Τα Φλογητά Καππαδοκίας

Τα Φλογητά Καππαδοκίας

 

 

Φλογητά

Τα Φλογητά βρίσκονται εντός της περιοχής του Μπουντάκ  Οβασί[1] του Βαγδαονικού οροπεδίου, δυτικά της Μαλακοπής[2], ανάμεσα στα χωριά Ανακού, Σύλλατα, Λίμναι, Τροχός, Ποταμιά, Δήλα, Νάξος[3], κ.α.

Ήταν μια κοινότητα  που διοικητικά υπαγότανε[4] στο Μουτεσαριφλίκ (ι) της Νίγδης, μιας από τις οκτώ περιφέρειες της Καππαδοκίας, στο Καϊμακαμλίκ (ι) του Νεβ-Σεχίρ και στο μεγάλο  Βαλελίκ (ι) του Ικονίου που σύμφωνα με τον Π. Κοντογιάννη το μέγεθός του «…ισούται σχεδόν προς την παλαιάν Ελλάδα ολόκληρον, ηυξημένην κατά το ήμισυ αυτής…»[5]

Σύμφωνα, επίσης, με όλες τις υπάρχουσες πληροφορίες, επρόκειτο περί ενός ελληνόφωνου μικτού χωριού του οποίου ο αριθμός των κατοίκων της ήταν περίπου παρόμοιος σε όλους τους  ιστορικούς.

Την πρώτη μας, έστω και ελλιπή, πληροφορία, αντλούμε από τη μελέτη του  Οικουμενικού Πατριάρχη  Κύριλλου «Ιστορική Περιγραφή του εν Βιέννη Προεκδοθέντος Χωρογραφικού Πίνακος της Μεγάλης Αρχισατραπείας του Ικονίου» όπου αναφέρει επί λέξει ο Σεπτός Ιεράρχης.  «Προς βορράν του Χασά Κιόϊ (της Νάξου) 4 ώρας κείται χωρίον χριστιανικόν, Σουβερμέζ λεγόμενον, κοινώς Φλογετά….»,[6] χωρίς βεβαίως την παράθεση κανενός άλλου στοιχείου, πλην της επισημάνσεως πως επρόκειτο για μια περιοχή παντελώς άνυδρη.

Πληροφορία  που επαναλαμβάνεται πανομοιότυπα στην σελίδα 99 και χωρίς καμία άλλη προσθήκη στο βιβλίο του  Σινασίτη ιστορικού Ν. Ρίζου «Καππαδοκικά ήτοι Δοκίμιον ιστορικής περιγραφής της αρχαίας Καππαδοκίας και ιδίως των επαρχιών Καισαρείας και Ικονίου»

Στα 1895 ο ιατρός Συμεών Φαρασόπουλος, που καταγότανε από την Καππαδοκία, μας πληροφορεί  σε μελέτη του πως,  «…Η κοινότητα έχει 3200 κατοίκους…εκ των οποίων οι 2800 χριστιανοί»,[7] ενώ λίγο αργότερα, το 1897, ο Αναστάσιος Λεβίδης  μας γνωρίζει πως «…Κατοικούσι δε αυτή χριστιανοί ορθόδοξοι ομιλούντες την ελληνικήν παρεφθαρμένως…»[8]

Ο προαναφερόμενος αριθμός των κατοίκων της κοινότητος επαναλαμβάνεται και πάλι από τον Αρχέλαο Σαραντίδη στο βιβλίο του «Η Σινασός» σε έκδοση του 1899.

« Φλογητά. Κωμόπολις  γεωργική απέχουσα μίαν ώραν της Μαλακοπής, κατοικείται υπό 3.200 εξ ων οι 2800 είνε χριστιανοί ορθόδοξοι ελληνόφωνοι…»,[9]ενώ λίγο αργότερα, δηλαδή στα 1905, η κοινότητα θα πρέπει, σύμφωνα με την πληροφορία που καταγράφεται στο περιοδικό «Ξενοφάνης»[10] να είχε 2500 Έλληνες και 500 Τούρκους.

Σε μια διαφορετική προσέγγιση, πάλι, οι συντάκτες του μικρασιατικού ημερολογίου ο «Αστήρ» στα 1913, μεταξύ των άλλων αναφέρουν πως η κοινότητα των Φλογητών διαθέτει 600 σπίτια από τα οποία μόνο τα 70 ήταν μουσουλμανικά ενώ τα υπόλοιπα ορθοδόξων χριστιανών[11].

Τώρα, η πλέον σημαντική πληροφορία για την  πληθυσμιακή ανάπτυξη της περιοχής της Καππαδοκίας και κατά συνέπεια της κοινότητος των Φλογητών, δίδεται από τον αρμόδιο Πρόξενο της Ελλάδος  στην Κωνσταντινούπολη το 1916. Μεσούντος του πρώτου μεγάλου πολέμου και λίγο μετά την επανάσταση των Νεότουρκων και τις γενικές ανακατατάξεις στην απέραντη οθωμανική αυτοκρατορία, παρατηρεί, σημειώνει, και  μεταξύ των άλλων  καταγράφει χαρακτηριστικά στην επίσημη αναφορά του προς το ΥΠ.ΕΞ: «Η της Φλογητής χωρίου βορειοδυτικώς της Τροχού…ελληνόφωνος αριθμούσα περί τας 500 οικογενείας γεωργικάς ημετέρας παρά 50-60 Μωαμεθανικαίς…»[12]

Τέλος και στο σημείο αυτό παραθέτουμε τις  πληροφορίες που αντλήσαμε από δυο νεότερες και σύγχρονες ιστορικές πηγές.

Η πρώτη προέρχεται από το βιβλίο[13] των ιστορικών Μ. Μαραβελάκη- Α. Βακαλόπουλου οι οποίοι ασχολήθηκαν και κατέγραψαν πολλά για το «προσφυγικό πρόβλημα». Σύμφωνα, λοιπόν, μ’ αυτήν, τα Φλογητά, που απείχαν μόλις 5 χλμ από την Μαλακοπή, είχαν «500 ελληνόφωνες οικογένειες και 150 τουρκ. οικογένειες», χωρίς περαιτέρω διευκρινήσεις για καταγωγή κλπ.

Το επισημαίνουμε δε αυτό διότι, είναι καταγεγραμμένο, πως υπήρχανε πολλά τουρκόφωνα χριστιανικά χωριά στην περιοχή της Καππαδοκίας.[14]

Η δεύτερη προέρχεται από την ερευνήτρια Μαρία Ασβέστη. Σύμφωνα, λοιπόν,  με αυτήν,  στην καταγραφή –ανάλυση που κάμει για τις επαγγελματικές ασχολίες των κατοίκων της Καππαδοκίας, σημειώνει μεταξύ των άλλων πως, με βάση τους πίνακες των Ελλήνων που ήρθαν από την Τουρκία στην Ελλάδα το 1924, «…μετοίκησαν υποχρεωτικά από τα Φλογητά 546 ελληνικές οικογένειες με 2280 άτομα»[15]

Στο σημείο αυτό να σημειώσουμε πως οι αυξομειώσεις του πληθυσμού ήταν και αποτέλεσμα διαφόρων εξωγενών παραγόντων.

Για παράδειγμα, οι κατά καιρούς  «πιέσεις» προς τον χριστιανικό πληθυσμό, ο προσπορισμός του εύκολου χρήματος, το άνυδρο, άρα και εν πολλοίς ανεκμετάλλευτο της περιοχής,  οδηγούσαν προς την εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση, του νεαρού, κυρίως, πληθυσμού, με προορισμούς την Κωνσταντινούπολη, την Σμύρνη αλλά και τις Η.Π.Α[16].

Μάλιστα δε και σύμφωνα με τον γιατρό Συμεών Φαρασόπουλο ήταν αρκετοί ώστε επιθυμούντες να βοηθήσουν ουσιαστικά την ιδιαίτερή τους πατρίδα, συνέστησαν «αδελφότητα» που σκοπό ιερό είχε ακριβώς την συλλογή χρημάτων και την αποστολή τους για την κατασκευή διδακτηρίου, εκκλησιών κλπ

«Προ τινων ετών ήρξαντο οι κάτοικοι αυτής (Φλογητά) να μεταβαίνωσιν εις την Κωνσταντινούπολιν, ένθα συνέστησαν αδελφότητα…»[17]

Η αποδημία αυτή, όπως ήταν επόμενο, άφησε πίσω της την ερήμωση, η οποία με τη σειρά της επανατροφοδότησε μια νέα αποδημία σε τέτοιο σημείο, ώστε η εγκατάλειψη των χωριών ήτανε ορατή από τον ενεργό τους πληθυσμό.

 

 


Φλογητά

Φλογητά Καππαδοκίας

[1] Μπουντάκ Οβασί= πεδιάδα του Μπουντάκ. «Κατά την παράδοσιν ο Σεϊντί Μπατάλ Γαζή ( μουσουλμάνος ήρωας), κατά την εξάπλωσιν των Τούρκων  εις την περιοχήν του Ικονίου επολέμησε επί επτά έτη εναντίον των χωριών της περιοχής, αλλά δεν κατόρθωσε να τα καταλάβη. Δια τούτο είπε (μπουντάκ καλσίν μπουραντά) δηλαδή (ας μείνη και ένα κλαδί εδώ), υπονοώντας πως ο χώρος που κατέλαβε  είναι αρκετός και ας μείνει κάτι ελεύθερον» – «Οι προσφυγικές εγκαταστάσεις στην περιοχή της Θεσσαλονίκης» Μ Μαραβελάκη- Α Βακαλόπουλου σελ 54
[2] «Φλοϊτά, κωμόπολις κειμένη προς Δ. της Μαλακοπής και απέχουσα μίαν ώραν …» – «Τα Σύλλατα, μελέτη του νομού Ικονίου» Σ. Φαρασόπουλος,  σελ 62, 1895
[3] Τα τουρκικά ονόματα των προαναφερομένων χωριών είναι: Φλόγητά=Σου-βερμέζ, Μαλακοπή= Μελεγκόπ ή Ντερίνκουγιου, Ανακού=Ενεγί, Σύλλατα=Ζίλε, Λίμναι= Γκιολτζικ, Τροχός=Τιρχίν, Ποταμιά= Ορτάκιόϊ, Δήλα=Τηλ, Νάξος=Χασάκιοϊ
[4] «Μουτεσαριφλίκ αλλά και Σαντζάκι = διοίκηση, Καϊμακαμλίκ αλλά και Καζάς =υποδιοίκηση, Βαλελίκ= γενική διοίκησης, Μουδουρλίκ = δήμος, κωμόπολη» «Το μεταλλείο του Ταύρου» Κυρ. Χατζηκυριακίδη, σελ 47
[5] α-«Γεωγραφία της Μικράς Ασίας» Π. Κοντογιάννης σελ. 144 β-«Πόντος- Μικρά Ασία Θεσσαλονίκη» Κ.Ι.Θ.σελ.34 «Βιλαέτι Ικονίου: Με πέντε σαντζάκια, του Ικονίου(Κόνια), της Νίγδης (Νίγδε), του Πολυδώρου(Πουλτούρ), της Βάριδος( Σπάρτης), και της Αττάλειας (Ατάλια). Ο ελληνικός πληθυσμός αριθμούσε 180000 ψυχές, περίπου το 16.5% του πληθυσμού, με σημαντικές πόλεις: την Νεάπολη, την Μαλακοπή, τα Φλογητά…»
[6] Σελ.20
[7]  Συμ. Φαρασόπουλος «Τα Σύλλατα…» ό.π. σελ. 62
[8] Λεβίδης Αναστάσιος « Ιστορικόν Δοκίμιον περιέχον την θρησκευτικήν και πολιτικήν ιστορίαν την χωρογραφίαν  και αρχαιολογίαν της Καππαδοκίας» σελ 554
[9] Αρχελάου Σαραντίδου «Η Σινασός» σελ 124
[10] «Ξενοφάνης» Περιοδικό, τόμος τρίτος,  τεύχος πρώτο, Εν Αθήναις 1905 πίνακας «Επαρχία Ικονίου».
[11] «Αστήρ» Μικρασιατικό ημερολόγιο 1913 σελ 246
[12] Ι.Α.ΥΠ.ΕΞ. «Προξενική αναφορά για την Καππαδοκία» 1916
[13] Μ. Μαραβελάκη-Α. Βακαλόπουλου. «Οι προσφυγικές εγκαταστάσεις στην περιοχή της Θεσσαλονίκης» σελ. 28
[14] Το Ανταβάλ, για παράδειγμα, που ήτανε εξ ολοκλήρου Τουρκόφωνο Χριστιανικό χωριό ‘η ακόμη και η Λίμναι…
[15] Ασβέστη Μαρία. «Επαγγελματικές ασχολίες////////////» σελ. 99
[16] Ι.Α.ΥΠ.ΕΞ. «Προξενική αναφορά» ο.π. «Ικανοί των ενταύθα ομογενών (ομιλεί για τους Φλογητινούς) ξενιτεύονται εις την Κωνσταντινουπολιν, την Σμύρνην και αλλαχού…»
[17] Σ. Φαρασόπουλος «Τα Σύλλατα…» ο.π. σελ 63

Κωνσταντίνου Νίγδελη