Σεμέντερε – Σχολικά και Γλωσσικά

Σχολικά…

«Η της Σεμέντρας χωρίου προς ανατολάς του Ανταβάλ… Και ενταύθα οι ομογενείς οίτινες γεωργοί προ ολίγων ετών διετέλουν εις αξιοθρήνητον κατάστασιν, αλλ’ από τινος ηναγκάσθησαν να τραπώσι και ούτοι εις την ξενητείαν και ούτως σπουδαίως εβελτιώθη η οικονομική αυτών κατάστασις… ενέργειαι δε αρξάμενοι εν Κωνσταντινουπόλει προς προικισμόν των εκπαιδευτηρίων προσέκρουον εις την παρούσαν ανωμαλίαν και εσταμάτησαν». [1. Σία Αναγνωστοπούλου, ό.π. σ. 456]

Η ανωτέρω βιβλιογραφική αναφορά, που ειρήσθω εν παρόδω, αποτελεί τμήμα της Προξενικής Αναφοράς του 1916 για τις ιδιαίτερες πατρίδες της καθ’ ημάς Ανατολής, είναι σαφέστατη.  Τα σχολικά δρώμενα ήταν επιεικώς απαράδεκτα. Άποψη που επιβεβαιώνεται και από τις σχετικές μαρτυρίες του Αρχείου της Προφορικής Παράδοσης του Κ.Μ.Σ. με κάποιες μάλιστα να κάνουν λόγο για την ανυπαρξία κάθε σχολείου[2. Μαρτυρία Κατερίνας Κελεκτσόγλου, ό.π. «Δεν πήγα στο σχολείο, στα χρόνια μου δεν υπήρχε» Σημ: η πληροφορήτρια σύμφωνα με τους καταγραφείς γεννήθηκε το 1886.]…  και με κάποιες άλλες πως υπήρχε έλλειψη σχολικών πονημάτων, η μάθηση να είναι αποκλειστική περίπου υπόθεση των αγοριών, πως τα κορίτσια «βγαίνανε ως δούλες (υπηρέτριες) αμέσως στη δουλειά…». [3. Μαρτυρία Λουκίας Αργυροπούλου, ό.π. « Στον καιρό μου είχαμε όλα, όλα τρία βιβλία. Το αλφαβητάρι, τον εφτωχό ( ;), το ψαλτήρι. Τα μάθαινες κι έβγαινες δάσκαλος. Στα δικά μου τα χρόνια πολύ σπάνια πήγαιναν κορίτσια  στο σχολείο. Προπάντων τα φτωχά κορίτσια. Πώς να πας σχολείο; Ρούχα ήθελες, παπούτσια ήθελες, γι αυτό από μικρές μας βάζανε δούλες».]

Επισημαίνουμε βεβαίως πως η τεράστια απόσταση μεταξύ των πρώτων και των  δεύτερων μαρτυριών για τα σχολικά δρώμενα, οφείλεται στις διαφορετικές εποχές που περιγράφονται. Αυτής του δευτέρου μισού του 19ου αιώνα, με αυτήν της πρώτης δεκαετίας του 20ου.

Σύμφωνα με όλες τις μαρτυρίες η κοινότητα του Σεμέντερε βεβαίως και είχε σχολείο… το οποίο μάλιστα περιγράφεται από πληροφορητές που φοίτησαν στις τάξεις του, παίξανε στους χώρους του.

Έτσι:

  • Επρόκειτο περί ενός μικρού ισογείου κτηρίου χτισμένου με πελεκητή πέτρα κολλητά σχεδόν με την εκκλησία του Αγίου Βασιλείου.
  • Είχε τρεις αίθουσες διδασκαλίας. Μια μεγάλη στα δεξιά, την οποία χρησιμοποιούσαν και για τις διάφορες σχολικές εκδηλώσεις και απέναντί της με ένα διάδρομο να τις χωρίζει, δυο μικρότερες.
  • Υπήρχε περιφραγμένος αύλειος χώρος μπροστά και κήπος με πολλά δένδρα στο πίσω μέρος.
  • Το σχολείο ήταν εξατάξιο με τρεις δασκάλους. Μεταξύ αυτών που υπηρέτησαν  μέχρι την Ανταλλαγή ήταν το ζεύγος Αλεξάνδρου και Ευδοξίας Βαφειάδου.
  • Δεν υπήρχε διαχωρισμός αγοριών και κοριτσιών με «τα αγόρια και τα κορίτσια να είναι ανακατωμένα μαζί».[4. Μαρτυρία Ευδοξίας Βαφειάδου, ό.π.]
  • Το σχολείο επιτάχθηκε το 1916 από τον τουρκικό στρατό. Η δημογεροντία άμεσα κάλυψε τις ανάγκες για σχολική στέγη με την ενοικίαση ενός σπιτιού στην άκρη του χωριού.
  • Οι αδελφότητες της Πόλης και των Η.Π.Α. ήταν αυτές που ανέλαβαν συνολικά και σχεδόν αποκλειστικά το βάρος της συντήρησης του κτηρίου, της αγοράς των απαραιτήτων εποπτικών μέσων, βιβλίων, ξυλείας για θέρμανση, αλλά και της πληρωμής του προσωπικού.  Πάντοτε όμως υπό την εποπτεία και διαχείριση της Σχολικής Επιτροπής που κατά καιρούς μηχανεύονταν ποικίλους τρόπους για την ενίσχυση του σχολικού ταμείου και την καλυτέρευση των πραγμάτων όπως:
  • Με τη δημοπρασία του ανάμματος της φωτιάς την  παραμονή των Φώτων.[5. Μαρτυρία Ευδοξίας Βαφειάδου, ό.π. «Στα Φώτα έχουν την συνήθεια ν’ ανάβουν φωτιές σε όλες τις εκκλησιές. Βάζανε σε δημοπρασία το άναμμα. Ένας έδινε 2 λίρες, κάποιος άλλος 5… Μάζευαν τα χρήματα κα με αυτά κάλυπταν τις τρέχουσες ανάγκες».]
  • Με λαχειοφόρους αγορές.
  • Με τα «συχαρίκια των εορταζόντων».[6. Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα επικερδή, για τα εκκλησιαστικά και σχολικά ταμεία, θεσμό εκεί και τότε. Προεξάρχοντος του τοπικού ιερέως και με την παρουσία σχεδόν όλου του Δημογεροντιακού Συμβουλίου, πήγαιναν ανήμερα της εορτής στην οικία του εορτάζοντος… του εύχονταν τα χρόνια πολλά και.. τον προέτρεπαν να δώσει ότι ήθελε για το σχολείο.]

 

Γλωσσικά και άλλα τινά.

«Η της Σεμέντρας χωρίου προς ανατολάς του Ανταβάλ… έχει γλώσσαν οικογενειακήν την ελληνικήν παρεφθαρμένην».[7. Σια Αναγνωστοπούλου, όπ. σ. 590,  βλ Αν. Λεβίδης, ό.π. σ. 324,  «Έχουσιν ένα ιερέα και εν σχολείον μεθ’ ενός διδασκάλου. Η ομιλουμένη γλώσσα είναι η παρεφθαρμένη ελληνική».]

Σύμφωνα λοιπόν με τις παρατηρήσεις της Προξενικής Αναφοράς του 1916, οι κάτοικοι ήταν ελληνόγλωσσοι ή καλύτερα και σύμφωνα με τους πληροφορητές μας, δίγλωσσοι.[8. Μαρτυρία Ευγενίου Σαμουηλίδη, ό.π. «Στο χωριό μας και ελληνικά μιλούσαμε και τουρκικά.  Μικροί μεγάλοι ήξεραν και τις δυο γλώσσες».]

Βεβαίως τα ελληνικά τους ήταν κάπως περίεργα. Κουπάσικα, δηλαδή χωριάτικα τα χαρακτήριζαν μερικοί, ιδιωματικά κάποιοι άλλοι που «μοιάζανε με τη γλώσσα του Ούλαγατς»[9. Μαρτυρία Αντώνη Κουτουκτσή, ό.π.]. Σε τέτοιο βαθμό και μέγεθος ώστε να μην γίνονται κατανοητοί με τους Μιστιώτες, για παράδειγμα[10. Ό.π. «Του Μιστί τα ελληνικά ήταν πιο καθαρά. Είχε πολλές λέξεις φαρσί αρχαίες. Κάπως την καταλαβαίναμε αλλά ήταν αδύνατον να απαντήσουμε.].  Μεταλλαγή οφειλόμενη εν πολλοίς στην από αιώνων συνοίκηση με τους άλλους και τη υποχρεωτικότητα χρησιμοποίησης της τουρκικής ως γλώσσας διοίκησης που μπόλιαζε τη μητρική τους.[11. Μαρτυρία Λουκίας Αργυροπούλου, ό.π. «Η μητρική μας γλώσσα ήταν η ιδιωματική ελληνική. Δεν παραλείπαμε όμως να μεταχειριζόμαστε και τη τουρκική σαν μητρική. Από πάππου προς πάππου γίνονταν αυτό».] Υπενθυμίζουμε μάλιστα και μια επιπλέον κοινοτική ιδιαιτερότητα: πως στον Κατ’ μαχαλά, δηλαδή εκεί που υπερτερούσε το μουσουλμανικό στοιχείο, η ελληνική είχε σχεδόν εκλείψει δημόσια, εν αντιθέσει με τον Απάν’ μαχαλά, που υπερτερούσε το χριστιανικό στοιχείο και κατά συνέπεια η ελληνική.

Επισημαίνουμε επίσης πως σύμφωνα με τις μαρτυρίες:

  • Η Θεία Λειτουργία γινότανε στην ελληνική γλώσσα. Διάβαζαν τον Απόστολο και το Ευαγγέλιο στα τουρκικά… «με τέτοια βιβλία γραμμένα στην τουρκική γλώσσα, με ελληνικά γράμματα»[12. Εννοεί τα καραμανλίδικα.]. Ακόμα και με τους ίδιους τους θρησκευτικούς λειτουργούς να μην καταλαβαίνουν το περιεχόμενο και τη σημασία των ελληνικών λέξεων τις οποίες απλά έλεγαν, γιατί είχαν αποστηθίσει.
  • Υπήρχε μια ολάκερη σειρά με βιβλία γραμμένα στην καραμανλίδικη όπως: «Πάτερ Αβραάμ», «Αλέξιος», «Κασσιανή», «Σαχ Ισμαήλ», «Κερέμ», «Ασίκ Γκαρίπ», «Αθηναϊς»… η εφημερίδα «Ανατολή».
  • Το κήρυγμα τις περισσότερες φορές γινότανε στα τουρκικά.[13. Μαρτυρία Αντώνη Κουτουκτσή ό.π. «Όταν ο δεσπότης Αντώνιος έκανε περιοδεία και ερχότανε στο χωριό μας και γινότανε λειτουργία στην εκκλησία, μετά την απόλυση κήρυττε τούρκικα για να τον καταλάβουμε».]
  • «Οι γυναίκες λέγανε τις προσευχές τους στα τούρκικα. Ήξεραν βέβαια το Πάτερ Ημών και το Πιστεύω στα ελληνικά, αλλά δεν καταλάβαιναν τίποτα».
  • Το σύνολο των τραγουδιών ήταν στην τουρκική γλώσσα.
  • Τα ελληνικά που χρησιμοποιούσαν ήταν μπολιασμένα με πάμπολλες τουρκικές λέξεις.
  • Τα ελληνικά τα χρησιμοποιούσαν κυρίως οι νέοι και βεβαίως μπροστά στους Τούρκους για να μην γίνονται κατανοητοί. Που πολλές φορές τους προκαλούσε την μήνιν ακριβώς για την αδυναμία να καταλάβουν τη συζήτηση λέγοντας: Παχ, παχ, γκιαβουρλαρά, ντομουζλαρά, ντεντελερινίν λισανινί γκονουσούγιορλάρ, δηλαδή, κοίτα, κοίτα τους άπιστους, τα γουρούνια, μιλούν τη γλώσσα των παππούδων τους.
  • Οι συναλλαγές με τα γύρω χωριά ήταν ανάλογη με τους συναλλασσομένους. Πάντως και σε κάθε περίπτωση, χάριν ευκολίας μάλιστα, τα τουρκικά ως κοινή ομιλούμενη.
  • Η γλώσσα της αλληλογραφίας ήταν η τουρκική.[14. Μαρτυρία Σοφίας Οροήλογλου, ό.π. «Η τουρκική γλώσσα μας βοηθούσε στην αλληλογραφία που είχαμε με την πόλη. Όλα τα γράμματα που στέλναμε και παίρναμε  από την Πόλη  ήταν γραμμένα στα τουρκικά με ελληνικά γράμματα».]

Η αλλοίωση ή η τουρκοφώνηση της ελληνικής ήταν απόρροια πολλών παραγόντων, που βεβαίως δεν είναι της παρούσης να αναπτυχτούν. Απλώς να τονίσουμε τη βίαιη μεταστροφή της  στα παλαιά χρόνια και την μετάλλαξη της εξαιτίας της μεγάλης συνοίκησης με το μουσουλμανικό στοιχείο, και το σπουδαιότερο το ότι η γλώσσα της διοίκησης, με ό,τι σημαίνει αυτό, ήταν η τουρκική.

Είναι γεγονός πως από τα τέλη του 19ου αιώνα και μετά το Οικουμενικό Πατριαρχείο, σε συνεργασία με τους διαφόρους φιλολογικούς συνδέσμους και τις Αδελφότητες, κατέβαλε τιτάνιες προσπάθειες  για την επαναφορά της μητρικής γλώσσης ή καλύτερα την εκμάθηση της μητρικής ελληνικής στους νεαρούς μαθητές. Μια προσπάθεια με τη συμβολή πεφωτισμένων δασκάλων που ανέλαβαν να περισώσουν την κατάσταση η οποία είχε παρεκκλίνει επικίνδυνα. Με την ενίσχυση των ελληνικών μαθημάτων, των ωρών διδασκαλίας, της αγοράς εποπτικών μέσων- βιβλίων, την απαγόρευση ομιλίας της τουρκικής εντός των σχολικών χώρων[15. Μαρτυρία Σοφία Οροήλογλου, ό.π. «Το 1912 ήρθε στο χωριό ο δάσκαλος Αλέξανδρος Βαφειάδης από την Πόλη. Μιλούσαμε τουρκικά .Αυτός μας απαγόρεψε να τα μιλάμε στο σχολείο».] αλλά… Αλλά παρόλο αυτά τουλάχιστον τους πρώτους χρόνους τα πράγματα ήταν επιεικώς δύσκολα έως ακατόρθωτα. Αιτία:  οι ριζωμένες συνήθειες και  νοοτροπίες… Διότι ναι μεν εντός του σχολείου τηρούνταν οι κανόνες, αλλά εκτός ο μαθητής έπαιζε με τους συνομήλικους μουσουλμάνους… και με τη γλώσσα του σχολείου να είναι  εντελώς διαφορετική από αυτή το σπιτιού.

Με τον δάσκαλο να λέει ύδωρ, τη μάνα νερό και τον Αχμέτ σου.

Με τον δάσκαλο να λέει κύων, τον πατέρα  σκύλο και τον περίγυρο κιοπέκ.

Με τον δάσκαλο να λέει κώδων, τον πατέρα κουδούνι και τα πιτσιρίκια τσιαν.

 

Παρατήρηση

Υπήρχαν τουλάχιστον έξι γλωσσικά ιδιώματα, κοινά αποδεκτά από το σύνολο των ερευνητών του χώρου, με μικρές διαφοροποιήσεις.[16. Σημ: η πρώτη  διαίρεση της λαλούμενης ελληνικής γλώσσας ανήκει στον Αρχ. Σαραντίδη, Η Σινασσός., ό.π.  σ. 129. Τη δεύτερη βρήκαμε στο πόνημα του  Αθ. Καραθανάση, Καππαδοκία, ό.π. σ. 31]

-το ποντιακό ιδίωμα της Β. Καππαδοκίας… λαζική (γλώσσα)
-το ιδίωμα των Φαράσων της ΝΑ Καππαδοκίας… φαρασιώτικη.
-το ιδίωμα της Σινασσού… σινασίτικη.
-το ιδίωμα των Τυάνων… φερτικιώτικη.
-το ιδίωμα της Λυκαονίας… σιλιώτικη.
-το ιδίωμα της κοιλάδας του Προκοπίου… μιστιώτικη.

Κωνσταντίνος Μ. Νίγδελης

sementere


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Σεμέντερε - Σχολικά και Γλωσσικά
    Τα σχολικά δρώμενα ήταν επιεικώς απαράδεκτα. Άποψη που επιβεβαιώνεται και από τις σχετικές μαρτυρίες του Αρχείου της Προφορικής Παράδοσης του Κ.Μ.Σ. με κάποιες μάλιστα να κάνουν λόγο για την ανυπαρξία κάθε σχολείου.
  2. Σεμέντερε - Προφητείες, μάγια, παιχνίδια
    Αν και σύμφωνα με τους κανόνες του ορθοδόξου δόγματος θεωρείτο αμαρτία να ασχολείται κανείς με τούτες τις πρακτικές, εντούτοις, όχι μόνο άγνωστες ήταν, αλλά πάντοτε επίκαιρες και σε πολλές περιπτώσεις χρήσιμες… διότι «η πονηριά της γυναίκας ποτέ δεν σταματά
  3. Σεμέντερε - Εθιμικές Συνήθειες
    Μια από τις πλέον παράξενες εθιμικές συνήθειες ήταν αυτή του γιαγμούρ γκελινί, δηλαδή της νύφης της βροχής. Σύμφωνα λοιπόν με τα δρώμενα ντύνανε ένα πεντάρφανο κορίτσι...
  4. Σεμέντερε - Βότανα
    Αμύγδαλα … θρεπτικά, αλλά και σε διάφορες μορφές βοηθούν στο καθάρισμα του στήθους, δίνουν καλό ύπνο, ωφελούν στο συκώτι, στη σπλήνα, στο λαιμό, στον ανδρισμό.
  5. Σεμέντερε - τα του θανάτου
    Παρόλο που η επικράτηση του χριστιανισμού ήταν άμεση, από των πρώτων χρόνων και σε όλη την έκταση της Καππαδοκίας, είναι γνωστό πως η κυρίαρχη ιδεολογία του απορρόφησε και υιοθέτησε αρκετά δρώμενα των παλαιών παραδόσεων, διάφορες πρακτικές σε κάθε έκφανση της ζωής…
  6. Σεμέντερε - Γάμος
    Εξέχουσα θέση ανάμεσα στα πολυάριθμα έθιμα του χώρου κατέχουν αυτά που αφορούν τον γάμο, μιας και αναγνωρίζεται η ζωτική του σημασία όχι μονάχα ως θεμελίου της οικογένειας, της διαιώνισης του ανθρώπινου είδους αλλά και αυτής της κοινωνικής διάρθρωσης.
  7. Σεμέντερε - Κοινοτικά
    Στο κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνονται μια σειρά από δράσεις και συνήθειες αιώνων της υπό έρευνα κοινότητας του Σεμέντερε, κοινές πολλές εξ αυτών με τις διπλανές κοινότητες του χώρου, για τη λαϊκή λατρεία, τα εορταστικά ήθη και έθιμα, τις δοξασίες αιώνων...
  8. Σεμέντερε - Κύκλος του Χρόνου
    Στο κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνονται οι πληροφορίες που αντλήσαμε για τα ιδιαίτερα της κοινότητας, στον αέναο κύκλο του χρόνου: τη λαϊκή λατρεία, τις πρακτικές, τα ήθη και έθιμα, τις μικρές και μεγάλες γιορτές, τις δοξασίες, αλλά και τις πολλές αντιλήψεις για πολλά και διάφορα.
  9. Σεμέντερε - Λατρευτικά
    Δεν γνωρίζουμε εάν υπάρχει τάξη ή τάξεις αγίων. Εκείνο που ξέρουμε και μάλιστα καλά, είναι πως οι Καππαδόκες, χριστιανοί μα και μουσουλμάνοι σεμνύνονταν το όνομα του Αγίου Γεωργίου περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο.
  10. Σεμέντερε - Εκκλησιαστικά
    Η κοινότητα του Σεμέντερε, σύμφωνα με τα εκκλησιαστικά κατάστιχα, ανήκε στην Επισκοπή Μισθίων της Ιεράς Μητροπόλεως Ικονίου της οποίας ο προκαθήμενος έφερε τον τίτλο «Υπέρτιμος και Έξαρχος πάσης Λυκαονίας», με πρώτη μητροπολιτική έδρα το Ικόνιο και δεύτερη την πόλη της Νίγδης.
  11. Σεμέντερε - Πόσιμα ύδατα
    Πόσιμα ύδατα, βρύσες, πηγάδια, ρέματα, νερά… Στην ευρύτερη περιοχή της κοινότητας υπάρχουν μερικά αξιοπρόσεκτα ρέματα, μια πληθώρα άλλων μικρότερων κα
  12. Σεμέντερε - Κελέρια
    Πουθενά στην οικουμένη, όσο κι αν ψάξει κανείς, δεν υπάρχει σε τόσο μεγάλη έκταση εκμετάλλευση της γης για σκοπούς αλλότριους της γεωργίας, όσο στον χώρο της Καππαδοκίας. Ατέλειωτες υπόγειες πολιτείες, διαφορετικών ειδών ή καλύτερα διαφορετικής τεχνικής, φυσικές σπηλιές, λαξευτά κελέρια, υπόγειοι ή επίγειοι χώροι που χρησιμοποιήθηκαν από τους κατοίκους της στο διάβα του χρόνου για κάθε χρήση. Με την απάντηση στο γιατί ή καλύτερα σε τι οφείλεται τούτη η πρακτική να είναι απλή.
  13. Σεμέντερε - Τοπωνύμια
    Ά(β)ουρέν ή Άβορεν ή Αγορέν - Επρόκειτο περί κοινής τοποθεσίας στα νοτιοδυτικά χωριού σε απόσταση περίπου μισής ώρας προς το Ανταβάλ, με ιδιοκτησίες και των δυο κοινοτήτων και πολλά κελέρια. Χαρακτηριστικό στοιχείο της περιοχής ήταν το Αγορέν μπογαζί, δηλαδή ένας μακρύς ντερές (εσοχή) που έφτανε έως τον δημόσιο δρόμο
  14. Σεμέντερε - Πληθυσμιακά / Διοικητικά
    Οι ιστοριοδίφες του χώρου ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν είναι οι συγκεχυμένες και εν πολλοίς πληροφορίες που εμπεριέχουν υπερβολές, συχνά μάλιστα αντικρουόμενες μεταξύ τους… σε όλες τις εκφάνσεις της ερευνάς τους. Για το εκπαιδευτικό σύστημα, τις κυρίαρχες σχέσεις με τους «άλλους», την καθημερινότητα, την οικονομική κατάσταση…
  15. Σεμέντερε - Ρυμοτομία
    Σύμφωνα με τις υπάρχουσες μαρτυρίες μπορούμε να μιλάμε για μια τυπική κοινότητα του χώρου, εκεί και τότε, που ήταν χωρισμένη σε μαχαλάδες, με στενά σοκάκια το σύνολο των οποίων ήταν χωμάτινοι, χωρίς καμία επέμβαση από πλευράς της διοίκησης, με τον χώρο της τυπικής πλατείας και τους λοιπούς δρόμους που οδηγούσαν στις παράπλευρες κοινότητες.
  16. Σεμέντερε - Όνομα
    Προ κάθε συμπεράσματος θα θέλαμε να καταθέσουμε τη μόνη, ίσως, σαφέστατη και σε κάθε περίπτωση αξιόπιστης βιβλιογραφικής αναφοράς που έχει σχέση με την ιστορία της κοινότητας… Σύμφωνα λοιπόν με αυτήν το Σεμέντερε είναι ή κτίστηκε στην τοποθεσία που βρισκόταν κάποτε το χωριό Δάσμενδρον…
  17. Σεμέντερε - Η δημιουργία του χωριού
    Το πότε ακριβώς δημιουργήθηκε το χωριό μάς είναι άγνωστο, όπως επίσης και ο τρόπος. Απλά υπάρχουν μιας σειρά μαρτυριών που σίγουρα εμπεριέχουν υπερβολές, ανακρίβειες, μυθεύματα και σπέρματα αληθείας εμπλουτισμένα με προσωπικά συμπεράσματα. Και όλα φυσικά μέσα στα πλαίσια του εμείς και του εγώ, δηλαδή της δικής μας ράτσας και των δικών μου γνώσεων… δηλαδή στα πλαίσια μιας συγγνωστής υπερβολής.
  18. Σεμέντερε Καππαδοκίας
    Ανέκδοτη έκδοση ( Σεπτέμβριος 2015 ), με τίτλο "Σεμέντερε Καππαδοκίας" του Κώστα Νίγδελη. Το βιβλίο έχει περί τις διακόσιες σελίδες έρευνας του συγγραφέα και αποτελεί μοναδικό στο είδος του για τις πτυχές αυτές της περιοχής.

Δυο εκ των αρίστων Ελλήνων – Β

Ιωάννης Καποδίστριας (φωτο Βικιπαιδεία - en.wikipedia.org)
Ιωάννης Καποδίστριας (φωτο Βικιπαιδεία – en.wikipedia.org)

β’. Ιωάννης Καποδίστριας, ο Κυβερνήτης που έδωσε τα πάντα  για την πατρίδα του, την  Ελλάδα

Μια σύντομη εισαγωγή

Ο Ιωάννης Καποδίστριας υπήρξε ο κυριότερος παράγων στην προσπάθεια για την εθνική χειραγώγηση της Ελλάδας στις δύο πρώτες δεκαετίες του 19ου αι. Στους Έλληνες, είναι γνωστός ως ο Πρώτος εκλεγμένος Κυβερνήτης (στις 30 Μαρτίου 1827), της πατρίδας τους, από την Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας, απελευθερωμένης[1] από τους κατακτητές της Τούρκους,  (και ανήκουσας στο νεοσύστατο Ελληνικό Κράτος), και ενόσω η ελληνική επανάσταση ακροβατούσε.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας κορυφαία πολιτική και διπλωματική προσωπικότητα της Ευρώπης στις αρχές του ΙΘ’ αι., γεννήθηκε στην Ενετοκρατούμενη Κέρκυρα την 11η Φεβρουαρίου του 1776[2]. Ήταν το έκτο παιδί του Αντώνιου – Μαρία Καποδίστρια[3], ο οποίος καταγόταν από οικογένεια ευγενών[4].  Η δε μητέρα του Ι. Καποδίστρια Διαμαντίνα ή Αδαμαντία Γονέμη, καταγόταν από οικογένεια ευγενών, και επίσης εγγεγραμμένη στη «Χρυσή Βίβλο» (όπως ο σύζυγός της) από το 1606.

Ο Ι. Καποδίστριας έκανε τη στοιχειώδη εκπαίδευσή του (τα πρώτα δώδεκα χρόνια του) στην Κέρκυρα και παράλληλα μυήθηκε στην Eλληνο-ορθόδοξη παιδεία από τον  διδάσκαλο – μοναχό Συμεών της Ιεράς Μονής της Πλατυτέρας. Το 1794 ήρθε στην Βενετία, όπου  σπούδασε ιατρική, φιλοσοφία και νομική στο Πανεπιστήμιο της Παταβίας (Πάντοβα) της Ιταλίας.  Επειδή οι κύριες σπουδές του αφορούσαν τον τομέα της ιατρικής, όταν επέστρεψε  και εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα το 1797, έχοντας αποκτήσει το διδακτορικό του (10/6/1797),  άσκησε το επάγγελμα του ιατρού-χειρούργου[5]. Περισσότερο από όλα όμως και σύμφωνα με τις καταθέσεις  συγχρόνων του, εξείχε ο ανθρωπισμός αυτού του νέου ιατρού, καθώς θεράπευε δωρεάν τους φτωχούς ασθενείς του και ταυτόχρονα τους παρείχε δωρεάν τα φάρμακά τους. Γι’ αυτόν τον λόγο «οι πάσχοντες πτωχοί τον εκάλουν παρήγορον ιατρόν, ευεργέτην, πατέρα.» καταθέτει ο Σπύρος Δε Βιάζης[6], ο οποίος σε μελέτη του, αναφερόμενος  στον Ι. Καποδίστρια,  τον εξετάζει «ως ιατρόν και συγγραφέα». Παράλληλα με την άσκηση της Ιατρικής ο Ι. Καποδίστριας επιδίδεται σε ενέργειες και πρωτοβουλίες επιστημονικής και φιλολογικής κατεύθυνσης, με αποτέλεσμα την  ίδρυση  της «Εταιρείας των Φίλων» και του «Εθνικού Ιατρικού Συλλόγου» στην Κέρκυρα.

Το 1799, που οι Ρώσοι και οι Τούρκοι κατόπιν μίας σύντομης πολιορκίας καταλαμβάνουν την Κέρκυρα, μετά την υπογραφή της συνθήκης της Κωνσταντινουπόλεως (21/3/1800), τα Επτάνησα αναγνωρίζονται ως αυτόνομο κράτος υπό την επικυριαρχία των Τούρκων.  Η Επτάνησος ονομάζεται «Επτάνησος Πολιτεία, την διακυβέρνηση αναλαμβάνουν οι τοπικοί πρόκριτοι των νήσων και το σύνταγμα αποκαλείται «Βυζαντινόν Σύνταγμα».  Ετούτη την περίοδο, ο Ι. Καποδίστριας, τοποθετείται ως αρχίατρος  στο νεοϊδρυθέν στρατιωτικό νοσοκομείο Κερκύρας και αναλαβαίνει τη διοίκησή του.

Ενωρίτερα η κατοχή των Γάλλων στα Επτάνησα,  επί δύο χρόνια, είχε ως αποτέλεσμα τη διάδοση στους πληθυσμούς, των γαλλικών ιδεών,  σε σχέση με την κοινωνική αδικία των ευνοούμενων και των  ευγενών, εις βάρος της πλειοψηφίας του λαού.    Η διάδοση ετούτων των ιδεών, ενήργησαν θετικά επί των Επτανησίων,  οι οποίοι έκαναν πράξη αυτό ακριβώς: να εξεγερθούν δηλαδή κατά των ευγενών συμπολιτών τους.  Η εξέγερση εκδηλώνεται  πρώτα στην Κεφαλληνία, τον Αύγουστο του 1800 και τότε ο ηγεμόνας της Κέρκυρας Σπυρίδων Θεοτόκης,  στέλνει τον Ι. Καποδίστρια  και τον Νικόλαο Γραδενίγο Σιγούρο, για την συγκράτηση των επαναστατών.  Ο Ι. Καποδίστριας πετυχαίνει με τους χειρισμούς του, να ηρεμήσουν τα πράγματα και στη συνέχεια να επιτευχθεί ευταξία.  Ο εκπρόσωπος των μεγάλων δυνάμεων αντιδρώντας στις ενέργειες του Ι. Καποδίστρια, στέλνει τον κόμη Γεώργιο Μοτσενίγο[7] για τον έλεγχο και την συγκράτησή του ως προς τις πρωτοβουλίες του, αλλά κυρίως για την θετική τους εξέλιξη.  Όμως ετούτος ο τοπικός άρχοντας (ο Ι. Καποδίστριας) εκπλήσσει με το ήθος του και   την ικανότητά του τον κόμη Γεώργιο Μοτσενίγο.  Με  την αυτονομία της Επτανήσου  το 1801, η νεοεκλεγμένη Γερουσία των Επτανήσων (1/Απριλίου/1801, κοινή συναινέσει των μελών της Γερουσίας της Ιονίου Πολιτείας), διορίζει Γραμματέα της Επικρατείας της Επτανησιακής Πολιτείας του «νεοπαγούς κράτους», τον  εικοσιπεντάχρονο τότε Ι. Καποδίστρια, ο οποίος  όχι μόνο διακρίνεται για την ικανότητά του ως προς την αναδιοργάνωση της δημόσιας διοίκησης των Επτανήσων, αλλά και για την έμφαση στην εκπαίδευση των Επτανησίων μεταξύ άλλων, πάντα με τις ευεργετικές ενέργειές του.

Ο Ι. Καποδίστριας διορίζεται ως ο ένας από τους δύο διοικητές της καλούμενης Ιονίου Πολιτείας. Ευαίσθητος και προσεκτικός αφουγκράζεται τις ανησυχίες των πολιτών και παίρνει πρωτοβουλίες για την αναθεώρηση «επί το δημοκρατικότερο»[8], του επτανησιακού συντάγματος,  που φέρει (όπως παραπάνω) τον τίτλο, «Βυζαντινό Σύνταγμα» και το οποίο είχαν επιβάλλει οι Ρώσοι και οι Τούρκοι.  Στις 24 Νοεμβρίου 1803, πεθαίνει ο πρόεδρος της Ιονίου Γερουσίας, Σπυρίδων Θεοτόκης και την διακυβέρνηση του Επτανησιακού Κράτους  αναλαβαίνει ο Ι. Καποδίστριας.  Στις 5 Δεκεμβρίου του ιδίου έτους, η Γερουσία της Επτανησιακής Πολιτείας ψηφίζει ομόφωνα το νέο Σύνταγμα, τον πρώτο χάρτη που ψηφίζεται χωρίς εμπόδια από τους  Επτανήσιους. Ετούτο το Σύνταγμα αποτελεί τον πρώτο μετά από την άλωση, Καταστατικό χάρτη, που ψηφίστηκε ελεύθερα από τον λαό της Επτανήσου. Λίγο αργότερα διαλύεται η Ρωσσο-Τουρκική Συμμαχία,  και ο Αλή πασάς των Ιωαννίνων ετοιμάζεται για την κατάληψη της Λευκάδας.

Τον Μάρτιο του 1807 αναδιοργανώνει την άμυνα της Λευκάδας κατόπιν εντολής της Γερουσίας των Επτανησίων και αποτρέπει τις βλέψεις του Αλή πασά.  Ο Ι. Καποδίστριας γνωρίζει ετούτη την περίοδο, τους φημισμένους πρωτοστάτες της Επανάστασης του 1821, τους οπλαρχηγούς Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, Νικήτα Σταματελόπουλο (Νικηταρά), Οδυσσέα Ανδρούτσο και Μάρκο Μπότσαρη.  Στις 8 Ιουλίου του 1807, οι Ρώσοι, μετά την ανακωχή με τους Γάλλους, υπογράφουν τη συνθήκη του Tilsit, σύμφωνα με την οποία ο μεν Ναπολέων παίρνει τη Δυτική Ευρώπη, ο δε τσάρος Αλέξανδρος Α’ την ανατολική.

Στις 15/27 Μαΐου 1808,  ο κόμης Ρομαντζώφ σε επιστολή του, στην οποία εσωκλείετο το παράσημο του Τάγματος της Αγίας Άννας, προσκαλεί τον Ι. Καποδίστρια να αποβεί μέλος του διπλωματικού σώματος της Ρωσίας[9].  Στις 3/8/ 1808 ο Ι. Καποδίστριας προσκεκλημένος από τον Τσάρο Αλέξανδρο Α’, ξεκινά για την Αγία Πετρούπολη της Ρωσίας όπου την 20ή Απριλίου 1809, διορίζεται Σύμβουλος της Επικρατείας, με θέση στο τμήμα εξωτερικών υποθέσεων της Ρωσίας. Οι αποδοχές του είναι τρεις χιλιάδες (3.000)  ρούβλια.

Το 1811 ο Ι. Καποδίστριας διορίζεται από τον τσάρο της Ρωσίας, Αλέξανδρο Α’,  Γραμματέας στην πρεσβεία της Βιέννης. Στη συνέχεια αποβαίνει αρχηγός-διευθυντής της Γραμματείας του διπλωματικού σώματος του ναυάρχου Τσιτσαγκώφ.  Έδρα ετούτου του σώματος είναι το Βουκουρέστι  και εδώ καταφθάνει ο Ι. Καποδίστριας στις 20/5/1812.

Το 1813, έρχεται ως εκπρόσωπος της Ρωσίας, στην Ελβετία.  Στόχος των Ρώσων  είναι  η απαλλαγή της Ελβετίας από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη «…τό ελβετικό σύνταγμα προέβλεπε δεκαεννέα αυτόνομα κρατίδια [καντόνια] ώς μέλη τής ελβετικής ομοσπονδίας…»[10]. Αποστολή του Ι. Καποδίστρια  στις αρχές του 1814, είναι η ενότητα και η ανεξαρτησία και επιπλέον η ουδετερότητα της Ελβετίας, έτσι ώστε να μην υιοθετηθεί και εδώ ο γαλλικός δεσποτισμός.  Ο Ι. Καποδίστριας κατορθώνει να συνδέσει την Ελβετία με τον συνασπισμό των Μεγάλων Δυνάμεων, ιδρύοντας και οργανώνοντας την Ελβετία όπως είναι σήμερα.  Το διοικητικό σύστημα που εισήγαγε ο Ι. Καποδίστριας  στην Ελβετία εξακολουθεί και επί των ημερών μας, να αποτελεί τη βάση του Ελβετικού πολιτεύματος.

Το Οκτώβριο του 1814 έρχεται στη Βιέννη, πάντα ως εκπρόσωπος της Ρωσίας, για το εκεί συνέδριο. Ο Ι. Καποδίστριας απασχολεί εκτεταμένα τον Τύπο,  ενώ η Λυδία Βλούδωφ[11] γράφει ότι η προσωπικότητα του ανδρός ετούτου, «…επεσκίαζε τους πάντες…» Εδώ με τις δικές του πρωτοβουλίες ιδρύεται η «Φιλόμουσος Εταιρεία» για την οικονομική και ηθική ενίσχυση της παιδείας των Ελλήνων. Αναχωρεί από τη Γενεύη στις 22 /5/1815, και ακολουθεί τον Τσάρο στις πολεμικές του επιχειρήσεις εναντίον του Ναπολέοντα. Τον Ιούνιο του ιδίου έτους, ο Ναπολέων υφίσταται την ολέθρια ήττα του στο Βατερλώ και ο Ι. Καποδίστριας, συνοδεύοντας τον Τσάρο της Ρωσίας, έρχεται στο Παρίσι, για τις συζητήσεις σε σχέση με το μέλλον της ηττημένης Γαλλίας.   Οι πρωτοβουλίες του πέτυχαν ώστε η Γαλλία να τύχει μίας ήπιας στάσης απέναντί της, εκ μέρους των αντιπάλων της,  ούτως ώστε να μην διαλυθεί ως κράτος.  Οι υπηρεσίες του Ι. Καποδίστρια, ώθησαν τον τσάρο Αλέξανδρο Α’,  και  πριν ακόμη ολοκληρωθούν οι εργασίες για την υπογραφή της συνθήκης του Παρισιού, να τον διορίσει Γραμματέα της αυτοκρατορίας της Ρωσίας ή άλλως Υπουργό Εξωτερικών. Στην Aix-la Chapelle, στο συνέδριο των ηγεμόνων, ο Ι. Καποδίστριας καταθέτει υπόμνημα /σχέδιο για την αντιμετώπιση της δουλεμπορίας των Μαύρων[12].

Ο Ι. Καποδίστριας χωρίς άλλο, αγωνίσθηκε σκληρά και για την πολιτεία των Επτανήσων. Όταν υπογράφηκαν οι τελικές πράξεις του Συνεδρίου της Βιέννης στις 9/7/1815,  δεν διευθετήθηκε το θέμα των Ιονίων νήσων.  Στις διαρκείς διαπραγματεύσεις για το μέλλον τους, όταν επίμονα προτάθηκε τα Επτάνησα να περιέλθουν στην απόλυτη κυριαρχία της Αγγλίας, και ο Ι. Καποδίστριας (ως πληρεξούσιος των Ρώσων), αντιστάθηκε προς ετούτο, ο λόρδος Castlereagh υπουργός Εξωτερικών της Αγγλίας διαφώνησε,  και οι διαπραγματεύσεις  διεκόπησαν. Τελικά όμως και με την μεσολάβηση του Wellington, οι αρμόδιοι επανήλθαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων  και κατέληξαν ώστε στην υπογραφή  της Συνθήκης των Παρισίων, να συμπεριληφθούν αποφάσεις, σχετικές με το πρόβλημα των Επτανήσων.

Ο Ι. Καποδίστριας υπέγραψε τη Συνθήκη των Παρισίων ως υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας και αγωνίστηκε ώστε να καταγραφεί στη συγκεκριμένη Συνθήκη, ότι «τά νησιά θά είχαν συνταγματικό πολίτευμα καί πώς οι Άγγλοι θα είχαν μόνον την προστασία, χωρίς να επεμβαίνουν στη διοίκηση των νησιών. / Στην προστάτρια δύναμη αναγνωρίστηκε  το δικαίωμα να διατηρεί στρατό και να εκπροσωπεί το Ιόνιο κράτος στο εξωτερικό».  Για την εφαρμογή ετούτης της Συνθήκης  εγκαταστάθηκε  αρμοστής (High Commissioner), διορισμένος από τον βασιλιά[13].

Οι επιτυχίες του Ι. Καποδίστρια όπως ήδη αναφέρθηκε,  ώθησαν τον Τσάρο της Ρωσίας να τον διορίσει ως Υπουργό Εξωτερικών της αυτοκρατορίας της Ρωσίας (από το 1816-1822). Τον Οκτώβριο  του 1819, κατόπιν απουσίας δέκα μηνών, ο Ι. Καποδίστριας έρχεται στην Αγία Πετρούπολη,  όπου συνεχίζοντας τις προσπάθειές του και για την Ελλάδα, διατηρεί επαφές με τους εκπροσώπους της Φιλικής Εταιρείας και τους βοηθά έμμεσα, μάλλον. Ως Έλληνας ο Ι. Καποδίστριας, είχε έννοιά του και την ιδιαίτερη πατρίδα του. Τμήμα των Επτανήσων, βρισκόταν τώρα υπό τον έλεγχο της Μεγάλης Βρετανίας. Όταν έκανε το πρώτο του ταξίδι (το 1819) στην Κέρκυρα, ύστερα από απουσία έντεκα χρόνων, διαπίστωσε τι συνέβαινε και εισηγήθηκε την αντικατάσταση του Μαίτλαντ. Μάταια όμως μετέβη στο Λονδίνο με στόχο να πείσει την βρετανική κυβέρνηση, ώστε να μετριάσει το σκληρό καθεστώς της στα νησιά του Ιονίου. Η αγγλική κυβέρνηση αρνήθηκε να ανακαλέσει τον Μαίτλαντ[14].

Την περίοδο μεταξύ του 1820 και τέλος της άνοιξης του 1821, ο Ι. Καποδίστριας συμμετέχει σε συνέδρια στις πόλεις Troppau, Ljubljana. Με την έναρξη της ελληνικής επανάστασης έρχεται σε διαφωνία με τον Τσάρο της Ρωσίας,  ο οποίος ως μέλος της Ιεράς Συμμαχίας, ήταν ενάντιος σε οποιοδήποτε επαναστατικό κίνημα στην Ευρώπη. Όταν ο Αλέξανδρος Υψηλάντης ξεκίνησε την Ελληνική Επανάσταση (24 Φεβρουαρίου 1821) από το Ιάσιο, που τότε βρισκόταν σε ρωσικό έδαφος, ήταν η περίοδος κατά την οποία οι μεγάλες δυνάμεις μεταξύ αυτών και η Ρωσία, συνεδρίαζαν, σχεδίαζαν και αποφάσιζαν, πώς να  καταπνίξουν την όποια εξέγερση στην Ευρώπη. Καθώς ο Α. Υψηλάντης  -ο οποίος ήταν αξιωματικός του Ρωσικού στρατού- έκανε μνεία και στη Ρωσική βοήθεια, οι άλλες δυνάμεις της Ευρώπης θορυβήθηκαν και οι υποψίες τους στράφηκαν στον Τσάρο της Ρωσίας.

Ο Ι. Καποδίστριας για να καθησυχάσει τους συμμάχους και για να πείσει τους Τούρκους, ότι το κίνημα του Υψηλάντη ήταν μεμονωμένο φαινόμενο, συνέταξε επιστολή αποκηρύσσοντας την εξέγερση υπό τον Υψηλάντη ενώ παράλληλα δήλωνε ότι η Ρωσία δεν σχετίζεται με ετούτο το γεγονός. Όμως η επανάσταση μεταδόθηκε και στην Πελοπόννησο.  Τότε (Μάιο 1821), ο Μέτερνιχ κατέθεσε σχέδιο για την καταστολή όλων των επαναστάσεων στην Ελλάδα.  Η Επανάσταση στην Ελλάδα, ήταν εκ των προτέρων, καταδικασμένη. Στο Συνέδριο των συμμάχων (12/5/1821) ο Ι. Καποδίστριας κατόρθωσε να πείσει τους μετέχοντες σε ετούτο το σχέδιο, ώστε η Ελληνική  επανάσταση, να εξαιρεθεί  και να μη συμπεριληφθεί σε εκείνες εναντίον των οποίων θα ενεργούσαν.

Την ίδια περίοδο στην ηπειρωτική Ελλάδα, οι ανταγωνισμοί των διαφόρων  ομάδων συνεχίζονται και μετά την επανάσταση του 1821.  Στην κατεστραμμένη και υπό πτώχευση χώρα, επικρατεί φοβερή αστάθεια. Ύστερα από την προσπάθεια διάσωσης της Ελληνικής επανάστασης, ο Ι. Καποδίστριας αναχωρεί από την Πετρούπολη  στις  19/8/1822. Τέλη του 1822[15] επανέρχεται στη Γενεύη, όπου γνωρίζεται με τον πλούσιο τραπεζίτη Ιωάννη-Γαβριήλ  Εϋνάρδο και τη σύζυγό του Άννα.  Ετούτος υπήρξε πολύτιμος σύμβουλος  και φίλος του Ι. Καποδίστρια και παράλληλα και του Ελληνικού έθνους. Η συμπαράστασή του στο αγώνα των Ελλήνων για την απελευθέρωσή τους, υπήρξε τεράστια.

Το 1826 ο Ι. Καποδίστριας ταξιδεύει στο Παρίσι και το 1827 έρχεται στην Αγκόνα, όπου φροντίζει να ενημερωθεί για τους Έλληνες και για  τα επαγγέλματά τους, στις πρωτεύουσες της Ευρώπης. Η συμβολή του Ι. Καποδίστρια στην Ελλάδα, οδηγεί την Εθνοσυνέλευση της  Τροιζήνας, στις 30 Μαρτίου 1827, και εκείθεν στην απόφαση να εκλεγεί ετούτος Κυβερνήτης του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.  Κατά συνέπεια την 1η Ιανουαρίου 1828, ο Ι. Καποδίστριας, επιβαίνοντας την αγγλική κορβέτα Γούλφ, αποπλέει από την Αγκόνα, συνοδευόμενος από τους: Ιωάννη Δόμπολη, Ιάκωβο Ρίζο Νερουλό, Σταμάτη Βούλγαρη (Ταγματάρχη του Γαλλικού στρατού, πολεοδόμο και μηχανικό), τους γραμματείς του: Αμί Μπετάντ και Μπίτζο, από τον Νικόλαο Μαυρομάτη,  τον υπηρέτη του Μπρούνο και τον θαλαμηπόλο του Φρειδερίκο.  Στο μέσον του υπερπόντιου ταξιδιού του ο Ι. Καποδίστριας και η συνοδεία του, επιβιβάζονται στο αγγλικό σκάφος Γουόρσπαϊτ, το οποίο,  και παρά το γεγονός ότι ο ίδιος προσωπικά, επιθυμούσε να προσκυνήσει τους τάφους των γονέων του στην Κέρκυρα, ο Ναύαρχος Κόδρινκτον,  δεν τον βοήθησε να εκπληρώσει ετούτη την ανάγκη του, καθώς διέταξε το συγκεκριμένο σκάφος, να κατευθυνθεί στη Μάλτα. Εκεί όμως οι δύο άντρες είχαν την ευκαιρία να επικοινωνήσουν και το αποτέλεσμα αυτής της επικοινωνίας συνέβαλε στην αποδοχή του οικονομικού αιτήματος του Ι. Καποδίστρια, για την Ελλάδα.  Στις 6 Ιανουαρίου 1828, το Γουόρσπαϊτ συνοδευόμενο από το Ρωσικό σκάφος «Ελένη» και το Γαλλικού «Ήρα», λόγω θαλασσοταραχής, καταφθάνει στο Ναύπλιο αντί για την Αίγινα -όπως εξ αρχής είχε προγραμματιστεί.

Στις 11 Ιανουαρίου 1828, έρχεται στην Αίγινα,  όπου επισκέπτεται την Μητρόπολη της Κοίμησις της Θεοτόκου. Εδώ αρνείται να καθίσει σε ειδικό θρόνο και προτιμά να παραμείνει όρθιος  και χωρίς προστατευτικό υπόστεγο, απάνω του. Ύστερα από σκληρές διαβουλεύσεις με τις ευρωπαϊκές χώρες, για την υποστήριξή τους προς το νεοσύστατο κράτος των Ελλήνων, ο νεοεκλεγείς κυβερνήτης  Ι. Καποδίστριας, έφθασε στο Ναύπλιο την εβδόμη (7η) Ιανουαρίου του 1828, όπου   οι κάτοικοι, τον υποδέχονται   με ενθουσιώδεις ζητωκραυγές. Τον Οκτώβριο του 1828, η πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, μεταφέρεται στο Ναύπλιο και ο Ι. Καποδίστριας εγκαθίσταται εδώ ως ο κυβερνήτης της νεοσύστατης ελληνικής επικράτειας.

Ο Ι. Καποδίστριας ως εξευρωπαϊσμένος οπαδός μιας άλλης «πεφωτισμένης δεσποτείας» καταλάβαινε ότι το Σύνταγμα ή το κοινοβουλευτικό Σώμα δεν άρμοζαν στην ανοργάνωτη χώρα, που ήταν η Ελλάδα, και την οποία εκλήθη να κυβερνήσει. Στις 18 Ιανουαρίου με ψήφισμα στη Βουλή των Ελλήνων, πετυχαίνει την  αναστολή του Συντάγματος, και αποβαίνει το μοναδικό πρόσωπο εξουσίας, το οποίο βοηθείται από το «Πανελλήνιον», σώμα, αποτελούμενο από 27 μέλη.  Ένα νέο Σύνταγμα θα ψηφιζόταν κάποια στιγμή στο μέλλον, και κατόπιν  της σύγκλησης μιας νέας Εθνοσυνέλευσης.   Ο Ι. Καποδίστριας  εγκαινίασε την απολυταρχία, η οποία διατηρήθηκε μέχρι το Σύνταγμα του 1843.

Ο Ι. Καποδίστριας δοσμένος  στο βαρύτατο  καθήκον του, έχοντας στόχο του να θέσει τέλος στις έριδες των διαφόρων φατριών των Ελλήνων, συγκεντρώνεται στην ίδρυση και τη δημιουργία του ελληνικού Κράτους.  Ιδρύει την Εθνική Χρηματιστική Τράπεζα με τη βοήθεια του Ελβετού φίλου του, τραπεζίτη Εϋνάρδου, διάβημα το οποίο στέφεται με μεγάλη επιτυχία.  Ρυθμίζει  στη συνέχεια το νομισματικό σύστημα και στις 28 Ιουλίου 1828, καθιερώνει ως εθνική νομισματική μονάδα τον «Φοίνικα» και ιδρύει Εθνικό Νομισματοκοπείο.  Στις 24 Σεπτεμβρίου 1828, οργανώνει την πρώτη ταχυδρομική υπηρεσία στο απελευθερωμένο νεοσύστατο ελληνικό κράτος.

Θεωρώντας το άτομό του, κυβερνήτη του ευνομούμενου ελληνικού έθνους  ενδιαφέρεται για την δημιουργία δικαστηρίων και την στελέχωσή τους, με το κατάλληλο προσωπικό, για την απονομή του δικαίου και της δικαιοσύνης.  Δίπλα  στην οργάνωση της διοίκησης της χώρας, ιδρύει και Στατιστική Υπηρεσία η οποία διενεργεί και την πρώτη απογραφή των πολιτών της χώρας.

Οι ένοπλες δυνάμεις αναδιοργανώνονται υπό ενιαία διοίκηση όχι μόνο για να αντιμετωπίζει η χώρα το κατεστημένο των οπλαρχηγών, αλλά κα την όποια τουρκική προέλαση.  Τα αποτελέσματα αυτών των διενεργειών  διαπιστώνονται στη μάχη της Πέτρας, την τελευταία μάχη του Αγώνα των Ελλήνων, για την ανεξαρτησία της χώρας τους από τους Τούρκους. Όσον αφορά την πληγή της πειρατείας, ετούτη  αντιμετωπίζεται με επιτυχία από τον ναύαρχο Μιαούλη, στον οποίο ανατίθεται η συγκεκριμένη αποστολή. Ως ιατρός ο Ι. Καποδίστριας εφαρμόζει την καραντίνα των κοινοτήτων που πλήττονται από τις επιδημίες τύφου, ελονοσίας κτλ. Ιδρύει επιπλέον πολλά σχολεία, μεταξύ ετούτων και το Ορφανοτροφείο της  Αίγινας, έτσι ώστε να ανοικοδομηθεί το καταστραμμένο εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας.  Παράλληλα με όλες τις παραπάνω οικοδομητικές προσπάθειες ο νέος Κυβερνήτης,  ενδιαφέρεται  πάρα πολύ και για την γεωργία, η οποία ως γνωστόν  αποτελεί  τον βασικότερο κλάδο  της Ελλάδας και τη ραχοκοκαλιά  της οικονομίας της.  Είναι γνωστό στους Έλληνες, ότι ο πρώτος κυβερνήτης της χώρας, Ι. Καποδίστριας, ήταν και ο πρώτος Έλληνας που εισήγαγε  στη νέα ελληνική επικράτεια, την πατάτα (γεώμηλο)[16].

Δυστυχώς η δυσαρέσκεια των οπαδών του συνταγματικού πολιτεύματος ή των  καλοβαλμένων Ελλήνων προκρίτων και ναυτικών, εναντίον των «νεωτερισμών»  του Ι. Καποδίστρια, για το καλό του νεοσύστατου κράτους της Ελλάδας, διογκώνεται. Δημιουργείται αντιπολίτευση εναντίον του, κυρίως όμως σε σχέση με την καθυστέρηση των αναμενόμενων εκλογών. Ο Κυβερνήτης κατηγορείται ότι απομακρύνθηκε από το παραδοσιακό κοινοτικό σύστημα  και για την επίδοσή του στην μεταφύτευση αλλοδαπών θεσμών στη νεοσύστατο ελληνικό κράτος.  Διαφωνούν μαζί του ως προς το ότι οφείλουν να  προσαρμόζονται  στην πορεία προς την εξέλιξη, όπως υπαγορεύεται από τις εκάστοτε εποχές.

Αποτέλεσμα ετούτης της αντίληψης, είναι τα αντιστασιακά κινήματα της Ύδρας το 1829. Οι ενάντιοι προς τον Κυβερνήτη ζητούν από τον Μιαούλη να καταλάβει τον ναύσταθμο του Πόρου,  προτού προλάβει ο Κανάρης,  διοικητής του ελληνικού στόλου υπό τον κυβερνήτη Ι. Καποδίστρια, να έρθει εναντίον της Ύδρας.  Ο Ι. Καποδίστριας αντιδρά, παρακαλώντας τον Ρώσο ναύαρχο Ρίκορντ να έλθει εναντίον των στασιαστών της Ύδρας, γεγονός το οποίο πραγματοποιείται. Ο Μιαούλης ενόψει της πιθανής σύλληψής του, ανατινάζει τη φρεγάτα Ελλάς και την κορβέτα Ύδρα –που ήταν τα σημαντικότερα και καλύτερα πλοία του ελληνικού στόλου- και στη συνέχεια καταφεύγει  στην Ύδρα.

Προφανώς η εποχή της διακυβέρνησης του Ι. Καποδίστρια,  έχει παρέλθει. Οι Μανιάτες δεν ενδιαφέρονται να πληρώνουν τους φόρους που επιβάλλονται από το σύστημα που έχει εγκαθιδρύσει και στασιάζουν με τη σειρά τους, εναντίον του. Η αντιπαλότητα των Μαυρομιχάληδων με τον Κυβερνήτη, ο οποίος γίνεται ευερέθιστος ίσως ακόμα και ύποπτος έναντι όλων, αποβαίνει μοιραία. Ο Ι. Καποδίστριας, διατάζει τη σύλληψη του γέροντος Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, ενώ τον αδελφό του Κωνσταντίνο και τον γιο του Γεώργιο, τους κρατά στο Ναύπλιο, την πρωτεύουσα του νεοελληνικού κράτους.  Συνέπεια ετούτης της αντιπαλότητας και του μίσους των Μαυρομιχάληδων εναντίον του, υπήρξε η εκτέλεσή του στις 5:35  πρωινή της 27ης Σεπτεμβρίου 1831, έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος, όπου πήγαινε για να εκκλησιαστεί, συνοδευόμενος από τον μονόχειρα σωματοφύλακά του Κοκκώνη. Ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης εκτελείται από τους παρόντες, οι οποίοι προστρέχουν για να βοηθήσουν τον Κυβερνήτη, ενώ ο Γεώργιος Μαυρομιχάλης ζητά άσυλο στη Γαλλική πρεσβεία. Το εξαγριωμένο ωστόσο πλήθος απειλεί ότι θα πυρπολήσει τη  Γαλλική Πρεσβεία και εκείνη παραδίδει στις αρχές τον Γεώργιο Μαυρομιχάλη για να εκτελεστεί την 10η Οκτωβρίου του 1831 στο Ιτς-Καλέ.

Την ορφανεμένη θέση του Ι. Καποδίστρια συμπληρώνει για μικρό διάστημα μόνο, ο αδελφός του Αυγουστίνος.  Η χώρα βρίσκεται ξαφνικά σε κατάσταση αναρχίας και οι δυτικές δυνάμεις προστρέχουν με στόχο να εγκαθιδρύσουν το βασιλικό πολίτευμα, ώστε να αποφευχθεί οποιοδήποτε φιλελεύθερο κίνημα.   Η ελληνική πολιτεία ευγνωμονούσα τον Ι. Καποδίστρια, τον πρώτο Έλληνα Κυβερνήτη της νεοσυσταθείσης ελληνικής χώρας μετά την επανάσταση του 1821 (εναντίον των Τούρκων), ονομάζει το Πανεπιστήμιο Αθηνών «Καποδιστριακό» και το πρόσωπό του  απεικονίζεται στα είκοσι λεπτά της ελληνικής έκδοσης του ευρώ. Επί της πρωθυπουργίας Σημίτη, το σχέδιο για την διοικητική αναδιοργάνωση της ελληνικής επικράτειας, αποκαλείται «Πρόγραμμα Ι. Καποδίστριας».

  

Ο Φιλόπατρις Ι. Καποδίστριας, ο ‘πατέρας’ της ελληνικής κοινωνίας,  όπως ετούτος την αναπλάθει, μετά  την επανάσταση του 1821

Η Ελλάδα ερχόταν πάντα  πρώτη, στη ζωή του Ι. Καποδίστρια. Την υπηρέτησε ανιδιοτελώς με τη ζέση του ανθρώπου που δεν έχει άλλη, μεγαλύτερη αγάπη, από ετούτη. Πρότυπο ηθών και κατά το χριστιανικό ήθος, όταν οι κάτοικοι της Μαριούπολης θέλησαν να τον αμείψουν με χρήματα, για τη βοήθεια που τους παρείχε, εκείνος τα δέχτηκε, με τον όρο να τα χρησιμοποιήσουν για έναν Έλληνα  διδάσκαλο, ώστε να μπορέσουνε να διδαχτούνε  την Ελληνική, που ήταν η μητρική τους γλώσσα. «Γιατί είναι εντροπή, όντας Έλληνες στην καταγωγή, στο φρόνημα και στη θρησκεία, να αγνοείτε την ευγενέστερη και πλουσιότερη γλώσσα του κόσμου, που την διδάσκονται τόσοι άλλοι αλλοεθνείς…»[17] είχε τονίσει.

Τα ακόλουθα  χωρία αναδεικνύουν την πίστη του Ι. Καποδίστρια στην πατρίδα του και στα ιδανικά που ετούτη εκπροσωπεί ως ιδέα:

«Ἐλπίζω ὅτι ὅσοι ἐξ ὑμῶν συμμετάσχουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν θέλουν γνωρίσει μέθ’ ἐμοῦ ὅτι εἰς τὰς παρούσας περιπτώσεις, ὅσοι εὑρίσκονται εἰς δημόσια ὑπουργήματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνουν μισθοὺς ἀναλόγως μὲ τὸν βαθμὸ τοῦ ὑψηλοῦ ὑπουργήματός των καὶ μὲ τὰς ἐκδουλεύσεις των, ἀλλ’ ὅτι οἱ μισθοὶ οὗτοι πρέπει νὰ ἀναλογοῦν ἀκριβῶς μὲ τὰ χρηματικὰ μέσα, τὰ ὁποία ἔχει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξουσίαν της» Σὲ ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν ἴδιο, σὲ ὁμιλία του πρὸς τὴν Δ΄ Ἐθνοσυνέλευση ὁ πρῶτος Κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδος Ἰωάννης Καποδίστριας εἶπε: «…ἐφ’ ὅσον τὰ ἰδιαίτερα εἰσοδήματά μου ἀρκοῦν διὰ νὰ ζήσω, ἀρνοῦμαι νὰ ἐγγίσω μέχρι καὶ τοῦ ὀβολοῦ τὰ δημόσια χρήματα, ἐνῶ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ μέσον ἐρειπίων καὶ ἀνθρώπων βυθισμένων εἰς ἐσχάτην πενίαν»[18].

Ο Ι. Καποδίστριας ήταν ολιγαρκής σε βαθμό να αρνηθεί δύο φορές τον προτεινόμενο μισθό από τη Βουλή των Ελλήνων και από τη Γερουσία, που θεωρήθηκε κατάλληλος του καθήκοντος το οποίο ασκούσε: της πρωθυπουργίας του. Θεώρησε αρκετά τα χρήματα που είχε ο ίδιος ώστε να μην χρησιμοποιήσει  τα χρήματα του κράτους: «Οψέποτε δε βιασθώμεν εις τούτο, εξαντληθέντων διόλου των ιδιαιτέρων ημών πόρων, τότε θέλομεν καταφύγει εις το δημόσιον ταμείον, πλην μόνο δια τα έξοδα, όσα απαιτεί η εκτέλεσις των καθηκόντων μας»[19], είχε καταθέσει.

Σύμφωνα με την βαρώνη Charlotte de Sor, όταν ο Ι. Καποδίστριας ζούσε στη Γενεύη, ενοικίαζε δύο «πενιχρά» δωμάτια για τον εαυτό του και για τον υπηρέτη του, καθώς χαρακτηρίζονται από τον ίδιο, στο σπίτι κάποιας κυρίας Lamotte.   Όπως είπε του στοίχιζαν 30 φράγκα το μήνα, ή 6 φράγκα την ημέρα, καθώς οι δύο άντρες όφειλαν να περιοριστούν σε ετούτο το ποσόν.  Όλα τα χρήματα τα οποία  συγκέντρωνε από εράνους και από πολίτες πλούσιους και φτωχούς, του χρειαζότανε για να βοηθήσει τους συμπολίτες του στην Ελλάδα, όπως της εξήγησε. «Έδωσα τα πάντα πριν ζητήσω και τη δική σας βοήθεια για τους αδελφούς μου»[20], δήλωσε.

Ο Ι. Καποδίστριας, διέθεσε για την πατρίδα του, ό,τι προσωπικά περιουσιακά στοιχεία κατείχε, περαιτέρω δε, υποθήκευσε την μεγάλη περιουσία που  αφήκε ο πατέρας του στην Κέρκυρα, και δαπάνησε όλα τα χρήματα για να στηρίξει το νεοσύστατο ελληνικό κράτος.  Παρέβλεπε την υγεία του, με την αυστηρή οικονομία του όπως αναφέρει η Γενική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.  Όταν μάλιστα ο γιατρός του, του υπέδειξε να βελτιώσει την τροφή του απάντησε εκείνος: «Τότε μονάχα θα βελτιώσω την τροφή μου, όταν θα είμαι βέβαιος ότι δεν υπάρχει ούτε ένα Ελληνόπουλο που να πεινάει…» Σύμφωνα με τον Μακρυγιάννη ο Ι, Καποδίστριας έτρωγε μία κότα τέσσερις ημέρες: «Πήρε την επιρροή των ανθρώπων ο Κυβερνήτης. Ήταν μπεζερισμένοι από την ακαταστασία.  Δύο χρόνια κοντά μας κυβέρνησε αγγελικά και μας γύμναζε και την οικονομίαν. Ότι κι’ ο Κυβερνήτης μας μίαν κόττα έτρωγε τέσσερες ημέρες»[21]

Πολλοί αξιόλογοι Ευρωπαίοι κατέθεσαν τα κολακευτικά τους σχόλια για τον Ι. Καποδίστρια.  Αναφέρονται οι απόψεις μερικών, ενδεικτικές της εκτίμησης και του σεβασμού που ετούτοι έτρεφαν προς το πρόσωπο του γοητευτικού και χαρισματικού αυτού ανδρός, και την  επίδραση που ασκούσε στους συνομιλητές του, πέρα από τις επαγγελματικές του ιδιότητες που τις ενίσχυσαν οι σπουδές του και η ξεχωριστή ευφυΐα του. Δεν απολείπουν ωστόσο και οι καταθέσεις αντιζηλίας κάποιων από τους κρητικούς του.

Από τον O. Hoetzsch, Γερμανό πολιτικό (1876-1946), χαρακτηρίστηκε ότι εκπροσωπεί το «καλό καγαθόν», ιδιότητες όπως τις εννοεί ο Πλάτων  και όπως τις αναζητά η σύγχρονη εποχή μας».

Ο F. Hiller, αναφερόμενος στον σπουδαίο Έλληνα υπογραμμίζει την τελειότητα του χαρακτήρα του:

«Επί επτά χρόνια η προσωπικότητα του Καποδίστρια εδέσποζε στην ευρωπαϊκή διπλωματία με μιά αληθινή φυσική και ηθική ομορφιά … που αγωνιζόταν να φτιάξει έναν κόσμο που θα τον αποτελούσαν άνθρωποι τόσο τέλειοι όσο και αυτός…»[22]

O Goethe αναφέρεται στην περίφημη τιμιότητα του ανδρός και στην απογοήτευσή του ως προς τις αντιδράσεις των γύρω του:

«Ο Καποδίστριας πίστευε ότι θα μπορούσε να κάνει όλους τους ανθρώπους τόσο τίμιους όσο τίμιος ήταν και ο ίδιος. Στην προσπάθειά του αυτή θα δοκίμαζε τις μεγαλύτερες απογοητεύσεις και θα συναντούσε τις πιο βαθιές αντιδράσεις»[23].

Τι είπε ο HKissinger:

«Όπως αναφέρει και ο σύγχρονος μελετητής του Καποδίστρια «Μοναδικό και άσβεστο πάθος του Καποδίστρια ήταν η απελευθέρωση της Ελλάδος, χωρίς να υπολογίζει καθόλου τις συνέπειες για τον εαυτό του».

Ο Duc de Broglie αναφέρεται στην εκτίμηση που έτρεφαν στο πρόσωπο του Ι. Καποδίστρια οι αξιόλογοι Ευρωπαίοι της εποχής του και η γνώμη τους ότι ήταν ο τέλειος διπλωμάτης:

«Ο Καποδίστριας ένιωθε άνετα και ελεύθερα στον διπλωματικό κόσμο των αρχών του 19ου αιώνα. Σαν να ήταν ο δικός του κόσμος. Βρισκόταν στην πιό υψηλή εκτίμηση όλων εκείνων των πολιτικών, των οποίων η γνώμη βάρυνε ως η μόνη έγκυρη στην Ευρώπη. Και, ακόμη, πολλοί τον θεωρούσαν υπόδειγμα, πρότυπο της τελειότητος της διπλωματίας».

Ο Pictet de Rochemont θαυμάζει το σύνολο του ανδρός Ι. Καποδίστρια, το παρουσιαστικό του και τον  εσωτερικό του κόσμο:

“Με την όμορφη ελληνική κατατομή, που θύμιζε αρχαίους θεούς, και την εικόνα μιά γνήσιας και υψηλής νοημοσύνης και ευφυΐας, με την προσηνή απλότητα των τρόπων της συμπεριφοράς του και την έμφυτη κομψότητα της ομιλίας του σε όλες τις γλώσσες, ο Καποδίστριας περιβαλλόταν από την εκτίμηση και τις εκδηλώσεις τιμής και από αυτούς ακόμη τους πολιτικούς του αντιπάλους».

Ο Heinrich von Stein ασχολείται με την άνετη συμπεριφορά του Καποδίστρια άσχετα με το ύψος της κοινωνικής θέσης των προσώπων με τα οποία επικοινωνεί:

«Περιβαλλόμενος από ανθρώπους του πλούτου, των βασιλικών και αριστοκρατικών τίτλων, με υψηλές κοινωνικές θέσεις και προνόμια, ο Καποδίστριας, όντας και ο ίδιος αριστοκράτης με εκλεπτυσμένους τρόπους, αναστρεφόταν με σπάνια άνεση και χάρη τόσο τους αριστοκρατικούς κοινωνικούς κύκλους της Γενεύης και του Λονδίνου όσο και της Βιέννης και των Παρισίων και τους αυλικούς κύκλους της Πετρουπόλεως … όπως και το τόσο επίσημο πλήθος των συνέδρων στο Aachen…»

Αντίθετα ο Metternich γράφοντας στην Dorothea Lieven, ψέγει με κακεντρέχεια, αν όχι φοβερή ζήλεια τις ικανότητες του Ι. Καποδίστρια και την ευρεία αποδοχή του από τα υψηλά πρόσωπα της Ευρωπαϊκής κοινωνίας, σε βαθμό που να θέλει αλήθεια το κακό του:

«Η παρουσία του Κερκυραίου με εξοργίζει. Το μυαλό μου, μου λέει ότι ο Καποδίστριας δεν έχει καθόλου μυαλό. Στοιχηματίζω όμως ότι το ίδιο θα λέει κι εκείνος για μένα… Στην πραγματικότητα όμως υπάρχει μόνον αυτός και τελικά επιβάλλει τις γνώμες του. Ο Ρώσος υπουργός Nesselrode είναι πολιτικά νεκρός. Μπροστά στον Καποδίστρια είναι σαν να μην υπάρχει. Εδώ – στο Troppau – φθάνουμε σιγά-σιγά σε ορισμένες αποφάσεις. Δεν είναι αυτές που θα ήθελα. Με τον Καποδίστρια, όμως, είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί αυτό το καλό που θα ήθελα εγώ. Αν υπολογίσω τα ποσοστά της επιρροής του καθενός από τους δύο μας στις αποφάσεις που παίρνουμε στα συνέδρια, το 85% της νίκης είναι δικό μου. Με το υπολειπόμενο όμως 15% ο Καποδίστριας κερδίζει τα πάντα.  Αναγκάζει τον κόσμο να χάνει την ησυχία του.

Ο αγώνας ανάμεσα στον Καποδίστρια και σε μένα μοιάζει με αγώνα ανάμεσα σε μιά θετική και μιά αρνητική δύναμη. Δύο δυνάμεις της ίδιας φύσεως θα συγχωνεύονταν. Στη δική μας όμως περίπτωση, καμιά από τις δύο δεν θα μπορέσει να θριαμβεύσει, προτού ο ένας από τους δύο αντιπάλους εκμηδενιστεί. Από πόση όμως υπομονή έχω ανάγκη για να κρατηθώ; Τότε μονάχα θα μπορέσω να κοιμηθώ ήσυχα, όταν ο Καποδίστριας θα έχει θανατωθεί! Ενόσω ζεί, θα είναι πάντοτε επικίνδυνος. Ο μόνος αντίπαλος που δύσκολα ηττάται είναι ο απόλυτα έντιμος άνθρωπος, και τέτοιος είναι ο Καποδίστριας».

Όταν όμως το 1822 ένας σύμβουλος του αυτοκράτορα της Αυστρίας Φραγκίσκου, προέτρεψε τον Metternich να προτείνει τον Καποδίστρια ως βασιλέα της Ελλάδος, οπότε -καθώς πίστευε- θα ηρεμούσαν τα πράγματα, ο Metternich επικρότησε με ενθουσιασμό την είδηση. Δεν θα είχε καμιά αντίρρηση να καταλάβει και βασιλικό θρόνο ο θανάσιμος εχθρός του, αρκεί να απομακρυνόταν από τον διπλωματικό στίβο, οπότε θα λυτρωνόταν από τη βασανιστική παρουσία του… «Είμαι σίγουρος» – έγραφε στη Lieven – «ότι ο ίδιος ο Καποδίστριας δεν έχει ιδέα για το θέμα αυτό, γιατί είναι αντίθετος με τους βασιλικούς θεσμούς και τους βασιλιάδες. Αυτός μονάχα τη δημοκρατία σκέπτεται. Προσωπικά όμως θα ευνοούσα την άνοδό του στον θρόνο, αρκεί να έφευγε από τη θέση που κατέχει σήμερα … Θέλω να τον συντρίψω πριν με συντρίψει!…» Λόγια δυνατά και χαρακτηριστικά από έναν δυνατό, για την υπεροχή του Έλληνα διπλωμάτη, δίπλα σε όλες τις άλλες του ιδιότητες.

 

Επίλογος

Ο Μακρυγιάννης συντετριμμένος καταγράφει την θλιβερή κατάσταση που επικρατεί ανάμεσα στις φατρίες στη νεοσύστατη ελληνική χώρα της εποχής του, τη φτώχια και την αθλιότητα των συμπατριωτών του, την απαράδεκτη  στάση των οπλαρχηγών και των άλλων αξιωματούχων στην ξηρά και στη θάλασσα, και θεωρεί το άτομό του, τους συμπατριώτες του, συμπεριλαμβανομένου του «Κυβερνήτη» Ι. Καποδίστρια, εξίσου υπεύθυνους  για ετούτη τη συμφορά:

«Ότι είμαι αγράμματος και δεν μπορώ να βαστήσω ταχτική σειρά στα γραφόμενα και… τότε φωτίζεται και ο αναγνώστης. Μπαίνοντας εις αυτό το έργον και ακολουθώντας να γράφω δυστυχήματα εναντίον της πατρίδος και θρησκείας, οπού της προξενήθηκαν από την ανοησίαν μας και ‘διοτέλειά μας και από θρησκευτικούς και από πολιτικούς και από ‘μάς τους στρατιωτικούς, αγαναχτώντας και εγώ απ’ ούλα αυτά, ότι ζημιώσαμε την πατρίδα μας πολύ και χάθηκαν και χάνονται τόσοι αθώοι άνθρωποι, σημειώνω τα λάθη ολωνών και φτάνω ως την σήμερον, οπού δεν θυσιάζομε ποτές αρετή και πατριωτισμόν και είμαστε σε τούτην την άθλια κατάστασιν και κινδυνεύομεν να χαθούμεν. Γράφοντας αυτά τα αίτια και τις περίστασες, οπού φέραμεν τον όλεθρον της πατρίδας μας όλοι μας, τότε ως έχοντας και εγώ μερίδιον εις αυτείνη την πατρίδα και κοινωνία, γράφω με πολλή αγανάχτησιν αναντίον των αιτίων•»[24]

 

Το ήθος και η φιλοπατρία δεν βοήθησαν τον Ι. Καποδίστρια να ζήσει και να διενεργήσει, διαθέτοντας την σοφία του και την εμπειρία του επί των πολιτικών πραγμάτων, για το καλό της πατρίδας του.  Και οι σύγχρονοι πολιτικοί της Ελλάδας δεν μπορούν να μιμηθούν στο ελάχιστο, το παράδειγμα ετούτου του αγαθού και αρίστου ανδρός. Ήταν πάμπλουτος και ευγενής και τα έδωσε όλα και αυτή τη ζωή του για το καλό και για την πρόοδο της Ελλάδας αντίθετα με τους σημερινούς Έλληνες πολιτικούς, οι οποίοι εισχωρούν στην πολιτική αρένα για να πλουτίσουν και για να εκμεταλλευτούν τους συμπολίτες τους, ακόμα και όταν ετούτοι δυστυχούν,  όπως ατυχώς συμβαίνει ετούτη την ιστορική περίοδο  (2015-αρχές 2016) την οποία βιώνουμε.

Αιωνία η μνήμη του Ι. Καποδίστρια, για το καλό της Ελλάδας για το καλό των Ελλήνων απανταχού, καθώς η εθνική- ιστορική μνήμη ενός λαού αποτελεί  απόδειξη της αέναα, υποβόσκουσας έστω, μεγαλοσύνης του, που σαν τέτοια σε χαλεπούς καιρούς επιφανειοποιείται και ως κινητήρια δύναμη, ωθεί σε αγαθοποιά έργα προς όφελος όλων.

Οι δύο άριστοι, ο Διονύσιος ο Φιλόσοφος και Ο Ιωάννης Καποδίστριας, όπως ήδη ονομάστηκαν στον τίτλο ετούτης της μικρής μελέτης, έγραψαν με φωτεινά γράμματα δύο κεφάλαια στην ιστορία της Ελλάδας.  Παράλληλα με τους άλλους ήρωες της Ελληνικής Ιστορίας, οι σημερινοί Έλληνες έχουν δύο επιπλέον φωτεινούς αστέρες, και τους παρέχεται η δυνατότητα να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους, της φιλοπατρίας, του καθήκοντος, της ταπεινότητας, της απόστασης από τον εγωκεντρισμό! Ίσως δεν είναι το άκρον άωτον υπερβολής, ετούτη την καθόλα τραγική περίοδο την οποία διανύει η Ελλάδα, ετούτη την έσχατη ίσως στιγμή,  να επικαλεστούμε όλοι οι εντός Ελλάδας και οι εκτός Έλληνες παρακινώντας αλλήλους, το πανάρχαιο σύνθημα: «Ω παίδες Ελλήνων, ίτε»[25].

 

 ©Πιπίνα Δ. Έλλη (Elles)
Από τον ανέκδοτο Δ’ Τόμο
Της σειράς: Μελέτες και άλλα

Βοηθήματα

  • Allwrite.gr
  • Μακρυγιάννης Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, Απόσπασμα  από το πλήρες κείμενο, Μεταγραφή από το πρωτότυπο του Γιάννη Βλαχογιάννη, επεξεργασμένη από τον καθηγητή Γιάννη Καζάζη
  • Λάσκαρη Νινέττα Χ., Κέρκυρα, Μία ματιά μέσα στό χρόνο, 1204-1864, εκδ. Ι. Σιδέρης, β’ έκδοση,  Αθήνα 1998
  • Περί Πηγών… Πηγή www.sansimera.gr/anekdota
  • Περί Πηγών… Πηγή www.sansimera.gr/blographies
  • Πολιτικό ήθος, ©2015 Ιωάννης Καποδίστριας
  • Ιωάννα Ζούλα, Το Βήμα, 5/1/2016, του Ζενάκου Αυγουστίνου, (κείμενα Ιωάννας Ζούλα)
  • Aeschylus (Αισχύλου), The Persians (Οι Πέρσαι), Translated into English Verse by G.M. Cookson, The Great Books of the Western World, Robert Maynard Hutchins, Editor in Chief, William Benton, Publisher, The University of Chicago, by Encyclopaedia Britannica, Inc. 26th printing, 1984.

____________________

[1] Στην Ήπειρο, Μακεδονία, Κρήτη, η σκλαβιά  των Τούρκων διήρκεσε 500 χρόνια.

[2] Κατ’ άλλους η ημερομηνία γεννήσεώς του είναι η 10/2/1776, Πολιτικό Ήθος,  ©2015, Ιωάννης Καποδίστριας.

[3] Αναφέρεται μαζί με τον Ν. Σιγούρο Δεσύλλα, ως πρεσβευτής στην Υψηλή πύλη  στην Κωνσταντινούπολη για μα δείξουν τη σημαία του νέου κράτους των Επτανήσων στον Μεγάλο Βεζύρη και ύστερα στον Πατριάρχη για την ευλογία του, Νινέττα Χ. Λάσκαρη, Κέρκυρα, Μία ματιά μέσα στό χρόνο, 1204-1864, εκδόσεις Ι. Σιδέρης, β’ έκδοση,  Αθήνα 1998, σ. 78.

[4] Σε έναν από τους προγόνους  του είχε απονεμηθεί από τον Δούκα της Σαβοΐας Κάρολο Εμμανουήλ Β’, ο τίτλος του Κόμη. Αυτός το τίτλος εισήχθη το 1679, στη «Χρυσή Βίβλο» των ευγενών της νήσου.

[5] Στο collegio medico όπου προήδρευε ο ιατροφιλόσοφος Ιωάννης Λάσκαρις, γραμματέας ήταν ο Φραγκίσκος Τζουλάτης, και ως μέλη υπήρχαν εξέχοντες ιατροί  και ανάμεσά τους και ο Ιωάννης Καποδίστριας, «εφάρμοσε για πρώτη φορά στον τοκετό  ημινάρκωση με όπιο», πληροφορεί από πηγές της η Νινέττα Χ. Λάσκαρη,  στο βιβλίο της Κέρκυρα, Μία ματιά μέσα στό χρόνο, 1204-1864,  ο. π., σ.   82.

[6]Πολιτικό Ήθος,  ©2015, Ιωάννης Καποδίστριας, σ. 17.

[7] Νινέττα Χ. Λάσκαρη, Κέρκυρα, Μία ματιά μέσα στό χρόνο, 1204-1864, ο. π., σ. 80.

[8] Περί Πηγών… Πηγή WWW.Sansimera.gr/ blographies

 

[9] Πολιτικό ήθος, ©2015, Ιωάννης Καποδίστριας.

[10] Περί Πηγών… Πηγή WWW.Sansimera.gr/blographies

[11] Πολιτικό ήθος, ©2015, Ιωάννης Καποδίστριας, σ. 17.

[12] Πέρασαν 67 χρόνια από την πρόταση του Ι. Καποδίστρια στην Aix-la Chapelle, σχετικά με το δουλεμπόριο των μαύρων, για να υπάρξει  συμφωνία όλων στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο του Βερολίνου (1884-1885) ότι σε σχέση με την καταπολέμηση του δουλεμπορίου θα ήταν η ίδρυση της Association Internationale Africaine , όσα είχε προτείνει ο Ι. Καποδίστριας

[13] Νινέττα Χ. Λάσκαρη, Κέρκυρα, Μία ματιά μέσα στό χρόνο, 1204-1864, ο. π., σ. 91.

[14] Αυτόθι, σ. 93.

[15] Την περίοδο 1822-1827 εγκαταστάθηκε στην Γενεύη της Ελβετίας έχοντας λάβει τον τίτλο του επίτιμου πολίτη, από όπου βοήθησε την ελληνική επανάσταση, Πολιτικό ήθος, ©2015, Ιωάννης Καποδίστριας, ο.π., σ. 32.

 

[16] Είναι γνωστή η ιστορία για την πειθώ του Έλληνα σε σχέση με την πατάτα και την χρήση της τελικά.

[17] Πολιτικό ήθος, ©2015, Ιωάννης Καποδίστριας, ο.π., σσ. 15-16.

[18] Allwrite gr.

[19] Αυτόθι, σ. 16.

[20] Αυτόθι, σ. 16.

[21] Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, Απόσπασμα  από το πλήρες κείμενο, Μεταγραφή από το πρωτότυπο του Γιάννη Βλαχογιάννη, επεξεργασμένη από τον καθηγητή Γιάννη Καζάζη, σ.117.

[22] Allwrite.gr

[23] Αυτόθι

[24] Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, Απόσπασμα  από το πλήρες κείμενο, Μεταγραφή από το πρωτότυπο του Γιάννη Βλαχογιάννη, επεξεργασμένη από τον καθηγητή Γιάννη Καζάζη, σ. 1.

 

[25] Η μικρή ετούτη φράση  αποτελεί μέρος του στίχου 402,  στην  τραγωδία  Πέρσαι του Αισχύλου, στην οποία ο περίφημος αρχαίος Έλληνας δραματουργός (τραγωδός) εξιστορεί τη ναυμαχία της Σαλαμίνας. “Forth, sons of

“Hellas! free your land, and free

Your children and your wives, the native seats

Of  Gods your fathers worshipped and their graves.

This is a boat that hazards all ye have.”

Οι παραπάνω στίχοι στην Αγγλική είναι οι αυτοί στίχοι από την τραγωδία του Αισχύλου, Οι Πέρσαι, όπως παρουσιάζονται στην Αγγλική μετάφραση (Aeschylus, The Persians),  από τον G.M. Cookson, The Great Books of the Western World, (Robert Maynard Hutchins, Editor in Chief), William Benton εκδότης, The University of Chicago, Τόμος 5, (P.19, Verses 384-440).

 

 

 

Μελβούρνη 2016

Μελβούρνη 2016 η πιο βιώσιμη πόλη στον κόσμο

Στη Μελβούρνη δεν είναι ανάγκη να πάει κανείς μακριά για να τραβήξει μερικές φωτογραφίες ενός απίθανα όμορφου τοπίου. Απλά βγαίνει από το γραφείο του και κάνοντας ένα μισάωρο περπάτημα δίπλα στο ποτάμι, κοντά στο κέντρο κάλλιστα μπορεί να βγάλει μερικές φωτογραφίες που μάλλον θα θέλει να τις δείχνει γιατί είναι χάρμα οφθαλμών με την πρώτη όψη.

Continue reading “Μελβούρνη 2016”

Δύο εκ των αρίστων Ελλήνων – A

 4. α’- Διονύσιος ο Φιλόσοφος
Δύο από τους αρίστους των Ελλήνων της περιόδου 1570-1831

 

α’. Διονύσιος ο Φιλόσοφος ή Σκυλόσοφος, ο ιερωμένος πρωτεργάτης του πρώτου σοβαρού επαναστατικού κινήματος του 1611, εναντίον των Τούρκων

 

©Πιπίνα Δ. Έλλη (Elles)
Από τον ανέκδοτο Δ’ Τόμο
Της σειράς: Μελέτες και άλλα

Μία σύντομη εισαγωγή

Η παρουσία των Τούρκων γίνεται αισθητή στην Βαλκανική χερσόνησο από τον 14ο αι. Το Δεσποτάτο της Ηπείρου κατά την διάρκεια του οποίου τα Ιωάννινα εξελίσσονται σε μία από τις σημαντικότερες πολιτείες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, έχει παρέλθει. Continue reading “Δύο εκ των αρίστων Ελλήνων – A”