγήτριας Δέσποινας Παρασκευά-Κράνη με τίτλο “Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής, Ένα ταξίδι μέσα στο Χρόνο και την Ιστορία”)

Ι) Ιστορία

Α) Αρχαίοι Χρόνοι

Στις ανασκαφές που έγιναν το 1853 στην Ακρόπολη των Αθηνών βρέθηκε μια πλάκα. Σ’ αυτήν την πλάκα πλήρωναν κάποιο χρηματικό ποσό, εισφορά στην Αθηναϊκή συμμαχία. Μεταξύ αυτών αναφέρεται και κάποια πόλη με το όνομα Βρύλειο. Από το εύρημα αυτό πληροφορούμαστε ότι το Βρύλειο ήταν ελληνικό, χτίστηκε περίπου το 500 ή το 487 π.Χ. και έγινε σύμμαχος των Αθηναίων για να προφυλαχθεί από τις επιθέσεις των Περσών. Οι περιγραφές των αρχαίων για την τοποθεσία του Βρυλείου –αναφέρονται ως κοντινές πόλεις η Σιγή (Σιγείς), η Κίος (Κιανοί), με τις οποίες γειτονεύει και η Τρίγλια της Μ. Ασίας- οδηγούν τον Τριγλιανό φιλόλογο Τρύφωνα Ευαγγελίδη στο συμπέρασμα ότι η Τρίγλια βρισκόταν στην περιοχή του αρχαίου Βρύλειου. Ο ίδιος φιλόλογος προτιμά την προέλευση του ονόματος Τρίγλεια από τη λέξη Βρύλειο και γι’ αυτό γράφει το –γλι με ει και όχι με ι.

Χάρτης της περιοχής της Προποντίδας της Μ. Ασίας απ’ όπου προέρχονται οι Τριγλιανοί πρόσφυγες

Ταύτιση του Βρυλείου με την Τρίγλια κάνει κι ο χαρτογράφος Μαργαρίτης Δήμητσας που ασχολήθηκε με τις ελληνικές κατακτημένες περιοχές της Βιθυνίας και γενικά της Μ. Ασίας. Αυτός σε χάρτη του 1887, αναφέρει το Βρύλειο και μέσα σε παρένθεση το όνομα Τρίγλια. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε ο χαρτογράφος από περιγραφές του ιστορικού Σ. Βυζαντίου που αφορούν στην τοποθεσία της Τρίγλιας.

 

Προέλευση του ονόματος «Τρίγλια»

Το όνομα Τρίγλια συναντάται στους Βυζαντινούς χρόνους. Ο Σ. Βυζάντιος και ο Ι. Καντακουζηνός το ανέφεραν ως Τριγλεία. Το έτος 700 μ.Χ. συναντάται η ονομασία Τρίγλια σε Πατριαρχικό Σιγγίλιο, το οποίο αναφερόμενο στο Μοναστήρι της Παντοβασίλισσας το ονομάζει Μονή Τρίγλιας.

Σύμφωνα με μια άλλη άποψη, το όνομα αυτό προέρχεται από το ψάρι Τρίγλι που ψάρευαν στον Κιανό κόλπο. Για το ψάρι αυτό γίνεται λόγος και στο «Βίος Λουκούλλου», ρωμαίου στρατηγού, γνωστού καλοφαγά, ο οποίος προτιμούσε το ψάρι αυτού του Κιανού κόλπου. Επίσης και ο ιστορικός Γουλιέλμος Τομάτζεκ πιστεύει πως η Τρίγλια ονομάστηκε έτσι επειδή υπήρχαν στην περιοχή αλιευτήρια τριγλών.

 

Δρόμος της παλιάς Τρίγλιας. Από την επίσκεψη μας εκεί το 2003

Β) Βυζαντινοί Χρόνοι

Το Βρύλειο ήταν χτισμένο δύο χιλιόμετρα μακριά από τη θάλασσα. Ήταν χτισμένο στη θέση Παληοχώρα όπου σώζονται ερείπια, που οι παλιοί Τριγλιανοί τα αποκαλούσαν Παλιοχώρι ή Καμάρες από κάτι καταστραμμένους θόλους που υπήρχαν εκεί.

Η σημερινή Τρίγλια είναι κτισμένη κοντά στα παράλια και πρωτοκατοικήθηκε όταν χτίστηκαν στην περιοχή μοναστήρια. Εδώ αξίζει να αναφερθεί ότι ο Βιθυνικός Όλυμπος ονομαζόταν Κεσίς-Ντάγκ, βουνό καλογήρων γιατί χτίσθηκαν εκεί πολλές μονές όπου μόνασε πλήθος μοναχών πολλοί από τους οποίους αγίασαν. Στις μονές αυτές επίσης μόνασαν αυτοκράτειρες,  και αξιωματικοί του Βυζαντίου οι οποίοι έπεσαν σε αυτοκρατορική δυσμένεια.

Γύρω λοιπόν από αυτά τα μοναστήρια συγκεντρώθηκαν εργάτες με τις οικογένειές τους και έτσι δημιουργήθηκε ένας οικισμός στη θέση Παλιοχώρα που συνενώθηκε σιγά-σιγά με όσους συνοικισμούς είχαν δημιουργηθεί γύρω στα παραλιακά μοναστήρια όπως ήταν της Παντοβασίλισσας.

Λόγος για την Τρίγλια γίνεται και σ’ έγγραφο, έτη 1283-1289, με το οποίο ο Πατριάρχης Γρηγόριος του Κυπρίου απευθύνεται προς τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β’ Παλαιολόγο και καταγγέλλει βιαιοπραγίες κρατικών υπαλλήλων σε βάρος της Κίου, Τρίγλιας, Ελιγμούς, κλπ.

Στις 6 Απριλίου 1320 οι Τούρκοι κατέλαβαν την Προύσα. Έγιναν μάχες κοντά στην Τρίγλια και Κίο. Ο Βυζαντινός στρατηγός Αλέξιος Φιλανθρωπινός πολέμησε γενναία, αλλά το Βυζάντιο ήδη εξασθενημένο, δε μπόρεσε να αντιμετωπίσει με επιτυχία τους Τούρκους. Αυτοί κατέλαβαν την Προύσα και τη γύρω περιοχή, έσφαξαν τους κατοίκους των περιοχών αυτών και μοίρασαν τα κτήματά τους σε Τούρκους αξιωματικούς και στρατιώτες. Εξαιτίας των γεγονότων αυτών, πολλοί Τριγλιανοί μετανάστευαν στη Θράκη και δημιουργούν ένα χωριό με το όνομα Τρούλια. Χωριό με το όνομα Τρούλια σωζόταν στην επαρχία Βιζύη της Θράκης μέχρι την καταστροφή του 1922. Η γλώσσα που μιλούσαν οι κάτοικοί του ήταν ίδια με αυτή που μιλούσαν οι κάτοικοι της Τρίγλιας της Μ. Ασίας. Αργότερα πολλοί από τους παλιούς Τριγλιανούς καθώς και μερικοί νεώτεροι επέστρεψαν και εγκαταστάθηκαν στα μοναστήρια που διασώθηκαν ή έκαναν δικές τους κατοικίες.

 

1921 – Ελληνικό στρατόπεδο στα Τάταρλα της Προύσας.

 

Γ) Τουρκοκρατία – Μικρασιατική καταστροφή.

Το 1453 αρχίζει η κατάληψη του Βυζαντίου από τους Τούρκους. Οι κάτοικοι των νεοκατακτημένων περιοχών που δοκιμάζονταν σκληρά αναζήτησαν περιοχές όπου θα ζούσαν πιο ήσυχα. Η περιοχή της Τρίγλιας που είχε κατακτηθεί και δοκιμαστεί από τους Τούρκους νωρίτερα (100 χρόνια πριν), τώρα απολάμβανε μια πιο ήρεμη ζωή. Σε αυτό συντελούσαν και τα πολλά μοναστήρια της περιοχής. Αυτά και κατ’ επέκταση οι κάτοικοι των γειτονικών περιοχών απολάμβαναν τα προνόμια που είχε παραχωρήσει ο Μωάμεθ ο Πορθητής στην ορθόδοξη εκκλησία. Όταν λοιπόν απαγορεύτηκε στους Έλληνες να μιλούν τη γλώσσα τους άρχισαν αν λειτουργούν κρυφά σχολεία στα Μοναστήρια αυτά.

Ο Τ. Ευαγγελίδης βρήκε έγγραφα σύμφωνα με τα οποία στο κρυφό σχολείο της Μονής Μηδικίου, δίδαξε ο Μελέτιος Συρίγος που καταγόταν από την Κρήτη και σπούδασε στην Ευρώπη. Για τους παραπάνω λόγους κατέφυγαν στην Τρίγλια, άτομα προερχόμενα από τα νησιά Μυτιλήνη, Χίο, Ικαρία, Τσιρίγο, Κρήτη, Ύδρα, καθώς και από την Ήπειρο και την Πελοπόννησο. «Από τους Μανιάτες είναι η ράτσα μας. Η μάνα μου από κει είναι. Η ράτσα μας είναι Μανιάτισσα», διηγείται η Ελένη Καραγιαννάκη. Και έτσι δημιουργήθηκαν ονόματα που δηλώνουν τον τόπο καταγωγής των ατόμων που τα κατέχουν όπως Νυδραίος από την Ύδρα, Κρανίδης από το Κρανίδι της Πελοποννήσου, Τσιριγώτης από το Τσιρίγο και άλλα.

Το 1885 μεγάλος σεισμός συγκλόνισε την Τρίγλια και επέφερε καταστροφές. Στο ευαγγέλιο του 1848 που μετέφεραν οι Τριγλιανοί πρόσφυγες στη Ν. Τρίγλια αναφέρονται τα εξής: «1855 φευρουαρίου 16: ημέρα δή όρα ής ενέα της ημέρας έγινε ένας μεγάλος σισμός και εβούλισε το καμπαναριό της Παντοβασιλήσης».

Τον 19ο αιώνα και συγκεκριμένα τα έτη 1905-1906, η Τρίγλια λεηλατήθηκε δυο φορές από τους Τσέτες. Όταν όμως οργανώθηκε η αυτοάμυνα η Τρίγλια ησύχασε.

Το 1910 άρχισε η επιστράτευση των Ελλήνων για τα περιβόητα τάγματα εργασίας, τα «αμελέ ταμπούρ». Πολλοί Τριγλιανοί για να ξεφύγουν κρύβονται στα ταβάνια των σπιτιών και γι’ αυτό δημιουργήθηκαν τα αποκαλούμενα «ταβάν-ταμπούρ», δηλαδή τα τάγματα αυτών που κρύβονταν στα ταβάνια.

Το 1914 υπήρξε έτος ξεριζωμού. Οι Τούρκοι με το πρόσχημα ότι οι κάτοικοι των παράλιων περιοχών βοηθούν τα Ελληνικά και Αγγλικά υποβρύχια που είχαν μπει κρυφά στην Προποντίδα και τα Δαρδανέλια, διατάζουν την εκκένωση της Τρίγλιας. Οι Τριγλιανοί καταφεύγουν στην Προύσα. Οι Τούρκοι τους υπόσχονται πως η εξορία αυτή θα είναι προσωρινή. Αφήνουν λοιπόν όλα τα υπάρχοντά τους, τις σοδειές τους, κλειδώνουν τα σπίτια και τις εκκλησίες και φεύγουν.

Η εξορία αυτή περιγράφεται ως εξής στη Μαύρη Βίβλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου: «Κατά τον αυτόν τρόπον εξεκενώθη και η κοινότης αύτη (Τρίγλια). Οι κάτοικοι βλέποντες το αδύνατον της παραμονής αυτών εκεί –καθότι η κυβερνητική διαταγή περί εκπατρισμού ήτο αυστηρά- ήνοιξαν τας αποθήκας και τα καταστήματα αυτών και διένεμον δωρεάν εις τους απόρους ελαίας, έλαια, σακχάρεις κ.λ.π. αλλ’ οι παριστάμενοι κυβερνητικοί υπάλληλοι σκαιώς απέπεμπον τους πτωχούς λέγοντες ότι η περιουσία μέλλει να εξασφαλισθή υπό της κυβερνήσεως(!) και δεν πρέπει να διανέμηται. Εκ των εξ εκκλησιών η μία μετετράπη εις τέμενος υπό των εγκατασταθέντων εκεί τούρκων, κυρίως Αθιγγάνων οι οποίοι διά το ολιγάριθμον αυτών μη δυνάμενοι να καταλάβωσιν και χρησιμοποιήσωσιν όλας τας οικίας κατεδάφισαν αυτάς το δε υλικόν νομίσαντες διά πλοιαρίων εις βασιλεύουσαν επώλησαν».

Στην Προύσα εγκαταστάθηκαν όπου μπόρεσε ο καθένας. Άλλοι εγκαταστάθηκαν στις φυλακές, άλλοι στους ελαιώνες και άλλοι νοίκιασαν αποθήκες. Δούλευαν στο εργοστάσιο επεξεργασίας του κουκουλιού, σε τσιφλίκια Τούρκων και μερικοί από αυτούς έγιναν γυρολόγοι. Αρρώστιες όπως ο τύφος, οι δυσεντερίες, οι ελονοσίες προκάλεσαν το θάνατο πολλών Τριγλιανών.

Το 1918-1919 επέστρεψαν στην Τρίγλια. Οι Τούρκοι στο διάστηµα αυτό λεηλάτησαν την Τρίγλια. Και σύµφωνα µε τα λόγια των παππούδων µας «αρχίσαµε µε τα νύχια και ξαναστυλωνόµαστε», άρχισε πάλι η ζωή στην Τρίγλια.

Η κ. Ε. Καραγιαννάκη που ήρθε από την Τρίγλια της Μ. Ασίας διηγείται: «Το 18 στα 19 µπήκε που ήρταµε στην πατρίδα µας από τη Προύσα. Από το 14, το 19 ήρταµε. Γιατί ήταν του Αγίου Νικολάου. Θυµήθηκα τη µέρα που πήγαµε στο σπίτι µας. Ηταν του Αγίου Νικολάου».

Όταν το 1919 οι χώρες της Αντάντ επιτρέπουν την αποβίβαση ελληνικών στρατευµάτων στην Μ. Ασία, τµήµα του ελληνικού στρατού φτάνει στην Τρίγλια. Τους υποδέχονται οι δηµογέροντες, οι µαθητές, όλη η Τρίγλια, στη θέση Σεργί. Οι στρατιώτες εγκαταστάθηκαν στο παλιό µεγάλο σχολείο κι ο επικεφαλής αξιωµατικός ανέλαβε τα καθήκοντα αστυνόµευσης της κωµόπολης. Εκατό πενήντα στρατιώτες που ανανεώνονταν κατά διαστήµατα, παρέµειναν µέχρι το 1922 στην Τρίγλια.

Πολλοί επίσης επίσηµοι επισκέφτηκαν την κωµόπολη αυτή, όπως είναι ο βασιλιάς Κωνσταντίνος, ο Χατζηανέστης, ο Παρασκευόπουλος, ο Πλαστήρας, ο Κονδύλης και άλλοι. Πολλοί Τριγλιανοί κατατάχθηκαν στον ελληνικό στρατό και έλαβαν µέρος στις µάχες που έδωσε αυτός στη Μ. Ασία.

Ο κ. Β. Βουδούρης που πολέμησε και πέθανε κατά τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο το 1922, αφού προσβλήθηκε από σοβαρή αρρώστια.

Τον Αύγουστο του 1922 συνέβη η καταστροφή. Το Μέτωπο στο Εσκί-Σεχίρ κατέρρευσε. Ο ελληνικός στρατός υποχωρεί. Τα δυσάρεστα νέα φθάνουν στην Τρίγλια και σπείρουν τον πανικό. Ένας Τριγλιανός στρατιώτης, ο lορδάνης Μπαρµπής που φτάνει από το µέτωπο τους συνιστά να φύγουν. Ο παλιός δήµαρχος τους προτρέπει να στείλουν γράµµα στον Καβουνίδη να στείλει τα βαπόρια του για να τους µεταφέρουν στην Ελλάδα.

Οι Τριγλιανοί υπακούουν στην πρόταση του δηµάρχου και ειδοποιούν τον Καβουνίδη. Αυτός µε τη σειρά του ανταποκρίνεται στην πρόσκλησή τους και την 29η Αυγούστου στέλνει τον πρώτο στόλο. Κατόπιν στέλνει το εγγλέζικο φορτηγό «Γκόρντον». Ο ίδιος αγνοώντας τη θανατική του καταδίκη που είχε εκδοθεί από τους Τούρκους, µπήκε µε µερικούς άλλους Τριγλιανούς µέσα στην Τρίγλια και πήραν τα όργανα της φιλαρµονικής καθώς και ιερά κειµήλια, την Παντοβασίλισσα, την Αγία Επίσκεψη, Ευαγγέλια, Σταυρούς, δισκοπότηρα, εξαπτέρυγα, κ.ά.

Έτσι λοιπόν οι Τριγλιανοί, όπως όλοι οι πρόσφυγες, πήραν το δρόµο της προσφυγιάς, εγκαταλείποντας τα σπίτια και τα υπάρχοντά τους. Εκτός από τη Ν. Τρίγλια πολλοί πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν και στη Ραφήνα της Αττικής.

Αρχικά η Ραφήνα ονοµαζόταν και Τρίγλια. Επειδή όµως δηµιουργούνταν σύγχυση µε την Τρίγλια Χαλκιδικής, τελικά επικράτησε το όνοµα Ραφήνα. Υπάρχει όµως ένας κεντρικός δρόµος που ονοµάζεται «οδός Τρίγλιας» καθώς και ο αθλητικός όµιλος Τρίγλιας-Ραφήνας για να θυµούνται οι νεότεροι τις ρίζες τους.

Δέσποινα Παρασκευά-Κράνη
“Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής, Ένα ταξίδι μέσα στο Χρόνο και την Ιστορία”
χορηγός – Δήμος Ν. Τρίγλιας

Οπισθόφυλλο του βιβλίου “Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής, ένα ταξίδι μέσα στο χρόνο και την ιστορία”

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Περιοχή Προύσας
    Καταγραφή αυθεντικών μαρτυριών από περιοχές Προύσας (Bursa στα Τουρκικά) Ο κατάλογος εμφανίζεται αλφαβητικά ανάλογα με το όνομα της περιοχής της Προύσας καθώς και το όνομα του ατόμου που έκανε την καταχώρηση εκ μέρους της οικογένειας. Παρακαλούμε τους αναγνώστες να παροτρύνουν κι άλλους συμπολίτες τους πρόσφυγες να καταγράφουν εδώ εμπειρίες και άτομα που γνωρίζουν ή είναι συγγενείς μαζί τους. Κάλλιστα μπορείτε να καταχωρήσετε και φίλες οικογένειες τις οποίες γνωρίζετε, όμως σε τέτοια περίπτωση παρακαλούμε να διασταυρώνετε τις πληροφορίες για να σιγουρευτούμε πως δεν είναι λανθασμένες.
  2. Προύσα ή Προύσσα-Bursa
    Πρωτεύουσα της ομώνυμης Περιφέρειας Προύσης στη Βορειοδυτική Τουρκία, η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας με πληθυσμό περίπου 2.500.000 κατοίκων. Παλαιά πόλη, κτισμένη αρχικά στην Κίο, δόθηκε από τον Φίλιππο τον Ε΄ της Μακεδονίας στον Βασιλέα Προύσιο της Βιθυνίας ως δώρο για την προσφερθείσα βοήθειά του εναντίον της Περγάμου και της Ηρακλείας, ο οποίος με τη σειρά του τη μετονόμασε σε Προύσα.
  3. Βελετλέρ, Τρίγλια - μέρος 8
    Το χωριό αυτό βρίσκεται σε απόσταση είκοσι λεπτών περίπου από την Τρίγλια, στο δρόμο που οδηγεί από το Γιαλί-Τσιφλίκ στο Αναφόρι και Ντερίκιοι. Απέχει μια ώρα με τα πόδια από τη θάλασσα, μιάμιση ώρα από τη Ν. Τρίγλια, και δύο ώρες από τα Μουδανιά επίσης με τα πόδια. Το χωριό βρίσκεται πάνω σε ύψωμα. Στα πόδια του υψώματος εκτείνεται εύφορος κάμπος...
  4. Διακεκριμένοι Τριγλιανοί - Τρίγλια, μέρος 5
    Πολλοί Τριγλιανοί µε διαφορετικό τρόπο ο καθένας τους βoήθησαν τους συγχωριανούς τους, άλλοι στην παλιά Τρίγλια και άλλοι στη Νεα Τρίγλια. Εξέχουσες προσωπικότητες ήταν: ο Διόδωρος, μητροπολίτης Σισανίου, Ιωαννίκιος επίσκοπος Δεσκάτης, Μιλτιάδης Παπαλεξανδρής, δάσκαλος, Τρύφων Ευαγγελίδης, φιλόλογος, οι γιατροί Ιωάννης Τσιβάνης, Βασίλειος Βασιλειάδης, Ανέστης Τσίτερ και Ιωάννης Κρυσταλλίδης, ο Ιωάννης Σάπαρης, μεγαλέμπορος, Χρυσόστομος Ευστράτιος, Χρυσόστομος και Νικόλαος Καβουνίδης, οικογένεια εφοπλιστών.
  5. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 2
    Η Τρίγλια της Μ. Ασίας βρίσκεται βορειοανατολικά και στα δεξιά αυτού που εισέρχεται στον κόλπο της Κίου. Είναι κτισµένη πάνω σε δυο αντικριστούς λόφους. Ο ένας λόφος ονοµαζόταν λόφος Σταυροπηγής και ο άλλος, άγριος και απότοµος, ύψους 500 µ. περίπου, επειδή ήταν γεµάτος φωλιές κοράκων και γλάρων, ονοµαζόταν Κορακοφωλιά. Το 1915 είχε 3000 περίπου κατοίκους.
  6. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 1
    Στις ανασκαφές που έγιναν το 1853 στην Ακρόπολη των Αθηνών βρέθηκε μια πλάκα. Εκεί αναφέρεται και κάποια πόλη με το όνομα Βρύλειο. Από το εύρημα αυτό πληροφορούμαστε ότι το Βρύλειο ήταν ελληνικό, χτίστηκε περίπου το 500 ή το 487 π.Χ. και έγινε σύμμαχος των Αθηναίων για να προφυλαχθεί από τις επιθέσεις των Περσών. Οι περιγραφές των αρχαίων για την τοποθεσία του Βρυλείου –αναφέρονται ως κοντινές πόλεις η Σιγή (Σιγείς), η Κίος (Κιανοί), με τις οποίες γειτονεύει και η Τρίγλια της Μ. Ασίας- οδηγούν τον Τριγλιανό φιλόλογο Τρύφωνα Ευαγγελίδη στο συμπέρασμα ότι η Τρίγλια βρισκόταν στην περιοχή του αρχαίου Βρύλειου.
  7. Οι Ένοχοι - κεφάλαιο 1
    Στις 3 Φεβρουαρίου 1451, τα ανάκτορα του Μουράτ του δεύτερου στην Αδριανούπολη ήταν καταστόλιστα και άστραφταν απ’ την πολυτέλεια και τη μεγαλοπρέπεια. Έλαμπαν απ’ τις χρυσοκέντητες φορεσιές των αυλικών και χίλια χρώματα αντανακλούσαν απ’ τα διαμάντια και τα ακριβά πετράδια, που στόλιζαν τις αστραφτερές στολές του σουλτάνου και των μεγιστάνων της αυλής του. Ήχοι ανατολίτικης μουσικής, κύμβαλα και ζουρνάδες αντηχούσαν στους χρυσοστόλιστους οντάδες του σεραγιού.
  8. Αρτάκη
    Η συλλογή του ιστορικού και λαογραφικού υλικού που παρουσιάζεται στην παρούσα εργασία ξεκίνησε γύρω στο 1995 και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Περιλαμβάνει αποσπάσματα από συνεντεύξεις προσφύγων πρώτης και δεύτερης γενιάς που παρουσιάζονται κάθε φορά στο σχετικό κεφάλαιο ή παράγραφο, όπως η ζωή στις αλησμόνητες πατρίδες και τα πρώτα χρόνια της προσφυγιάς, παραμύθια, τραγούδια κ.λ.π.

Άι Δημήτρης – άι Ρημήτ

Άι Δημήτρης- άι Ρημήτ (φωτο Wikipedia)
Άι Δημήτρης- άι Ρημήτ (φωτο Wikipedia)

Άι Δημήτρης (άι Ρημήτ) στα Λιμνά Καππαδοκίας

Επρόκειτο για μια εκκλησιά την οποία διεκδικούσαν δυο κοινότητες. Στο δρόμο λοιπόν προς το Μιστή, στη μέση περίπου και λίγο μετά το ύψωμα του Κουτσιί, υπήρχε μια παλιά εκκλησία του Αϊ Δημήτρη –Αϊ Ρημήτ’.

Ήταν μια μεγάλη τρύπα στο βράχο, ένα μνήμα σα «μπαούλο χωρίς καπάκι», όπου σύμφωνα με την τοπική παράδοση τα οστά που βρέθηκαν ήταν του Αι Ρημήτ. Λειτουργούσαν μάλιστα στη μνήμη του αγίου κάνοντας και τις σχετικές θυσίες, κουρμπάνι, στη χάρη του.

Η εκκλησία ανακαλύφθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, από το όνειρο μιας γυναίκας ονόματι Μαυρίτσα… «μι ντου όνουμα νουματίσταν…» που προσδιόριζε το πού και τα πώς. Με την προαναφερομένη επίσης εκκλησιά έχουν συνδεθεί οι παρακάτω παραδόσεις.

  1. «‘Ένας είπε: στο κάτω Κούτσιρι είναι ένας άγιος και λέει: -Να μ’ ανοίξιτ’. Και τα παιδιά του τον κορόϊδευαν. Είχαν μια σπηλιά -στάβλο στο σπίτι κ’ ένα βουβάλι με κέρατα. Και το βουβάλι αυτό μπήκε στο στάβλο, όπου άλλοτε δε χωρούσε να μπει, αλά δε μπορούσε να βγει. -Μάνα είπαν τα παιδιά, ντου βουβάλ πέρνασιν στ αχυρώνα, αλλά δε μπορεί να βγει. -Αν δεν ξεθάψετε τον Αϊ Δημήτρη το βουβάλι δεν βγαίνει, τους είπε αυτή. Κι έσκαψαν και έβγαλαν τον άγιο που ήταν μέσα στο μνήμα του και τότε το βουβάλι βγήκε μόνο του».
  2. «Πολλοί έλεγαν πως κάποιες φορές, μερικές νύκτες, ιδιαίτερα μάλιστα παραμονή της εορτής του αγίου η περιοχή λουζότανε στο φως… Μια φορά καθώς περνούσε κάποιος είδε στα χαλάσματα ένα φως… Μόλις ζύγωσε το φως χάθηκε, για να ξανανάψει μόλις προσπέρασε. Τσότουν άι Ρημήτ,’ ήταν ο άγιος Δημήτριος».
  3. «Δυο μικρά παιδιά πήγαν εκεί γύρω για να παίξουν, κι έπειτα ύπνωσαν, και αποκοιμήθηκαν στον άι Δημήτρη. Και το πρωί που πήγαν οι μεγάλοι και τα βρήκαν , τα παιδιά τους είπαν ότι δεν κρύωσαν καθόλου, γιατί “ένα παππούς ήτον τι σκέπασί μας μι τ’ κάπα τ’… ” ήταν ο άγιος».(Θανάσης Κωστάκης, το Μιστί τηςΚαππαδοκίας, ό.π. σ. 249)


 Κωνσταντίνος Νίγδελης
απόσπασμα απο  το βιβλίο “Τα Λιμνά Καππαδοκίας”