Νίγδη Καππαδοκίας 1909

NIGDI_n

Τόσο παλιές, όσο και όμορφες φωτογραφίες από τη Νίγδη της Καππαδοκίας.

Nigdi

Αρχείο Κωνσταντίνου Νίγδελη

Τραμ

Χάρτης γραμμών του τραμ

Τραμ Θεσσαλονίκης

Φωτογραφίες των αρχών του 20ου αιώνα με τη λήψη τους να έγινε σε διάφορα τμήματα της πόλης.

Τα πρώτα ιππήλατα τραμ δρομολογήθηκαν το 1893 και ηλεκτροδοτήθηκαν το 1908.

Στη μεγάλη τους ακμή οι τροχιόδρομοι κάλυπταν μεγάλο μέρος της πόλης, περίπου 25 χιλιομέτρων διαθέτοντας πάνω από 100 συνολικά βαγόνια.

Τραμ

Αψίδα με τραμ
Αψίδα με τραμ
Αψίδα με ηλεκτροκίνητα τραμ
Αψίδα με ηλεκτροκίνητα τραμ
Εγνατία οδός με τραμογραμμές
Εγνατία οδός με τραμογραμμές
Ιππήλατα τραμ
Ιππήλατα τραμ
Αψίδα και τραμ
Αψίδα και τραμ
Ιππήλατα τραμ στο Λ. Πύργο
Ιππήλατα τραμ στο Λ. Πύργο
Αψίδα με τραμ
Αψίδα με τραμ
Ιππήλατα τραμ στην Προκυμαία
Ιππήλατα τραμ στην Προκυμαία
Γκραβούρα άποψης της πόλης επί Τουρκοκρατίας
Γκραβούρα άποψης της πόλης επί Τουρκοκρατίας
Τραμ στην Προκυμαία
Τραμ στην Προκυμαία
Ιππήλατα τραμ στην Προκυμαία
Ιππήλατα τραμ στην Προκυμαία
Ηλεκτροκίνητα τραμ στην Προκυμαία
Ηλεκτροκίνητα τραμ στην Προκυμαία
Χάρτης γραμμών του τραμ
Χάρτης γραμμών του τραμ
Τσιμισκή
Τσιμισκή

Το δίκτυο των γραμμών που χρησιμοποίησε το ηλεκτροκίνητο τραμ δεν ξεπερνά εκείνο του ιππήλατου. Έτσι, οι βασικές γραμμές για αρκετά χρόνια θα παραμείνουν οι εξής:
α) Ντεπώ – Βασιλίσσης Όλγας – Λευκός Πύργος – Παραλία – Πλατεία Ελευθερίας
β) Ντεπώ – Βασιλίσσης Όλγας – Εθνικής Αμύνης – Εγνατία – Βαρδάρη, που διακλαδωνόταν μετά για Παλαιό Σταθμό ή συνέχιζε για Μπεχτσινάρ.

Το Ελληνικό Κράτος αναγκάζεται δύο φορές (1919 και 1924) να επιτάξει την ΕΤΗΘ, γιατί τα παράπονα των πολιτών διογκώνονται. Αυξάνονται τα κινητήρια οχήματα σε 50, που κυκλοφορούσαν και με δεύτερο ρυμουλκούμενο όχημα.

Το 1924 η Εταιρεία αναλαμβάνει την εκμετάλλευση της νέας γραμμής Ντεπώ – 25ης Μαρτίου – Χαριλάου. Υποχρεώνεται, ακόμη, να κατασκευάσει μια νέα γραμμή 2,5 χιλιομέτρων από το Σιντριβάνι στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο, που λειτουργεί από το 1927. Την ίδια χρονιά καταργείται η γραμμή της παραλίας και το τραμ μεταφέρεται μέσω Διαγωνίου στην Τσιμισκή και μέχρι τη Βενιζέλου.

Εν τέλει, στις 27 Σεπτεμβρίου 1940, ο Ιωάννης Μεταξάς αναγκάζεται να εξαγοράσει την Εταιρεία. Στο κράτος παραδίδονται 102 οχήματα τραμ (τα 51 ρυμουλκά) και η Κρατική Εκμετάλλευση Τροχιοδρομικών Θεσσαλονίκης (ΚΕΤΘ) είναι γεγονός, ενώ ο τομέας φωτισμού περιέρχεται στη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ).

Παρ’ όλα αυτά η λειτουργία του Τραμ δεν επιβιώνει και το 1957 εκτελείται το τελευταίο δρομολόγιο.

Την τελευταία δεκαετία έχουν εκφραστεί αρκετές σκέψεις για την επαναφορά του τραμ στη Θεσσαλονίκη, είτε μέσω του Στρατηγικού Σχεδίου Υποδομών-Μεταφορών (2011) είτε μέσω της Γενικής Κυκλοφοριακής Μελέτης Θεσσαλονίκης (2000)[1], χωρίς να έχει ξεκαθαριστεί ποιες γραμμές θα πραγματοποιηθούν.

Από τις Μνήμες – αρχείο Κωνσταντίνου Νίγδελη
Μερικές πληροφορίες αντλήθηκαν από τη Wikipedia


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Αψίδες Θεσσαλονίκης
    Ο Διοκλητιανός δύο χρόνια μετά την ανάρρησή του στο θρόνο της Ρώμης πήρε ως συνάρχοντα το Μαξιμιανό και επτά χρόνια αργότερα, στις 21 Μαΐου 293 το Γαλέριο και τον Κωνστάντιο το Χλωρό, ως Καίσαρες. Ο Κωνστάντιος ο Χλωρός είναι ο πατέρας του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Έτσι ιδρύθηκε η λεγόμενη Πρώτη Τετραρχία και η αυτοκρατορία μοιράστηκε σε τέσσερα τμήματα. Ο Γαλέριος ήταν διοικητής του τμήματος εκείνου στο οποίο συμπεριλαμβανόταν και η ελληνική χερσόνησος. Ως έδρα του είχε ορίσει το Σίρμιο της Πανονίας, τη σημερινή Μητροβίτσα στη Σερβία, αργότερα όμως προτίμησε τη Θεσσαλονίκη.
  2. Απελευθερωση της Θεσσαλονικης
    Στις 5 το πρωί της 26ης Οκτωβρίου ο Σεφίκ Πασάς επέστρεψε φέρνοντας την απάντηση του Ταχσίν Πασά, ο οποίος δεχόταν όλους τους όρους εκτός από την παράδοση του Καραμπουρνού και της διατήρησης υπό τα όπλα 5.000 ανδρών για τη προστασία των αόπλων αιχμαλώτων του.
  3. Αχειροποίητος
    Η Αχειροποίητος, ο μεγάλος ναός της Παναγίας, ιδρύθηκε στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και λίγα μέτρα βορειότερα από τη μεγάλη Λεωφόρο της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης, περίπου στη συμβολή των σημερινών οδών Εγνατίας και Αγίας Σοφίας. Το κτίσμα ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής με νάρθηκα και υπερώα, και απολήγει σε μεγάλη ημικυκλική αψίδα στα ανατολικά.
  4. Μπέη Χαμάμ
    Όπως μας πληροφορεί η κτητορική επιγραφή στα αραβικά επάνω από την είσοδό του χτίστηκε στα 1444 από τον Σουλτάνο Μουράτ Β΄, που ήταν γνωστός περισσότερο με τον τίτλο του Μπέη. Πρόκειται για το πρώτο οθωμανικό λουτρό που χτίστηκε στη Θεσσαλονίκη και το μεγαλύτερο που σώζεται σήμερα στην Ελλάδα.
  5. Μητρόπολη Θεσσαλονίκης
    Ο ναός του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά βασίζεται αρχιτεκτονικά στον βυζαντινό οκταγωνικό τύπο· παράλληλα, διαθέτει νεοκλασικά και νεορωμανικά μορφολογικά στοιχεία, ακολουθώντας την τάση του εκλεκτικισμού που χαρακτήριζε την αρχιτεκτονική της Θεσσαλονίκης στον 19ο αιώνα. Ο κυρίως ναός έχει σχήμα εγγεγραμμένου ισοσκελούς σταυρού και καλύπτεται από μεγάλο τρούλο, ενώ τέσσερα ψηλά και ραδινά κωδωνοστάσια καταλαμβάνουν τις γωνίες του οικοδομήματος.
  6. Γυναίκα της Θεσσαλονίκης
    Για τη θέση της γυναίκας στο διάβα του χρόνου γνωρίζουμε αρκετά. Παρακολούθημα του ανδρός, βρίσκονταν σχεδόν πάντοτε στη μεγαλοπρέπεια της σκιάς του. Ή σχεδόν πάντοτε, εκτός από ορισμένες απειροελάχιστες χρονικές- ειδικές εξαιρέσεις, φωτεινές είναι αλήθεια, που και αυτές χαμήλωσαν υπό την πίεση της κυρίαρχης ιδεολογίας, που την ήθελε ως ανδράποδο.
  7. Τραμ
    Τα πρώτα ιππήλατα τραμ δρομολογήθηκαν το 1893 και ηλεκτροδοτήθηκαν το 1908. Στη μεγάλη τους ακμή οι τροχιόδρομοι κάλυπταν μεγάλο μέρος της πόλης, περίπου 25 χιλιομέτρων διαθέτοντας πάνω από 100 συνολικά βαγόνια.
  8. Ροτόντα
    Η Ροτόντα ανήκει στην κατηγορία των περίκεντρων κτισμάτων και οφείλει το όνομά της στο σχεδόν κυκλικό σχήμα της. Ιδρύθηκε γύρω στο 300 μ.Χ., πολύ κοντά στα ανατολικά τείχη της πόλης από το Ρωμαίο καίσαρα Γαλέριο, όταν αυτός επέλεξε τη Θεσσαλονίκη ως έδρα της διακυβέρνησής του. Το μνημείο ιδρύθηκε αρχικά ως ναός αφιερωμένος στο Δία ή στον Κάβειρο ή, σύμφωνα με μια λιγότερο πιθανή εκδοχή, προοριζόταν για μαυσωλείο του Γαλερίου.
  9. Η Θεσσαλονίκη κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
    Η ολοκληρωμένη διαδρομή της Θεσσαλονίκης στον Β‘ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί ιστοριογραφικά: Απαιτεί μια πολυπρισματική και ολόπλευρα τεκμηριωμένη ανίχνευση της πολιτικής, πολιτιστικής και καθημερινής ζωής στην πόλη. Ούτε και το ιστορικό μυθιστόρημα γι’ αυτήν την ζοφερή περίοδο (1940 – 1944) έχει γραφεί: Υπάρχουν μόνο αποσπασματικές αναφορές. Καταφεύγουμε λοιπόν σ’ ένα απάνθισμα αντλημένο από τα βιβλία και τα κείμενα που περιέχουν εικόνες, μαρτυρίες και πληροφορίες και πολλά ερεθίσματα για έρευνα, σχετικά με τη Θεσσαλονίκη κατά τον Β‘ Παγκόσμιο Πόλεμο.
  10. Κέντρο Ιστορίας Δήμου Συκεών
    Το Κέντρο Ιστορίας του Δήμου Συκεών άρχισε να λειτουργεί το Σεπτέμβριο του 2002, στεγαζόμενο σε ιδιόκτητο ισόγειο χώρο, που βρίσκεται επί της οδού Γρηγορίου Λαμπράκη 40-42. Σκοποί του: (α) Η έρευνα, η καταγραφή, η ανάλυση των ιστορικών δεδομένων και στοιχείων της περιοχής αρχικά και, κατ’ επέκταση, της ευρύτερης αργότερα. (β) Η έρευνα και η καταγραφή κάθε στοιχείου από τις «αλησμόνητες πατρίδες», τόπων καταγωγής των κατοίκων. (γ) Η «μεταλαμπάδευση» της γνώσης στη νέα γενιά.
  11. Καπετανίκιον Καλαμαριάς
    Στα τέλη του 12ου αιώνα, ιδιαίτερα μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους το 1204, προκύπτει από τα βυζαντινά έγγραφα μια σημαντική διοικητική μεταρρύθμιση που πολύ πιθανόν επήλθε επί Κομνηνών κατά τα έτη 1081-1180. Πριν τη μεταρρύθμιση αυτή, ο όρος «κατεπανίκιον» δήλωνε το μεγάλο θέμα[1], το οποίο διοικούσε ο «κατεπάνω», διοικητικός άρχοντας που στην ιεραρχική κλίμακα ήταν μετά το δούκα ( δουξ-κατεπάνω-στρατηγός).Με τη μεταρρύθμιση αυτή ο όρος «καπετανίκιον» δήλωνε πλέον μια μικρή διοικητική υποδιαίρεση του θέματος.
  12. Οι Νέοι κι ο Δρόμος τους
    Παίρνουμε ένα δρόμο… Πίσω μας σαλπίζουμε συναγερμό και καλούμε τους νέους, όλους τους νέους, που λαχταρούν για φως, για μια ψυχική και πνευματική ανάταση, να μας ακολουθήσουν στο δρόμο μας. Όσοι νοιώθουν να ξεχειλίζη μέσα τους ένα περίσσευμα νεανικής ζωής, όσοι με ψυχική λαχτάρα ερευνούν, όσοι μοχθούν πνευματικά, ας έλθουν μαζί μας, να σπάσωμε μαζί τους γρανίτες, να κυλίσωμε μαζί τους ογκόλιθους και ν’ ανοίξωμε διάπλατα το δρόμο προς το φως και την αλήθεια. Εμείς οι λίγοι, που πήραμε στους νεανικούς μας ώμους πρώτοι τα βάρη του αγώνα, εμείς που πρώτοι χαράξαμε αποφασιστικά το δρόμο μας, δε φράζουμε σε κανένα το πέρασμα....
  13. Θεσσαλονίκη... Η πυρκαγιά του 1917
    Ένα από τα κορυφαία γεγονότα της πόλης, στο διάβα του χρόνου, είναι η πυρκαγιά η οποία εκδηλώθηκε το απόγευμα της 5ης (18ης) Αυγούστου του 1917. Μα φωτιά που ξεκίνησε στο βορειοδυτικό άκρο της και πιο συγκεκριμένα έξω από τη σημερνή παλαιά λαχαναγορά, στην πλατεία Χορ-χορ… και η οποία σε διάστημα μόλις 30 ωρών κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της...
  14. Η Θεσσαλονίκη τότε...Λεύκωμα
    Όπως στα τότε…Ρωμιούς και Τούρκους μαζί… Όπως στα χθες… Αρμένιους μα και Εβραίους κοντά της… Όλους ένα πράγμα, σιμά της…Γιατί λάτρεψε και λατρεύτηκε παθιασμένα. Πολυάνθρωπη, περιμάζεψε στη θερμή αγκαλιά της τους ανθρώπους κάθε φάρας, φυλής, πατρίδας. Χωνευτήρι ψυχών… Άγγλοι, Γάλλοι, Πορτογάλοι, ολίγοι Ιταλοί, μα και μπόλικοι Εβραίοι και κάπου στη μέση, ανάμεσα, οι Ρωμιοί. Κι όλοι αδελφωμένοι κάτω από το αραχνοΰφαντο πέπλο του κορμιού της, πιστοί με όρκους υποταγής στην ύπαρξή της…
  15. Οι Ζηλωτές της Θεσσαλονίκης
    Η Σύνοδος των Εκκλησιών στη γαλλική πόλη Λυών το 1274, αντί να φέρει θρησκευτική συνένωση Ανατολής και Δύσης επέφερε την ουσιαστική διαίρεση στις τάξεις του κλήρου και του λαού του Βυζαντίου. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Παλαιολόγος και οι περί αυτόν πίστευαν στην ένωση, την υποστήριζαν και εργάστηκαν για την υλοποίησή της. Αντίθετα, το μεγαλύτερο μέρος του κλήρου τάχτηκε εναντίον της και, υποκινώντας κατάλληλα και το λαό, την καταπολέμησε με πείσμα.
  16. Περίπατοι Κληρονομιάς
    Το βιβλίο "Περίπατοι Κληρονομιάς στη Θεσσαλονίκη" αποτελεί μία συνεργασία του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης και του παραρτήματος Θεσσαλονίκης της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού. Πρόκειται για έναν οδηγό πόλεως για τη Θεσσαλονίκη στον οποίο προτείνονται συγκεκριμένες διαδρομές ιστορικού ενδιαφέροντος για την πόλη. Στις προτεινόμενες διαδρομές, οι οποίες αποτυπώνονται και σε κατατοπιστικούς χάρτες της Εθνικής Χαρτοθήκης, περιγράφονται διεξοδικά, με κατατοπιστικά κείμενα, όλα τα μνημεία, οι αρχαιολογικοί χώροι και τα αξιοθέατα που περιβλαμβάνονται.
  17. Καλαμαριά 1927-1960
    Το φωτογραφικό αυτό υλικό ελήφθη από το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς και το οποίο βρίσκεται επί της οδού Ανδρέα Παπανδρέου 29Α στον Άγιο Ιωάννη. Ευχαριστούμε τους υπευθύνους του Ιστορικού Αρχείου για τη συνεργασία και τιμή που μας κάνουν να παραχωρήσουν τέτοιες σπάνιες φωτογραφίες που απεικονίζουν την Καλαμαριά μερικών αξέχαστων δεκαετιών.
  18. Προέλευση του Μωμόγερου
    Κανείς δεν γνωρίζει την ακριβή χρονολογική γέννηση του θεατρικού δρώμενου Μωμόγερος. Πιθανολογείται όμως ότι προήλθε από τον 6ο αι. π.Χ., από τις γιορτές των Μεγάλων Διονυσίων, που διεξάγονταν με τη μεγαλύτερη λαμπρότητα, προς τιμή του θεού Διόνυσου, του θεού του κρασιού και της ευθυμίας. Η διονυσιακή θρησκεία είναι συνδυασμένη με το κρασί και το χορό και στη διάρκεια των τελετών αυτών ψελνόταν από χορωδίες, με τη συνοδεία αυλών, ο διθύραμβος, το λατρευτικό τραγούδι του Διόνυσου.

Ροτόντα

cimg2995 

Η Ροτόντα ανήκει στην κατηγορία των περίκεντρων κτισμάτων και οφείλει το όνομά της στο σχεδόν κυκλικό σχήμα της. Ιδρύθηκε γύρω στο 300 μ.Χ., πολύ κοντά στα ανατολικά τείχη της πόλης από το Ρωμαίο καίσαρα Γαλέριο, όταν αυτός επέλεξε τη Θεσσαλονίκη ως έδρα της διακυβέρνησής του. Το μνημείο ιδρύθηκε αρχικά ως ναός αφιερωμένος στο Δία ή στον Κάβειρο ή, σύμφωνα με μια λιγότερο πιθανή εκδοχή, προοριζόταν για μαυσωλείο του Γαλερίου. Το σημερινό του όνομα «Ροτόντα» είναι πολύ μεταγενέστερο και δόθηκε από τους περιηγητές του 18ου και 19ου αιώνα, λόγω του κυκλικού σχήματός του.

Η θέση του εντοπίζεται στη βόρεια απόληξη μιας μεγαλοπρεπούς οδού με κιονοστοιχίες, η οποία συνέδεε τη θριαμβική αψίδα του Γαλερίου (σημερινή Καμάρα) με το συγκρότημα των ανακτόρων του στα νότια (σημερινές πλατείες Ναυαρίνου και Ιπποδρομίου). Το κτίριο είχε διάμετρο 24,5μ. και τοίχους πάχους 6,30μ. κατασκευασμένους από σειρές ακατέργαστων λίθων, συνδεδεμένων με ισχυρό κεραμεικό κονίαμα. Στο εσωτερικό του διαμορφωνόταν οχτώ μεγάλες ορθογώνιες κόγχες, από τις οποίες η νότια χρησίμευε ως κεντρική είσοδος. Το μνημείο στεγάστηκε με έναν τεραστίων διαστάσεων τρούλο, χτισμένο αμιγώς από ψημένες πλίνθους, ο οποίος φτάνει σε ύψος τα 30μ. από τη στάθμη του εδάφους.

Rotonta

Τον 5ο αιώνα οι χριστιανοί μετέτρεψαν το κτίριο σε ναό της χριστιανικής λατρείας, αφιερωμένο στους Αγίους Ασωμάτους ή Αρχαγγέλους, αφού νωρίτερα πραγματοποίησαν ορισμένες μετασκευές και προσθήκες. Στα 1590/1 και ενώ η πόλη βρισκόταν υπό τουρκική κατοχή το κτίριο μετατράπηκε σε τζαμί από τον σεΐχη Σουλεϊμάν Χορτατζή Εφέντη, από τον οποίο και πήρε το όνομά του.

Από τα 1912 έως τα 1920, μετά την απελευθέρωση της πόλης από τους Τούρκους, το μνημείο αποδόθηκε εκ νέου στη χριστιανική λατρεία και αφιερώθηκε στον Άγιο Γεώργιο από το μικρό εκκλησάκι που βρίσκεται απέναντι από το δυτικό περίβολό του. Αργότερα, μέχρι τους καταστροφικούς για τη Θεσσαλονίκη σεισμούς του 1978 χρησιμοποιήθηκε για να στεγάσει συλλογές χριστιανικών γλυπτών.

Μνήμες – αρχείο Κωνσταντίνου Νίγδελη

[vsw id=”8k5PIvoy-jM” source=”youtube” width=”680″ height=”450″ autoplay=”yes”]


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Αψίδες Θεσσαλονίκης
    Ο Διοκλητιανός δύο χρόνια μετά την ανάρρησή του στο θρόνο της Ρώμης πήρε ως συνάρχοντα το Μαξιμιανό και επτά χρόνια αργότερα, στις 21 Μαΐου 293 το Γαλέριο και τον Κωνστάντιο το Χλωρό, ως Καίσαρες. Ο Κωνστάντιος ο Χλωρός είναι ο πατέρας του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Έτσι ιδρύθηκε η λεγόμενη Πρώτη Τετραρχία και η αυτοκρατορία μοιράστηκε σε τέσσερα τμήματα. Ο Γαλέριος ήταν διοικητής του τμήματος εκείνου στο οποίο συμπεριλαμβανόταν και η ελληνική χερσόνησος. Ως έδρα του είχε ορίσει το Σίρμιο της Πανονίας, τη σημερινή Μητροβίτσα στη Σερβία, αργότερα όμως προτίμησε τη Θεσσαλονίκη.
  2. Απελευθερωση της Θεσσαλονικης
    Στις 5 το πρωί της 26ης Οκτωβρίου ο Σεφίκ Πασάς επέστρεψε φέρνοντας την απάντηση του Ταχσίν Πασά, ο οποίος δεχόταν όλους τους όρους εκτός από την παράδοση του Καραμπουρνού και της διατήρησης υπό τα όπλα 5.000 ανδρών για τη προστασία των αόπλων αιχμαλώτων του.
  3. Αχειροποίητος
    Η Αχειροποίητος, ο μεγάλος ναός της Παναγίας, ιδρύθηκε στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και λίγα μέτρα βορειότερα από τη μεγάλη Λεωφόρο της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης, περίπου στη συμβολή των σημερινών οδών Εγνατίας και Αγίας Σοφίας. Το κτίσμα ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής με νάρθηκα και υπερώα, και απολήγει σε μεγάλη ημικυκλική αψίδα στα ανατολικά.
  4. Μπέη Χαμάμ
    Όπως μας πληροφορεί η κτητορική επιγραφή στα αραβικά επάνω από την είσοδό του χτίστηκε στα 1444 από τον Σουλτάνο Μουράτ Β΄, που ήταν γνωστός περισσότερο με τον τίτλο του Μπέη. Πρόκειται για το πρώτο οθωμανικό λουτρό που χτίστηκε στη Θεσσαλονίκη και το μεγαλύτερο που σώζεται σήμερα στην Ελλάδα.
  5. Μητρόπολη Θεσσαλονίκης
    Ο ναός του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά βασίζεται αρχιτεκτονικά στον βυζαντινό οκταγωνικό τύπο· παράλληλα, διαθέτει νεοκλασικά και νεορωμανικά μορφολογικά στοιχεία, ακολουθώντας την τάση του εκλεκτικισμού που χαρακτήριζε την αρχιτεκτονική της Θεσσαλονίκης στον 19ο αιώνα. Ο κυρίως ναός έχει σχήμα εγγεγραμμένου ισοσκελούς σταυρού και καλύπτεται από μεγάλο τρούλο, ενώ τέσσερα ψηλά και ραδινά κωδωνοστάσια καταλαμβάνουν τις γωνίες του οικοδομήματος.
  6. Γυναίκα της Θεσσαλονίκης
    Για τη θέση της γυναίκας στο διάβα του χρόνου γνωρίζουμε αρκετά. Παρακολούθημα του ανδρός, βρίσκονταν σχεδόν πάντοτε στη μεγαλοπρέπεια της σκιάς του. Ή σχεδόν πάντοτε, εκτός από ορισμένες απειροελάχιστες χρονικές- ειδικές εξαιρέσεις, φωτεινές είναι αλήθεια, που και αυτές χαμήλωσαν υπό την πίεση της κυρίαρχης ιδεολογίας, που την ήθελε ως ανδράποδο.
  7. Τραμ
    Τα πρώτα ιππήλατα τραμ δρομολογήθηκαν το 1893 και ηλεκτροδοτήθηκαν το 1908. Στη μεγάλη τους ακμή οι τροχιόδρομοι κάλυπταν μεγάλο μέρος της πόλης, περίπου 25 χιλιομέτρων διαθέτοντας πάνω από 100 συνολικά βαγόνια.
  8. Ροτόντα
    Η Ροτόντα ανήκει στην κατηγορία των περίκεντρων κτισμάτων και οφείλει το όνομά της στο σχεδόν κυκλικό σχήμα της. Ιδρύθηκε γύρω στο 300 μ.Χ., πολύ κοντά στα ανατολικά τείχη της πόλης από το Ρωμαίο καίσαρα Γαλέριο, όταν αυτός επέλεξε τη Θεσσαλονίκη ως έδρα της διακυβέρνησής του. Το μνημείο ιδρύθηκε αρχικά ως ναός αφιερωμένος στο Δία ή στον Κάβειρο ή, σύμφωνα με μια λιγότερο πιθανή εκδοχή, προοριζόταν για μαυσωλείο του Γαλερίου.
  9. Η Θεσσαλονίκη κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
    Η ολοκληρωμένη διαδρομή της Θεσσαλονίκης στον Β‘ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί ιστοριογραφικά: Απαιτεί μια πολυπρισματική και ολόπλευρα τεκμηριωμένη ανίχνευση της πολιτικής, πολιτιστικής και καθημερινής ζωής στην πόλη. Ούτε και το ιστορικό μυθιστόρημα γι’ αυτήν την ζοφερή περίοδο (1940 – 1944) έχει γραφεί: Υπάρχουν μόνο αποσπασματικές αναφορές. Καταφεύγουμε λοιπόν σ’ ένα απάνθισμα αντλημένο από τα βιβλία και τα κείμενα που περιέχουν εικόνες, μαρτυρίες και πληροφορίες και πολλά ερεθίσματα για έρευνα, σχετικά με τη Θεσσαλονίκη κατά τον Β‘ Παγκόσμιο Πόλεμο.
  10. Κέντρο Ιστορίας Δήμου Συκεών
    Το Κέντρο Ιστορίας του Δήμου Συκεών άρχισε να λειτουργεί το Σεπτέμβριο του 2002, στεγαζόμενο σε ιδιόκτητο ισόγειο χώρο, που βρίσκεται επί της οδού Γρηγορίου Λαμπράκη 40-42. Σκοποί του: (α) Η έρευνα, η καταγραφή, η ανάλυση των ιστορικών δεδομένων και στοιχείων της περιοχής αρχικά και, κατ’ επέκταση, της ευρύτερης αργότερα. (β) Η έρευνα και η καταγραφή κάθε στοιχείου από τις «αλησμόνητες πατρίδες», τόπων καταγωγής των κατοίκων. (γ) Η «μεταλαμπάδευση» της γνώσης στη νέα γενιά.
  11. Καπετανίκιον Καλαμαριάς
    Στα τέλη του 12ου αιώνα, ιδιαίτερα μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους το 1204, προκύπτει από τα βυζαντινά έγγραφα μια σημαντική διοικητική μεταρρύθμιση που πολύ πιθανόν επήλθε επί Κομνηνών κατά τα έτη 1081-1180. Πριν τη μεταρρύθμιση αυτή, ο όρος «κατεπανίκιον» δήλωνε το μεγάλο θέμα[1], το οποίο διοικούσε ο «κατεπάνω», διοικητικός άρχοντας που στην ιεραρχική κλίμακα ήταν μετά το δούκα ( δουξ-κατεπάνω-στρατηγός).Με τη μεταρρύθμιση αυτή ο όρος «καπετανίκιον» δήλωνε πλέον μια μικρή διοικητική υποδιαίρεση του θέματος.
  12. Οι Νέοι κι ο Δρόμος τους
    Παίρνουμε ένα δρόμο… Πίσω μας σαλπίζουμε συναγερμό και καλούμε τους νέους, όλους τους νέους, που λαχταρούν για φως, για μια ψυχική και πνευματική ανάταση, να μας ακολουθήσουν στο δρόμο μας. Όσοι νοιώθουν να ξεχειλίζη μέσα τους ένα περίσσευμα νεανικής ζωής, όσοι με ψυχική λαχτάρα ερευνούν, όσοι μοχθούν πνευματικά, ας έλθουν μαζί μας, να σπάσωμε μαζί τους γρανίτες, να κυλίσωμε μαζί τους ογκόλιθους και ν’ ανοίξωμε διάπλατα το δρόμο προς το φως και την αλήθεια. Εμείς οι λίγοι, που πήραμε στους νεανικούς μας ώμους πρώτοι τα βάρη του αγώνα, εμείς που πρώτοι χαράξαμε αποφασιστικά το δρόμο μας, δε φράζουμε σε κανένα το πέρασμα....
  13. Θεσσαλονίκη... Η πυρκαγιά του 1917
    Ένα από τα κορυφαία γεγονότα της πόλης, στο διάβα του χρόνου, είναι η πυρκαγιά η οποία εκδηλώθηκε το απόγευμα της 5ης (18ης) Αυγούστου του 1917. Μα φωτιά που ξεκίνησε στο βορειοδυτικό άκρο της και πιο συγκεκριμένα έξω από τη σημερνή παλαιά λαχαναγορά, στην πλατεία Χορ-χορ… και η οποία σε διάστημα μόλις 30 ωρών κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της...
  14. Η Θεσσαλονίκη τότε...Λεύκωμα
    Όπως στα τότε…Ρωμιούς και Τούρκους μαζί… Όπως στα χθες… Αρμένιους μα και Εβραίους κοντά της… Όλους ένα πράγμα, σιμά της…Γιατί λάτρεψε και λατρεύτηκε παθιασμένα. Πολυάνθρωπη, περιμάζεψε στη θερμή αγκαλιά της τους ανθρώπους κάθε φάρας, φυλής, πατρίδας. Χωνευτήρι ψυχών… Άγγλοι, Γάλλοι, Πορτογάλοι, ολίγοι Ιταλοί, μα και μπόλικοι Εβραίοι και κάπου στη μέση, ανάμεσα, οι Ρωμιοί. Κι όλοι αδελφωμένοι κάτω από το αραχνοΰφαντο πέπλο του κορμιού της, πιστοί με όρκους υποταγής στην ύπαρξή της…
  15. Οι Ζηλωτές της Θεσσαλονίκης
    Η Σύνοδος των Εκκλησιών στη γαλλική πόλη Λυών το 1274, αντί να φέρει θρησκευτική συνένωση Ανατολής και Δύσης επέφερε την ουσιαστική διαίρεση στις τάξεις του κλήρου και του λαού του Βυζαντίου. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Παλαιολόγος και οι περί αυτόν πίστευαν στην ένωση, την υποστήριζαν και εργάστηκαν για την υλοποίησή της. Αντίθετα, το μεγαλύτερο μέρος του κλήρου τάχτηκε εναντίον της και, υποκινώντας κατάλληλα και το λαό, την καταπολέμησε με πείσμα.
  16. Περίπατοι Κληρονομιάς
    Το βιβλίο "Περίπατοι Κληρονομιάς στη Θεσσαλονίκη" αποτελεί μία συνεργασία του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης και του παραρτήματος Θεσσαλονίκης της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού. Πρόκειται για έναν οδηγό πόλεως για τη Θεσσαλονίκη στον οποίο προτείνονται συγκεκριμένες διαδρομές ιστορικού ενδιαφέροντος για την πόλη. Στις προτεινόμενες διαδρομές, οι οποίες αποτυπώνονται και σε κατατοπιστικούς χάρτες της Εθνικής Χαρτοθήκης, περιγράφονται διεξοδικά, με κατατοπιστικά κείμενα, όλα τα μνημεία, οι αρχαιολογικοί χώροι και τα αξιοθέατα που περιβλαμβάνονται.
  17. Καλαμαριά 1927-1960
    Το φωτογραφικό αυτό υλικό ελήφθη από το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς και το οποίο βρίσκεται επί της οδού Ανδρέα Παπανδρέου 29Α στον Άγιο Ιωάννη. Ευχαριστούμε τους υπευθύνους του Ιστορικού Αρχείου για τη συνεργασία και τιμή που μας κάνουν να παραχωρήσουν τέτοιες σπάνιες φωτογραφίες που απεικονίζουν την Καλαμαριά μερικών αξέχαστων δεκαετιών.
  18. Προέλευση του Μωμόγερου
    Κανείς δεν γνωρίζει την ακριβή χρονολογική γέννηση του θεατρικού δρώμενου Μωμόγερος. Πιθανολογείται όμως ότι προήλθε από τον 6ο αι. π.Χ., από τις γιορτές των Μεγάλων Διονυσίων, που διεξάγονταν με τη μεγαλύτερη λαμπρότητα, προς τιμή του θεού Διόνυσου, του θεού του κρασιού και της ευθυμίας. Η διονυσιακή θρησκεία είναι συνδυασμένη με το κρασί και το χορό και στη διάρκεια των τελετών αυτών ψελνόταν από χορωδίες, με τη συνοδεία αυλών, ο διθύραμβος, το λατρευτικό τραγούδι του Διόνυσου.

Κέρκυρα

Άποψη της Κέρκυρας την εποχή της Ενετοκρατίας
Άποψη της Κέρκυρας την εποχή της Ενετοκρατίας
Άποψη της Κέρκυρας την εποχή της Ενετοκρατίας

Η Κέρκυρα ταυτίζεται από τους περισσότερους αρχαιολόγους με το μυθικό νησί των Φαιάκων. Εδώ ο Όμηρος τοποθέτησε, σύμφωνα με αυτούς που δέχονται την ταύτιση της Σχερίας με την Κέρκυρα, τον προτελευταίο σταθμό που ναυαγός έφθασε ο πολυμήχανος Οδυσσέας.

Οι αρχαίοι Κερκυραίοι επαίρονταν για το ότι κατάγονταν από τους μυθικούς Φαίακες, την Ναυσικά και τον βασιλιά Αλκίνοο, σε σημείο που ονόμασαν το πολεμικό τους λιμάνι, “Λιμήν Αλκινόου”. Μέχρι σήμερα, παρόλες τις προσπάθειες σπουδαίων αρχαιολόγων όπως ο Dorpfeld και ο Bulle, δε βρέθηκε το ανάκτορο του Αλκινόου και η Μυκηναϊκή Σχερία, παρότι βρέθηκαν στη δυτική παραλία του νησιού Μυκηναϊκές εγκαταστάσεις.

Στους Φαίακες αναφέρεται και ο Απολλώνιος ο Ρόδιος στα Αργοναυτικά, όπου ο Ιάσονας και οι Αργοναύτες βρήκαν καταφύγιο στο νησί του Αλκινόου και της Αρήτης. Εκεί, στη σπηλιά της Μάκριδας, έγιναν οι γάμοι του Ιάσονα και της Μήδειας.

Η μυθολογία παρέδωσε στους νεότερους Κερκυραίους το σημερινό έμβλημα της πόλης. Η “Απήδαλος Ναυς” εξακολουθεί να παραμένει σύμβολο της ναυτικής δεξιοτεχνίας των Φαιάκων.

Εκτός από το Ομηρικό όνομα Σχερία στις φιλολογικές πηγές συναντάμε και διάφορες άλλες ονομασίες, όπως Δρεπάνη ή Άρπη, Μάκρη, Κασσωπαία, Άργος, Κεραυνία, Φαιακία, Κόρκυρα ή Κέρκυρα (Δωρικά), Γοργώ ή Γοργύρα και πολύ αργότερα τα μεσαιωνικά ονόματα Κορυφώ ή Κορφοί, εξ΄ αιτίας των δύο χαρακτηριστικών κορυφαίων βράχων του Παλαιού Φρουρίου της Κέρκυρας.

Μνήμες από την παλαιά Κέρκυρα
– αρχείο Κωνσταντίνου Νίγδελη

Κέρκυρα

Κότα γεμιστή

 

Υλικά

1 κότα (2 κιλά περίπου), 2 κιλά πατάτες, χυμός από 1 λεμόνι και από ½ πορτοκάλι, 1 κουταλάκι μουστάρδα, 2 κουταλιές βούτυρο, 1 φλιτζάνι ελαιόλαδο, 1 κουταλάκι κόλιανδρο τριμμένο, ½ κουταλάκι ρίγανη και δεντρολίβανο, από 1/4 κουταλάκι μοσχοκάρυδο, τζίντζερ, κουρκουμά, κύμινο, πάπρικα ½ κουταλάκι αλάτι και πιπέρι μαύρο φρεσκοτριμμένο.

Για τη γέμιση

  • Tα συκωτάκια της κότας ψιλοκομμένα, 1 φλιτζάνι ρύζι,
  • 3 κρεμμυδάκια ψιλοκομμένα, 100 γραμμ. ζαμπόν ψιλοκομμένο,
  • 3 φέτες μπέικον ψιλοκομμένο, 50 γραμμ. κουκουνάρι,
  • 50 γραμμ. σταφίδες ξανθές, 8 κάστανα βρασμένα, καθαρισμένα,
  • 1 κουταλιά βούτυρο, 2½ φλιτζάνια ζωμό κοτόπουλου,
  • 1 κουταλιά άνηθο ψιλοκομμένο, αλάτι

Continue reading “Κότα γεμιστή”

Κουραμπιέδες

Κουραμπιέδες

Υλικά

1 ½ κιλό αλεύρι μαλακό

800 γραμμ.  βούτυρο γάλακτος

200 γραμμ. φυτίνη

180 γραμμ. ζάχαρη άχνη

4 κρόκους αυγών

1 ποτηράκι κονιάκ

1 κουταλάκι μπέικιν πάουντερ

1 κουταλάκι σόδα

3 βανίλιες

800 γραμμ. άχνη ζάχαρη για το πασπάλισμα

λίγο ανθόνερο για το ράντισμα

Εκτέλεση

Σε μία λεκάνη ρίχνουμε το βούτυρο και τη φυτίνη και τα χτυπάμε με το μίξερ μέχρι να ασπρίσει το μείγμα και ν’ αφρατέψει. Προσθέτουμε και τη ζάχαρη και εξακολουθούμε να χτυπάμε για 5 λεπτά ακόμη. Στη συνέχεια ρίχνουμε τους κρόκους, το κονιάκ και τις βανίλιες και χτυπάμε για άλλα 15 λεπτά. Προσθέτουμε λίγο λίγο το αλεύρι, το μπείκιν πάουντερ  και τη σόδα και ζυμώνουμε μέχρι να γίνει μια ομοιόμορφη και μέτρια ζύμη. Πλάθουμε τους κουραμπιέδες και τους ψήνουμε σε μέτρια θερμοκρασία, στους 160-170c, για 20 λεπτά περίπου προσέχοντας να μην αρπάξουν. Όταν ψηθούν, τους ραντίζουμε με λίγο ανθόνερο και τοποθετούμε σε πιατέλα και με ένα σουρωτήρι τους πασπαλίζουμε με ζάχαρη άχνη.

Νάντια Σαραντοπούλου

Η Νάντια Σαραντοπούλου, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1987. Είναι πτυχιούχος Θεολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού πανεπιστημίου Αθηνών. Τα τελευταία χρόνια συνεργάστηκε με τον πατέρα της, Γιάννη Σαραντόπουλο, δημοσιογράφο-συγγραφέα, στη συγγραφή βιβλίων με αντικείμενα κυρίως τη λαογραφία και τη γαστρονομία. Αφού γεφύρωσαν τις μεταξύ τους χρονικές αποστάσεις, άρχισαν να ταξιδεύουν την Ελλάδα κομμάτι κομμάτι , καταθέτοντας τους θησαυρούς του τόπου και των ανθρώπων του στο ταμείο της ψυχής τους και κλείνοντας τη ζωή τους σε βιβλία, προκειμένου οι γνώσεις και οι αξίες των ανθρώπων αυτών να παραμείνουν κειμήλια διαχρονικής αξίας. Έτσι προέκυψαν  τα βιβλία, Εδεσματολόγιον Κωνσταντινουπόλεως { βραβείο καλύτερου βιβλίου στον κόσμο στην κατηγορία του το 2010}, Εδεσματολόγιον Κρήτης, Εδεσματολόγιον Ρούμελης, Εδεσματολόγιον Ιωαννίνων, Εδεσματολόγιον Κέρκυρας, Εδεσματολόγιον Ρόδου κλπ., με τη συνεργασία των Εκδόσεων  Σαββάλα . Σκοπός τους, δεν είναι να επαναφέρουν το παρελθόν, αλλά  να ζουν οργανικά τη συνέχειά του, εκφρασμένη σε νέες μορφές…

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Κότα γεμιστή
      Υλικά 1 κότα (2 κιλά περίπου), 2 κιλά πατάτες, χυμός από 1 λεμόνι και από ½ πορτοκάλι, 1 κουταλάκι μουστάρδα, 2 κουταλιές βούτυρο, 1 φλιτζάνι ελαιόλαδο, 1 κουταλάκι κόλιανδρο τριμμένο, ½ κουταλάκι ρίγανη και δεντρολίβανο, από 1/4 κουταλάκι μοσχοκάρυδο, τζίντζερ, κουρκουμά, κύμινο, πάπρικα ½ κουταλάκι αλάτι και πιπέρι μαύρο φρεσκοτριμμένο. Για τη γέμιση Tα συκωτάκια της κότας ψιλοκομμένα, 1 φλιτζάνι ρύζι, 3 κρεμμυδάκια ψιλοκομμένα, 100 γραμμ. ζαμπόν ψιλοκομμένο, 3 φέτες μπέικον ψιλοκομμένο, 50 γραμμ. κουκουνάρι, 50 γραμμ. σταφίδες ξανθές, 8 κάστανα βρασμένα, καθαρισμένα, 1 κουταλιά βούτυρο, 2½ φλιτζάνια ζωμό κοτόπουλου, 1 κουταλιά άνηθο ψιλοκομμένο, αλάτι
  2. Κουραμπιέδες
    Σε μία λεκάνη ρίχνουμε το βούτυρο και τη φυτίνη και τα χτυπάμε με το μίξερ μέχρι να ασπρίσει το μείγμα και ν’ αφρατέψει. Προσθέτουμε και τη ζάχαρη και εξακολουθούμε να χτυπάμε για 5 λεπτά ακόμη. Στη συνέχεια ρίχνουμε τους κρόκους, το κονιάκ και τις βανίλιες και χτυπάμε για άλλα 15 λεπτά. Προσθέτουμε λίγο λίγο το αλεύρι, το μπείκιν πάουντερ και τη σόδα και ζυμώνουμε μέχρι να γίνει μια ομοιόμορφη και μέτρια ζύμη.
  3. Mελομακάρονα
    Σε μια λεκάνη ρίχνουμε τη ζάχαρη, τους χυμούς πορτοκαλιού και μανταρινιού και ανακατεύουμε μέχρι να λιώσει η ζάχαρη. Προσθέτουμε και το καλαμποκέλαιο και αφού τα ανακατέψουμε για 2 λεπτά, προσθέτουμε το ξύσμα, τα μυρωδικά, το κονιάκ, τη σόδα, το μπέικιν πάουντερ και το αλάτι και ανακατεύουμε. Κατόπιν ρίχνουμε το σιμιγδάλι, ανακατεύοντας ακόμη για 3-4 λεπτά, και τέλος προσθέτουμε το αλεύρι και με απαλές κινήσεις προσπαθούμε να ενσωματωθεί με τα υπόλοιπα υλικά, χωρίς να το ζυμώνουμε.
  4. Χριστόψωμο
    Σε ένα μπολ διαλύουμε τη μαγιά σε ένα φλιτζάνι χλιαρό νερό. Σε μια λεκάνη αδειάζουμε το αλεύρι, ανοίγουμε μια λακκουβίτσα και ρίχνουμε τη μαγιά, το γάλα, τη ζάχαρη, το βούτυρο λιωμένο και χλιαρό, τα αυγά, το γλυκάνισο και το αλάτι και ζυμώνουμε μέχρι να γίνει μια ζύμη μαλακή και αφράτη χωρίς να κολλά στα χέρια μας.