Οι Έλληνες της Αργεντινής

Δρ. Xριστίνα Τσαρδίκος
Πηγή: ispania.gr

argentinaΗ πρώτη παρουσία των Ελλήνων στην Αργεντινή και γενικότερα στη Λατινική Αμερική συνδέεται άμεσα με τις πρώτες εξερευνητικές αποστολές στη Ν. Αμερική, αποστολές που οργανώθηκαν από τις μεγάλες ναυτικές δυνάμεις της εποχής.

Καθώς αναφέρει στα χρονικά του ο ιστοριογράφος των ταξιδιών του Κολόμβου, Βαρτολομέ δε Λας Κάσας, οι καραβέλες των εξερευνήσεων είχαν επανδρωθεί από δοκιμασμένους και έμπειρους θαλασσοπόρους όλων των προελεύσεων και κατά συνέπεια και από Έλληνες.

Πιθανολογείται ότι εξ’ αιτίας των δεινών του τουρκικού ζυγού, πολλοί Έλληνες ναυτικοί από την Κύπρο, την Κρήτη και τα Εφτάνησα και αλλά νησιά του Αιγαίου, που τότε τελούσαν υπό την ηγεμονία της Βενετίας και της Γένουας, αναγκάστηκαν να ζητήσουν προστασία και συγχρόνως απασχόληση από την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία, δυνάμεις που είχαν μεγάλους στόλους και προετοίμαζαν θαλάσσιες αποστολές για την ανακάληψη νέων θαλασσινών δρόμων για τις Ινδίες. Και που για το σκοπό αυτό είχαν ανάγκη να επανδρώσουν τις αποστολές αυτές από έμπειρους, φιλόδοξους και ριψοκίνδυνους ναυτικούς. Έτσι, στην τολμηρή περιπέτεια της ανακάλυψης και κατάκτησης του τότε Νέου Κόσμου, ενεπλάκησαν οι πρώτοι Έλληνες.

Στις αποστολές που ακολούθησαν τα ταξίδια του Κολόμβου (1492) για την εξερεύνηση του εσωτερικού των νέων χωρών και την αποίκηση τους –νομιμοποιώντας έτσι την ισπανική κυριαρχία– επανδρώνουν τα πληρώματα πολλοί Έλληνες, αρκετοί από τους οποίους έμελλαν στη συνέχεια να παραμείνουν μόνιμα στις νέες αποικίες και μάλιστα συχνά σε νευραλγικές θέσεις.

Ανατρέχοντας στις εθνικές ιστορίες της Αργεντινής, του Περού και της Χιλής, βρίσκουμε να αναφέρονται συχνά ονόματα που υποδηλώνουν ελληνική καταγωγή, σε έγγραφα και κείμενα της εποχής –από το 1500 μέχρι το 1800. Τα ονόματα αυτά είναι ενδεικτικά των τόπων προέλευσης των Ελλήνων. Έτσι συναντάμε τα επώνυμα Γραικός (Greco), Χανιώτης (de Candia, o Candiotis), Ροδίτης (Roditis) (Rodas) κ.λπ.

Οι πρώτοι Έλληνες της Αργεντινής

Το Κέντρο Ιστορικών Ερευνών της Αργεντινής –Centro Argentino de Estudios Historicos– βεβαιώνει ότι ένας από τους πρώτους “λευκούς” που πάτησε το πόδι του στην περιοχή της Αυτοκρατορίας των Ίνκας και μάλιστα έγινε δεκτός από τον Ίνκα Αταγουάλπα, είναι ο Έλληνας Πέτρος Χανιώτης, Pedro de Candia. Δεν αποκλείεται ο ίδιος να είχε και συμμετοχή στην κατάλυση της κυριαρχίας των Ίνκας μαζί με τους Ισπανούς εξερευνητές Αλμάγρο και Πισάρο, το έτος 1542.

Οι χρονικογράφοι της εποχής αναφέρουν Έλληνες που έφτασαν μαζί με τους πρώτους κατακτητές και έλαβαν μέρος στις εξοντωτικές επιχειρήσεις των Ινδιάνων, κατά την εξερεύνηση και κατάχτηση της νότιας ηπείρου, και οι οποίοι αργότερα ελαβαν μέρος στους αγώνες για την ανεξαρτησία.

Αναφέρεται ότι με την αποστολή του Αλβάρ Νούνιες Καβέσα δε Βάκα, ήταν και ο Έλληνας Γρηγόρης Χανιώτης, ο πρώτος Έλληνας που έφτασε στην Παραγουάη το έτος 1544. Στην ίδια ομάδα ανήκαν και ο Μιχάλης Χανιώτης, ο Στέφανος Σταματίου η Χανιώτης, ο Μιχαλάκης Γραικός και ο Πόλος Γραικός.

Ένας άλλος Έλληνας, ο Στέφανος Ροδίτης, ήρθε στην Αργεντινή με την αποστολή του Πέδρο δε Μενδόσα ο οποίος ίδρυσε το έτος 1536 την πόλη Σάντα Μαρία δε λος Μπουένος Άιρες, στο ίδιο σημείο που σήμερα βρίσκεται η πόλη Μπουένος Άιρες, πρωτεύουσα της Αργεντινής.

Ο Γιάννης Δημητρίου ήταν μέλος της αποστολής του Χερόνιμο Λουίς δε Καβρέρα, η οποία ίδρυσε την πόλη Κόρδοβα το 1573. Ας σημειώσουμε ότι ο Δημητρίου είναι απευθείας πρόγονος του Βαρτολομέ Μίτρε, που το έτος 1862 έγινε πρόεδρος της Αργεντινής.

Άλλοι δύο Έλληνες, ο Κορνάρος Γρέκος και ο Φραντσίσκος Άλμπο, με καταγωγή από τα Επτάνησα, ανήκαν στο πλήρωμα του μεγάλου εξερευνητού Μαγγελάνου το 1520. Τέλος, ο Ιωάννης Γεωργίου απο την Σάμο, ήταν βοηθος του πλοιάρχου Πιεδραβουένα, εξερευνητή της Παταγωνίας και της Γης του Πυρός.

Οι Έλληνες στους απελευθερωτικούς αγώνες της Αργεντινής

Οι Έλληνες ήταν παρόντες στους απελευθερωτικούς αγώνες της Αργεντινής, καθώς και στις προσπάθειες για την πολιτική οργάνωση της χώρας σαν ανεξάρτητο κράτος. Θα αναφέρουμε παρακάτω μερικές σημαντικές τέτοιες παρουσίες.

O Κωνσταντινος Σουβαϊλής, από την Τήνο, υπηρέτησε ναύτης στην Φρεγάτα Αλφόνσο, με την οποία έλαβε μέρος σε όλες της επιχειρήσεις εναντίον τον φεντεραλιστών από το 1851 έως το 1888, και έφτασε τον βαθμό του αντιπλοίαρχου.

Ο Γεώργιος Καρδάσης, από την πόλη Γουαλεγουάη, κατατάχτηκε στον επαναστατικό στρατό του στρατηγού Λαβάζε το έτος 1840.

Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει σε δύο Υδραίους μετανάστες και ναυτικούς που σήμερα τιμούνται σαν εθνικοί ήρωες της Αργεντινής. Ο (αργότερα) Υποναυάρχος Νικόλαος Γιώργος Κολμανιάτης απο την Ύδρα (Nicolas Jorge Colmaniatis), έφτασε στην Αργεντινή το 1811 όπου κατατάχτηκε στο πολεμικό ναυτικό σαν απλός ναύτης. Το έτος 1814 μάχεται ηρωικά με τον στόλο του στην ναυμαχία του Μαρτίν Γκαρσία. Σε όλη την σταδιοδρομία του έδειξε μεγάλες στρατιωτικές ικανότητες και αυτοθυσία, φτάνοντας στους ανωτέρους βαθμούς στης στρατιωτικής ιεραρχίας, πάντοτε επ’ ανδραγαθεία. Αποστρατεύτηκε το 1860, με το βαθμό του Υποναυάρχου αφού κυβέρνησε με επιτυχία και επιδεικνύοντας ιδιάιτερο ηρωισμό τα πλοία: Σαν Λουίς, το 1817, Χενεράλ Βαλκάρσε το 1826, Λα Εντρεριάνα το 1840, Λα Μολέσκα το1842, 25 δε Μάιο το 1844 και το πολεμικό Τσακαβούκο.

Ο άλλος φημισμένος Υδραίος είναι ο Μιχαήλ Σαμουήλ Σπύρου, που έφτασε στην χώρα το 1810 και πήρε αμέσως μέρος στην οργάνωση των ναυτικών δυνάμεων της επανάστασης, όπως και σε αρκετές ναυτικές επιχειρήσεις. Στην ναυμαχία Αρρόζο δε λα Τσίνα υπηρετούσε στην φελούκα του Καρμέν , όταν βρέθηκε κυκλωμένος απο τους Ισπανούς, μπροστά από το νησί Μαρτίν Γαρσία του Ρίο ντε λα Πλάτα. Τότε ο Σπύρου για να μην παραδοθεί, προτίμησε να ανατινάξει το πλοίο του στον αέρα μαζί με όλο του το πλήρωμα, βρίσκοντας ηρωικό θάνατο.

Οι Υδραίοι ναυτικοί αυτοί, με την τόλμη και γενναιότητα τους, έχουν κερδίσει μια μόνιμη θέση στην ιστορία της Αργεντινής. Στις 30 Αυγούστου του 1937, η πολεμική σχολή του Ναυτικού της Αργεντινής πήρε το όνομα του Nicolas JORGE, ενώ μια πολεμική φρεγάτα πήρε το όνομα του Σπύρου (ARA ESPIRO).

Το Μεταναστευτικό Ρεύμα στον 20º Αιώνα

Οι Έλληνες μετανάστες άρχισαν να φθάνουν στην Αργεντινή σε μικρές ομάδες μετά από το 1870, μια περίοδο που η χώρα κατέβαλε προσπάθειες να ελκύσει εργατικά χέρια. Οι περισσότεροι έφτασαν σαν μέλη πληρωμάτων καραβιών. Άλλοι έφθασαν στην χώρα εφοδιασμένοι με συμβόλαια εργασίας.

Οι περισσότεροι Έλληνες έφθασαν στη χώρα κατά την περίοδο 1890-1954 σε τρία ρεύματα: Το πλέον σημαντικό ήταν στο διάστημα 1890-1924. Στη συνέχεια ένα δεύτερο –μειωμένο– στο διάστημα 1924-1945 και ένα τρίτο –αυξημένο– στο διάστημα 1945-1954.

Δυστυχώς, στα αρχεία του Ινστιτούτου Μεταναστών, πολλοί Έλληνες εγγράφηκαν για διάφορους λόγους σαν Τούρκοι ή σαν Ιταλοί, και για το λόγο αυτό είναι σήμερα πολύ δύσκολο να υπολογισθεί ακριβώς ο αριθμός των Ελλήνων μεταναστών στη χώρα αυτή.

EllinesArgentina1Πάντως, θεωρείται ότι το 1970 υπήρχαν περίπου 40.000 Έλληνες στην Αργεντινή, ενώ σήμερα ο αριθμός αυτός εκτιμάται ότι φάνει στις 20.000. Πηγές της Ελληνορθόδοξης εκκλησίας τον ανεβάζουν σε 60.000, συμπεριλαμβάνοντας και πολίτες με πιο μακρινή ελληνική καταγωγή. Οι περισσότεροι ανήκουν σε 6-7 μεγάλες κοινότητες, 3 από τις οποίες στο Μπουένος Άϊρες και οι υπόλοιπες σε άλλες μεγάλες πόλεις. Υπάρχουν επίσης και άλλες μικρότερες κοινότητες, καθώς και πολλοί ομογενείς διεσπαρμένοι –απομονωμένοι και ξεχασμένοι– στην επαρχία. Βιβλιογραφία: 1. Silvio Leporo, Hector Maletta, “Imagen de una colectividad Dirección Nacional de emigraciones en La república Argentina”, 1987. 2. Alcibiades Lappas, “Los griegos de la Poblacion Argentina”, 1983. 3. Kitroeff, Alexander, “Griegos en América”, 1992. 4. Corral, Julio Cesar et al, “La inmigracion en la Argentina”, 1982.

[1] Σημείωση:

Στo Buenos Aires υπάρχουν οι εξής ελληνικές εκκλησίες:

  • Η κοίμηση της Θεοτόκου (Julián Alvarez 1030 Capital),
  • ο Άγιος Νικόλαος (Ravanal 1418 Capital),
  • οι Άγιοι Ταξιάρχες (Azopardo 150, Remedios de Escalada, Prov. Bs. As.) και
  • ο Άγιος Κωνσταντίνος και Αγία Ελένη (Berisso Prov. de Bs. As).

Οι δύο τελευταίες δεν έχουν σήμερα εφημέριο. Υπάρχουν και άλλες εκκλησίες στην υπόλοιπη Αργεντινή, που και αυτές στερούνται ιερωμένων… Στο Buenos Aires έχει έδρα η Ορθόδοξη Εκκλησία του Buenos Aires και Νοτίου Αμερικής (Lerma 260 Capital). Ο Αρχιεπίσκοπος σήμερα είναι ο κ. Ταράσιος.

Βιβλιογραφία:

1. Silvio Leporo, Hector Maletta, “Imagen de una colectividad Direccion Nacional de emigraciones en La republica Argentina”, 1987.
2. Alcibiades Lappas, “Los griegos de la Poblacion Argentina”, 1983.
3. Kitroeff, Alexander, “Griegos en America”, 1992.
4. Corral, Julio Cesar et al, “La inmigracion en la Argentina”, 1982.

 

Θέατρο από Έλληνες της Αργεντινής – 2003

[vsw id=”7v9vH1FLNmM” source=”youtube” width=”650″ height=”440″ autoplay=”no”]

 

“Ένα μπακάλικο γεμάτο αναμνήσεις”

Σμύρνη, καυτός Αύγουστος 1922… και ένα ιστορικό που διαγράφεται στη μνήμη χιλιάδων ανθρώπων. Αυτών που επέζησαν.

Το βιβλίο «Ένα μπακάλικο γεμάτο αναμνήσεις» της Άννας Αντωνιάδη-Τσάτσαρη (βλ. εικόνα εξωφύλλου πιο πάνω), αποτελεί μια προσωπική ιστορία που ξεκινάει με ολοζώντανες παιδικές μαρτυρίες ενός αγοριού που ξέφυγε από το μένος της καταστροφής κι ενός κοριτσιού που μεγάλωσε με τις ίδιες εξιστορήσεις.

Μια αληθινή ιστορία γεμάτη ειλικρίνεια την οποία η εγγονή του Παύλου Αετόπουλου μεταφέρει με παραστατικό τρόπο σ’ όλους εμάς. Αναφέρεται στο δράμα ενός ξεριζωμού από τα πάτρια εδάφη όπου έζησαν χιλιάδες χρόνια αυτές οι οικογένειες κι εξιστορεί την εγκατάσταση στη νέα πατρίδα μέσα από προσωπικές εμπειρίες. Αποτελεί το βιβλίο μια κατάθεση ψυχής γεμάτη συγκίνηση και ανθρωπισμό. Το σπίτι, η οικογένεια, το μπακάλικο του παππού και τα παιδικά εκείνα χρόνια, έμειναν μνήμες ανεξίτηλες για τη συγγραφέα.

Πλούσιο σε φωτογραφικό υλικό από τη Σμύρνη και τις γειτονιές των παιδικών χρόνων της ίδιας στη νέα πατρίδα, παρουσιάζει επίσης την έκδηλη αγάπη για τους προγόνους, τον παππού και τη γιαγιά, την ιστορία και την αγνότητά τους.

Το φωτογραφικό υλικό που ακολουθεί είναι παρμένο από το ίδιο το βιβλίο και τις φωτογραφίες που διαλέξαμε. Δείχνει το πριν και το μετά της Σμύρνης στις αρχές του 20ου αιώνα, καθώς και μαρτυρίες για την εγκατάσταση της συγγραφέα στη νέα πατρίδα. Τα αθώα παιδικά χρόνια και τα αξέχαστα γηρατιά που έφυγαν μα ποτέ δεν ξεχάστηκαν…

 

Αρχίζουμε με φωτογραφίες πριν τον ξεριζωμό και την άποψη της πόλης και των περιοχών της.

Smyrni-prin

Συνεχίζουμε με φωτογραφίες από την εγκατάσταση μετά τον ξεριζωμό

Smyrni-meta

Κατόπιν ακολουθούν δυο βίντεο από τις ομιλίες κατά την παρουσίαση και την ίδια τη συγγραφέα να μιλά με σθένος για το βιβλίο της.

[vsw id=”pl-msfgasUg” source=”youtube” width=”600″ height=”400″ autoplay=”no”]

[vsw id=”ea3-4Twkx0k” source=”youtube” width=”600″ height=”400″ autoplay=”no”]

Τέλος το βιβλίο όπως εκδόθηκε και παρουσιάστηκε. Διαβάστε το ξεφυλλίζοντας τις σελίδες του σαν να το κρατάτε στα χέρια σας. Μια ασήμαντη προσφορά από τις “Μνήμες” προς τις μνήμες όλων μας.

Ιάκωβος Γαριβάλδης
για τις «Μνήμες – Αλησμόνητες πατρίδες» όλων μας
Μάρτιος 2012

Τελικά ένα ποίημα τιμής από τη συγγραφέα του βιβλίου

Παππού μου και γιαγιά,
Μάνα μου και πατέρα,
και ρίζες μου μικρασιάτικες μεγάλες,
ποτέ σας δεν θα βγείτε από τον νου και την καρδιά,
στο αίμα μου κυλάτε…
μαζί μου θα σας έχω όπου κι πάω κι όπου σταθώ,
και στις επόμενες γενιές για σας θα ‘χω να λέω…

Ότι ήρθατε άρχοντες από τον τόπο σας
σε άλλη γη που την κάνατε πατρίδα,
ότι εσείς με μάθατε τι εστί να είσαι περήφανη και ελληνίδα,
εσείς με μάθατε να δίνω και να παίρνω την λύπη με χαμόγελο και με
σμυρνέϊκα τραγούδια τον πόνο και την θλίψη να χαϊδεύω…

Εσείς με μάθατε ψηλά να έχω το κεφάλι..
ήθος, τιμή, πατρίδα …
να είναι στο βίο μου αρχές και όχι μόνο στα βιβλία.

Το παρελθόν μου είναι η μνήμη μου κι ο φάρος για το μέλλον!
για αυτούς που θα’ ρθουνε και θα ρωτούν ποιες είναι οι ρίζες οι δικές τους…
θα είμαι τότε εγώ εκεί. μικρασιάτισσα  σ’αυτήν μου την καταγωγή για να τους πω..

Εκείνων των ηρώων μας την ιστορία..
για την Σμύρνη, τα Βουρλά, το Αϊβαλί,  και το Ντεμίσι, την Συνασσό, τα Φαράσσα, τ’Αλάτσατα, την Πέργαμο , την Πόλη και την μνήμη τους που ζωντανή θα μείνει, κανένας να μην σβήσει…

Παππού μου και γιαγιά και ρίζες μου μεγάλες,
γίνατε δέντρα δυνατά, με στιβαρά κλωνάρια και τα κλαδιά απλωθήκαν και κάναν παρακλάδια…
κι οι ρίζες μεγάλωσανε και πιάσανε το χώμα, τόσο πολύ,
που ποτέ πια αγαρινός δεν θα μπορέσει να τις βγάλει..
ούτε ανθέλληνας κανείς στο αίμα το μικρασιάτικο μικρόβιο και μίασμα να βάλει..
Ποτέ!!!!!

Άννα Αντωνιάδη Τσάτσαρη[ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ]
Ελευσίνα
(05/04/2012)

Παναγή ή Μπανάϊ

 Το βουνό της Παναγιάς ή Παναγή ή Μπανάϊ στα Λίμνα Καππαδοκίας

Πρόκειται περί ενός λόφου δυο στρεμμάτων περίπου και ύψους 600- 700 μέτρων, λίγο πιο έξω από την κοινότητα στη μέση του κάμπου, πάνω στον οποίο ήταν το μικρό εκκλησάκι της Παναγιάς. Κατά την παράδοση οι χριστιανοί στα χρόνια τα παλιά θέλοντας να τιμήσουν την Παναγιά και μη βρίσκοντας περίοπτο θέση για τη χάρη της, κατασκεύασαν τούτο τον λόφο φέρνοντας χώμα από παντού… πάνω του δε έκτισαν το εκκλησάκι της για να βλέπει όλο τον κόσμο.[1]

Να επισημάνουμε όμως πως για την  ονομασία της εκκλησιάς υπάρχει σοβαρότατη διάσταση μεταξύ των πληροφορητών. Κάποιοι ισχυρίζονται πως το μικρό εκκλησάκι, το οποίο ειρήσθω εν παρόδω χωρούσε μόλις και μετά βίας 4-5 ανθρώπους  και το «κτίσιμό της  ήταν σαν φούρνος με ξεροντούβαρα και χωρίς πολλές εικόνες.  Ήταν του Μιχαήλ Αρχαγγέλου… Γινότανε  μάλιστα  μεγάλο πανηγύρι στις 8 Νοεμβρίου κάθε χρόνο και ερχότανε χριστιανοί και από τα γύρω χωριά… με ένα γλέντι που διαρκούσε  όλη μέρα με χορούς και τραγούδια…».[2]

Κάποιοι άλλοι πάλι ισχυρίζονται πως η εκκλησιά της δικής τους εποχής δεν είχε καμία σχέση με την παλιά εκκλησιά και ότι αυτή ήταν ένα κομμάτι μιας μεγάλης εκκλησιάς που κάποτε χάλασε… γεγονός που αποδεικνύεται, κατ’ αυτούς, από τα πολλά χαλάσματα που ήταν σωρευμένα.[3]

Πως στο πανηγύρι  γινότανε μεγάλο κουρμπάνι[4]με την εκκλησιαστική επιτροπή να σφάζει πάνω από τριάντα πρόβατα και πέντε -έξι γελάδια… γιατί η συμμετοχή του κόσμου ήταν τεράστια και μαζική μαζί και με το μουσουλμανικό στοιχείο που έσπευδε αφενός να απολαύσει τα προσφερόμενα, αλλά να συμμετάσχει στη χαρά και τα δρώμενα.

Συνηθιζόταν, επίσης, πολλές γυναίκες να κοιμούνται την παραμονή του αγίου εκεί, αλλά και να γίνεται σχετική δημοπρασία με  πλειοδοσία, για τη μεταφορά των εικόνων από το χωριό ψηλά πάνω στο λόφο.[5]

Στο κέντρο του λόφου, επίσης, υπήρχε μια παράξενη κατασκευή. Μια μαρμάρινη κολώνα  δυο μέτρα ύψος και μια διάμετρο. Στη μέση της υπήρχε μια τρύπα για να μπαίνει το κοντάρι μιας σημαίας. Κατά τους πληροφορητές μάλλον θα πρέπει να ήταν φυλάκιο- παρατηρητήριο στα χρόνια τα παλιά για την προστασία των κατοίκων της κοινότητας από τις επιδρομές των ληστών… Ο εντεταλμένος κάτοικος- φύλακας μόλις αντιλαμβανότανε οποιαδήποτε ύποπτη κίνηση  και αλλά σε κάθε περίπτωση κινδύνου, τοποθετούσε το κόκκινο μπαϊράκι, σήμα κινδύνου ορατό από μεγάλες αποστάσεις, με το οποίο ειδοποιούσε τους εργαζομένους στα χωράφια, στις πλαγιές των βουνών, μέσα στην κοινότητα… οι οποίοι έσπευδαν να κρυφθούν στα κελέρια της περιοχής.

Πάντως και σε κάθε περίπτωση αποτελούσε ιδανικό παιδότοπο για τους μικρούς και τις μικρές της κοινότητας, παιδιά χριστιανών μα και μουσουλμάνων, που αντάμα και μαζί   έκαμναν κατρακύλες… ανεβαίνοντας  ψηλά και τσουλούσαν έτσι απλά με αυτοσχέδιες σκάφες χωρίς να πάθουν τίποτε.

Το βουνό της Παναγιάς ή Παναγή ή Μπανάϊ.
το βουνό της Παναγιάς ή Παναγή ή Μπανάϊ.

 

Gölcük kasabasının yanında ve ovanın ortasında olan tepe üstünde bulunan Panaya(Meryem Ana) bir küçük Kilisesi namından dolayı “Banay yada Panayı yada Panaya tepesi” tabir edılmektedir.

Eski Gölcük’lü Rumların çoğuları söyleridi ki, önceden bahsi eden Kilise, 1924 senesine kadar, çok ufak bir Kilise ya da büyük bir eski Kilisenin parçası, kısmı iken eski zamanlarda anlatılan küçük Kilise yerinde büyük ve güzel bir Kilise varıdı. Bu büyük Kilise bir zamanlar yıkılıp harap olmuştur. Kalıntıları Mübadeleye kadar tepe üstünde görünmekteydi. Tepe çocuk bir yeriydi ve üstünde Rum ve Türk çocukları haraplar arasında oynamaktaydı.

Mübadeleden evvel her sene, Kasım’ın 8’de, Panayır icra edilerek, Gölcük’lülerden gayrı, çevre komşu köylerden çok ziyaretçi gelmekteydi. O günde otuz koyun kadar ve 5 öküz kadar kurban edilmekteydi. Sabahtan geceye kadar türkü, halay ve oyunlarla Hıristiyanlarla Müslümanlar bir büyük eğlence yapmaktaydı.

Eski zamanlarda tepede iki metre yüksek bir direk varıdı ve orda günün bir bekçisi oturmaktaydı. Bekçi tehlıke kokusu alırsaydı bir kırmızı bayrağı tehlike işareti olarak direk üstünde çekeridi ve hemen ovada ve tarlalarda çalışan ahali korunar ve yeraltına saklanarıdı.

Απόδοση στη Τουρκική

Θανάσης Παπανικολάου


[1] Μαρτυρία Αναστασίας Προδρόμου, ό.π. σ. 147 «Από κεί ψηλα έβλεπες τη Μαλακοπή, το Αντρολός, το Τριχίν….».

[2] Σημ: το άμεσο ερώτημα που τίθεται είναι πώς τότε ονομαζότανε το βουνό της Παναγιάς ή  Παναγή.

[3] Μαρτυρία Κοσμά Σεραφειμίδη, ό.π. σ. 154 «Η εκκλησιά ήταν χαλασμένο. Το μέρος που στέκουν τα ντουβάρια ήταν πέντε έξι μέτρα και δυο μέτρα ύψος. Το άλλο γκρεμισμένο. Μεγάλο εκκλησιά θα ήταν. Οι πεσμένες πέτρες  θα ήταν 50 κάρα, διότι γύρω- γύρω έχει πέτρες εδώ και κει».

[4] Κουρμπάνι =φαγητό θυσίας

[5] Μαρτυρία Νεόφυτου Αποστολίδη, ό.π. σ. 152 «Έπαιρναν τις εικόνες του χωριού, ανέβαιναν πάνω. Κάνανε δημοπρασία . Όποιος δώσει περισσότερα έπαιρνε την εικόνα. Δεν γινότανε δική του. Θα την έπαιρνε και θα την κατέβαζε κάτω…».

Κωνσταντίνος Νίγδελης

 

Προύσα ή Προύσσα-Bursa

 

Προύσα ή Προύσσα

Bursa

Πρωτεύουσα της ομώνυμης Περιφέρειας Προύσης στη Βορειοδυτική Τουρκία, η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας με πληθυσμό περίπου 2.500.000 κατοίκων.

Παλαιά πόλη, κτισμένη αρχικά στην Κίο, δόθηκε από τον Φίλιππο τον Ε΄ της Μακεδονίας στον Βασιλέα Προύσιο της Βιθυνίας ως δώρο για την προσφερθείσα βοήθειά του εναντίον της Περγάμου και της Ηρακλείας, ο οποίος με τη σειρά του τη μετονόμασε σε Προύσα.

Προύσα ή Προύσσα
Προύσα ή Προύσσα

Στο διάβα του χρόνου εξελίχθηκε σε μεγάλη και σημαντική πόλη τόσο στα χρόνια του βυζαντίου όσο και κατά τη διάρκεια της οθωμανικής περιόδου και μάλιστα αναδείχθηκε, μετά το 1326, σε πρωτεύουσα της οθωμανικής αυτοκρατορίας…

Σήμερα η πόλη είναι γνωστή για τα χιονοδρομικά κέντρα του όρους Όλυμπος-Uludag, τα μαυσωλεία των Οθωμανών Σουλτάνων, την εύφορη πεδιάδα που την περιβάλλει, αλλά και την ιδιαίτερη θέση της στη γαστρονομία της γείτονας χώρας.

Φυσικά είναι γνωστή για το Iskender kebap – (πήρε το όνομα από τον δημιουργό του φαγητού Ισκεντέρ Ισκεντέρογλου), τα  kestane sekeri-ζαχαρωμένα κάστανα κλπ…

Από τα πλέον σημαντικά αξιοθέατα μνημεία είναι:

Το μεγάλο τζαμί

Είναι το μεγαλύτερο τζαμί στην Προύσα και αποτελεί ορόσημο της πρώιμης οθωμανικής αρχιτεκτονικής, με αρκετά στοιχεία από την αρχιτεκτονική των Σελτζούκων. Χτίστηκε με εντολή του Σουλτάνου Βαγιαζίτ Α μεταξύ 1396 και 1400 από τον αρχιτέκτονα Ali Neccar. Πρόκειται για ένα μεγάλο και ορθογώνιο κτίσμα, που περιλαμβάνει 20 τρούλου… έχει δυο μιναρέδες και 192 μνημειακές επιγραφές από Οθωμανούς καλλιγράφους που κοσμούν το εσωτερικό του.

Πράσινο Τζαμί

Το Πράσινο Τέμενος, γνωστό και ως Τέμενος του Μωάμεθ Α’, βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της πόλης, καταλαμβάνοντας το μεγαλύτερο μέρος του κτιριακού συγκροτήματος Külliye. Χτίστηκε μεταξύ 1419 και 1421 από τον αρχιτέκτονα Vezir Haci Ivaz Πασά και αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα οθωμανικής αρχιτεκτονικής. Εντός του κτιριακού συγκροτήματος υπάρχει και το μαυσωλείο του Μωάμεθ Α’ Τσελεμπή, του επονομαζόμενου Yesil Türbe. (Πράσινος Τάφος)

 

 

 

Επεξεργασία Λευκώματος Μνήμες Αλησμόνητες Πατρίδες

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Περιοχή Προύσας
    Καταγραφή αυθεντικών μαρτυριών από περιοχές Προύσας (Bursa στα Τουρκικά) Ο κατάλογος εμφανίζεται αλφαβητικά ανάλογα με το όνομα της περιοχής της Προύσας καθώς και το όνομα του ατόμου που έκανε την καταχώρηση εκ μέρους της οικογένειας. Παρακαλούμε τους αναγνώστες να παροτρύνουν κι άλλους συμπολίτες τους πρόσφυγες να καταγράφουν εδώ εμπειρίες και άτομα που γνωρίζουν ή είναι συγγενείς μαζί τους. Κάλλιστα μπορείτε να καταχωρήσετε και φίλες οικογένειες τις οποίες γνωρίζετε, όμως σε τέτοια περίπτωση παρακαλούμε να διασταυρώνετε τις πληροφορίες για να σιγουρευτούμε πως δεν είναι λανθασμένες.
  2. Προύσα ή Προύσσα-Bursa
    Πρωτεύουσα της ομώνυμης Περιφέρειας Προύσης στη Βορειοδυτική Τουρκία, η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας με πληθυσμό περίπου 2.500.000 κατοίκων. Παλαιά πόλη, κτισμένη αρχικά στην Κίο, δόθηκε από τον Φίλιππο τον Ε΄ της Μακεδονίας στον Βασιλέα Προύσιο της Βιθυνίας ως δώρο για την προσφερθείσα βοήθειά του εναντίον της Περγάμου και της Ηρακλείας, ο οποίος με τη σειρά του τη μετονόμασε σε Προύσα.
  3. Βελετλέρ, Τρίγλια - μέρος 8
    Το χωριό αυτό βρίσκεται σε απόσταση είκοσι λεπτών περίπου από την Τρίγλια, στο δρόμο που οδηγεί από το Γιαλί-Τσιφλίκ στο Αναφόρι και Ντερίκιοι. Απέχει μια ώρα με τα πόδια από τη θάλασσα, μιάμιση ώρα από τη Ν. Τρίγλια, και δύο ώρες από τα Μουδανιά επίσης με τα πόδια. Το χωριό βρίσκεται πάνω σε ύψωμα. Στα πόδια του υψώματος εκτείνεται εύφορος κάμπος...
  4. Διακεκριμένοι Τριγλιανοί - Τρίγλια, μέρος 5
    Πολλοί Τριγλιανοί µε διαφορετικό τρόπο ο καθένας τους βoήθησαν τους συγχωριανούς τους, άλλοι στην παλιά Τρίγλια και άλλοι στη Νεα Τρίγλια. Εξέχουσες προσωπικότητες ήταν: ο Διόδωρος, μητροπολίτης Σισανίου, Ιωαννίκιος επίσκοπος Δεσκάτης, Μιλτιάδης Παπαλεξανδρής, δάσκαλος, Τρύφων Ευαγγελίδης, φιλόλογος, οι γιατροί Ιωάννης Τσιβάνης, Βασίλειος Βασιλειάδης, Ανέστης Τσίτερ και Ιωάννης Κρυσταλλίδης, ο Ιωάννης Σάπαρης, μεγαλέμπορος, Χρυσόστομος Ευστράτιος, Χρυσόστομος και Νικόλαος Καβουνίδης, οικογένεια εφοπλιστών.
  5. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 2
    Η Τρίγλια της Μ. Ασίας βρίσκεται βορειοανατολικά και στα δεξιά αυτού που εισέρχεται στον κόλπο της Κίου. Είναι κτισµένη πάνω σε δυο αντικριστούς λόφους. Ο ένας λόφος ονοµαζόταν λόφος Σταυροπηγής και ο άλλος, άγριος και απότοµος, ύψους 500 µ. περίπου, επειδή ήταν γεµάτος φωλιές κοράκων και γλάρων, ονοµαζόταν Κορακοφωλιά. Το 1915 είχε 3000 περίπου κατοίκους.
  6. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 1
    Στις ανασκαφές που έγιναν το 1853 στην Ακρόπολη των Αθηνών βρέθηκε μια πλάκα. Εκεί αναφέρεται και κάποια πόλη με το όνομα Βρύλειο. Από το εύρημα αυτό πληροφορούμαστε ότι το Βρύλειο ήταν ελληνικό, χτίστηκε περίπου το 500 ή το 487 π.Χ. και έγινε σύμμαχος των Αθηναίων για να προφυλαχθεί από τις επιθέσεις των Περσών. Οι περιγραφές των αρχαίων για την τοποθεσία του Βρυλείου –αναφέρονται ως κοντινές πόλεις η Σιγή (Σιγείς), η Κίος (Κιανοί), με τις οποίες γειτονεύει και η Τρίγλια της Μ. Ασίας- οδηγούν τον Τριγλιανό φιλόλογο Τρύφωνα Ευαγγελίδη στο συμπέρασμα ότι η Τρίγλια βρισκόταν στην περιοχή του αρχαίου Βρύλειου.
  7. Οι Ένοχοι - κεφάλαιο 1
    Στις 3 Φεβρουαρίου 1451, τα ανάκτορα του Μουράτ του δεύτερου στην Αδριανούπολη ήταν καταστόλιστα και άστραφταν απ’ την πολυτέλεια και τη μεγαλοπρέπεια. Έλαμπαν απ’ τις χρυσοκέντητες φορεσιές των αυλικών και χίλια χρώματα αντανακλούσαν απ’ τα διαμάντια και τα ακριβά πετράδια, που στόλιζαν τις αστραφτερές στολές του σουλτάνου και των μεγιστάνων της αυλής του. Ήχοι ανατολίτικης μουσικής, κύμβαλα και ζουρνάδες αντηχούσαν στους χρυσοστόλιστους οντάδες του σεραγιού.
  8. Αρτάκη
    Η συλλογή του ιστορικού και λαογραφικού υλικού που παρουσιάζεται στην παρούσα εργασία ξεκίνησε γύρω στο 1995 και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Περιλαμβάνει αποσπάσματα από συνεντεύξεις προσφύγων πρώτης και δεύτερης γενιάς που παρουσιάζονται κάθε φορά στο σχετικό κεφάλαιο ή παράγραφο, όπως η ζωή στις αλησμόνητες πατρίδες και τα πρώτα χρόνια της προσφυγιάς, παραμύθια, τραγούδια κ.λ.π.