Σεμέντερε – Πληθυσμιακά / Διοικητικά

sementereΠληθυσμιακά

Οι ιστοριοδίφες του χώρου ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν είναι οι συγκεχυμένες και εν πολλοίς πληροφορίες που εμπεριέχουν υπερβολές, συχνά μάλιστα αντικρουόμενες μεταξύ τους… σε όλες τις εκφάνσεις της ερευνάς τους. Για το εκπαιδευτικό σύστημα, τις κυρίαρχες σχέσεις με τους «άλλους», την καθημερινότητα, την οικονομική κατάσταση…

Το ίδιο φυσικά και με το θέμα της πληθυσμιακής σύνθεσης των εκεί κοινοτήτων, για τις οποίες σχεδόν πάντοτε δίδονται διαφορετικά στοιχεία- νούμερα. Όπως για το Σεμέντερε,  την κοινότητα της μελέτης μας.

Βεβαίως για την καλύτερη κατανόηση του θέματος, αλλά και για την ακρίβεια των όποιων πληροφοριών, θα πρέπει  ο αναγνώστης να λάβει υπόψη του:

  • την ανυπαρξία επίσημων στατιστικών στοιχείων… λόγω της πλημμελούς οργανωμένης Στατιστικής Υπηρεσίας στην αχανή Οθωμανική αυτοκρατορία, βιβλίων μητρώου, δημοτολογίων…
  • τις συγκεχυμένες και ελλιπείς πηγές πληροφόρησης… και τις σημαντικές αποκλίσεις…
  • το στοιχείο ο χρόνος της έρευνας, για το πότε δηλαδή, που είναι από τους πλέον σημαντικούς παράγοντες και τούτο διότι διαφορετικός ήταν ο πληθυσμός της εν λόγω κοινότητας το 1850, εντελώς διαφορετικός στα τέλη του 19ου αιώνα και κάτι άλλο στην εποχή της εξόδου.[1. Αιτία: η συνεχής αιμορραγία του έμψυχου ανθρώπινου δυναμικού, των αρσενικών δηλαδή, που για λόγους πολλούς και διαφορετικούς πήραν των ομματιών τους και ξενιτεύτηκαν προς την Πόλη, τη Σμύρνη, την Αμερική… εργάστηκαν και παρέμειναν εκεί. Έτσι για παράδειγμα στις αρχές του 20ου αιώνα βλέπουμε μια κάμψη του αριθμού, η οποία δεν οφείλεται στην ανυπαρξία των γεννήσεων, αλλά κύρια στο μεταναστευτικό κύμα που έπληξε και τη συγκεκριμένη κοινότητα εκεί και τότε.]

Βεβαίως τελικά επισημαίνουμε πως ο ερευνητής του χώρου έχει δυο επιλογές- εργαλεία- πηγές για τούτο το ζήτημα:

  • το Αρχείο Προφορικής Παράδοσης, με όλους τους κινδύνους περί την ακρίβεια των στοιχείων. Κάτι που επισημαίνεται από τους καταγραφείς της εποχής και μάλιστα με τρόπο κατηγορηματικό. «Οι αριθμοί των κατοίκων που αναφέρουν οι πληροφορητές δεν μπορούν να ληφθούν σοβαρά υπόψη. Ο πραγματικός αριθμός των κατοίκων του 1924 δίδεται με την καταγραφή των κατοίκων που έγινε από συνεργάτες στο χωριό Σήμαντρα της Χαλκιδικής, όπου συγκεντρώθηκαν οι περισσότεροι. Τα σχετικά δελτία περί τον αριθμό πρέπει να θεωρηθούν ξεπερασμένα».[2. Καταγραφείς: Κωστάκης Αθανάσιος, Ιωακειμίδης Αλ., Ερμόλαος Ανδρεάδης…]
  • -τις βιβλιογραφικές αναφορές οι οποίες εν πολλοίς στηρίζονται στο προαναφερθέν Αρχείο.

Συγκεκριμένα τώρα  για την κοινότητα του Σεμέντερε ενδεικτικά έχουμε:

Α΄ μαρτυρίες

  • «Το Σεμέντερε είχε 400 σπίτια, διακόσια (200) ελληνικά και άλλα τόσα τουρκικά».[3. Μαρτυρία Τσαρκατζόγλου Απ. ό.π.]
  • «Τα ελληνικά σπίτια πάνω κάτω ήταν γύρω στα τριακόσια (300) και τα τουρκικά σχεδόν τα ίδια».[4. Μαρτυρία Λουκίας Αργυροπούλου, ό.π.]
  • «Το χωριό μας ήταν αρκετά μεγάλο. Οι χριστιανοί ήταν περισσότεροι από τους Τούρκους, σχεδόν διπλάσιοι. Πόσο ακριβώς δεν ξέρω. Αυτό όμως το συμπεραίνω  από το νερό που χρησιμοποιούσαμε για το πότισμα των χωραφιών. Δυο μέρες παίρναμε οι  Έλληνες και μια οι Τούρκοι. Έτσι είχε κανονιστεί από τη Νίγδη και ήταν ανάλογο με τις εθνότητες που μέναμε».[5. Μαρτυρία Σαββίδης Νικολάου, ό.π.]
  • «Αρχικά ήταν μόνο 25 ελληνικές οικογένειες στο χωριό μας. Αργότερα ήρθαν και δυο τούρκικες… Σιγά, σιγά κα εμείς και αυτοί αυξηθήκαμε κατά πολύ». [6. Μαρτυρία Διονυσίου Ηλιάδη, ό.π.]
  • «Οι Τούρκοι του χωριού μας ήταν λιγότεροι από τους Έλληνες, δηλαδή κάπου 100 οικογένειες».[7. Μαρτυρία Αντ. Κουτουκτσή, ό.π.]

 

Β΄ Βιβλιογραφικές Αναφορές

  • 1815: «Προς δυσμάς του Μισθίου, ωσεί δυο ώρας, είναι χωρίον μικρόν χριστιανικόν».[8. Κυρίλλου Οικουμενικού Πατριάρχου, Ιστορική περιγραφή… ό.π. σ.22]
  • 1885:«…Η κώμη Σεμένδρα ένθα υπάρχουσι οικογένειαι οθωμανικαί 70 και χριστιανικαί  130».[9. Αναστάσιος Λεβίδης, Καππαδοκικά, ό.π. σ. 62]
  • 1895: «…Κοινότητα έχουσα 2200 κατοίκους εξ ων 1800 χριστιανοί ορθόδοξοι, οι δε λοιποί Οθωμανοί».[10. Συμεών Φαρασόπουλοςτα Σύλλατα… ό.π., σ. 79]
  • 1897: «Σ’ αυτό κατοικούν 2000 άνθρωποι και από αυτούς οι 1300 είναι Ορθόδοξοι χριστιανοί».[11. Ιωάννης Ιωαννίδης, Καισάρεια… ό.π.  σ. 103]
  • 1900: «Οι κάτοικοί του ήταν 2200 εκ των οποίων οι 1800 ορθόδοξοι χριστιανοί και οι υπόλοιποι Οθωμανοί Τούρκοι». [12. Αρχέλαος ΣαραντίδηςΗ Σινασός… ό.π. σ. 127]
  • 1916: «Η της Σεμέντρα χωρίου προς ανατολάς του Σνταβάλ… αριθμεί περί τας 250 οικογενείας ημετέρας παρά ισαρίθμοις ίσως Μωαμεθανικαίς».[13. Σία ΑναγνωστοπούλουΜικρά Ασία, 19ος αιώνας.. σ. 516]
  • 1924:«Σεμέντρα. Οι κάτοικοι της ήταν Έλληνες ελληνόφωνοι 138 οικογένειες- 490 άτομα».[14. Η Έξοδος, Κ.Μ.Σ. τ. β 2004 σ. 238]

Τέλος σύμφωνα με το ΔΕΛΤΙΟ του  Κ.Μ.Σ. για τον αριθμό των Ελλήνων κατοίκων του 1924.[15. Για τους σχετικούς αριθμούς το Κ.Μ.Σ. στηρίχτηκε στην κατάσταση κατοίκων που καταρτίστηκε με τη βοήθεια των πληροφορητών.]

Οικογένειες    138

Άτομα               490


Διοικητικά και άλλα τινά

Η κοινότητα του Σεμέντερε ανήκε στο Μουδουρλίκι του Μιστί, στο Μουτεσαριφλίκι της Νίγδης και στο Βαλελίκι του Ικονίου[16. Χατζηκυριακίδης ΚυριάκοςΜεταλλείο Ταύρου-Μπουγά Μαντέν 1826-1924, ό.π. σ. 47

Βαλελίκ =γενική διοίκηση
Μουτεσαριβλίκ αλλά και σαντζάκι= διοίκηση
Καϊμακαμλίκ= αλλά και καζάς =υποδιοίκηση
Μουδουρλίκ =δήμος

], στα δε επίσημα κρατικά έγγραφα – κείμενα τη βρίσκουμε ως:

ΚΟΝΙΑ ΒΙΛΑΕΤΙ, ΝΙΓDΕ ΣΑΝΤΖΑΓΙΝΑ ΜΕΡΜΠΟΥΤ, ΣΕΜΕΝDΙΡΕ ΚΑΡΓΙΕΣΙ

Δηλαδή

Χωρίο Σεμέντερε, υπαγόμενο στο Σαντζάκι της Νίγδης, του Βιλαετίου Ικονίου.

Επίσης και σύμφωνα πάντοτε με τους πληροφορητές:

  • Δεν μεσολαβούσε Καϊμακαμλίκι, δηλαδή υποδιοίκηση. Μόνο στα τελευταία χρόνια θεωρητικά ως έδρα υποδιοικήσεως ορίστηκε η Νεβσεχίρ- Νεάπολη.
  • Η έδρα του δήμου – μουχτάρη ήταν στο Μιστί, το οποίο είχε υπό την εποπτεία του 32 κοινότητες μεταξύ των οποίων και τις παρακάτω χριστιανικές:

Χασάκιοϊ, Σουβερμέζ, Γκιολτσούκ, Τιρχίν, Ούλαγατς, Κίτσαγατς, Σεμέντερε, Τσαρικλί…

  • Υπήρχε και δεύτερη επίσημη έδρα του Μουχτάρη στο Ούλαγατς.
  • Η έδρα της τοπικής αστυνομικής δύναμης – Καρακόλ, ήταν στο Ούλαγατς.
  • Η έδρα των δικαστηρίων εκδίκασης πρώτου βαθμού ή καλύτερα αυτών που εκδίκαζαν μικροδιαφορές (Ειρηνοδικεία) ήταν στην Νίγδη, ενώ τα Πρωτοδικεία, Εφετεία κλπ στο Ικόνιο.

Σε γενικές γραμμές, επίσης, να σημειώσουμε, πως το σύστημα διοίκησης των πολιτικών αρχών προσδιοριζόταν από τους καταστατικούς κοινοτικούς χάρτες, το εθιμικό δίκαιο και τις ισχύουσες γενικές διατάξεις… Με τον τρόπο διοίκησης, ανάδειξης των αρχών, των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων να είναι περίπου όμοιος σε όλες τις κοινότητες με απειροελάχιστες διαφορές.

Σε όλες λοιπόν τις κοινότητες υπήρχαν:[17. Κωνσταντίνος ΝίγδεληςΚαππαδοκία… περί δικαίου το ανάγνωσμα, έκδοση Εκπαιδευτικού και Πολιτιστικού Ιδρύματος της Ιεράς Μητροπόλεως Νεαπολέως και Σταυρουπόλεως,  2011 σ. 132]

  • Το Μουχτάρ (χ)ιετί, δηλαδή το συμβούλιο του μουχτάρη που αποτελείτο, ανάλογα με την πληθυσμιακή σύνθεση, από πέντε ή έξι μέλη κατά περίπτωση. Φυσικά «εκ προσώπων ευυπολήπτων» και πάντοτε εκλεγμένα με καθολική και μυστική ψηφοφορία…[18. Σημ:
    α-η μόρφωση δεν αποτελούσε προϋπόθεση αλλά η εγνωσμένη τιμιότητα, ο πατριωτισμός και η εργατικότητα…
    β-το εκλογικό σώμα αποτελείτο από τους αρσενικούς και μόνο του χωριού που είχαν συμπληρώσει το 20ο έτος της ηλικίας τους.
    γ έπρεπε να είναι ντόπιοι, αλλά ταυτόχρονα να ζουν και στο χωριό.]
  • Ο Μουχτάρης, δηλαδή ο υπεύθυνος του συμβουλίου και πρόεδρος της κοινότητας με αρμοδιότητες καθοριζόμενες από τις ισχύουσες νομοθετικές διατάξεις και τις «όποιες επιθυμίες της Ανωτέρας Διοίκησης που κατά καιρούς έκανε του κεφαλιού της».
  • Ο Μουχτάρ σανί, δηλαδή ο δεύτερος πρόεδρος, ή αντιπρόεδρος.
  • Η κοινοτική σφραγίδα…
  • Οι κοινοτικοί υπάλληλοι…

Παρατήρηση

Η θητεία σχεδόν πάντοτε ήταν ετήσια, παρατεινόμενη μόνο κατόπιν αποφάσεως της Γενικής Διοίκησης.

Επιπλέον θα έπρεπε:

  • Να υπάρχει η έγκριση από μέρους του Μουτασαριφλίκ συμβουλίου, δηλαδή νομαρχιακού συμβουλίου.
  • Να υπάρξει σχετική ορκωμοσία ενώπιον του Χακίμη «που έβαζε το διορισμό σου πάνω στο Ευαγγέλιο… και σε όρκιζε».
  • Να μην έχει υποβληθεί Ιντιχάπ, δηλαδή αναφορά – ένσταση, από μέρους μερίδας  συγχωριανών περί του προτεινόμενου ή εκλεγμένου προσώπου.
  • Επίσημο Μπουγιουρντού-  διορισμός.

Κωνσταντίνος Νίγδελης

Συνεχίζεται

_________________________


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Σεμέντερε - Σχολικά και Γλωσσικά
    Τα σχολικά δρώμενα ήταν επιεικώς απαράδεκτα. Άποψη που επιβεβαιώνεται και από τις σχετικές μαρτυρίες του Αρχείου της Προφορικής Παράδοσης του Κ.Μ.Σ. με κάποιες μάλιστα να κάνουν λόγο για την ανυπαρξία κάθε σχολείου.
  2. Σεμέντερε - Προφητείες, μάγια, παιχνίδια
    Αν και σύμφωνα με τους κανόνες του ορθοδόξου δόγματος θεωρείτο αμαρτία να ασχολείται κανείς με τούτες τις πρακτικές, εντούτοις, όχι μόνο άγνωστες ήταν, αλλά πάντοτε επίκαιρες και σε πολλές περιπτώσεις χρήσιμες… διότι «η πονηριά της γυναίκας ποτέ δεν σταματά
  3. Σεμέντερε - Εθιμικές Συνήθειες
    Μια από τις πλέον παράξενες εθιμικές συνήθειες ήταν αυτή του γιαγμούρ γκελινί, δηλαδή της νύφης της βροχής. Σύμφωνα λοιπόν με τα δρώμενα ντύνανε ένα πεντάρφανο κορίτσι...
  4. Σεμέντερε - Βότανα
    Αμύγδαλα … θρεπτικά, αλλά και σε διάφορες μορφές βοηθούν στο καθάρισμα του στήθους, δίνουν καλό ύπνο, ωφελούν στο συκώτι, στη σπλήνα, στο λαιμό, στον ανδρισμό.
  5. Σεμέντερε - τα του θανάτου
    Παρόλο που η επικράτηση του χριστιανισμού ήταν άμεση, από των πρώτων χρόνων και σε όλη την έκταση της Καππαδοκίας, είναι γνωστό πως η κυρίαρχη ιδεολογία του απορρόφησε και υιοθέτησε αρκετά δρώμενα των παλαιών παραδόσεων, διάφορες πρακτικές σε κάθε έκφανση της ζωής…
  6. Σεμέντερε - Γάμος
    Εξέχουσα θέση ανάμεσα στα πολυάριθμα έθιμα του χώρου κατέχουν αυτά που αφορούν τον γάμο, μιας και αναγνωρίζεται η ζωτική του σημασία όχι μονάχα ως θεμελίου της οικογένειας, της διαιώνισης του ανθρώπινου είδους αλλά και αυτής της κοινωνικής διάρθρωσης.
  7. Σεμέντερε - Κοινοτικά
    Στο κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνονται μια σειρά από δράσεις και συνήθειες αιώνων της υπό έρευνα κοινότητας του Σεμέντερε, κοινές πολλές εξ αυτών με τις διπλανές κοινότητες του χώρου, για τη λαϊκή λατρεία, τα εορταστικά ήθη και έθιμα, τις δοξασίες αιώνων...
  8. Σεμέντερε - Κύκλος του Χρόνου
    Στο κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνονται οι πληροφορίες που αντλήσαμε για τα ιδιαίτερα της κοινότητας, στον αέναο κύκλο του χρόνου: τη λαϊκή λατρεία, τις πρακτικές, τα ήθη και έθιμα, τις μικρές και μεγάλες γιορτές, τις δοξασίες, αλλά και τις πολλές αντιλήψεις για πολλά και διάφορα.
  9. Σεμέντερε - Λατρευτικά
    Δεν γνωρίζουμε εάν υπάρχει τάξη ή τάξεις αγίων. Εκείνο που ξέρουμε και μάλιστα καλά, είναι πως οι Καππαδόκες, χριστιανοί μα και μουσουλμάνοι σεμνύνονταν το όνομα του Αγίου Γεωργίου περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο.
  10. Σεμέντερε - Εκκλησιαστικά
    Η κοινότητα του Σεμέντερε, σύμφωνα με τα εκκλησιαστικά κατάστιχα, ανήκε στην Επισκοπή Μισθίων της Ιεράς Μητροπόλεως Ικονίου της οποίας ο προκαθήμενος έφερε τον τίτλο «Υπέρτιμος και Έξαρχος πάσης Λυκαονίας», με πρώτη μητροπολιτική έδρα το Ικόνιο και δεύτερη την πόλη της Νίγδης.
  11. Σεμέντερε - Πόσιμα ύδατα
    Πόσιμα ύδατα, βρύσες, πηγάδια, ρέματα, νερά… Στην ευρύτερη περιοχή της κοινότητας υπάρχουν μερικά αξιοπρόσεκτα ρέματα, μια πληθώρα άλλων μικρότερων κα
  12. Σεμέντερε - Κελέρια
    Πουθενά στην οικουμένη, όσο κι αν ψάξει κανείς, δεν υπάρχει σε τόσο μεγάλη έκταση εκμετάλλευση της γης για σκοπούς αλλότριους της γεωργίας, όσο στον χώρο της Καππαδοκίας. Ατέλειωτες υπόγειες πολιτείες, διαφορετικών ειδών ή καλύτερα διαφορετικής τεχνικής, φυσικές σπηλιές, λαξευτά κελέρια, υπόγειοι ή επίγειοι χώροι που χρησιμοποιήθηκαν από τους κατοίκους της στο διάβα του χρόνου για κάθε χρήση. Με την απάντηση στο γιατί ή καλύτερα σε τι οφείλεται τούτη η πρακτική να είναι απλή.
  13. Σεμέντερε - Τοπωνύμια
    Ά(β)ουρέν ή Άβορεν ή Αγορέν - Επρόκειτο περί κοινής τοποθεσίας στα νοτιοδυτικά χωριού σε απόσταση περίπου μισής ώρας προς το Ανταβάλ, με ιδιοκτησίες και των δυο κοινοτήτων και πολλά κελέρια. Χαρακτηριστικό στοιχείο της περιοχής ήταν το Αγορέν μπογαζί, δηλαδή ένας μακρύς ντερές (εσοχή) που έφτανε έως τον δημόσιο δρόμο
  14. Σεμέντερε - Πληθυσμιακά / Διοικητικά
    Οι ιστοριοδίφες του χώρου ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν είναι οι συγκεχυμένες και εν πολλοίς πληροφορίες που εμπεριέχουν υπερβολές, συχνά μάλιστα αντικρουόμενες μεταξύ τους… σε όλες τις εκφάνσεις της ερευνάς τους. Για το εκπαιδευτικό σύστημα, τις κυρίαρχες σχέσεις με τους «άλλους», την καθημερινότητα, την οικονομική κατάσταση…
  15. Σεμέντερε - Ρυμοτομία
    Σύμφωνα με τις υπάρχουσες μαρτυρίες μπορούμε να μιλάμε για μια τυπική κοινότητα του χώρου, εκεί και τότε, που ήταν χωρισμένη σε μαχαλάδες, με στενά σοκάκια το σύνολο των οποίων ήταν χωμάτινοι, χωρίς καμία επέμβαση από πλευράς της διοίκησης, με τον χώρο της τυπικής πλατείας και τους λοιπούς δρόμους που οδηγούσαν στις παράπλευρες κοινότητες.
  16. Σεμέντερε - Όνομα
    Προ κάθε συμπεράσματος θα θέλαμε να καταθέσουμε τη μόνη, ίσως, σαφέστατη και σε κάθε περίπτωση αξιόπιστης βιβλιογραφικής αναφοράς που έχει σχέση με την ιστορία της κοινότητας… Σύμφωνα λοιπόν με αυτήν το Σεμέντερε είναι ή κτίστηκε στην τοποθεσία που βρισκόταν κάποτε το χωριό Δάσμενδρον…
  17. Σεμέντερε - Η δημιουργία του χωριού
    Το πότε ακριβώς δημιουργήθηκε το χωριό μάς είναι άγνωστο, όπως επίσης και ο τρόπος. Απλά υπάρχουν μιας σειρά μαρτυριών που σίγουρα εμπεριέχουν υπερβολές, ανακρίβειες, μυθεύματα και σπέρματα αληθείας εμπλουτισμένα με προσωπικά συμπεράσματα. Και όλα φυσικά μέσα στα πλαίσια του εμείς και του εγώ, δηλαδή της δικής μας ράτσας και των δικών μου γνώσεων… δηλαδή στα πλαίσια μιας συγγνωστής υπερβολής.
  18. Σεμέντερε Καππαδοκίας
    Ανέκδοτη έκδοση ( Σεπτέμβριος 2015 ), με τίτλο "Σεμέντερε Καππαδοκίας" του Κώστα Νίγδελη. Το βιβλίο έχει περί τις διακόσιες σελίδες έρευνας του συγγραφέα και αποτελεί μοναδικό στο είδος του για τις πτυχές αυτές της περιοχής.