Αγία Τριάδα – Πατρικώνα

Αγία Τριάδα, γη ( 1104 – 1357)

Ιστορία

1104 : Το δημόσιο ταμείο παραχωρεί στην Ιβήρων, την εκκλησία της Αγίας Τριάδας που βρίσκονταν στην περιοχή των Βρυών(σήμερα Βεργιά), με χωράφια και ένα λιβάδι, συνολικά 1250 μόδιοι και δυο σπίτια κοντά στη δυτική πόρτα του Κάστρου[1].

1301 :Οριοθετείται η γη της Αγίας Τριάδας και η έκτασή της εκτιμάται σε 1267,5 μοδίους Οι 900 μόδιοι ανήκουν αναμφισβήτητα στην Ιβήρων. Την έκταση των 360 μοδίων ανατολικά, την διεκδικεί και η Μονή Δοχειαρίου .Τελικά αυτή παραχωρείται στην Ιβήρων πριν το 1317.

1317-1341 : τα όρια της Αγίας Τριάδας παραμένουν τα ίδια . Η έκταση της Αγίας Τριάδος εκτιμάται πάλι σε 1267,5 μοδίους.

1321 : Σε οριοθεσία του Όξυνου γίνεται λόγος για τα αγαθά της Μονής Ιβήρων στην Αγία Τριάδα.

1357 : Επικυρώνονται εκ νέου τα δικαιώματα της Ιβήρων στη γη της Αγίας Τριάδος στο Διαβολόκαμπο[2].

Προσδιορισμός Θέσης

Το τοπωνύμιο εξαφανίσθηκε. Σύμφωνα με την οριοθεσία της Αγίας Τριάδος και των πλησίον κτημάτων, η γη της Αγίας Τριάδος τοποθετείται 2 χιλιόμετρα περίπου ανατολικά της Σωζόπολης.

Χαρακτηρίζεται ως παραθαλάσσια πεδιάδα.

Σύνορα κατά τους βυζαντινούς χρόνους : Βόρεια και Δυτικά αντίστοιχα : Όξυνον, Ρουσσαίου. Ανατολικά : η Δοχειαρίου με τα εδάφη της που ανήκουν στο Διαβολόκαμπο. Η γη της Αγίας Τριάδος βρίσκονταν στην παλιά περιοχή των Βρυών (Βεργιά).

Μικροτοπωνύμια : ακρο(όριο) Μαυρόλιθος· παλιός δρόμος που ονομάζονταν Ρύμη· τόπος ονομαζόμενος Αλεπώτρυπες.

Αναφερόμενο κτίριο :

Εκκλησία της Αγίας Τριάδος ( πέτρινη)

 

Πατρικώνα, χωριό ( 1094-1373)

Ιστορία

Χαρακτηρίζεται ως αυτοκρατορικό κτήμα, αργότερα γη προνοιάρια[3] (1327),και γη διαβιβάσιμη ( 1351).

Αναλυτικότερα :

Το 1094 σε μια οριοθεσία του Κάτω Βολβού[4](περιοχή Φλογητών) γίνεται αναφορά σ’ ένα δρόμο που ξεκινούσε από την Πατρικώνα και κατευθύνονταν προς τον Βόλβον και ενός προαστείου «των Ξυλινάδων και του Δοξαπατρή[5]», βορειοδυτικά του Βολβού. Το προάστειο που πήρε το όνομα από το δημόσιο σπίτι του Ξυλίνα. πρόκειται για τη γη που γύρω στο 1117 ονομάζεται Πατρικώνα.

Το 1104 σε οριοθεσία πάλι του Βολβού γίνεται λόγος για χωριό «του πατρικίου Κωνσταντίνου», οριοθετημένο στα νότια του Ρουσσαίου[6]. Το χωριό αυτό ήταν το προάστειο Πατρικωνά.

Το 1117 στο πρακτικό ανταλλαγής, με το οποίο ο Νικηφόρος Μπούρτζης ανταλλάσσει το μερίδιο του στο Ρουσσαίου με ακίνητα της μονής Δοχειαρίου στη Θεσσαλονίκη[7] , το Πατρικωνά αναφέρεται ως «δεσποινικό προάστειο», δηλαδή ως προάστειο της αυτοκράτειρας και συγκεκριμένα της Ειρήνης  Κομνηνής

1301- 1317 : Σε οριοθεσία των Καρβαίων (σήμερα Ν.Σύλλατα) γίνεται μνεία ενός δρόμου που έρχεται από το Πατρικωνά.

1301-1317 : γίνεται αναφορά των αγαθών που κατέχει το χωριό Πατρικωνά στα βόρεια ανατολικά του κάτω Βόλβος.

1338 : σε οριοθεσία του Ρουσσαίου γίνεται λόγος για το αυτοκρατορικό ζευγηλάτειον[8] του Πατρικωνά.

Το 1347 το προάστειο Πατρικωνά παραχωρείται στον αδνουμιαστή Γεώργιο Κατζαρά ως ανταμοιβή για την αφοσίωση και υπηρεσία του στον αυτοκράτορα.

Το 1341 επί Παλαιολόγων ο Γ. Κατζαράς παρακάλεσε τον αυτοκράτορα να του επικυρώσει με χρυσόβουλλο τα δικαιώματά του στη γη του Πατρικωνά. Ετσι, ο Ιωάννης Ε΄ εν Χριστώ τω Θεώ πιστός  Βασιλεύς και Αυτοκράτορ των Ρωμαίων ο Παλαιολόγος με χρυσόβουλλό του παραχωρεί[9] τη γη του Πατρικωνά  στον Γ. Κατζαρά να την κατέχει μέχρι το τέλος της ζωής του, να την εκμεταλλεύεται, να επιφέρει οποιεσδήποτε βελτιώσεις επιθυμεί και να την κληροδοτήσει στα παιδιά του. Αυτά θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν τη γη προσφέροντας τις υπηρεσίες τους στο κράτος ως αντάλλαγμα Στο χρυσόβουλο αυτό, το προάστειο Πατρικωνά τοποθετείται στην Καλαμαριά κοντά  στους πύργους του Όξυνον και της Δοχειαρίου στο Ρουσσαίου, καθώς και στη γη των Ιβήρων (Κάτω Βολβός). Η έκταση του εκτιμάται σε 2400 μοδίους και επίσης γίνεται λόγος για δημόσια οικία που βρίσκεται μέσα στα όριά του.

Το 1354 ή 1369 σε μια οριοθέτηση του Ρουσσαίου που έγινε από το Μανουήλ Χαγερή τον ορφανοτρόφο αναφέρονται «τα δίκαια του χωρίου Πατρικωνά» καθώς και το «φρέαρ» του.

Το 1373, ο γιος του Γεωργίου Κατζαρά, Ιωάννης, απευθύνεται στον αυτοκράτορα Μανουήλ Παλαιολόγο και ζητά να κατοχυρώσει με χρυσόβουλλο τα δικαιώματα του πατέρα του στη γη του Πατρικώνα, η οποία.είχε παραχωρηθεί  σ’αυτόν με χρυσόβουλλο του Ιωάννη Ε΄Παλαιολόγου. Τη γη αυτή διεκδικούσε και η βασιλική Μονή Δοχειαρίου. Ισχυρίζονταν ότι της ανήκε προτού η γη αποσπασθεί και παραχωρηθεί στους Βαρβαρηνούς στρατιώτες. Προσκόμισε μάλιστα «και θεία και προσκυνητά προστάγματα», σύμφωνα με τα οποία, η γη του Πατρικωνά είχε αποσπασθεί απ’ αυτήν και έπρεπε να επιστραφεί σε αυτήν. Αντίθετα ο Ι. Κατζαράς δεν μπόρεσε να προσκομίσει ούτε «απογραφικήν παράδοσιν», ούτε μάρτυρες οι οποίοι να βεβαιώνουν ότι η γη αυτή παραχωρήθηκε προσωπικά στον πατέρα του Γ. Κατζαρά και όχι στον πατέρα του και στους Βαρβαρηνούς στρατιώτες μαζί. Έτσι η γη επικυρώθηκε και πάλι στη Μονή Δοχειαρίου.

Ορισμός θέσεως

Το τοπωνύμιο έχει χαθεί. Τα όριά του γίνονται γνωστά από τις οριοθετήσεις των γειτόνων του. Με τα σημερινά δεδομένα, το προάστιο οριοθετείται 1,5 χιλ περίπου βόρεια των Ν. Πλαγίων.

Κτίρια που αναφέρονται

  • Δημόσιο σπίτι του Ξυλίνα ( 1094)
  • Δημόσιο σπίτι του Κατζαρά ( 1351)

Δέσποινα Παρασκευά – Κράνη
Φιλόλογος


[1] Κάστρου των Βρυών ( σήμερα Βεργιά  , παραλία Ν. Συλλάτων )
[2] Περιοχή της Καλαμαριάς, σελίδα 9
[3] Αγροτική περιοχή  την οποία παραχωρούσε ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου σε στρατιωτικούς με αντάλλαγμα την παροχή στρατιωτικής υπηρεσίας
[4]Άνω Βολβός:περιοχή Ζωγράφου,Κάτω Βολβός:περιοχή Φλογητών.
[5] Κάτοχος ενός σπιτιού στη Θεσσαλονίκη
[6] Χάρτης σελ 13
[7]Σελίδα 18
[8] Γη
[9] Actes de Docheiariou.

Author: Μνήμες