Η Ελληνίδα – α’

Η Ελληνίδα

IMG_7847Η συμβολή της Ελληνίδας μητέρας, κόρης, αδερφής, ακόμη και γιαγιάς στην πορεία του Ελληνισμού, τουλάχιστον τα προηγούμενα τέσσερις χιλιάδες και πλέον χρόνια είναι γεμάτη από ηρωισμό, αυτοθυσία, σκληρή δουλειά, αλλά και προσβολή της προσωπικότητάς της, της θέσης της στην κοινωνία, γεμάτη καημούς και αίμα. Η ακαταμάχητη παρουσία της Ελληνίδας γυναίκας, προσηλωμένης σταθερά στη θετική προσφορά της χαροπαλεύουσας πλέον και περήφανης στο παρελθόν τιμής και ευημερίας των Ελλήνων ανά τους αιώνες είναι αναμφισβήτητη.

Ως εδώ όμως ο προσωπικός μας θαυμασμός και το σχόλιο για την ελληνίδα γυναίκα όπως την είδαμε και τη βλέπουμε εμείς, πιο σημαντικό είναι να εξετάσουμε πώς την περιγράφει η ιστορία και τέλος πώς την αξιολόγησαν ξένοι λαοί σε σύγκριση με γυναίκες στις υπόλοιπες εθνότητες του κόσμου.
Η γυναίκα, κατά γενικό κανόνα, είναι ένα θαύμα της φύσης κι ένα όν ως επί το πλείστον ευαίσθητο, ανεκτικό, υπομονετικό, επίμονο, επιδέξιο, καλαίσθητο, τρυφερό, γοητευτικό, ανθεκτικό, προνοητικό, χαρισματικό και όχι μόνον.

Ελληνίδα της Κλασσικής Εποχής

«Οία η μορφή, τοιάδε και η ψυχή»

xaragmeno-prosopoΠριν μας μιλήσει ο Όμηρος για την ωραία Ελένη, πριν διαβάσουμε τα λόγια του μέγιστου αυτού ποιητή του Ελληνισμού, δεν έχουμε στοιχεία του κάλλους και του ωραίου των γυναικών της εποχής.

Ας ξεκινήσουμε πλέον από τους τρόπους εκτίμησης της ομορφιάς της Ελληνίδας όπως την μετρούσαν με ειδική τροπολογία οι αρχαίοι μας πρόγονοι, που διαχώριζαν το πρόσωπο σε τέταρτα. Χάραζαν δηλαδή τέσσερις οριζόντιες γραμμές, μια στο υψηλότερο σημείο του μετώπου, τη δεύτερη πάνω στα φρύδια, την τρίτη στο άκρο της μύτης και την τέταρτη στο κάτω μέρος του σαγονιού. Έτσι μετρώντας το διάστημα μεταξύ των γραμμών, εύρισκαν αν το πρόσωπο είχε τις απαιτούμενες αναλογίες που τις θεωρούσαν βασικές για τον προσδιορισμό του κάλλους. Αν οι οριζόντιες γραμμές αυτές είχαν ίση απόσταση μεταξύ τους το πρόσωπο μιας γυναίκας θεωρείτο ότι είχε τα βασικά χαρακτηριστικά που θα χρησιμεύσουν στην απόδοση θεϊκού κάλλους και δελεαστικής ομορφιάς.

Κατά τον ίδιο τρόπο, οι Αρχαίοι Έλληνες γλύπτες δημιουργούσαν τα αγάλματά τους χρησιμοποιώντας το μέτρο διαχωρισμού σε τέταρτα, ενώ οι ζωγράφοι ζωγράφιζαν επίσης έτσι όταν ήθελαν ν’ αποδώσουν κάλλος. Όποιος ξέφευγε από αυτή την προδικασμένη τακτική η δημιουργία του θεωρείτο συμβατική.

Αν η γυναίκα είχε λίγο κοντή μύτη ή μεγάλο μέτωπο θεωρείτο ότι δεν είχε τα απαραίτητα προσόντα ομορφιάς. Καλλιστεία διεξάγονταν σε διάφορες πόλεις όπως την Έφεσο, την Τένεδο και τη Λέσβο όπου γίνονταν προς τιμή της θεάς Ήρας και αποκαλούνταν… «Καλλιστεία».

Βέβαια υπήρχαν από τότε οι οδηγίες για το πώς η γυναίκα θα διατηρούσε το κάλλος το οποίο ίσως είχε. Η σωστή διατροφή προς αυτή την κατεύθυνση συμπεριλάμβανε γάλα, μέλι, λάδι κ.ά. Το λάδι χρησιμοποιούταν ως ενυδατική κρέμα προς αναγέννηση του ξηρού δέρματος και αναπαραγωγή των κυττάρων. Το λάδι αναμειγμένο με ζάχαρη ή και αλάτι χρησίμευε και ως απολεπιστικό. Το μέλι επίσης έχει μια μακρά ιστορία χρήσης στην ομορφιά της γυναικός ως αντι-φλεγμονώδες και εκκαθαριστικό. Το γάλα χρησιμοποιείτο ως μαλακτικό αλλά επειδή ήταν δυσεύρετο κυρίως οι ευκατάστατες κυρίες είχαν την οικονομική ευχέρεια να το αγοράσουν.

Η ρουτίνα καθαρισμού του σώματος της γυναίκας ξεκινούσε από μπάνιο και κατόπιν την επάλειψη του σώματος με διάφορα λάδια και αρώματα στο δέρμα τους. Τα μαλλιά τους ήταν μακριά «Καρηκομόωντες» και τα προτιμούσαν ξανθά οπότε τα έπλεναν με ένα συνονθύλευμα ξυδιού ή κίτρινων ανθών και έκθεση στον ήλιο. Επίσης κρατούσαν τα μαλλιά τους με χτενάκια και τους έβαζαν κερί για να διατηρείται η γυαλάδα τους. Φορούσαν διάφορα στολίδια και ήταν πάντα καθαρές. Το διάδημα ήταν χαρακτηριστικό των ευκατάστατων γυναικών ή γυναικών της βασιλικής οικογένειας και συμπληρώνονταν με κοσμήματα και χρυσάφι.

Η Σπαρτιάτισσες γυναίκες στην αρχαία Ελλάδα λεγόταν ότι ήταν οι ποιο όμορφες αισθητικά. Κι αυτό γιατί στο ντύσιμό τους ήταν πολύ εκλεκτικές. Φορούσαν τον πιο κοντό χιτώνα σχισμένο στον δεξί μηρό «φαινομηρίδες». Επίσης φορούσαν περίδεσμο και στρόφιον (ζώνη) κάτω από τους μαστούς που τους στήριζε και τους ωθούσε μπροστά. Οι άνδρες που έβλεπαν το νεανικό γυναικείο σώμα τοιουτοτρόπως ενδεδυμένο δεν μπορούσαν παρά να τις χαρακτηρίσουν ως τις πιο όμορφες.

Στην αρχαία Ελλάδα, μας λέει η κυρία Χέμινγουεη, οι νεαρές κοπέλες πολλές φορές αναθρέφονταν από την τροφό και περνούσαν αρκετό από το χρόνο τους στον γυναικωνίτη που βρισκόταν στο υψηλότερο πάτωμα του σπιτιού. Δεν ήταν όμως ποτέ περιορισμένες οι γυναίκες της Αρχαίας Ελλάδας στον γυναικωνίτη.

[vsw id=”J9w-yxfajZU” source=”youtube” width=”625″ height=”424″ autoplay=”no”]

Επίσης συμμετείχαν στις κοινές εκδηλώσεις περισσότερο ακόμη και από τις γυναίκες του σήμερα. Ο γυναικωνίτης χρησίμευε και στις μητέρες ως χώρος περίθαλψης των νηπίων, την κατασκευή υφαντών κ.ά. Εκτός από τη γέννηση και ανατροφή των παιδιών η γυναίκα είχε και την υπευθυνότητα υφαντικής και διοίκηση του σπιτικού. Οι νεαρές κοπέλες είχαν λίγες περισσότερες ελευθερίες όπως τη συγκομιδή νερού από την τοπική κρήνη (βρύση) όπου ήταν δυνατόν να έρθουν σε κοινωνική επαφή με άλλες συνομήλικές τους. Ήταν επίσης υπευθυνότητα των γυναικών να επισκέπτονται και να περιποιούνται τους τάφους των συγγενών. Συχνά έφερναν μαζί τους δώρα και έδεναν στεφάνια γύρω από τον επιτύμβιο λίθο.

Όπως προαναφέρθηκε η γυναίκα μπορούσε να επισκέπτεται και να συμμετέχει σε αρκετές δημόσιες εκδηλώσεις όπως αυτές που πραγματοποιούνταν προς τιμή της Αρτέμιδος και της Νύμφης στους πρόποδες της Ακροπόλεως. Μερικοί συγγραφείς πληροφορούν ότι όταν βρισκόταν σε έξοδο η γυναίκα έπρεπε να καλύπτει το σώμα της και να φέρει κάλυμμα στην κεφαλή.

Όλες οι ηλικίες των γυναικών έπαιρναν μέρος σε θρησκευτικές τελετές και φεστιβάλ όπως τα Παναθήναια (υπέρ της Παλλάδας Αθηνάς), τα Ελευσίνια (υπέρ της Αρτέμιδος), τα Ανθεστήρια (υπέρ του Διονύσου). Μερικές κοινωνικές εκδηλώσεις ήταν απαγορευμένες για τις αρχαίες ελληνίδες που παντρεύονταν συνήθως μετά τα 14 ή 15 τους έτη. Οι νύφες χαρακτηριζόταν ως γυναίκες Αθηναίων πολιτών και δεν είχαν δικαίωμα πολιτογράφησης, ενώ έπρεπε να έχουν και προίκα η οποία όμως δεν ανήκε στον γαμπρό. Όταν παντρευόταν η γυναίκα σταματούσε να αποκαλείται «κόρη» γιατί πλέον γινόταν «νύμφη» μέχρι να γεννηθεί το πρώτο της παιδί οπόταν γινόταν «γυνή». Η ζωή της γυναίκας τότε ήταν γύρω στα 40 χρόνια (Colette Hemingway. “Women in Classical Greece”).

Η φημισμένη μόδα της Γαλλίας κατά τον δέκατο-ένατο και εικοστό αιώνα πήρε τα περισσότερα χαρακτηριστικά στην κόμη και στο ντύσιμο από τις αρχαίες ελληνίδες (εφημ. “The Washington Times”, 28 Αυγούστου 1921). Έτσι, και ο υπόλοιπος κόσμος υιοθέτησε τη μόδα του Παρισιού θαμπώνοντας τις γυναίκες όλου του κόσμου.

Οι κοινωνικές θέσεις που μπορούσε να κατέχει μια γυναίκα της αρχαίας Ελλάδας ήταν πολλές. Δεν γνωρίζουμε καμία έρευνα που να αναφέρει όλες τις θέσεις της γυναίκας στην αρχαία κονιωνία. Το μόνο που θ’ αναφέρουμε εδώ είναι τα πιθανά ιερατικά αξιώματά της που ήταν: Πυθία, Ιέρεια, Πρωθιέρια, Μυσταγωγός,  Παναγίς, Ιεροφάντις, Αρχιέρεια, Ιεραπόστολις και Προμάντις.

Ο Όμηρος στην Ιλιάδα αναφέρεται σε πάρα πολλές γυναίκες που έλαβαν μέρος, και ήταν παρούσες στον Τρωικό πόλεμο στηρίζοντας τους συζύγους τους. Η συμβολή πολλών γυναικών σ’ αυτό τον πόλεμο της Τροίας, όπως και θεοτήτων, θεωρείται σημαντική. Ο Όμηρος αναφέρεται ακόμη και στις Αμαζόνες τις οποίες αποδεκάτισε ο Ηρακλής φονεύοντας την αρχηγό τους Ιππολύτη και παίρνοντας τη ζώνη της.

ektorΕνώ ετοιμάζεται η μονομαχία του Αχιλλέα με τον Έκτορα, η ωραία Ελένη, που υφαίνει στα διαμερίσματά της, προσκαλείται από την αγγελιαφόρο των θεών, την Ίριδα, να πάει στα τείχη. Εκείνη αφήνει το υφαντό της, που απεικόνιζε τον πόλεμο που γίνεται για χάρη της και με τις θεραπαινίδες εμφανίζεται στα τρωικά τείχη, μπροστά στους γέροντες της πόλης. Όλοι θαυμάζουν την ομορφιά της και ο Πρίαμος την καλεί κοντά του και της ζητάει πληροφορίες για τους αρχηγούς που βλέπει κάτω από τα τείχη…

Ιάκωβος Γαριβάλδης
Μελβούρνη, 2014
συνεχίζεται, μέρος α’ εκ τριών

Βιβλιογραφία

  • Hemingway, Colette. “Women in Classical Greece”. In Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000–. http://www.metmuseum.org/toah/hd/wmna/hd_wmna.htm (October 2004)
  • «Η αποκάλυψη της αρχαίας Ελληνίδας / Η Κατάρριψη των Μύθων», Δρ. Παναγιώτης Κυριακόπουλος, Εκδόσεις Εύανδρος
  • Εφημερίδα “The Washington Times”, έκδοση 28 Αυγούστου 1921
  • Εφημερίδα “The Sun”, έκδοση 29 Νοεμβρίου 1906
  • Εφημερίδα “Dodge City Times”, έκδοση 6 Νοεμβρίου 1880
  • Εφημερίδα “Rocky Mountain husbandman”, έκδοση 30 Οκτωβρίου 1879
  • Ιστοσελίδα «Fashioning the Past», 26 Απριλίου 2012, ηλεκτρονική διεύθυνση: http://www.fashioningthepast.com/2012/04/ancient-greece-beauty-regime.html
  • Ιστοσελίδα «Heilbrunn Timeline of Art History» The Metropolitan Museum of Art, ηλ. διεύθυνση http://www.metmuseum.org/ 2014
  • Εφημερίδα “The Guardian”, έκδοση 6 Οκτωβρίου 2013, ηλ. διεύθυνση http://www.theguardian.com/commentisfree/2013/oct/06/women-change-name-after-marriage-greece
  • Ιλιάδα Γ 189
  • Ιλιάδα Ζ 186
  • Απολλόδωρου Β 98
  • Παυσανίου Α 2, 1.15, 2.17, 2.41, 7
  • Στράβωνος Β 504
  • Λεξικό της Ελληνικής Μυθολογίας (Αικ. Τσοτάκου-Καρβέλη) εκδόσεις Σόκολη
  • Αρχαίοι Έλληνες Θετικοί Επιστήμονες (Κ. Γεωργακόπουλου) εκδόσεις Γεωργιάδη.
    Εφημερίδα Ελληνική Αγωγή τεύχος 18 και τεύχος 19

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Η Ελληνίδα - γ'
    Η Ελληνίδα γυναίκα αλλάζει συχνά ρόλους και υποχρεώσεις στην Ελληνική οικογένεια. Είναι κορίτσι, νύφη, σύζυγος, μητέρα, γιαγιά, εργαζόμενη, ερωμένη, συχνά αδικημένη και παραγκωνισμένη από κατεστημένα και προλήψεις της κάθε εποχής. Η επιμονή της όμως, η υπομονή και ακαταμάχητη στάση της σε καιρούς χαλεπούς και μη είναι ιδιαίτερα αξιέπαινη.
  2. Η Ελληνίδα - β'
    Ας προχωρήσουμε προς τις πιο πρόσφατες μαρτυρίες ομορφιάς ελληνίδων γυναικών. Θα προσπαθήσουμε να κάνουμε έναν διαχωρισμό μεταξύ ομορφιάς και κάλλους γιατί τα δυο πράγματα αυτά πολλές φορές δεν συμβαδίζουν. Τα αμέσως πιο κάτω σχόλια έρχονται από τους Άγγλους.
  3. Η Ελληνίδα - α'
    Η συμβολή της Ελληνίδας μητέρας, κόρης, αδερφής, ακόμη και γιαγιάς στην πορεία του Ελληνισμού, τουλάχιστον τα προηγούμενα τέσσερις χιλιάδες και πλέον χρόνια είναι γεμάτη από ηρωισμό, αυτοθυσία, σκληρή δουλειά, προσβολή της προσωπικότητάς της και της θέσης της στην κοινωνία, καημούς και αίμα. Η ακαταμάχητη παρουσία της Ελληνίδας γυναίκας, προσηλωμένης σταθερά στη θετική προσφορά της χαροπαλεύουσας πλέον και περήφανης στο παρελθόν τιμής και ευημερίας των Ελλήνων ανά τους αιώνες είναι αναμφισβήτητη.

Δημοπρασία πρώην Ελληνικού χωριού

LEVISI13Οι μεγαλύτερες ανταλλαγές πληθυσμών στον κόσμο έχουν γίνει στα Βαλκάνια. Κι αυτό κατ’ επανάληψη κυρίως κατά τη δεκαετία μεταξύ του 1913 και 1923. Όταν έγιναν αυτές οι ανταλλαγές η ζητούμενη συμφωνία ήταν να μεταφερθούν ολόκληρα χωριά από μια χώρα σε μια άλλη για λόγους άρνησης των κατοίκων αυτών να ασπαστούν τις φυλλετικές, θρησκευτικές ή γλωσσικές προτιμήσεις του κράτους.

Μια τέτοια περίπτωση ήταν και το χωριό Λεβίσι, ένα χωριό που βρίσκεται περίπου οκτώ χιλιόμετρα νοτιότερα της Μάκρης στη νοτιοδυτική Τουρκία. Το χωριό αυτό κατοικούνταν κατά το πλείστον από Έλληνες της Ανατολίας μέχρι το 1923 όταν αναγκάστηκαν να το εγκαταλείψουν.

Το χωριό Λεβίσι έμεινε έκτοτε άδειο από κατοίκους στο μεγαλύτερο τμήμα του και ως αποτέλεσμα τα περισσότερα κτίσματα κατέρευσαν ή κατέληξαν επικίνδυνα να καταρεύσουν, οπότε δεν μπορούν να είναι κατοικίσημα.

Σήμερα το Υπουργείο Πολιτισμού στην Τουρκία βγάζει το χωριό αυτό στη δημοπρασία αναζητώντας επενδυτή που θα το αναστηλώσει και θα το εκμεταλευτεί τουριστικά.

Όπως προειπώθηκε το Λεβίσι αποτελείται από εκατοντάδες ερειπωμένες κατοικίες και δύο εκκλησίες, που απλώνονται σε μία βουνοπλαγιά. Συχνά, οι τουρίστες που επισκέπτονται το γειτονικό παραθαλάσσιο θέρετρο Φετιγέ (τη Μάκρη) το χρησιμοποιούν ως πάρκινγκ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις Τούρκων αξιωματούχων, το κόστος είναι περίπου 10.5 εκατομμύρια ευρώ και δύο εταιρείες έχουν ήδη δείξει ενδιαφέρον.

Το χωριό Λεβίσι άδειασε οριστικά στις 30 Ιουνίου 1923, με την ανταλλαγή πληθυσμών και τη συνθήκη της Λωζάνης, όταν περίπου 2.000 άμαχοι έφυγαν από την Τουρκία, με πολλούς από αυτούς να καταλήγουν στη Νέα Μάκρη της Αττικής και το χωριό Φαράκλα, στη βόρεια Εύβοια. Δεν είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία προσπαθεί να βγάλει στο σφυρί το Λεβίσι. Σε παλιότερη δημοπρασία, που δεν είχε αποτέλεσμα, μία ομάδα πολιτών είχε δημιουργήσει στο Facebook σελίδα με τίτλο «Σώστε το Λεβίσι», προτρέποντας οι τυχόν αποκαταστάσεις στο χωριό να γίνουν μελλοντικά σε συντονισμό με αρμόδιους φορείς από την Ελλάδα.

Η δημοπρασία γίνεται στις 23 Οκτωβρίου 2014 και ο πλειοδότης θα αναλάβει την ενοικίαση για 49 χρόνια, με αντάλλαγμα την αποκατάσταση και τουριστική εκμετάλλευση του χωριού. Θα πρέπει να συντηρήσει μεγάλο μέρος του χωριού και να φτιάξει εγκαταστάσεις (ενοικιαζόμενα δωμάτια, καταστήματα, κοινόχρηστα κτίρια) στο ένα τρίτο επί του συνόλου του οικισμού. Επίσης καλείται να χρηματοδοτήσει τη μερική αποκατάσταση και λειτουργία παρακείμενου αρχαιολογικού χώρου, με ευρήματα που χρονολογούνται από το 3.000 π.Χ.

Levisi


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Καταγραφή
    ομολογουμένως τη φύσει ζην, όπερ ταυτό του κατ’ αρετήν ζην (Ζήνων ο Κιτιεύς) Στη συστηματική κι αμίλητη φύση δεν υπάρχει χώρος για ρουσφετολογία, για αδικία αλλά ούτε και για απόδοση δικαιοσύνης όπως τη γνωρίζουμε. Η φύση λειτουργεί ανεξάρτητα, αυτοκυρίαρχα, αυτοπειθαρχημένα κι όποιος δε γνωρίζει τους νόμους της καταλήγει ανέγνωρος και αθέλητος από αυτή, κατά συνέπεια καταδικασμένος στην αφάνεια, στην απομάκρυνση και αργά ή γρήγορα στην εξαφάνιση. Η απόδοση δικαιοσύνης της φύσης είναι το αποτέλεσμα της παραβίασης των κανόνων της. «Ως σκοπός ορίζεται η ζωή σε συμφωνία με τη φύση…» - Ζήνων ο Κιτιεύς.
  2. Πρόσφυγες Σμύρνης στη Νάπολη
    ...Μιας [Ευρωπαϊκής] κοινής γνώμης την οποίαν συγκινεί περισσότερον μία ήττα του πυγμάχου Carpentier παρά η ήττα και καταστροφή του Έθνους εκείνου, το οποίον δεν έπαυσεν από τριών χιλιάδων ετών να χύνη το αίμα του, όπως υπερασπίση την Ευρώπην από τας ατελεύτητους επιδρομάς των αγρίων ορδών ας εκπέμπει κατ' αυτής η βάρβαρος Ασία.
  3. 1922 - Προσφυγιά Ι
    To 1922 είναι μια χρονολογία που θα παραμείνει στη μνήμη των Ελλήνων ανεξίτηλη, απροσπέραστη, αγιάτρευτη για πάντα. Γιατί τα λάθη δεν βαραίνουν τους ασυνείδητους, τη γενεά εκείνη και τις επόμενες βαραίνουν, όπως και τη μνήμη αυτών που θ' αναζητούν στους αιώνες του μέλλοντος το γιατί.
  4. Δημοπρασία πρώην Ελληνικού χωριού
    Οι μεγαλύτερες ανταλλαγές πληθυσμών στον κόσμο έχουν γίνει στα Βαλκάνια. Κι αυτό κατ' επανάληψη κυρίως κατά τη δεκαετία μεταξύ του 1913 και 1923. Όταν έγιναν αυτές οι ανταλλαγές η ζητούμενη συμφωνία ήταν να μεταφερθούν ολόκληρα χωριά από μια χώρα σε μια άλλη για λόγους άρνησης των κατοίκων αυτών να ασπαστούν τις φυλλετικές, θρησκευτικές ή γλωσσικές προτιμήσεις του κράτους.
  5. Αυθεντικές Μαρτυρίες Ορφανών Προσφύγων
    "Φύγανε με ένα γαλλικό πλοίο που τους άφησε πρώτα στη Χίο. Ο ένας αδελφός κολύμπησε μέχρι τη Χίο γιατί δεν μπήκε στο πλοίο."
  6. Παιδιά προσφύγων Μικράς Ασίας
    Η σελίδα αυτή στις Μνήμες, μέσω φωτογραφικού υλικού της εποχής, προσπαθεί να δώσει μια όψη και μια αίσθηση του τι συνέβη τότε και τι συμβαίνει γενικότερα στον κόσμο όταν η απληστία και η μιζέρια των ισχυρών δεν έχει όρια. Όταν η δίψα για υπεροχή και ο ρατσισμός υπερνικά κάθε καλή θέληση κι ελπίδα. Είμαστε υπόχρεοι να μην ξεχάσουμε. Είμαστε υπόχρεοι να το επαναλαμβάνουμε μέχρι να σταματήσει αυτή η πλεονεξία και η λαιμαργία να εξαληφθεί.
  7. Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού
    Το Εκπαιδευτικό και Πολιτιστικό Ίδρυμα της Ιεράς Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως μεταξύ των αρμοδιοτήτων και των επιδιωκομένων σκοπών του έχει και τη συλλογή, επεξεργασία μα και μεταλαμπάδευση της γνώσης, για τους ιερούς τόπους της ρωμιοσύνης, τις αλησμόνητες πατρίδες των Ελλήνων... Ταυτόχρονα, βασική του επιδίωξη, σκοπός ιερός, η προτροπή των μαθητών για γνώση της παράδοσης, αλλά και των ιδιαίτερων προγονικών εστιών...

Τι έτρωγαν οι Έλληνες το 1600 π.Χ.

Ο αρχαιολόγος Χρίστος Ντούμας αφήνει για λίγο στην άκρη τα προβλήματα που αντιμετωπίζει στο Ακρωτήρι της Θήρας και μας μιλά για τις νοστιμιές που απολάμβαναν οι πρόγονοί μας 3.500 χρόνια πριν σε μια ομολογουμένως απολαυστική κουβέντα.

Αφορμή η συμμετοχή του στις Μέρες Γευσιγνωσίας του Μουσείου Μπενάκη (9-11/5) και συγκεκριμένα στην εκδήλωση-συζήτηση «Γευσίπλους – Χαρτογραφώντας τον γαστρονομικό πολιτισμό του Αιγαίου» (Παρασκευή, 6 μ.μ., αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη στην Πειραιώς). Εκεί, ο διευθυντής της ανασκαφής του Ακρωτηρίου και ομότιμος καθηγητής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών θα παρουσιάσει στο κοινό την ιστορική και αρχαιολογική διάσταση του πολιτισμού και της γαστρονομίας του Αιγαίου.

Αποφλοίωση φάβας με αρχαίες μυλόπετρες
Αποφλοίωση φάβας με αρχαίες μυλόπετρες

Βρίσκουμε σοφή τη σύνδεση της γαστριμαργίας με τον πολιτισμό στη… νόστιμη αυτή διοργάνωση, που, εκτός από έκθεση παραγωγών και γευσιγνωσίες, περιλαμβάνει πολλά χάπενινγκ, εκδηλώσεις αλλά και Φεστιβάλ Γαστριμαργικού Κινηματογράφου.

Την τιμητική τους έχουν οι Κυκλάδες και το Αιγαίο και κάπου εδώ μπαίνει ο κ. Ντούμας, που μας «ξεναγεί» στις βρώσιμες πρώτες ύλες που φύλαγαν στις κουζίνες τους οι κάτοικοι της προϊστορικής Σαντορίνης: πρώτες ύλες που τόσο καλά διατήρησε η τέφρα του ηφαιστείου…

5a
Κατάλοιπα καρπών

«Βρήκαμε πολλά κατάλοιπα καρπών, μέσα σε δοχεία που φυλάσσονταν στα σπίτια. Καθώς έπεσε η τέφρα απανθρακώθηκαν και έτσι διατηρήθηκαν», εξηγεί ο Χρ. Ντούμας. «Οι καρποί αυτοί ήταν προϊόντα καλλιεργειών -γι’ αυτό και έχουμε γνώσεις για τις καλλιέργειες εκείνης της εποχής.

Βρήκαμε φάβα, φακές, κριθάρι-, σε ένα μάλιστα πιθάρι γεμάτο τέφρα βρήκαμε αποτυπώματα αμύγδαλων. Εντοπίσαμε επίσης πολλά κουκούτσια ελιών θρυμματισμένα, άρα μιλάμε για παραγωγή λαδιού. Βρήκαμε και ένα πιθάρι με σαλιγκάρια, αν και τα συγκεκριμένα ήταν εισαγωγής! Επρόκειτο για κρητικά σαλιγκάρια».

Βρήκαν όμως και πάρα πολλούς σπόρους από σύκα: «Αυτή ήταν η ζάχαρή τους. Και βέβαια, το σύκο ήταν το καθαρτικό τους!» (χαμογελάει).

– Βρήκατε και υπολείμματα ψαριού;

4a
Υπολείμματα ψαριών

«Μέσα σε πιθάρια εντοπίσαμε αποξηραμένα ψάρια και κόκαλα ψαριών. Μάλιστα, καθώς σκάβαμε σε βαθιά στρώματα, για τα θεμέλια των στύλων του στεγάστρου, βρήκαμε γάρον (garum κατά τους Ρωμαίους). Πρόκειται για μια πάστα από ψάρι, λιχουδιά για τους Ρωμαίους.

Η αριστοκρατία απολάμβανε το καλύτερο μέρος του ψαριού, ενώ η “πλέμπα” και ο στρατός χρησιμοποιούσαν τα κεφάλια, τις ουρές, τα πτερύγια. Βρήκαμε ένα τέτοιο πιθαράκι και επρόκειτο για σημαντική ανακάλυψη μιας και απέδειξε ότι 1.500 χρόνια πριν τους Ρωμαίους, το έφτιαχναν στη Θήρα. Είναι βέβαια χαρακτηριστικό ενός λαού που ζει με και από τη θάλασσα…»

– Κρέας έτρωγαν;

«Βρήκαμε άφθονα κόκαλα από αιγοπρόβατα (που αποτελεί βασικό είδος κτηνοτροφίας και σήμερα στα νησιά), ελάχιστα βοοειδή (στα νησιά δεν μπορούν να εκθρέψουν μεγάλα ζώα) και πολύ λίγο κυνήγι (κουνέλια, αποδημητικά πουλιά). Βρήκαμε όμως πάρα πολλά κατάλοιπα από αχινούς, αχιβάδες, κυδώνια και άλλα παρεμφερή θαλασσινά».

– Έχουμε ιδέα πώς τα μαγείρευαν ολ’ αυτά;

2a
Αγγείο με ρόβη

«Ξέρουμε πως είχαν τριποδικές χύτρες -που σημαίνει ότι, αν μη τι άλλο, έβραζαν. Γιαχνί πάντως δεν νομίζω πως έφτιαχναν, αφού δεν είχαν ντομάτες. Σήμερα μπορεί να μιλάμε για τα περίφημα σαντορινιά ντοματάκια, όμως οι ντομάτες μας ήρθαν από την Αμερική! Βρήκαμε επίσης ταψιά και φορητά τριποδικά φουρνάκια: φωτιά από πάνω, φωτιά από κάτω και ταψάκι με καπάκι και πορτούλα. Ενα είδος γάστρας με πόδια».

– Τι σας εξέπληξε πιο πολύ από αυτά που ανακαλύψατε;

«Οι Κρατευτές: πάνω τους έψηναν σουβλάκια. Είχαν εγκοπές αλλά και τρυπούλες για να κυκλοφορεί ο αέρας και να μην σβήνουν τα κάρβουνα. Ηταν πολύ εργονομικοί. Στην άκρη τους είχαν το σχήμα κεφαλής κριαριού. Και εξσφάλιζαν και ένα υγιεινό ψήσιμο, αφού το λίπος έπεφτε».

– Δηλαδή, το σουβλάκι είναι δικό μας έδεσμα… Κι όμως, κάποιοι σήμερα νομίζουν ακόμα πως είναι τουρκικής προέλευσης.

3a
Κρατευτές σουβλακιών

«Το σουβλάκι κατάγεται από το Αιγαίο. Οι Τούρκοι ήρθαν το 1453 μ.Χ. Κάποτε είχα μια κουβέντα με έναν διαπρεπή Τούρκο αρχαιολόγο, τον ελληνιστή Εκρέμ Ακουργκάλ. Και του έλεγα ότι έχουμε δανειστεί κι εμείς πολλά από την τουρκική κουζίνα.

Φερνοντάς του ως παράδειγμα τον κεφτέ. Και μου λέει: “Είστε αφελής. Οι Τούρκοι όταν ήρθαν εδώ ήταν νομάδες. Δεν είχαν κουζίνα. Απλώς υιοθέτησαν τη βυζαντινή κουζίνα. Ας μην κοροϊδευόμαστε: η λέξη “κεφτές” δεν είναι τούρκικη. Είναι η βυζαντινή λέξη “κοπτόν κρέας…”. Και πράγματι, θυμάμαι ακόμα τη μαμά μου και τη γιαγιά μου να κόβουν γρήγορα και σταυρωτά το κρέας με δύο κοφτερά μαχαίρια κάνοντας το κιμά!».

– Οι ανασκαφές του Ακρωτηρίου αποτελούν τα παλαιότερα τεκμήρια για το τι έτρωγαν οι Έλληνες;

«Όχι. Υπάρχουν σκόρπια ευρήματα και από τη νεολιθική εποχή (5η και 4η χιλιετία π.Χ.) σε Θεσσαλία, Μακεδονία, Θράκη. Όμως στο Ακρωτήρι, χάρη στο ηφαίστειο, πρώτη φορά βρέθηκαν τόσο πολλά μαζεμένα -και τόσο καλά διατηρημένα.

Σκεφθείτε πως στις λάβες της Σαντορίνης υπάρχουν εγκλείσματα φυτών όπως τα φοινικόδεντρα ή οι ελιές που χρονολογούνται 60.000 χρόνια πριν από σήμερα. Και αποκαλύπτουν ένα κλίμα που δεν διαφέρει από το σημερινό. Στα πρώιμα ιστορικά χρόνια, την 5η, 4η ή 3η χιλιετία π.Χ., ο άνθρωποι άρχισαν να καλλιεργούν την ίδια αυτή άγρια χλωρίδα».

Η περίφημη μεσογειακή διατροφή έχει πολύ μακρινές ρίζες τελικά…

Πηγή
Αποκάλυψη

Οι Έλληνες της Προαζοφικής

ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΑ ΟΥΚΡΑΝΙΚΑ ΕΔΑΦΗ

oukrania-ellines-660

Οι Έλληνες αποτελούν ένα από τα αρχαιότερα έθνη που διέμεναν στα εδάφη της σημερινής Ουκρανικής Επικράτειας. Από τον 8ο έως τον 6ο π. Χ. αιώνα οι Έλληνες εμφανίσθηκαν στα βόρεια παράλια του Ευξείνου Πόντου, ασχολήθηκαν με το εμπόριο και ίδρυσαν πόλεις-αποικίες. Η πρώτη από αυτές ιδρύθηκε από Έλληνες καταγόμενους από τη Μίλητο (Μικρά Ασία) στη νήσο Μπερεζάν το δεύτερο ήμισυ του 7ου π. Χ. αιώνα. Αργότερα ιδρύθηκαν οι πόλεις Όλβια στον ποταμό Μπούγκ, Θήρα στο Δνείστερο, Θεοδοσία, Παντικάπαιον, Νυμφαίον, Χερσόνησος στην Ταυρίδα (Κριμαία). Οι πιο σημαντικές αποικίες με τον καιρό μετατράπηκαν σε έλληνο-βαρβαρικές πόλεις-κράτη. Τον 6ο π. Χ. αιώνα ιδρύθηκε το Βασίλειο του Βοσπόρου. Οι αρχαίες παρευξείνιες αποικίες, πλην της Χερσονήσου και του Παντικαπαίου, καταστράφηκαν τον 4ο αιώνα από τους Ούννους. Οι ελληνικές πόλεις άσκησαν σημαντική πολιτιστική και οικονομική επιρροή στους ιθαγενείς λαούς.

Τον 9ο αιώνα μ. Χ. ιδρύθηκε το παλαιό Κράτος του Κιέβου (Κράτος των Ρως), που είχε στενές σχέσεις με την Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ιδιαίτερα μετά τον εκχριστιανισμό του Κράτους του Κιέβου το 988. Στο Κίεβο, αλλά και σε άλλες πόλεις του κράτους ερχόταν έλληνες ζωγράφοι, αρχιτέκτονες, επιστήμονες, ιερείς. Οι μάστορες από το Βυζάντιο συμμετείχαν στην κατασκευή και διακόσμηση των ιερών όπως ο Ναός της Αγίας Σοφίας και το Μοναστήρι του Αγίου Μιχαήλ στο Κίεβο. Οι οικονομικές και πολιτικές σχέσεις ενισχύθηκαν με συχνούς δυναστικούς γάμους μεταξύ των βυζαντινών αρχοντικών γενών και του γένους των Ριούρικ.

Η άλωση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας είχε ως συνέπεια τη μεγάλη εκροή του ορθοδόξου πληθυσμού. Πολλές χιλιάδες Έλληνες βρήκαν καταφύγιο στα ουκρανικά εδάφη. Η μετοίκηση των Ελλήνων αυτή διάρκεσε καθ’ όλη την περίοδο κυριαρχίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα Βαλκάνια.

Στα τέλη του 16ου –17ο αιώνα ιδρύθηκαν σημαντικές ελληνικές κοινότητες στο Λβιβ, Κάμιανετς-Ποντίλσκυ, Οστρόγκ και άλλες πόλεις της Δυτικής Ουκρανίας. Οι Έλληνες μετείχαν όχι μόνο στην οικονομική ανάπτυξη, αλλά και στην κοινωνική, πολιτική, πολιτιστική και θρησκευτική ζωή των πόλεων αυτών. Ήταν ενεργά μέλη και ευεργέτες των Ορθοδόξων Αδελφοτήτων, οι δραστηριότητες των οποίων στόχευαν στην υποστήριξη της ορθόδοξης παιδείας και πολιτισμού, προστασία των δικαιωμάτων των Ορθοδόξων Χριστιανών. Στον τομέα αυτό οι πιο ένδοξοι ήταν οι επιστήμονες και λόγιοι Αρσένιος Ελλασώνας, Κύριλλος Λούκαρις, Διονύσιος Παλαιολόγος κ. α.

Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν οι Έλληνες και στο κράτος των Κοζάκων – Γκετμάνστσινα (η ονομασία προέρχεται από τη λέξη «Γκέτμαν» -τίτλος που έφεραν οι ουκρανοί ηγεμόνες). Στερούμενοι της δυνατότητας να αγωνίζονται για την Ορθοδοξία στην πατρίδα τους, πολλοί Έλληνες μετείχαν στον απελευθερωτικό πόλεμο του ουκρανικού λαού υπό τον Γκέτμαν Μπογντάν Χμελνύτσκι. Την ελληνική καταγωγή είχαν πολλά κοζάκικα αρχοντικά γένη, όπως των Καπνίστ, Μοτσόκα, Τομαρά, Μαζαράκη, Τερναβιότ, Ματζαπέτα, Κωνσταντινόβιτς κ. α. Γνωστοί κρατικοί παράγοντες της Γκετμάνστσινα ήταν οι Έλληνες Ασταμάτιϊ, Δανιήλ Γραίκ κ. α.

Το 1657 ο Γκέτμαν Μπογντάν Χμελνύτσκι παραχώρησε φορολογικές απαλλαγές στην ομάδα των ελλήνων εμπόρων, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην πόλη Νίζιν όπου ίδρυσαν μεγάλη ελληνική κοινότητα που επωφελήθηκε του δικαιώματος της αυτοδιοίκησης. Σημαντικές ελληνικές κοινότητες υπήρχαν και στην Περεγιάσλαβ και το Κίεβο, όπου το 17ο αιώνα ιδρύθηκε το ελληνικό Μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης.

Στην Μογίλεια Ακαδημία Κιέβου, το πιο σημαντικό εκπαιδευτικό ίδρυμα της Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης του 16ου και του 17ου αιώνα, σπούδασαν πολλοί Έλληνες. Σημαντική συνεισφορά στην ανάπτυξη της ουκρανικής επιστήμης στα τέλη του 18ου αιώνα έκαναν ο Ευγένιος Βούλγαρης και ο Νικηφόρος Θεοτόκης, ιδρυτές της περίφημης Ιερατικής Σχολής στην Πολτάβα.

Κατά την ρωσική κυριαρχία στα ουκρανικά εδάφη συνεχίσθηκε η πρόοδος των ελληνικών κοινοτήτων. Στα τέλη του 18ου αιώνα στη Νότια Ουκρανία εγκαταστάθηκαν Έλληνες, κυνηγημένοι από τις Οθωμανικές αρχές κατά τον ρωσο-τουρκικό πόλεμο του 1768-1774. Το 1779-1783, κατόπιν διαταγής των Ρωσικών Αρχών, από την Κριμαία στην Προαζοφική μετοίκισαν χιλιάδες Έλληνες, παλαιοί κάτοικοι της χερσονήσου. Οι μέτοικοι ίδρυσαν τη Μαριούπολη και 20 χωριά. Οι Αρχές τούς παραχώρησαν σημαντικά προνόμια, γεγονός που τους επέτρεψε να πετύχουν, εντός σύντομου χρονικού διαστήματος, την οικονομική άνθηση της περιοχής. Ο ελληνικός πληθυσμός της Προαζοφικής διατήρησε τον εθνικό του πολιτισμό, τη γλώσσα και τις παραδόσεις του. Οι Έλληνες εγκαταστάθηκαν επίσης στις πόλεις Κατερινοσλάβ, Ελισαβετγράντ, Νοβομοσκόβσκ, συνεισφέροντας στην οικονομική ανάπτυξή τους. Οι νέοι νότιοι λιμένες της Ρωσικής Αυτοκρατορίας – Οδησσός, Νικολάεβ, Χερσών, Ταγκανρόγκ – προσέλκυσαν έλληνες εμπόρους. Κατά το πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα οι ελληνικοί εμπορικοί οίκοι ήλέγχαν σχεδόν όλο το εμπόριο των λιμένων. Η Αικατερίνη Β΄, με διάταγμά της, εγκατέστησε στα ουκρανικά παράλια της Μαύρης Θάλασσας και την Κριμαία ελληνικές στρατιωτικές αποικίες. Με τον καιρό οι άποικοι άρχισαν να ασχολούνται με την γεωργία και το εμπόριο. Η ρωσική ηγεσία ευνοούσε τους Έλληνες-Φαναριώτες (Καντακουζηνό, Μουρούζη, Υψηλάντη, Καρατζή και άλλους), παραχωρώντας τους μεγάλα κτήματα στο Νότο της Ουκρανίας.

Στις αρχές του 19ου αιώνα στην Οδησσό, όπου διαβίωνε μια από τις πιο έγκυρες και πλούσιες κοινότητες, αναπτύχθηκε το ελληνικό εθνικό κίνημα. Εδώ το 1814 ιδρύθηκε η «Φιλική Εταιρεία», η οποία διαδραμάτισε εξαιρετικό ρόλο στην απελευθέρωση της Ελλάδος από τον τουρκικό ζυγό.

Οι κοινωνικές αναταράξεις του 20ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές κοινότητες της Ουκρανίας. Πολλοί Έλληνες εγκατέλειψαν την χώρα, πολλοί άλλοι αφομοιώθηκαν. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής πληθυσμού του 1926, στην Ουκρανία ζούσαν 124.000 Έλληνες, εκ των οποίων 97.000 στην Προαζοφική, 16.000 στην Κριμαία, 3.500 στην περιοχή της Οδησσού. Στην δεκαετία του 1920 και τις αρχές της δεκαετίας του 1930 οι Έλληνες είχαν στην Ουκρανία 3 εθνικές περιοχές και 30 εθνικά διοικητικά όργανα στα χωριά – «συμβούλια χωριών». Κατά την εφαρμογή της πολιτικής εθνοτικής ανάπτυξης, που είχε ανακηρυχθεί από την σοβιετική εξουσία και είχε ως στόχο την πολύπλευρη υποστήριξη όλων των εθνικών μειονοτήτων και την κατάρτιση εθνικών στελεχών, οι Έλληνες ίδρυσαν τα δικά τους εκπαιδευτικά ιδρύματα, εφημερίδες, δημοσίευσαν έργα της εθνικής λογοτεχνίας. Πολύ σύντομα, όμως, η πολιτική της σοβιετικής εξουσίας έναντι των αλλοεθνών άλλαξε, άρχισαν οι διώξεις, η απαγόρευση εκδηλώσεων της εθνικής αυτοσυνείδησης, η καταναγκαστική αφομοίωση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής πληθυσμού του 2001, στην Ουκρανία διέμεναν 91.500 Έλληνες, 77.500 εκ των οποίων – στο Νομό του Ντονέτσκ. Μόνο το 6,4% των Ελλήνων της Ουκρανίας δήλωσε ότι η μητρική του γλώσσα είναι ελληνική, οι υπόλοιποι θεωρούν ως μητρική τη ρωσική γλώσσα.

Ο Νόμος της Ουκρανίας «Περί Εθνικών Μειονοτήτων» κατοχυρώνει τα δικαιώματα των διάφορων μειονοτήτων της χώρας και παρέχει κάθε ελευθερία στις πνευματικές και πολιτιστικές δραστηριότητές τους. Στην ανεξάρτητη Ουκρανία έχουν ιδρυθεί πολλοί ελληνικοί σύλλογοι, οι οποίοι, στο μέτρο των οικονομικών τους δυνατοτήτων, αναπτύσσουν αξιόλογη πολιτιστική δραστηριότητα. Το 1995 ιδρύθηκε η Ομοσπονδία Ελληνικών Συλλόγων Ουκρανίας, που εδρεύει στη Μαριούπολη και συγκεντρώνει σήμερα 95 συλλόγους από 19 Νομούς της Ουκρανίας. Στη Συμφερούπολη λειτουργεί η Ομοσπονδία Ελλήνων Κριμαίας, στους κόλπους της οποίας συγκεντρώνονται 16 σύλλογοι.

marioupolis_pontian_city_russiaΗ οργανωμένη ομογένεια έχει τις ακόλουθες εφημερίδες: «Έλληνες της Ουκρανίας» και «Χρόνος», που εκδίδονται στη Μαριούπολη, «Καμπάνα» στο Ντονέτσκ, «Οδησσός» στην Οδησσό, «Ελληνική Εφημερίδα» και «Νέος Πόντος» στη Συμφερούπολη, «Χερσόνησος» στη Σεβαστούπολη. Ο Σύλλογος Ελλήνων Κιέβου «Κωνσταντίνος Υψηλάντης» έχει την εφημερίδα «Ελπίδα», ενώ το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού «Ζορμπάς» στο Κίεβο εκδίδει το περιοδικό «Ελληνική Σημαία».

Πηγή:
Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στην Μαριούπολη
Για περισσότερες πληροφορίες των ομογενών της Ουκρανίας
διαβάστε εδώ


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Η Έξοδος των Ελλήνων από την Αίγυπτο
    1955-1965 Κάιρο, 17-21 Αυγούστου 1957. Από την επίσημη επίσκεψη του Κων. Καραμανλή στην Αίγυπτο, έπειτα από πρόσκληση του προέδρου Νάσερ. Στη φωτογραφία, ο Αιγύπτιος πρόεδρος απονέμει στον Ελληνα πρωθυπουργό κορυφαία τιμητική διάκριση (Φωτογραφικό Αρχείο Ιδρύματος Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής). Ο Νάσερ, το κύμα φυγής και η επίσκεψη Κωνσταντίνου Καραμανλή Η ελληνική παρουσία στην Αίγυπτο πηγαίνει βαθιά πίσω στους αιώνες, στην εποχή των επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ωστόσο τις πρώτες αμιγώς ελληνικές κοινότητες με εθνική συνείδηση συνέπηξαν οι Έλληνες μετανάστες που αναζήτησαν στη φιλόξενη γη της Αιγύπτου καλύτερες συνθήκες διαβίωσης όσο η Ελλάδα παρέμενε υπόδουλη υπό οθωμανικό ζυγό. Την περίθαλψη και φροντίδα τους ως την ίδρυση του πρώτη ελληνικού προξενείου στην Αλεξάνδρεια, το 1833, είχε το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, αργότερα και πάσης Αφρικής, ένας μακραίων θεσμός και φάρος της Ορθοδοξίας από την εποχή της ιδρύσεώς του, τον πρώτο αιώνα μ.Χ.
  2. Οι Έλληνες της Προαζοφικής
    Οι Έλληνες αποτελούν ένα από τα αρχαιότερα έθνη που διέμεναν στα εδάφη της σημερινής Ουκρανικής Επικράτειας. Από τον 8ο έως τον 6ο π. Χ. αιώνα οι Έλληνες εμφανίσθηκαν στα βόρεια παράλια του Ευξείνου Πόντου, ασχολήθηκαν με το εμπόριο και ίδρυσαν πόλεις-αποικίες. Η πρώτη από αυτές ιδρύθηκε από Έλληνες καταγόμενους από τη Μίλητο (Μικρά Ασία) στη νήσο Μπερεζάν το δεύτερο ήμισυ του 7ου π. Χ. αιώνα.
  3. Ο παροικιακός Ελληνισμός της Βιέννης
    Η παρουσία του Ελληνισμού στην Βιέννη έχει τις ρίζες της στις αρχές του 18ου αιώνα και συγκεκριμένα στις συνθήκες του Κάρλοβιτς (1699) και του Πασάροβιτς (1718) που υπογράφτηκαν μεταξύ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και των Αψβούργων. Οι συνθήκες αυτές προέβλεπαν μια σειρά από αμοιβαία προνόμια για τους υπηκόους των 2 Αυτοκρατοριών που είχαν ως στόχο την τόνωση του εμπορίου. Γενικότερα η μακροπρόθεσμη πολιτική των Αψβούργων στην περιοχή είχε ως τελικό στάδιο την εμπορική (και πιθανά εδαφική) έξοδο της Αυτοκρατορίας στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω της Θεσσαλονίκης. Οι συνθήκες που διαμορφώθηκαν από το γεωπολιτικό αυτό πλαίσιο ευνόησαν τους Έλληνες της Ηπείρου και της Μακεδονίας που γνώριζαν αρκετά καλά τους χερσαίους δρόμους μέσω Βοσνίας και Βουλγαρίας προς την Βιέννη και ως υπήκοοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας είχαν την ευκαιρία να εγκατασταθούν στην Βιέννη και να αναπτύξουν μια ζωηρή εμπορική αλλά και πολιτισμική δραστηριότητα.
  4. Ελληνικη Κοινοτητα Βενετιας
    Δυο βήματα από τη φημισμένη πλατεία του Αγίου Μάρκου στο κέντρο της Βενετίας, υπάρχει το κανάλι των Ελλήνων (Rio dei Greci), το οποίο οριοθετεί μία ομώνυμη νησίδα (Campo dei Greci). Σ’ αυτή έζησαν, πρόκοψαν και παρήγαγαν επί αιώνες ανεκτίμητο πνευματικό έργο χιλιάδες Έλληνες μέτοικοι από την Ελλάδα και φυγάδες από την αλωμένη Κωνσταντινούπολη.
  5. Ελληνική Κοινότητα Μπρνο
    Η Ελληνική Κοινότητα Μπρνο είναι μία οργάνωση μη κερδοσκοπική. Ο σκοπός της είναι να φέρνει ποιο κοντά μεταξύ τους, τους Έλληνες και τις οικογένειές τους που ζουν στο Μπρνο και τα περίχωρα του, αλλά και να ενισχύσει τους δεσμούς φιλίας με αλλοεθνής φίλους της Ελλάδας, της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού.
  6. Ελληνική Κοινότητα Στουτγάρδης
    Οι πρώτοι Έλληνες εργάτες έφτασαν στην Στουτγάρδη το 1941/1942. Οι περισσότεροι ήρθαν με συμβόλαια ως „Fremdarbeiter“, αφού είχαν περάσει τις ιατρικές εξετάσεις που διεξήγαγαν τα γερμανικά κλιμάκια. Ορισμένα ονόματα από εκείνη την εποχή: Χατζηανδρέου, Γιώργος και Παναγιώτης Παπαηλιού, Γιάννης Κοφτερός, Σταύρος Καραγκούνης, Τάκης Βελισσάριος, Σταμάτης Νισύριος
  7. Ελληνικη Κοινοτητα Συδνεϋ
    Η Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Νέας Νότιας Ουαλίας (Ε.Ο.Κ. NNO) δημιουργήθηκε αρχικά για να στηρίξει την κατασκευή μιας εκκλησίας, της Αγίας Τριάδας. Η Ορθόδοξη Αγία Τριάδα ήταν η πρώτη εκκλησία του νοτίου ημισφαιρίου εφόσον κτίστηκε το 1898 από Έλληνες και Σύριους επιχειρηματίες.
  8. Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού Βερολίνου
    Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού Βερολίνου υποστηρίζει και προωθεί τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρη τη γερμανόφωνη Ευρώπη. Από το 1995, χρονιά ίδρυσης του Παραρτήματος, στεγάζεται στο κέντρο του Βερολίνου και διαθέτει βιβλιοθήκη και χώρο πολλαπλών εκδηλώσεων. Η εργασία του επικεντρώνεται κυρίως στην παρουσίαση εικαστικών εκθέσεων, λογοτεχνικών αναγνώσεων, θεατρικών και κινηματογραφικών έργων από την Ελλάδα, στη διοργάνωση διαλέξεων και σεμιναρίων, καθώς και στην λειτουργία της βιβλιοθήκης, την παροχή γενικών πληροφοριών για πολιτιστικά θέματα καθώς και την προσφορά μαθημάτων ελληνικής γλώσσας.
  9. Ελληνικη Κοινοτητα Βερολινου
    Η Ελληνική Κοινότητα Βερολίνου ιδρύθηκε το 1975 ως διάδοχος της Ελληνικής Κοινότητας της δεκαετίας του ’60. Την 1η Ιουνίου 1990 η έδρα της μεταφέρθηκε υπό την αιγίδα του Ελληνικού Πολιτιστικού Κέντρου (Ε.Π.Κ.) στο κτίριο της οδού Mittelstr. 33, Berlin-Steglitz bezogen.
  10. Ελληνικη Κοινοτητα Στοκχολμης
    Το 1642 βασίλισσα της Σουηδίας ήταν η Χριστίνα. Ένας μεγάλος αριθμός των Ελλήνων βρισκόταν ήδη στη Σουηδία και περιφέρονταν σε πόλεις και χωριά της Σουηδίας κάνοντας εράνους για να πληρώσουν λύτρα για την απελευθέρωση Ελλήνων που ήταν φυλακισμένοι σε Οθωμανικές φυλακές.
  11. Ελληνικη Κοινοτητα Ζυριχης
    Η Ελληνική Κοινότητα Ζυρίχης (ΕΚΖ) στην σημερινή της μορφή σαν θρησκευτικά και κομματικά ανεξάρτητη οργάνωση των Ελλήνων μεταναστών στη Ζυρίχη και στην ευρύτερη περιφέρειά της υπάρχει από τον Οκτώβριο του 1979. Λειτουργεί σαν Νομικό Πρόσωπο σύμφονα με το άρθρο 60 του Ελβετικού Αστικού Κώδικα και αποτελείται σήμερα από 310 μέλη.
  12. Μελβούρνη - Οι Διακρίσεις Χελλένικ
    Παρά την εντυπωσιακά μεγάλη και πολυσχιδή δράση του, ο Σύνδεσμος Χελλένικ έμεινε περισσότερο γνωστός για τη διοργάνωσή του των απονομών διακρίσεων εξαίρετης απόδοσης στους ομογενείς μας της Μελβούρνης. Οι βραβεύσεις αυτές, με τη γενική ονομασία "Διακρίσεις Χελλένικ - Hellenic Distinctions", απονέμονταν επί είκοσι συναπτά χρόνια σε άτομα που είχαν ξεχωρίσει με τις επιτεύξεις τους στους τομείς της δραστηριότητας τους και βασίζονταν στις κρίσεις επιτροπών, που επιλέγονταν ανεξάρτητα από τον ίδιο το Σύνδεσμο.
  13. Πανηπειρωτική Ομοσπονδία Αμερικής
    Με πρωτοβουλία των Ηπειρωτικών οργανώσεων της Νέας Υόρκης,Φιλαδελφείας και Γούστερ και κατόπιν πολλών συσκέψεων, αποφασίστηκε η πρώτη σύγκληση Πανηπειρωτικού Συνεδρίου σε μιά έπαυλη στο Northboro, μιά μικρή πόληκοντά στο Γούστερ. Το Συνέδριο ορίστικε γιά την 19-21 Ιουλίου 1942. Ιστορική θα μείνη στα χρονικά του Ηπειρωτισμού της Αμερικής αυτή η Πανηπειρωτική συγκέντρωση. Η αθρόα προσέλευση των Ηπειρωτών από κάθε γωνιά τηςΑμερικής, ο ενθουσιασμός, η αγάπη, η ευθυμία και οι παντός είδους εκδηλώσεις εκείνωντων τριών ημερών θα μείνουν αξέχαστες
  14. ΟΕΚ Γερμανίας
    Η ΟΕΚ επιδιώκει τη δημιουργία στενών φιλικών σχέσεων μεταξύ του Ελληνισμού στην ΟΔΓ και του γερμανικού λαού καθώς και των άλλων εθνικοτήτων στη χώρα που ζούμε και εργαζόμαστε. Η ΟΕΚ είναι ανεξάρτητη από κρατικές ή άλλες αρχές, οργανισμούς και πολιτικά κόμματα. Η ύπαρξή της και δραστηριότητά της βασίζεται στις αρχές της δημοκρατίας, της φιλίας ανάμεσα στους λαούς και της ειρήνης. Σε ζητήματα εθνικής σημασίας ή που αφορούν τις βασικές αρχές του ανθρωπισμού και της δημοκρατίας, μπορεί να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις της.
  15. Σύνδεσμος Ιθακησίων Μελβούρνης
    Ο Ρόλος του Συνδέσμου Ιθακησίων Οδυσσεύς στα παροικιακά και στις σχέσεις Αυστραλών και Ελλήνων. Σε μικρό χρονικό διάστημα μετά αυτό τον ερχομό μου στη Μελβούρνη 6-12-37, παρευρέθηκα σε Συνέλευση του Συνδέσμου που είχε σκοπό να μαζέψει χρήματα δια την Ελληνική Αεροπορία. Με εντυπωσίασε ο θερμός πατριωτισμός των ομιλητών και επίσης έμαθα δια τη δράση του Συνδέσμου, δια την οποίαν διαβεβαιώθηκα στα μεθεπόμενα 11 χρόνια ως Γραμματέας του Συνδέσμου.
  16. Διεθνές Κέντρο Ελληνικών Ερευνών
    «Όσα φέρνει μια στιγμή δεν τα φέρνει ο χρόνος». Αυτό είναι το ρητό που διάλεξα εδώ παρουσιάζοντας την τόσο σημαντική έρευνα, δραστηριότητα και πάνω από όλα δημιουργία του Διεθνούς Κέντρου Ελληνικών Ερευνών που εδρεύει στη Γαλλία. Στην όμορφη ιστοσελίδα του Κέντρου μπορεί ο αναγνώστης να βρει αρκετό υλικό για τις δραστηριότητες του. Το Δ.Κ.Ε.Ε. αποτελεί ένα σημαντικότατο πνευματικό Κέντρο προώθησης του Ελληνικού Πολιτισμού της Διασποράς.
  17. Ελληνική Κοινότητα Βραΐλας
    Στα τέλη της δεκαετίας του 1860 ιδρύθηκαν, χάρη στην πρωτοβουλία ελληνικών συλλόγων, κατώτερο αρρεναγωγείο και παρθεναγωγείο, που φρόντιζε για τους άπορους "ελληνόπαιδες". Τα σχολεία αυτά, που μετατράπηκαν σε κοινοτικά στις επόμενες δεκαετίες, δεν ήταν τα μόνα ελληνικά σχολεία, καθώς στη Βραΐλα, μέχρι και τις αρχές του 20ού αιώνα, ιδρύθηκαν πάρα πολλά ελληνικά ιδιωτικά σχολεία, τόσο θηλέων, όσο και αρρένων.
  18. Ελληνικές Κοινότητες Βελγίου
    Η ελληνική παρουσία στο Βέλγιο έγινε αισθητή μόνο κατά τη μεταπολεμική περίoδο. Ώς τα μέσα της δεκαετίας του 1950 οι χίλιοι περίπου Έλληνες της χώρας αυτής ήταν,στην πλειονότητά τους, εγγράμματοι έμποροι ή γενικότερα ελεύθεροι επαγγελματίες. Από το 1953 ώς και το 1964 η εικόνα αυτή αλλάζει ποσοτικά και ποιοτικά: στην περίοδο αυτή ο αριθμός των Ελλήνων που ζούσαν στο Βέλγιο πολλαπλασιάστηκε δραματικά, φτάνοντας τα 20.069 άτομα.
  19. Έλληνες δούλοι στη Βοστώνη - 1827
    Ο Χριστόφορος Πλάτων Καστάνης (1814-1866) καταγόταν από τη Λιβαδειά της Χίου. Έχασε την οικογένειά του στη σφαγή του νησιού και αιχμαλωτίστηκε, πουλήθηκε ως δούλος και αναγκάστηκε να γίνει Μωαμεθανός. Η Γ. Μοχάλβη (μάλλον Γαρυφαλιά Μοχάλβη στην Ελληνική 1817-1830) γεννήθηκε στα Ψαρά και οι γονείς της σκοτώθηκαν στην σφαγή της Χίου. Πουλήθηκε στους Τούρκους ως δούλη και ο Αμερικανός Πρόξενος Joseph Langston την βρήκε στη Σμύρνη και την απελευθέρωσε το 1827.
  20. Η ελληνική παροικία της Οδησσού στα τέλη του 19ου αιώνα
    Τα απογραφικά δελτία είναι συγκεντρωμένα στο Κρατικό Αρχείο Οδησσού (G.A.O.O.). Βάση της απογραφής είναι το νοικοκυριό που διαρθρώνεται γύρω από τον αρχηγό της οικογένειας. Κάθε απογραφικό δελτίο καταγράφει τα μέλη μιας εστίας, συμπεριλαμβάνοντας το υπηρετικό προσωπικό και άλλα άτομα μη συγγενικά προς την οικογένεια που κατοικούν κάτω από την ίδια στέγη. Τα δελτία έχουν συμπεριλάβει 5086 Έλληνες, με βάση τη μητρική γλώσσα.
  21. Ελληνικη Κοινοτητα Αδελαϊδας - Σχολεια
    Δικαίωμα αναλλοίωτο κάθε Έλληνα της διασποράς ή Ελληνο-Αυστραλού απολετεί ο εμπλουτισμός της διάνοιάς του διαμέσου της μετάδοσης και διδασκαλίας τόσο της Ελληνικής γλώσσας όσο και των στοιχείων πολιτισμού, ιστορίας και φιλοσοφίας που σε αφθονία υφίστανται στην πολιτισμική μας κληρονομιά. Τόσο το αρχαίο ελληνικό πνεύμα όσο και η πιο σύγχρονη λαϊκή σοφία αποτελούν δυναμικά εφόδια για την διάπλαση του ήθους των νέων μας αλλά και την ενδυνάμωσή τους για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της ζωής και του μέλλοντος.
  22. Ελληνική Κοινότητα Αδελαΐδας
    Αν προσπαθήσουμε να εξετάσουμε πώς η έννοια της κοινότητας εφαρμόζεται στην Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Νότιας Αυστραλίας, θα πρέπει στις διαστάσεις της εθνικής ταυτότητας και του διοικητικού χαρακτήρα του οργανισμού να προσθέσουμε την ψυχή και την καρδιά των Ελλήνων της διασποράς. Αλλά ας εξετάσουμε πιο διεξοδικά τη γέννηση, το ξεκίνημα, το δυνάμωμα και την ανάπτυξη του ζωντανού αυτού δημοκρατικού οργανισμού που αποκαλούμε Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Ν.Α.
  23. Ελληνική Κοινότητα Πιατιγκόρσκ
    Οι πρώτες αναφορές για την ύπαρξη στο Πιατιγκόρσκ μιας οργάνωσης που να ενώνει όλους τους έλληνες της πόλης μας, αναφέρονται στην αρχή του περασμένου αιώνα. Όμως ένα από τα φύλλα της δημοτικής εφημερίδας «Γκόλος» (μπορείτε να το δείτε εδώ) που διασώθηκε τυχαία στο δημοτικό εθνογραφικό μουσείο διηγείται μια βραδιά που έκανε η ελληνική κοινότητα της πόλης Πιατιγκόρσκ στις 26 Δεκεμβρίου το 1917. - Η Πόλη Πιατιγκόρσκ είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του νομού Σταυρούπολης.
  24. Ελληνική Κοινότητα Νέας Ζηλανδίας
    To 2006 υπολογίζεται ότι υπήρχαν γύρω στους 3000 Ελληνικής καταγωγής πολίτες στη Νέα Ζηλανδία πρώτης, δεύτερης, τρίτης και τέταρτης γενιάς. Οι περισσότεροι ζούσαν στο Wellington, την πρωτεύουσα της χώρας, με διάσπαρτες άλλες ομάδες στα υπόλοιπα διαμερίσματά της όπως στο Auckland, Christchurch, Napier, Wanganui, Palmerston North και αλλού. Ο Πανελλήνιος Σύλλογος (Pan-Hellenic Association) ήταν ο πρώτος εγγεγραμμένος οργανισμός των Ελλήνων της Νέας Ζηλανδίας και δημιουργήθηκε στο Wellington το 1929.
  25. Ελληνική Κοινότητα Λονδίνου
    Η ελληνική παρουσία στο Λονδίνο μπορεί να φτάσει μέχρι τις αρχές του δέκατου πέμπτου αιώνα. Οι δύο αδελφοί, Aνδρόνικος και Aλέξιος Εφφομάτος, που περιγράφηκαν στα εναπομείναντα έγγραφα ως “Γρεκοί”, καταγράφηκαν ώς κάτοικοι στην πόλη το έτος 1440. Ήταν από την Κωνσταντινούπολη, τώρα Ινσταμπούλ, η οποία έγινε έπειτα η πρωτεύουσα της ελληνόφωνης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Από τo 1440, η Κωνσταντινούπολη ήταν κάτω από πολιορκία και μόνο δέκα τρία έτη αργότερα, τον Μάιο του 1453
  26. Ελληνική Κοινότητα Μελβούρνης
    Η μετανάστευση Ελλήνων στην Πολιτεία της Βικτώριας άρχισε με την ανακάλυψη του χρυσού (Αύγουστος 1851) στην τότε νεοϊδρυθείσα βρετανική αποικία. Σύμφωνα με μια από τις πρώτες απογραφές που διεξήχθησαν στη Βικτώρια το 1854, υπήρχαν 65 άντρες από την «Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία» που κατοικούσαν στην τότε αποικία. Το πρώτο κύμα των Ελλήνων μεταναστών υιοθέτησε τη νοοτροπία του «Ελντοράντο» αναζητώντας τον εύκολο πλουτισμό. Η πλειοψηφία αυτών των Ελλήνων, αναζητώντας εργασία, υπέγραφαν συμφωνίες με ναυτιλιακές εταιρείες σε διάφορα λιμάνια της Αγγλίας.
  27. Ελληνική Κοινότητα Αλεξάνδρειας
    Ιστορικό υλικό που λάβαμε από την Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας και τον κύριο Γιώργο Δήμα για την ιστορία της Κοινότητας από το 1843 μέχρι τις μέρες μας. Με τι όνομα ξεκίνησε, ποιοι ήταν οι πρώτοι ηγέτες της, ποιοι στήριξαν την Κοινότητα και ποιοι την έφεραν στο ζηλευτό αυτό σημείο της ακμής της, όλη αυτή την περίοδο. 1843-1854 Ακόμα και πριν απ' την επίσημη ίδρυση της Ε.Κ.Α., το 1843, η μικρή παροικία της Αλεξάνδρειας συντηρούσε σχολείο και νοσοκομείο.
  28. Η Ελληνική Παροικία στην Αίγυπτο
    Πρόκειται για μια πολύ συνοπτική, πολύ περιληπτική περιγραφή της παροικίας μας στην Αίγυπτο. Δεν είναι δυνατό να αποδοθεί ικανοποιητικά και σε λίγα λεπτά μια ιστορία σχεδόν τριών χιλιάδων χρόνων, ένα πέρασμα που δημιούργησε σημαντικότατα ορόσημα στην ιστορία όλου του κόσμου. Βέβαια πολλές από τις λεπτομέρειες της ομιλίας είναι – ή τουλάχιστον πρέπει να είναι – γνωστές στους Αιγυπτιώτες, καλό όμως είναι κάθε τόσο να τις ξαναζωντανεύουμε στη μνήμη μας για να μη ξεχνούμε την υποχρέωση που έχουμε να διατηρήσουμε τις παραδόσεις που μας κληροδότησαν όλες οι γενιές, που παλαιότερα πάσχισαν να δημιουργήσουν όσα άφησαν ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους στη γη των πυραμίδων.