Σεμέντερε – Προφητείες, μάγια, παιχνίδια

Θεία Λειτουργία - Σεμέντερε 1754 (φωτο Sementre Benevolent Society Αμερικής)
Θεία Λειτουργία – Σεμέντερε 1754 (φωτο Sementre Benevolent Society Αμερικής)

Προφητείες

α

Διάβαζαν το βιβλίο και λέεσκαν:

-Θα ’ρθει μέρα που θα γίνουν αμάξια χωρίς άλογα…

Λέγαμε:

-Αμάν, μη λες ψέματα. Αμάξια χωρίς άλογα γίνονται;

β

Διάβαζαν το βιβλίο και λέεσκαν:

Χωρίς φτερά οι άνθρωποι θα πηδήξουν στον ουρανό. Τότε ο κόσμος απ’ τη ρίζα του θα κουνηθεί. Τα κορίτσια θ’ αγκαλιάσουν δένδρα… Θα χάσει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα. Continue reading “Σεμέντερε – Προφητείες, μάγια, παιχνίδια”

Ιστορικά της Ελαφονήσου

Ιστορικά και Λαογραφικά Στοιχεία της Ελαφονήσου

Το πρώτο μηχανοκίνητο καΐκι  στην Ελαφόνησο

Του Γεωργίου Κων/νου Μέντη
και Μέντης-Δελληγιανίδου Ευφροσύνης

Ιστορικά στοιχεία

Η Ελαφόνησος βρίσκεται στην αρχή του ανατολικού τμήματος εισόδου του Λακωνικού Κόλπου, δυτικά του Μαλέα και βόρεια των Κυθήρων. Η έκτασή της είναι 20 τ.χλμ. Απέχει μόλις 350 μέτρα από την απέναντι ακτή (Πούντα) με την οποία ήταν κάποτε ενωμένη, σχηματίζοντας τη Χερσόνησο ‘’Όνου Γνάθο’’, όπως αναφέρει ο καταξιωμένος Ελαφονησιώτης, πανεπιστημιακός και συγγραφέας, Κων/νος Μέντης (1993:6,11,39,40).

Κατοικήθηκε για πρώτη φορά κατά τη νεολιθική περίοδο, ανάμεσα στο 6000-3500 π.Χ.(ο.π.:11).

Η εικόνα της Ελαφονήσου μερικές δεκαετίες μετά την απελευθέρωσή της. Στην Β.Α. παραλία του οικισμού (στο σημερινό παλαιό λιμάνι ) διακρίνονται τα ιστιοφόρα και τα κωπήλατα πλεούμενα του νησιού. Τα άλμπουρα των μεγάλων καϊκιών ξεπερνούν κατά πολύ ακόμη και τα διώροφα παραλιακά σπίτια. (Φωτ. από το βιβλίο: Μέντης Κων/νος «Ελαφονήσι το Σμιγοπέλαγο Νησί», εκδόσεις Λαφονησιώτικη βιβλιοθήκη, Πειραιάς 1993)
Η εικόνα της Ελαφονήσου μερικές δεκαετίες μετά την απελευθέρωσή της. Στην Β.Α. παραλία του οικισμού (στο σημερινό παλαιό λιμάνι ) διακρίνονται τα ιστιοφόρα και τα κωπήλατα πλεούμενα του νησιού. Τα άλμπουρα των μεγάλων καϊκιών ξεπερνούν κατά πολύ ακόμη και τα διώροφα παραλιακά σπίτια. (Φωτ. από το βιβλίο: Μέντης Κων/νος «Ελαφονήσι το Σμιγοπέλαγο Νησί», εκδόσεις Λαφονησιώτικη βιβλιοθήκη, Πειραιάς 1993)

 

Το 375 μ.Χ. ένας τρομακτικός σεισμός έπληξε την Πελοπόννησο, δημιούργησε τεράστια παλιρροϊκά κύματα και μετέτρεψε τη Χερσόνησο σε νησί (Ελαφονήσι). Η μετατροπή της χερσονήσου σε νησί έγινε σταδιακά. Ως και το 1677μ.χ., μπορούσε κανείς να περάσει στο νησί σχεδόν περπατώντας. (ο.π.:40-41).

Πειρατεία και ερήμωση

Μέχρι το 1893 το Στενό της Ελαφονήσου, όπου βρίσκονται οι ξακουστές δίδυμες παραλίες του Σίμου και του Σαρακήνικου, αποτελούσε το μοναδικό σύντομο θαλάσσιο δρόμο επικοινωνίας μεταξύ ανατολικής και δυτικής Ελλάδας. Τη ρότα αυτή ακολούθησαν και οι Άραβες (674-678) όταν πραγματοποίησαν την πρώτη τους εκστρατεία προς την Κωνσταντινούπολη. Σε μια απ’ τις επιδρομές, στα μέσα του 9ου αιώνα, οι Σαρακηνοί κατέλαβαν την Ελαφόνησο και κατάσφαξαν όλους  τους κατοίκους της (ο.π.:40) .

Η Ελαφόνησος έκτοτε θα παραμείνει έρημη κι’ ακατοίκητη για χίλια περίπου χρόνια…

Τη χιλιετία αυτή το νησί θα τεθεί, διαδοχικά, υπό την κυριαρχία των Σαρακηνών, Φράγκων, Ενετών, Τούρκων, Τουρκορώσων, Γάλλων και Άγγλων (ο.π.:97).

 Οριστική ένωση της Ελαφόνησου  με την Ελλάδα  στις 6 Ιουλίου του 1850

Από το 1800 η Ελαφόνησος υπαγόταν στα Ιόνια νησιά, ως “εξάρτημα’’ των Κυθήρων. Το 1815 η Ιόνιος Πολιτεία περνούσε στην αγγλική προστασία. Το 1828, στη συνδιάσκεψη του Λονδίνου, αποφασίστηκε ότι “η Πελοπόννησος, τα κοντινότερα με αυτή νησιά και οι Κυκλάδες με εγγύηση των δυνάμεων μένουν ελεύθερα μέχρι να αποφασιστεί οριστικά η τύχη της Ελλάδος’’.  Παρόλο που το νησί ανήκε στην Ιόνιο Πολιτεία, ο Καποδίστριας, εκμεταλλευόμενος τον ορισμό “τα κοντινά με την Πελοπόννησο νησιά’’, είτε παρακίνησε εγκατάσταση Ελλήνων στο νησί, είτε ευνόησε την παραμονή όσων είχαν εγκατασταθεί εκεί κατά τη διάρκεια του αγώνα. Το 1829 ο Καποδίστριας έκανε πληθυσμιακή απογραφή στην Ελαφόνησο όπου αναγράφεται ότι υπήρχαν 17 οικογένειες, ενώ το σύνολο των κατοίκων ήταν 29 άτομα.

Με τον τρόπο αυτό ο Καποδίστριας προέβη στη de facto προσάρτηση της Ελαφονήσου στην Ελλάδα. Ακολούθησε αγγλοελληνική διένεξη που κορυφώθηκε το 1849-1850 (ο.π.:92).

Τελικά, στις 6 Ιουλίου του 1850, ο υπουργός των εξωτερικών Ανδρέας Λόντος, υπέγραψε σύμβαση με την Αγγλία με την οποίαν η Ελαφόνησος ενώνεται οριστικά με την Ελλάδα.

Σημείωση:Την επέτειο της ένωσής της με την Ελλάδα (θεσπίστηκε με ειδικό Προεδρικό Διάταγμα: 54/2003)  γιόρτασε για πρώτη φορά η Ελαφόνησος στις 6 Ιουλίου του 2003, μετά από 153 ολόκληρα χρόνια.

Ξανακατοίκηση της Ελαφονήσου

Το 1835 ο Τζανετάκης Γρηγοράκης,από τη γνωστή και ξακουστή μανιάτικη οικογένεια των Γρηγοράκηδων,υπέβαλε στην κυβέρνηση του Όθωνα αίτηση για να σχηματίσει μανιάτικο συνοικισμό στην Ελαφόνησο. Η κυβέρνηση αυτή ενέκρινε το αίτημά του, αλλά ο συνοικισμός αυτός θα έπρεπε να γίνει με Σουλιώτικες προδιαγραφές. Οι Μανιάτες,όπως ήταν φυσικό, αρνήθηκαν. Την 1η Μαρτίου 1837 η κυβέρνηση εξέδωσε νέο διάταγμα που αφορούσε την Ελαφόνησο αποκλειστικά και καθόριζε τον τρόπο του συνοικισμού της (ο.π.:94).

Απότοκος αυτού του διατάγματος ήταν η Ελαφόνησος να ξανακατοικηθεί και επίσημα στα μέσα του 19ου αιώνα.  Η εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα κτίστηκε με τη πρωτοβουλία της γνωστής Μανιάτικης οικογένειας των Γρηγοράκηδων («κτήτορες Πασχάλης Γερακάρης και Φλωρούσα Δραγονίτσα σύζυγός του») το 1858 και ανακαινίστει το 1862. Επίσης ήρθαν κι άλλοι Μανιάτες, Κυθήριοι, Βατικιώτες, Κρητικοί.

Προπολεμική Ελαφόνησος

Οι νέοι αυτοί κάτοικοι του νησιού, για να μεταφερθούν στην απέναντι κοντινή πελοποννησιακή ακτή (Πούντα) χρησιμοποιούσαν κωπήλατες βάρκες. Με την πάροδο των χρόνων, όμως, πλήθυναν οι κάτοικοι που έπρεπε καθημερινά να μεταβαίνουν στην Πούντα. Τα πρώτα απογραφικά στοιχεία, που χρονολογούνται το 1930, μας πληροφορούν ότι οι κάτοικοι του νησιού ήταν 287. Πολλοί από αυτούς ήταν αγρότες που είχαν τα κτήματά τους στον Κάμπο. Έτσι καθιερώθηκαν καθημερινά δρομολόγια από επαγγελματίες βαρκάρηδες.[1. Το λιμάνι χτίστηκε τη δεκαετία του 50.] Τα δρομολόγια εκτελούσαν βάρκες (σκαλιέρικα στη ντοπιολαλαλιά της Ελαφονήσου). Οι βάρκες αυτές προσέγγιζαν την παραλία της Πούντας, καθώς δεν υπήρχε την εποχή εκείνη λιμάνι στο Αντινόγναθο ( Υπόστεγο). [2. Θα γίνει αναφορά σε αυτούς σε επόμενη δημοσίευση.] Οι Λαφονησιώτες και οι επισκέπτες του νησιού για να αποβιβαστούν στην Πούντα έπρεπε να αφαιρέσουν τα παπούτσια τους (να ξυποληθούν).

*****

Οι βάρκες που εκτελούσαν το δρομολόγιο αυτό, αρχικά είχαν δύο κουπιά.  Αργότερα, επειδή οι επιβάτες αυξήθηκαν, “μπήκαν στη γραμμή αυτή” μεγαλύτερες βάρκες με έξι κουπιά. Κουπιά “τραβούσαν” οι νεώτεροι επιβάτες της βάρκας γυναίκες και άντρες. Στη βάρκα επέβαιναν άνθρωποι, αλλά και ζώα (άλογα, βόδια). Συχνότερα όμως, τα ζώα αυτά τα έδεναν από το χαλινάρι και τα τραβούσαν. Αυτά ακολουθούσαν τη βάρκα και έφταναν κολυμπώντας στην Πούντα. Τα γαϊδούρια όμως, επειδή δε γνώριζαν καλό κολύμπι,  επιβιβάζονταν στη βάρκα μαζί με τους ανθρώπους.
Η ιστορική αυτή αναδρομή έγινε για να δοθεί το στίγμα της περιοχής, η χρονική στιγμή και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα το παρακάτω περιστατατικό:

Ήταν ένα ήσυχο αυγουστιάτικο πρωινό του 1938. Το μελτέμι της προηγούμενης μέρας είχε κοπάσει και η θάλασσα ήταν ήρεμη και γαλήνια. Με την πρώτη βαρκάδα ξεκίνησαν (όπως κάθε πρωί), οι αγρότες του νησιού με τις οικογένειές τους για να μεταβούν στα χωράφια τους, που βρίσκονταν στην απέναντι στεριά, όπως προαναφέρθηκε. Ανάμεσα σ’ αυτούς ήταν ο Παναγιώτης Λιάρος (Μπολσεβίκος), ο Παναγιώτης Λαλούσης, ο Βασίλης Αρώνης (Βασιλόγιωργης), ο Λάμπης ο Μέντης (Χρηστάκος), οι αδελφοί  Αντώνης Μέντης (Παπαδαντώνης), Παναγιώτης Μέντης (Παπαδόποτης), Χριστόφορος Μέντης (Παπαδάκος), ο Κωνσταντίνος Μέντης (Κωστούλιας) με τους γιους του Σπύρο και Γιώργο.

Στη βάρκα, επίσης, επέβαιναν και πολλές Λαφονησιώτισσες εργάτριες, που εργάζονταν στα κτήματα των παραπάνω παραγωγών. Η κωπήλατη βάρκα με τα έξι κουπιά έσκιζε αργά τα σμαραγδένια νερά του καναλιού που ενώνει την Ελαφόνησο με την Πούντα. Καπετάνισσα της βάρκας (σκαλιέρισσα) ήταν η Παναγιώτα Αρώνη (Τσουλίνα) και βοηθός της η κόρη της, Κανέλλη. Έξι επιβάτες κωπηλατούσαν. Η θάλασσα ήταν αρυτίδωτη. Ο ουρανός είχε βαφτεί με τριανταφυλλένια χρώματα καθώς ο ήλιος μόλις ξεπρόβαλε από τον Καβομαλιά. Μέσα σ’ αυτό το ειδυλλιακό τοπίο και σ’ αυτή την ηρεμία, οι μόνοι ήχοι που ακούγονταν ήταν ο ρυθμικός παφλασμός των κυμάτων που σχημάτιζαν οι κωπηλάτες με τα κουπιά τους και ο απαλός θόρυβος που έκαναν τα κουπιά επάνω στους σκαρμούς.

Ξαφνικά την προσοχή τους τράβηξε ένας παράξενος, πρωτόγνωρος και πρωτάκουστος για τους Ελαφονησιώτες αγρότες, ήχος. Βρίσκονταν κοντά στη”Σπίθα”, στο νησάκι Σταυρός. Κοίταξαν προς την πλευρά του Καλόγερα από όπου ερχόταν ο ήχος και είδαν να έρχεται προς το μέρος τους ένα μεγάλο ολοκαίνουριο, κατακόκκινο καΐκι, το οποίο εκινείτο με μεγάλη ταχύτητα. Στο τιμόνι του πλεούμενου ήταν ο δεκαοχτάχρονος, αγέρωχος και ατρόμητος θαλασσόλυκος, Πέτρος Αρώνης (Τσουλάκος). Στη μηχανή, πέντε αλόγων, μάρκας “Πετεινάρι”, καθόταν ο μικρός του αδερφός Γεώργιος Αρώνης (Μούντρος).Το όνομα του σκάφους ήταν «Παναγία Κοίμηση» αφιερωμένο στην Παναγία την Κατωνησιώτισσα.  Η σκηνή που επικράτησε δε δύναται να περιγραφεί με λόγια. Οι επιβάτες της κωπήλατης βάρκας άρχισαν να αναφωνούν από συγκίνηση και θαυμασμό και σήκωναν τα χέρια τους για να χαιρετίσουν και να καλωσορίσουν το καινούριο σκάφος. Ο Παναγιώτης ο Μέντης (Παπαδόποτης), ενθουσιασμένος έβγαλε την τραγιάσκα του κι άρχισε να ξεφωνίζει. “Κοιτάξτε βρε μεγαλεία το νησί μας”, θέλοντας να καταστήσει γνωστό σε όλα τα Βάτικα την άφιξη του πρώτου μηχανοκίνητου σκάφους στην Ελαφόνησο.

Η μητέρα κι η αδελφή του έφηβου καπετάνιου συγκινημένες αγκαλιάζονταν και έκλαιγαν από χαρά και περηφάνια για τον ατρόμητο γιο και αδελφό, αντίστοιχα, αλλά και για το νέο του απόκτημα. Το πλεούμενο αυτό είχε ναυπηγηθεί στην Καλαμάτα και τώρα ολοκαίνουργο ξεκινώντας από το Μεσσηνιακό κόλπο, έσκιζε τα νερά του Λακωνικού. Αυτό ήταν το παρθενικό του ταξίδι. Δεν πέρασαν ούτε δύο λεπτά και το τρεχαντήρι τούς προσέγγισε, πέταξε έναν κάβο (χοντρό σκοινί) να τους ρυμουλκήσει. Τα κουπιά εγκαταλείφθηκαν από την ημέρα εκείνη και για πάντα. Στο εξής θα φυλάσσονταν στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας. Το δρομολόγιο Ελαφόνησος-Πούντα θα εκτελούσε πλέον το κόκκινο μηχανοκίνητο τρεχαντήρι. Επίσης θα ξεκινούσε ένα νέο εβδομαδιαίο δρομολόγιο που θα ένωνε την Ελαφόνησο με την πρωτεύουσα των Βατίκων, τη Νεάπολη. Σε μερικά μόλις λεπτά το μηχανοκίνητο σκάφος και η ρυμουλκούμενη βάρκα, προσέγγιζαν τη ροζ αμμουδερή παραλία της Πούντας.

Ο ερχομός αυτού του σκάφους σηματοδοτούσε μια νέα εποχή για την Ελαφόνησο

Το τρεχαντήρι αυτό ήταν το πρώτο μηχανοκίνητο μέσον που κατέπλεε στο νησί.

Όπως κάθε καινούριο επίτευγμα της τεχνολογίας, έτσι κι’ αυτό έτυχε ιδιαίτερου θαυμασμού και αποδοχής. Το σκάφος αυτό απέκτησε, ιδιαίτερα στα μάτια του εντεκάχρονου, τότε, Γιώργου Μέντη, μυθικές διαστάσεις και οι σκηνές που εκτυλίχτηκαν από τους μεγαλύτερους μπροστά στα παιδικά του μάτια, έμειναν για πάντα ζωηρά χαραγμένες στη μνήμη του.

Υ.Γ. Στην Ελαφόνησο του 21ου αιώνα, τρία οχηματαγωγά εκτελούν καθημερινά το δρομολόγιο Ελαφόνησος-Πούντα. Στα δύο απ’ αυτά πλοιοκτήτης είναι ο Σταύρος Τσιριγωτάκης και του τρίτου, πλοιοκτήτης ο καπεταν-Μπάμπης Αρώνης (Κατσίμπης), γιος του τολμηρού καπετάνιου, Πέτρου Αρώνη, που συνεχίζει επάξια την οικογενειακή του παράδοση. Επίσης, εκτός από τα προαναφερθέντα οχηματαγωγά, τη γραμμή αυτή εκτελούν και τα επιβατηγά σκάφη (σκαλιέρικα) “Αγωνιστής” και “Βασίλης Παπούλης”. Σκαλιέρηδες είναι ο ατρόμητος θαλασσόλυκος Μπάμπης Παπούλιας (Αγωνιστής) και η κόρη του Μιράντα, η οποία ακολουθεί τα χνάρια του πατέρα της .

Την ιστορία αυτή μου τη διηγήθηκε ο πολυαγαπημένος μου θείος και καταξιωμένος Ελαφονησιώτης επιχειρηματίας, Γεώργιος Μέντης (Γιωργούλης). Ήταν τότε μόλις 11 ετών. Το περιστατικό αυτό το οποίο χαράχτηκε ανεξίτηλα στη μνήμη του, θέλησε να το μοιραστεί με τις νεώτερες λαφονησιώτικες γενιές. Η αφήγησή του ήταν τόσο παραστατική, καθώς ανακαλούσε στη μνήμη του το περιστατικό αυτό, το πρόσωπό του έλαμπε, θαρρείς και έβλεπε μπροστά του το τρεχαντήρι να καταφτάνει και άκουγε τα ξεφωνητά και τις επευφημίες των συγγενών και συγχωριανών του, οι περισσότεροι εκ των οποίων τώρα ταξιδεύουν στα περιβόλια του Παραδείσου.

Πηγές:

  • Προφορική αφήγηση: Μέντης Γεώργιος
  • Βιβλιογραφία: Μέντης Κων/νος «Ελαφονήσι το Σμιγοπέλαγο Νησί», Εκδόσεις Λαφονησιώτικη βιβλιοθήκη, Πειραιάς 1993

ΜΕΝΤΗ – ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΙΔΟΥ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ (Σύνη) του Σπυρίδωνος,
Καθηγήτρια – Νομικός,  μ. Συλλόγου Επιστημόνων Ελαφονήσου
http://sullogos-epistimonwn-elafonisos.blogspot.gr/p/blog-page_23.html

 


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Ίων Δραγούμης
    Ο Ίων Δραγούμης που γεννήθηκε στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο του 1878 και δολοφονήθηκε[2] τον Απρίλιο του 1920, μεγάλωσε σε ένα ήσυχο και οικογενειακό περιβάλλον. Η οικογένειά του ήταν από τα μεγαλύτερα ονόματα της πρωτεύουσας, η δε ανατροφή του και η διαπαιδαγώγησή του υπήρξαν τέλεια. Από νεαρή ηλικία, διάβαζε ιστορία, θέατρο, ποίηση, πεζογραφία και Φιλοσοφία, ενώ στη συνέχεια μελέτησε τους μεγάλους Ευρωπαίους διανοούμενους.
  2. Καταγραφή
    ομολογουμένως τη φύσει ζην, όπερ ταυτό του κατ’ αρετήν ζην (Ζήνων ο Κιτιεύς) Στη συστηματική κι αμίλητη φύση δεν υπάρχει χώρος για ρουσφετολογία, για αδικία αλλά ούτε και για απόδοση δικαιοσύνης όπως τη γνωρίζουμε. Η φύση λειτουργεί ανεξάρτητα, αυτοκυρίαρχα, αυτοπειθαρχημένα κι όποιος δε γνωρίζει τους νόμους της καταλήγει ανέγνωρος και αθέλητος από αυτή, κατά συνέπεια καταδικασμένος στην αφάνεια, στην απομάκρυνση και αργά ή γρήγορα στην εξαφάνιση. Η απόδοση δικαιοσύνης της φύσης είναι το αποτέλεσμα της παραβίασης των κανόνων της. «Ως σκοπός ορίζεται η ζωή σε συμφωνία με τη φύση…» - Ζήνων ο Κιτιεύς.
  3. Σπυρίδων Ζαμπέλιος
    Ο Σπυρίδων Ζαμπέλιος από την άλλη πλευρά, θεωρεί ότι “η μεγάλη ποίησις απαρτίζει και συγκεφαλιοί την πολιτείαν, αντανακλά το φως όλης της ιστορικής εποχής”. Κατά τη γνώμη του λοιπόν, σωστοί είναι εκείνοι οι οποίοι επεδόθησαν στη δημιουργία έργων που περιείχαν “παν ό,τι μέγα του αιώνος”.
  4. Ιστορικά της Ελαφονήσου
    Η Ελαφόνησος βρίσκεται στην αρχή του ανατολικού τμήματος εισόδου του Λακωνικού Κόλπου, δυτικά του Μαλέα και βόρεια των Κυθήρων. Η έκτασή της είναι 20 τ.χλμ. Απέχει μόλις 350 μέτρα από την απέναντι ακτή (Πούντα) με την οποία ήταν κάποτε ενωμένη, σχηματίζοντας τη Χερσόνησο ‘’Όνου Γνάθο’
  5. Ελαφόνησος
    Το λιμάνι του Αντινόγναθου (υπόστεγου), αποτελεί το πιο σύντομο πέρασμα προς το νησί. Δυτικά του λιμανιού και λίγα μέτρα πιο κάτω από τις στήλες της ΔΕΗ, μπορεί κανείς να θαυμάσει, ακόμη και σήμερα, τους αμαξήλατους δρόμους που ένωναν το σημερινό νησί με τη στεριά, μέχρι το 375 μ.Χ. και σήμερα χάνονται στο πυθμένα της θάλασσας (σε μερικά σημεία είναι ορατοί), για να εμφανισθούν σε αρκετές τοποθεσίες του νησιού.
  6. Κακώς κείμενα: Το τέλος της Ομορφιάς
    Χωρίς αυτά, με λίγα λόγια χωρίς την απτή (και όχι την ακαδημαϊκή) παράδοση, την συλλογική παρακαταθήκη που με την σημερινή κατάσταση δεν μπορεί να επιβιώσει γιατί χάνεται όχι από τα βιβλία αλλά από το οξυγόνο της γειτονιάς μας, άρα από μέσα μας, η όποια «καλλιτεχνική» παραγωγή δεν μπορεί να υπάρξει τίποτα άλλο παρά ανερμάτιστη, αποπροσανατολισμένη, κακοχυμένη και ευτελής, όπως είναι και ο κατακερματισμένος αισθητικά και ιδεολογικά κόσμος που την περιβάλλει.
  7. Το DNA των Ελλήνων
    Οι μελέτες του DNA των σύγχρονων ανθρώπων είναι μάρτυρες του ιστορικού και προϊστορικού παρελθόντος εξίσου αξιόπιστοι με τα αρχαιολογικά ευρήματα και τις ιστορικές μαρτυρίες, εφόσον το γενετικό υλικό μεταβιβάζεται σχεδόν αυτούσιο από τους πανάρχαιους προγόνους στους σημερινούς απογόνους τους.

Διγενής Ακρίτας, Dede Korkut – Σύγκριση

Σύγκριση των επών:

  1. Ο Διγενής Ακρίτας

(ελληνικό, μεσαιωνικό έπος της Βυζαντινής περιόδου),
με το Τουρκικό έπος του 16ου αι.,

  1. The Book of Dede Korkut

(Σύγκριση των δύο λαών: ομοιότητες, ανομοιότητες, αντιλήψεις, χώρος και χρόνος)

© Πιπίνα Έλλη (Dr Pipina Elles)
Από το Β’ Τόμο
της τετράτομης σειράς
Μελέτες και άλλα
(Πρώτο  σχήμα του κειμένου
Μελέτη
για το πτυχίο ‘Μάστερ’ (1997)
Πανεπιστήμιο του Σύδνεϋ
Σύδνεϋ 15/10/1997)

Πρόλογος

Στο πόνημα ετούτο επιχειρείται  η σύγκριση δύο επών: του τουρκικού: The Book of Dede Korkut και του ελληνικού της Βυζαντινής περιόδου: Ο Διγενής Ακρίτας.

Θα εξεταστούν εν συντομία τα επί μέρους στοιχεία για τη διαπίστωση των ομοιοτήτων, ανομοιοτήτων και αντιλήψεων των λαών που δημιούργησαν τα έπη αυτά καθώς επίσης  ο χώρος και ο χρόνος της δημιουργίας τους, όπως  αυτά συμπεραίνονται  από τις έρευνες των διαφόρων μελετητών.

Continue reading “Διγενής Ακρίτας, Dede Korkut – Σύγκριση”

Σεμέντερε – Εθιμικές Συνήθειες

Η παρθένα …και η βροχή

Μια από τις πλέον παράξενες εθιμικές συνήθειες ήταν αυτή του γιαγμούρ γκελινί, δηλαδή της νύφης της βροχής. Σύμφωνα λοιπόν με τα δρώμενα ντύνανε ένα πεντάρφανο κορίτσι[1. Σημ: σύμφωνα με ορισμένους πληροφορητές οπωσδήποτε ορφανό, φτωχιά και μάλλον «κουτόμυαλη».]  με ένα πουκάμισο ή κουρέλια ή με ένα τούλι στο πρόσωπο,  τοποθετούσαν στο κεφάλι του ένα κόσκινο και το γύριζαν στα σοκάκια του χωριού υπό τους ήχους τραγουδιών… Βεβαίως για την πρόκληση της βροχής θα έπρεπε «να ρίχνουν σε κάθε σπίτι πάνω στο κόσκινο ένα κουβά νερό και να δίδουν το κατιτίς τους»… πιστεύοντας πως, όπως διασκορπίζεται το νερό μέσα στο κόσκινο, έτσι θα σκορπίσει και η βροχή.

Τα λόγια των συγκεκριμένων  τραγουδιών ή παραινέσεων είχαν ως εξής:

α

Αλλάχ, Αλλάχ, βερ μπηρ σουσά γιαρμούρ,

δηλαδή

Θεέ δώσε μια σιγανή βροχή…

β

Σελιντζέκ, σελιντζέκ, σελέ, σελέ,

σελινέν γιαγμούρ γκελέ

δηλαδή

κούνια, κούνια χείμαρρος, χείμαρρος

κατακλυσμός βροχή να ’ρθει

γ

Γιαρμούρ γιαγάρ γιαχ ιστέρ

τεκνελέρ τσορέκ ιστέρ

uτς κουζού κουρμπάν ιστέρ

βερ, Αλλαχίμ, βερ

Δηλαδή

Βρέχει η βροχή, λάδι χρειαζόμαστε,

 οι σκάφες κουλούρα ζητάνε

τρία αρνιά θυσιά (θυσία) πρέπει να γίνουν

 δώσε Θεέ μου, δώσε.

δ

Ολόψυχη θυσία,

μες τ΄αλώνι

δώσε Θεέ

μια ζουμερή βροχή.

ε

Βρέξε, βρέξε, βροχή,

στο χωράφι λάσπη

δώσε Θεέ μου δώσε

χειμαρρώδη βροχή.

ζ

Έσπειρα σπόρο σαν καλάμι

βγήκε η κορυφή του σαν ασήμι

απ’ τη γη αφθονία, από τον ουρανό βροχή

Δώσε Θεέ μου δώσε.

 

η

‘Ρίχνει βροχή τρέχουν οι χείμαρροι

Η κόρη η μαυριδερή βλέπει το δώμα

Η σκάφη της ζυμάρι, χοντρό ποντίκι

μια ψιλή βροχούλα

δώσε Θεέ μου δώσε.

 

Περί Μετεωρολογίας  και κλιματολογικών συνθηκών ο λόγος

Τα αστέρια

Αρχίζουμε με μια επισήμανση:  τους μήνες που οι Σεμεντερλήδες δούλευαν στα χωράφια, ρύθμιζαν τη ζωή και τη δουλειά τους σύμφωνα με την ανατολή και το βασίλεμα των αστεριών και του ήλιου… Με ρολόι της νύκτας τα αστέρια και της μέρας τον ήλιο… Πιάνανε δουλειά, για παράδειγμα, όταν έβγαινε το Σαβακιλτιζί και πέφτανε να κοιμηθούν με τον ενgελιλτιζί…

Από δικής μας πλευράς λοιπόν μια μικρή αναφορά σε όλους αυτούς τους θησαυρούς μαζί με τις υπάρχουσες δοξασίες που τους συνοδεύουν:

Ο φέγγος: έλεγαν το φεγγάρι

Κερβάν γηρά ή Κερβάν Κιράν: ο Ζευς, Δίας

Σαβακιλτιζί= Αυγερινός: «Είναι το μεγάλο άστρο που βγαίνει τα χαράματα και φέγγει τον κόσμο όλο. Με αυτόν αρχίζαμε τη δουλειά. Όλη τη μέρα τριγυρνά στα χωράφια».[2. Μαρτυρία Λουκίας Αργυροπούλου, ό.π.]

Ενgελιλτιζί= Αποσπερίτης: «Όταν το βράδυ βλέπισκαμε να βασιλεύει το Ενgελιλτιζί, πέφταμ’ στο λάκκο μας να κοιμηθούμε».[3. Ό.π.]

Υρκάρ, Ουρκάρ= τα επτά αδέλφια… (Μ. Άρκτος;)

Τερεζί= ζυγαριά,  Αστερισμός του ζυγού: «Το τερεζί ήταν τρία άστρα από δου, τρία από κιου, γι’ αυτό  λέεσκαμ τα τερεζί».[4. Προσδιορισμός είναι ασαφής. Ίσως ο πληροφορητής εννοεί την Κασσιοπή.]

Επισημάνσεις 

  1. α-«Τα Ουρκάρ και το Τερεζί μαζί βγαίνουν, μαζί πηγαίνουν, μαζί βασιλεύουν. Είναι προ πάντων ορατοί τον χειμώνα. Εμείς τους θεωρούσαμε σα ρολόι για τις βεγγέρες μας. Οι μεγαλύτεροι  κοίταζαν τον ουρανό και λέγανε ”αμάν τα ουρκάρια έφτασαν, ξημερώσαμ, πολύ καθήσαμ”…».[5. Μαρτυρία Βικτωρίας Μιστιλίδου, ό.π.]
  2. β-«Στο χωριό μας δεν ξέραμε ούτε από ώρα, ούτε από ρολόγια. Τα ξημερώματα καθένας σηκωνόταν… καταλαβαίνανε την ώρα απ’ τ’ αστέρια. Η μητέρα μου πριν σηκώσει εμάς κοίταζε τον ουρανό και φώναζε “Τερεζί νερεκετιλέρ! Κάκεν! Κάκεν, δηλαδή η ζυγαριά πού πήγε… σηκωθείτε, σηκωθείτε”. Τη μέρα κοιτάζαμε από τον ίσκιο του κορμιού αν ήταν ώρα να φάμε ή αν έπρεπε ακόμα να εργαστούνε».[6. Μαρτυρία Σάββα Οροηλίδη, ό.π.]

 

Της γριάς η γραμμή= Ουράνιο φαινόμενο του καλοκαιριού:

«Συνηθίσαμε να το  παρακολουθούμε τους καλοκαιρινούς μήνες όταν ήμασταν ξαπλωμένοι  στους λάκκους μας. Μια ατελείωτη άσπρη γραμμή, που έκοβε πέρα ως πέρα τον ουράνιο θόλο και τη λέγαμε έτσι. Σύμφωνα με τα μουχαμπέτια μας μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια γριά  που είχε στην πλάτη της ένα σακί με άχυρα. Πήγαινε, πήγαινε, πήγαινε η γριά. Όμως το τσουβάλι της ήταν σπασμένο κι εκείνη  κουτσή. Έτσι χύθηκαν τα     άχυρα και σημάδεψαν με μια γραμμή το δρόμο της».[7. Μαρτυρία Λουκίας Αργυροπούλου, ό.π.]

sementere

Παραλλαγή

               Καλόγιριας ντου τσιγίρ, το αυλάκι της καλογριάς.

Σύμφωνα με την  παράδοση,  κοινή στο χώρο της Καππαδοκίας, «μια γριά πήγε στο μύλο κι έκλεψε αλεύρι και το έβαλε σε ντιζλίκα (ποδιά) και το κοβαλάτσανε (κυνήγησαν) κι έφγεν τ’ αλεύρι και κονόθηκε (χύθηκε) κι έκανε τσιγίρια (γραμμές) και λένε τσ’ γριάς το τσιγίρ, ο Γαλαξίας».

 

Σταυρός= αστερισμός του Κύκονου: «Πάνω στης γριάς τη γραμμή είναι απλωμένος ένας  ωραίος σταυρός από άστρα».

Οι άνεμοι

Ποριάζες: του καλοκαιριού οι δροσεροί αέρηδες.

Καπά γελ: ζεστό αέρι του Αυγούστου, ο λίβας, που κατέτρωγε τα σπαρτά και τις σοδειές των ανθρώπων.

Σάμ τσαλμασί: ένας ιδιαίτερα ζεστός αέρας που κρατούσε τρία ημερόνυχτα και σήκωνε τόνους ολάκερους από σκόνη επικαλύπτοντας τις παραγωγές και τα χωριά

τανά μπουϊdουράν: ο άνεμος δροσιά του φθινοπώρου.

ο Ασαά γελ, ή χαγ γελλερί: ο ανοιξιάτικος…

Τσεεμντέν= το δυνατό κρύο του Γενάρη.

Τζεεμντέμ εσμεσί= παγωνιά.

Αγιάζ= δυνατό κρύο.

Φύσηξε τσεβρέδια= φύσηξε ανάποδα.

 

Κλιματολογικές συνθήκες

Κατά τους ισχυρισμούς των πληροφορητών το χωριό είχε «το καλύτερο κλίμα σε όλη την Καππαδοκία». Λέγανε μάλιστα πως ήτανε τόσο καλό ώστε  Χαβάϊναν  γιασίγιορτουκ, δηλαδή με τον αέρα ζούσανε… πως δεν γνώριζαν τι είναι σίτμα, ελονοσία,[8. Δεν υπήρχαν στάσιμα νερά…] δεν ξέρανε τι θα πει γιατρός. Ως ανέκδοτο μάλιστα κυριαρχούσε το: άντε, βρε,  να αρρωστήσει κανένας, να’ ρθει ο ντοκτόρ, να δούμε τι σόι άνθρωπος είναι… πως όλοι στο χωριό ήτανε κατάγεροι…

Φυσικά πρόκειται για υπερβολές που ενέχουν το σπέρμα του εμείς και… το δικό μας. Πάντως και σε κάθε περίπτωση, για να σχηματίσει ο αναγνώστης μια γενικότερη θεώρηση για την περιοχή θα πρέπει να γνωρίζει πως η Καππαδοκία είναι ένα τεράστιο οροπέδιο το οποίο προήλθε από ηφαιστειογενείς εκρήξεις και διαμορφώθηκε στο διάβα του χρόνου, με υψόμετρο από 800 έως και 1500 περίπου μέτρα, σχεδόν άνυδρη και παντελώς άξυλη. Συνεπώς με υψηλές θερμοκρασίες την ημέρα, χαμηλές το βράδυ… και βαρύτατους χειμώνες με πολλά- πολλά χιόνια.[9. Θανάση Κωστάκη, Η Ανακού της Καππαδοκίας, ό.π. σ. 313,  «Στο ύψος αυτό  άφθονα χιόνια σκεπάζουν την ηφαιστειογενή γη μήνες ολόκληρους και κρύο δυνατό, ενώ η αμμουδερή γη και η έλλειψη βλάστησης έχει σαν συνέπεια λίγες σχετικά υδατοπτώσεις και ζεστά καλοκαίρια».]

Η υπό έρευνα κοινότητα όμως είχε ορισμένες ιδιαιτερότητες. Βλέπουμε, για παράδειγμα, πως βρίσκεται σε ένα απέραντο ίσωμα, καμίνι κάποιοι το έλεγαν, χωρίς υψώματα πολλά και υψηλά. Επιπλέον και ίσως το πλέον σημαντικό. Υπάρχει νερό σε ποσότητες ικανές να τροφοδοτήσουν όλη την περιοχή, άρα με σχετική ανάπτυξη πράσινου με ότι τούτο σημαίνει.   Δηλαδή διαμόρφωση κλιματολογικών συνθηκών και για την ανάπτυξη της χλωρίδας και της πανίδας…

Τέλος και σύμφωνα πάντοτε με τους ισχυρισμούς των πληροφορητών  το κλίμα του χωριού ήταν μεν ξερό αλλά πολύ υγιεινό… που τους καθιστούσε απρόσβλητους από τις ιώσεις.

Βεβαίως και είναι λογικό αυτό, λόγω του τεράστιου κάμπου και της έλλειψης δένδρων, ο κόσμος υπέφερε το καλοκαίρι από τις υπερβολικές θερμοκρασίες οι οποίες όμως σχεδόν πάντοτε μετριαζότανε από τους ανέμους του ανοιχτού ορίζοντα, τους Ποριάζες.[10. Μαρτυρία Λουκίας Αργυροπούλου, ό.π. «Υποφέραμε, δένδρα δεν είχαμε, αλλά ηλίαση δεν παθαίναμε ποτέ γιατί είχαμε πάντοτε δροσερό αέρα από τον ανοιχτό ορίζοντα».] Τον Αύγουστο όμως όταν φυσούσε ο Καπά γελ τα πράγματα δυσκόλευαν και μάλιστα σημαντικά. Ήταν εκείνο το ζεστό αέρι, ο λίβας, που κατέτρωγε τα σπαρτά και τις σοδειές των ανθρώπων… μέχρι και τις πρώτες μέρες του φθινοπώρου οπότε άρχιζε ο τανά μπουϊdουράν, ο άνεμος δροσιά.[11. Tana- μοσχάρι]

Τον χειμώνα πάλι το κρύο ήταν αφόρητο…. Και μάλιστα με χιόνια και πολλούς πάγους.[12. Το μικρό ποτάμι πάγωνε και αποτελούσε ένα πρώτης τάξεως παιδότοπο για τους μικρούς μαθητές.] Ολάκερα βουνά που συνήθως έπεφταν τις πρώτες μέρες του Δεκέμβρη[13. Συνήθως του Αγίου Νικλάου], σε σημείο να φτάνουν μέχρι τα τρία μέτρα και ο αποκλεισμός να είναι διαρκής μέχρι και ένα δίμηνο.[14. Συμεών Κοιμίσογλου, Καππαδοκία, ό.π. σ. 46 « ο Νικήτας Χωνιάτης, για παράδειγμα, αναφέρει πως: «έστι μεν γαρ και άλλως η Καππαδοκών χώρα κρυμμώδης πάσα και το κλίμα τούτο ψυχεινόν και δριμύτατον», ενώ ο Άγιος Βασίλειος  αναφέρει πως «και γαρ τοσούτο πλήθει χιόνων κατενίφημεν ως αυτοίς οίκοις παραχωσθέντες δυο μήνας ήδη καταδύσεσιν εμφωλεύειν… γίνωσκε δε τον παρ’ ημίν χειμώνα τοσούτον γενήσθαι ώστε πάσας μεν οδούς εγκλεισθήναι μέχρι των ημερών του Πάσχα… Δηλαδή χιόνισε τόσο πολύ  που παραχώθηκαν τα σπίτια  τους από τα χιόνια και αναγκάστηκαν να μείνουν πάνω από δυο μήνες… και εκείνο τον χειμώνα αποκλείστηκαν οι δρόμοι μέχρι τις ημέρες του Πάσχα».  ]

Τον Φλεβάρη φυσούσε ο Ασαά γελ, ή χαγ γελλερί[15. Yel- αέρας] δηλαδή ο κάτω αγέρας- νοτιάς, που έλιωνε τα χιόνα… και γέμιζε ευεργετικά πια τα ποτάμια, αλλά και τα πηγάδια με το πολύτιμο νερό. Τότε γύριζαν στο χωριό τα χατζήμπαμπα- λελέκια ή χατζή λεϊλέκ που ξεχειμώνιαζαν στα Άδανα… αλλά και τα καρά κους- τα χελιδόνια.

Με την αρχή της άνοιξης,  σύμφωνα σχεδόν με όλους τους πληροφορητές, «άνοιγαν οι ουρανοί και έβρεχε  σαράντα μέρες κάθε απόγευμα… Μια περίεργη τοπική βροχή λες και στόχευε μόνο τα δικά μας χωράφια.. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό ώστε να κοιμάσαι το βράδυ και να σηκώνεσαι το πρωί και να βλέπεις τόσο ψηλά τα στάρια»[16. Μαρτυρίες των :Λουκίας Αργυροπούλου, Διονυσίου Ηλιάδη, Καλαντάρ Γαϊτανίδη.].

Κωνσταντίνος Ν. Νίγδελης
Συνεχίζεται


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Σεμέντερε - Σχολικά και Γλωσσικά
    Τα σχολικά δρώμενα ήταν επιεικώς απαράδεκτα. Άποψη που επιβεβαιώνεται και από τις σχετικές μαρτυρίες του Αρχείου της Προφορικής Παράδοσης του Κ.Μ.Σ. με κάποιες μάλιστα να κάνουν λόγο για την ανυπαρξία κάθε σχολείου.
  2. Σεμέντερε - Προφητείες, μάγια, παιχνίδια
    Αν και σύμφωνα με τους κανόνες του ορθοδόξου δόγματος θεωρείτο αμαρτία να ασχολείται κανείς με τούτες τις πρακτικές, εντούτοις, όχι μόνο άγνωστες ήταν, αλλά πάντοτε επίκαιρες και σε πολλές περιπτώσεις χρήσιμες… διότι «η πονηριά της γυναίκας ποτέ δεν σταματά
  3. Σεμέντερε - Εθιμικές Συνήθειες
    Μια από τις πλέον παράξενες εθιμικές συνήθειες ήταν αυτή του γιαγμούρ γκελινί, δηλαδή της νύφης της βροχής. Σύμφωνα λοιπόν με τα δρώμενα ντύνανε ένα πεντάρφανο κορίτσι...
  4. Σεμέντερε - Βότανα
    Αμύγδαλα … θρεπτικά, αλλά και σε διάφορες μορφές βοηθούν στο καθάρισμα του στήθους, δίνουν καλό ύπνο, ωφελούν στο συκώτι, στη σπλήνα, στο λαιμό, στον ανδρισμό.
  5. Σεμέντερε - τα του θανάτου
    Παρόλο που η επικράτηση του χριστιανισμού ήταν άμεση, από των πρώτων χρόνων και σε όλη την έκταση της Καππαδοκίας, είναι γνωστό πως η κυρίαρχη ιδεολογία του απορρόφησε και υιοθέτησε αρκετά δρώμενα των παλαιών παραδόσεων, διάφορες πρακτικές σε κάθε έκφανση της ζωής…
  6. Σεμέντερε - Γάμος
    Εξέχουσα θέση ανάμεσα στα πολυάριθμα έθιμα του χώρου κατέχουν αυτά που αφορούν τον γάμο, μιας και αναγνωρίζεται η ζωτική του σημασία όχι μονάχα ως θεμελίου της οικογένειας, της διαιώνισης του ανθρώπινου είδους αλλά και αυτής της κοινωνικής διάρθρωσης.
  7. Σεμέντερε - Κοινοτικά
    Στο κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνονται μια σειρά από δράσεις και συνήθειες αιώνων της υπό έρευνα κοινότητας του Σεμέντερε, κοινές πολλές εξ αυτών με τις διπλανές κοινότητες του χώρου, για τη λαϊκή λατρεία, τα εορταστικά ήθη και έθιμα, τις δοξασίες αιώνων...
  8. Σεμέντερε - Κύκλος του Χρόνου
    Στο κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνονται οι πληροφορίες που αντλήσαμε για τα ιδιαίτερα της κοινότητας, στον αέναο κύκλο του χρόνου: τη λαϊκή λατρεία, τις πρακτικές, τα ήθη και έθιμα, τις μικρές και μεγάλες γιορτές, τις δοξασίες, αλλά και τις πολλές αντιλήψεις για πολλά και διάφορα.
  9. Σεμέντερε - Λατρευτικά
    Δεν γνωρίζουμε εάν υπάρχει τάξη ή τάξεις αγίων. Εκείνο που ξέρουμε και μάλιστα καλά, είναι πως οι Καππαδόκες, χριστιανοί μα και μουσουλμάνοι σεμνύνονταν το όνομα του Αγίου Γεωργίου περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο.
  10. Σεμέντερε - Εκκλησιαστικά
    Η κοινότητα του Σεμέντερε, σύμφωνα με τα εκκλησιαστικά κατάστιχα, ανήκε στην Επισκοπή Μισθίων της Ιεράς Μητροπόλεως Ικονίου της οποίας ο προκαθήμενος έφερε τον τίτλο «Υπέρτιμος και Έξαρχος πάσης Λυκαονίας», με πρώτη μητροπολιτική έδρα το Ικόνιο και δεύτερη την πόλη της Νίγδης.
  11. Σεμέντερε - Πόσιμα ύδατα
    Πόσιμα ύδατα, βρύσες, πηγάδια, ρέματα, νερά… Στην ευρύτερη περιοχή της κοινότητας υπάρχουν μερικά αξιοπρόσεκτα ρέματα, μια πληθώρα άλλων μικρότερων κα
  12. Σεμέντερε - Κελέρια
    Πουθενά στην οικουμένη, όσο κι αν ψάξει κανείς, δεν υπάρχει σε τόσο μεγάλη έκταση εκμετάλλευση της γης για σκοπούς αλλότριους της γεωργίας, όσο στον χώρο της Καππαδοκίας. Ατέλειωτες υπόγειες πολιτείες, διαφορετικών ειδών ή καλύτερα διαφορετικής τεχνικής, φυσικές σπηλιές, λαξευτά κελέρια, υπόγειοι ή επίγειοι χώροι που χρησιμοποιήθηκαν από τους κατοίκους της στο διάβα του χρόνου για κάθε χρήση. Με την απάντηση στο γιατί ή καλύτερα σε τι οφείλεται τούτη η πρακτική να είναι απλή.
  13. Σεμέντερε - Τοπωνύμια
    Ά(β)ουρέν ή Άβορεν ή Αγορέν - Επρόκειτο περί κοινής τοποθεσίας στα νοτιοδυτικά χωριού σε απόσταση περίπου μισής ώρας προς το Ανταβάλ, με ιδιοκτησίες και των δυο κοινοτήτων και πολλά κελέρια. Χαρακτηριστικό στοιχείο της περιοχής ήταν το Αγορέν μπογαζί, δηλαδή ένας μακρύς ντερές (εσοχή) που έφτανε έως τον δημόσιο δρόμο
  14. Σεμέντερε - Πληθυσμιακά / Διοικητικά
    Οι ιστοριοδίφες του χώρου ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν είναι οι συγκεχυμένες και εν πολλοίς πληροφορίες που εμπεριέχουν υπερβολές, συχνά μάλιστα αντικρουόμενες μεταξύ τους… σε όλες τις εκφάνσεις της ερευνάς τους. Για το εκπαιδευτικό σύστημα, τις κυρίαρχες σχέσεις με τους «άλλους», την καθημερινότητα, την οικονομική κατάσταση…
  15. Σεμέντερε - Ρυμοτομία
    Σύμφωνα με τις υπάρχουσες μαρτυρίες μπορούμε να μιλάμε για μια τυπική κοινότητα του χώρου, εκεί και τότε, που ήταν χωρισμένη σε μαχαλάδες, με στενά σοκάκια το σύνολο των οποίων ήταν χωμάτινοι, χωρίς καμία επέμβαση από πλευράς της διοίκησης, με τον χώρο της τυπικής πλατείας και τους λοιπούς δρόμους που οδηγούσαν στις παράπλευρες κοινότητες.
  16. Σεμέντερε - Όνομα
    Προ κάθε συμπεράσματος θα θέλαμε να καταθέσουμε τη μόνη, ίσως, σαφέστατη και σε κάθε περίπτωση αξιόπιστης βιβλιογραφικής αναφοράς που έχει σχέση με την ιστορία της κοινότητας… Σύμφωνα λοιπόν με αυτήν το Σεμέντερε είναι ή κτίστηκε στην τοποθεσία που βρισκόταν κάποτε το χωριό Δάσμενδρον…
  17. Σεμέντερε - Η δημιουργία του χωριού
    Το πότε ακριβώς δημιουργήθηκε το χωριό μάς είναι άγνωστο, όπως επίσης και ο τρόπος. Απλά υπάρχουν μιας σειρά μαρτυριών που σίγουρα εμπεριέχουν υπερβολές, ανακρίβειες, μυθεύματα και σπέρματα αληθείας εμπλουτισμένα με προσωπικά συμπεράσματα. Και όλα φυσικά μέσα στα πλαίσια του εμείς και του εγώ, δηλαδή της δικής μας ράτσας και των δικών μου γνώσεων… δηλαδή στα πλαίσια μιας συγγνωστής υπερβολής.
  18. Σεμέντερε Καππαδοκίας
    Ανέκδοτη έκδοση ( Σεπτέμβριος 2015 ), με τίτλο "Σεμέντερε Καππαδοκίας" του Κώστα Νίγδελη. Το βιβλίο έχει περί τις διακόσιες σελίδες έρευνας του συγγραφέα και αποτελεί μοναδικό στο είδος του για τις πτυχές αυτές της περιοχής.