Μακεδονια – Αιμιλιος Παυλος και ο θριαμβος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ   ΕΒΔΟΜΟ

ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΚΑΙ Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΤΟΥ

Ο Αιμίλιος Παύλος γεννήθηκε το 230 ή 229 π. Χ.. Προερχόταν από αριστοκρατική οικογένεια του οίκου των Αιμιλίων. Λέγεται πως ήταν ελληνικής καταγωγής και πως ο πρόγονός του Μάμερκος ήταν γιος του σοφού Πυθαγόρα και ονομάστηκε Αιμίλιος «δια την αιμυλία λόγου και χάριν». Ο Παύλος είχε τύχει καλής μόρφωσης, σύμφωνα με τη ρωμαϊκή και την ελληνική παιδεία κι αγαπούσε τον ελληνικό πολιτισμό. Από μικρός είχε εκπαιδευτεί και στα όπλα κι είχε διακριθεί και στον τομέα αυτό.

Το 194 ήταν ένας απ’ τους τρεις επιτρόπους που είχαν οριστεί για να επιστατήσουν στη θεμελίωση της αποικίας του Κρότωνα1. Δυο χρόνια αργότερα, εκλέχτηκε μαζί με τον Αιμίλιο Λέπιδο ιερέας των «Αυγούρων», επιστάτης και θεματοφύλακας της μαντικής τέχνης. Της τέχνης, που, μελετώντας τα πετάγματα των πουλιών κι εξετάζοντας τους καπνούς, τις φλόγες και τα άλλα θεϊκά σημάδια, έβγαζε τις διάφορες προφητείες και προέβλεπε τα μελλούμενα2.

Το 191 εκλέχτηκε πραίτορας και στάλθηκε στην Ισπανία, για να αντιμετωπίσει εξέγερση των εκεί πληθυσμών. Νικήθηκε στην αρχή στη μάχη της Λυκώνας κι έχασε 6 χιλιάδες άνδρες του. Αργότερα, όμως, νίκησε μεγάλη νίκη στον πόλεμο κατά του Αντιόχου του Γ’ και το όνομά του έγινε γνωστό3. Το 189 γύρισε στη Ρώμη κι έβαλε υποψηφιότητα για ύπατος. Προσπάθησε δυο-τρεις φορές να εκλεγεί σ’ αυτό το αξίωμα αλλά δεν τα κατάφερε. Το 182, όμως, εκλέχτηκε για πρώτη φορά. Η εκλογή του ικανοποίησε τόσο πολύ την πολύκαιρη και έμμονη επιθυμία του, που, ενθουσιασμένος για την επιτυχία του, μίλησε με πολλές φιλοφρονήσεις και κολακίες για το λαό της Ρώμης, ευχαριστώντας τον για την ψήφο του.

Το 181 στάλθηκε επικεφαλής στρατού και στόλου εναντίον των Λιγουριανών, οι οποίοι λυμαίνονταν τις θάλασσες, λήστευαν τα εμπορικά πλοία και λεηλατούσαν τις παραθαλάσσιες περιοχές. Τους νίκησε κι έκανε τον πρώτο του θρίαμβο στη Ρώμη4.

Όπως μας λέγει ο Πλούταρχος, παντρεύτηκε την Ποπιρία, την κόρη του υπάτου Ποπίριου Μάσωνα, με την οποία απόχτησε δυο γιους. Το Φάβιο και το Σκιπίωνα. Αργότερα, γύρω στο 181 χώρισε απ’ αυτήν και τα παιδιά του τα υιοθέτησαν άλλες οικογένειες. Το μεγαλύτερο τον υιοθέτησε η οικογένεια του Φάβιου Μάξιμου και το μικρότερο ο γιος του Σκιπίωνα του Αφρικανού, που ήταν και ξάδερφός του.

Η Ποπιρία ήταν νέα και όμορφη γυναίκα κι όταν την χώρισε ο Αιμίλιος πολλοί φίλοι του τον ρωτούσαν να τους πει, τι τον ανάγκασε να χωρίσει από μια τόσο ωραία και γόνιμη γυναίκα κι ορισμένοι μάλιστα τον συμβούλευαν να τα ξαναφτιάξει μαζί της. Ο Αιμίλιος τους μίλησε παραβολικά, δείχνοντάς τους ένα απ’ τα καινούργια του σανδάλια. «Βλέπετε», τους είπε, «το κοκκινόχρωμο αυτό σανδάλι; Δεν είναι καινούργιο; Δεν είναι καλοφτιαγμένο και όμορφο; Δεν είναι κομψό και ωραίο; Κι όμως δεν μπορώ να το φορέσω. Κάπου με χτυπάει. Ξέρει κανένας να μου πει πού;».

Ο Αιμίλιος, χωρίζοντας απ’ την Ποπιρία, ξαναπαντρεύτηκε. Κι απ’ το δεύτερο γάμο του απόχτησε δυο γιους και μια κόρη6.

Τα επόμενα χρόνια, ως το 168, απογοητευμένος απ’ τη δημαγωγία και την πολιτική διαφθορά, τα πέρασε ήσυχα στη Ρώμη, αφιερώνοντας αθόρυβα τον καιρό του στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών του, τα οποία προσπάθησε να τα αναθρέψει και να τα μορφώσει ελληνικά και ρωμαϊκά.

Όταν η ρωμαϊκή εκστρατεία κατά του Περσέα περιέπεσε σε στασιμότητα και ο πόλεμος χρόνιζε, οι Ρωμαίοι αναζήτησαν να βρουν ένα δυναμικό, έξυπνο και δοκιμασμένο στρατηγό και να τον στείλουν διοικητή των λεγεώνων τους στη Μακεδονία. Σαν πιο κατάλληλο βρήκαν τον Αιμίλιο Παύλο, στον οποίο και έκαναν τη σχετική πρόταση. Ο Αιμίλιος δεν δέχτηκε στην αρχή, γιατί θυμήθηκε τις πικρίες που δοκίμασε παλιότερα, όταν προσπαθούσε επί σειρά ετών να πείσει τους συμπατριώτες του να τον εκλέξουν ύπατο. Μπροστά στην επιμονή των φίλων του, όμως, αναγκάστηκε να υποχωρήσει και να δεχτεί την πρότασή τους. Έτσι, εκλέχτηκε ύπατος για δεύτερη φορά το 168, μαζί με το Λικίνιο Κράσσο. Τούτη τη φορά η εκλογή του Αιμιλίου δεν έγινε με κλήρο αλλά ο λαός τον εξέλεξε ανοιχτά7.

Μετά την εκλογή του αυτή, ο μεγάλος στρατηγός δεν μίλησε με φιλοφρονήσεις στο λαό που τον εξέλεξε, όπως συνηθιζόταν κι όπως είχε κάνει στην πρώτη εκλογή, αλλά είπε αγέρωχα και ψυχρά:

«Την προηγούμενη φορά σας μίλησα φιλοφρονητικά, γιατί εγώ επεδίωκα να εκλεγώ ύπατος και προσπαθούσα με τα λόγια μου να σας πείσω. Εσείς πεισθήκατε και με εκλέξατε κι εγώ σας ευχαρίστησα. Τώρα όμως δεν νιώθω καμιά υποχρέωση για να σας κολακέψω γι’ αυτή σας την προτίμηση, γιατί τούτη τη φορά εγώ δεν σας ζήτησα τίποτε. Εσείς με εκλέξατε. Γι’ αυτό κι έχετε τώρα την υποχρέωση να μ’ ακούσετε και να εφαρμόσετε τα όσα θα σας πω και να κάμετε ό,τι σας υποδείξω. Αλλιώς βγάλτε άλλο στρατηγό»8.

Εκείνη τη μέρα της εκλογής, επιστρέφοντας στο σπίτι του, βρήκε τη μικρή του κόρη Τερτία, να κλαίει στην αυλή. Έσκυψε κοντά της και τη ρώτησε με καλοσύνη κι ενδιαφέρον γιατί κλαίει. Κι εκείνη, μέσα στα αναφιλητά της, του είπε ότι πέθανε το μικρό της σκυλάκι. Ο «Περσέας», όπως το έλεγε. Ο στρατηγός της χάιδεψε τα μαλλιά και με ύφος που έδειχνε πως ο νους του εκείνη τη στιγμή πετούσε μακριά, σ’ άλλον Περσέα, απάντησε: «Με το καλό παιδί μου, με το καλό. Αυτό το δέχομαι σαν καλό σημάδι». Το κοριτσάκι δεν κατάλαβε τίποτα απ’ τα λόγια του πατέρα του, αλλά σταμάτησε το κλάμα.

Ο στρατηγός έβαλε μπρος τις προετοιμασίες του για τη μεγάλη του αποστολή και την άνοιξη του 168 έφυγε απ’ τη Ρώμη. Σε 15 μέρες ήταν στη Μακεδονία αντιμέτωπος του Περσέα.

Στις 22 Ιουνίου κατανίκησε το βασιλιά «προ της Πύδνας» και κατέλυσε το κράτος των Μακεδόνων.

Αφού λεηλάτησε και την Ήπειρο, ο Αιμίλιος Παύλος έφτασε στις ακτές της κι απ’ την παραλιακή πόλη του Ορικού πέρασε στην Ιταλία τα τέλη του 167.

Το πλοίο του νικητή στρατηγού, μεγάλο και φανταχτερό, με 16 σειρές κουπιά, στολισμένο με πορφύρες, χρυσό και διάφορα φανταχτερά λάφυρα, όπως το περιγράφει ο Πλούταρχος9, σιγαρμένιζε στα ήσυχα νερά του Τίβερη, ενώ ο λαός, με περηφάνια και δέος, το παρακολουθούσε σύσσωμος απ’ τις όχθες.

Ο στρατός του, όμως, που είχε στο μάτι τα πλούτη του Περσέα και τα πλούσια λάφυρα όλων των άλλων πόλεων, δυσαρεστήθηκε, γιατί δεν πήρε όσα υπολόγιζε κι αρνούνταν να πάρει μέρος στο θρίαμβο που ετοίμαζε ο Αιμίλιος στη Ρώμη. Μάλιστα, ένας χιλίαρχος, ο Σέρβιος Γάλβας, άρχισε αθυρόστομα να αραδιάζει κατηγορίες εναντίον του. Για ώρες μιλούσε στο Καπιτώλιο, μπροστά στους δημάρχους και προσπαθούσε, ως αργά τη νύχτα, να ματαιώσει τον προετοιμαζόμενο θρίαμβο του νικητή στρατηγού, κατηγορώντας ανοιχτά τον Αιμίλιο.

Με το μέρος του Γάλβα πήγε κι όλος σχεδόν ο στρατός. Το πρωί –κι αφού ακούστηκαν πολλοί ομιλητές- έγινε ψηφοφορία κατά φυλές και η πρώτη φυλή ψήφισε εναντίον του θριάμβου. Ο λαός, όμως, που αρεσκόταν στα θεάματα κι ήθελε το θρίαμβο, θορυβήθηκε κι άρχισε να αντιδρά επικίνδυνα. Βιαστική η Σύγκλητος επενέβη και διέκοψε την ψηφοφορία, για να ακουστούν, όπως είπε κι άλλες απόψεις, πριν παρθεί η τελική απόφαση.

Πρώτος, μετά τη διακοπή της ψηφοφορίας, μίλησε ο Μάρκος Σερβίλιος, ο οποίος είχε πάρει μέρος στην εκστρατεία του Αιμιλίου και τάχθηκε υπέρ του θριάμβου. Ο Σερβίλιος, για να επαινέσει περισσότερο τον Αιμίλιο και να ψέξει τους απειθαρχούντες στρατιώτες του, άρχισε την ομιλία του με τα εξής λόγια: «Πόσο μεγάλες ηγετικές ικανότητες έδειξε ο Αιμίλιος το καταλαβαίνω τώρα που βλέπω με τι στρατό, γεμάτο απειθαρχία και κακία, έκαμε τόσα ωραία και μεγάλα κατορθώματα». Τελείωσε δε λέγοντας: «Δεν είναι φοβερό, όταν έφτασε προηγουμένως στην πόλη μας μια αβέβαιη φήμη για τη νίκη του Αιμιλίου, να τρέχετε να θυσιάζετε στους θεούς, παρακαλώντας τους να γίνει γρήγορα η φήμη πραγματικότητα και τώρα που ήρθε ο στρατηγός με την αληθινή νίκη, τώρα να στερείτε απ’ τους θεούς μεν την τιμή να τους ευχαριστήσετε, απ’ τον εαυτό σας δε τη χαρά της νίκης, λες και ή φοβόσαστε να δείτε με τα μάτια σας το μέγεθος των κατορθωμάτων του νικητή ή λυπάσθε τον εχθρό βασιλιά. Και θα ήταν καλύτερα να απαγορευτεί ο θρίαμβος από οίκτο προς τον Περσέα παρά από φθόνο εναντίον του στρατηγού».

Έτσι, με τα  λόγια του αυτά και επιδεικνύοντας τα τραυματά του στο λαό, κατάφερε να δώσει άλλη τροπή στα πράγματα. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας άλλαξε και αποφασίστηκε να γίνει τελικά ο θρίαμβος.

Στήθηκαν εξέδρες στα ιπποδρόμια, στην αγορά και σε κεντρικούς δρόμους, απ’ όπου ο λαός θα μπορούσε να παρακολουθήσει τις παρελάσεις.

Η μεγαλοπρεπής πομπή άρχισε στις 30 Νοεμβρίου 167 και κράτησε τρεις μέρες.

Aemilius_PaulusΤην πρώτη μέρα πέρασαν πάνω σε διακόσιες πενήντα άμαξες τα αγάλματα, τα έργα ζωγραφικής και οι κολοσσοί, που είχε φέρει ο Αιμίλιος απ’ την εκστρατεία του.

Τη δεύτερη μέρα πέρασαν τα πιο όμορφα μακεδονικά όπλα, που άστραφταν καθώς χτυπούσαν οι ακτίνες του ήλιου πάνω στον καλοδουλεμένο χαλκό και σίδερο. Τα λαμπρά αυτά όπλα, τοποθετημένα περίτεχνα κι ανάκατα πάνω στις άμαξες, χτυπούσαν μεταξύ τους καθώς τραντάζονταν στην πορεία τους οι άμαξες και ηχούσαν τον τρομαχτικό ήχο της μάχης.

Πίσω απ’ τις πολυάριθμες άμαξες ακολουθούσε μια φάλαγγα τριών χιλιάδων στρατιωτών, που έφερναν μέσα σε 750 αγγεία τα ασημένια μακεδονικά νομίσματα των λαφύρων. Το κάθε αγγείο περιείχε τρία τάλαντα. Σε κάθε τέσσερις στρατιώτες ο ένας κρατούσε αγγείο με νομίσματα και οι άλλοι λεπτοσκαλισμένα κύπελλα, καλοδουλεμένα δοχεία, εντυπωσιακούς αμφορείς, ασημοστόλιστα κέρατα κ.λ.π. κ.λ.π..

Την τρίτη μέρα, πρωί πρωί άρχισαν να περνούν οι σαλπιγκτές, σαλπίζοντας πολεμικά άσματα επίθεσης. Ακολουθούσαν 120 καλοθρεμένα βόδια, με χρυσάφι στα κέρατά τους, πολύτιμες ζώνες και χρυσοποίκιλτα στέμματα, οδηγούμενα από νέους και παιδιά, που κρατούσαν χρυσά και ασημένια κύπελλα για τις σπονδές. Κατόπιν έρχονταν εκείνοι που κρατούσαν τα 77 δοχεία με τα χρυσά νομίσματα. Το κάθε δοχείο περιείχε τρία τάλαντα. Πίσω τους ακολουθούσαν οι βαστάζοι, που μετέφεραν την ιερή φιάλη. Τη φιάλη αυτή την είχε κατασκευάσει ο Αιμίλιος από χρυσάφι αξίας δέκα ταλάντων κι ήταν στολισμένη με πολύτιμα πετράδια. Μετά έρχονταν άλλοι, κρατώντας; ονομαστά σκεύη, παλαιότερων μακεδόνων βασιλιάδων κι άλλα πολύτιμα αντικείμενα, τα οποία χρησιμοποιούσε ο Περσέας στα δείπνα του.

Ακολουθούσε το άρμα του Περσέα και πάνω σ’ αυτό άστραφτε το διάδημά του. Μετά έρχονταν τα παιδιά του Περσέα, με τους υπηρέτες τους και τους δασκάλους τους. Η παρουσία των παιδιών στην πορεία λύπησε το πλήθος των Ρωμαίων, λέγει ο Πλούταρχος.

Πίσω απ’ τα παιδιά του βάδιζε σιδεροδέσμιος ο Περσέας, ντυμένος στα σκούρα και περιστοιχισμένος απ’ τους συγγενείς του και άλλους ευγενείς αιχμαλώτους.

Ανάμεσα στους αιχμαλώτους υψηλής καταγωγής, που στόλιζαν το θρίαμβο, ήταν κι ο Βίθυς, ο γιος του βασιλιά της Θράκης Κοτύ. Ο Κοτύς, όταν έμαθε την αιχμαλωσία του γιου του, έστειλε πρέσβεις στη Ρώμη, προσφέροντας οποιοδήποτε χρηματικό ποσό για την απελευθέρωσή του, ζητώντας ταυτόχρονα συγγνώμη απ’ τη Σύγκλητο και προσφέροντας και τη φιλία του στη Ρώμη. Η Σύγκλητος δεν δέχτηκε τις δικαιολογίες του Κοτύ αλλά ελευθέρωσε το γιο του χωρίς χρήματα10.

Αιμίλιος Παύλος, νικητήρια επιστροφή στη Ρώμη
Αιμίλιος Παύλος, επιστροφή θριάμβου στη Ρώμη

Μετά, ακολουθούσαν αντιπρόσωποι 400 πόλεων, κρατώντας ισάριθμα χρυσά στεφάνια, δώρα σταλμένα στο μεγάλο ρωμαίο στρατηγό.

Πίσω απ’ αυτούς βάδιζαν τα παιδιά του Αιμίλιου, ο Φάβιος Μάξιμος κι ο Σκιπίωνας, ο μετονομασθείς κατόπιν «Αφρικανός ο νεότερος».

Ύστερα ερχόταν ο Αιμίλιος Παύλος, πάνω σε ωραία διακοσμημένο άρμα, ντυμένος χρυσοστόλιστη κόκκινη χλαμύδα και κρατώντας στο τεντωμένο χέρι του κλωνάρι δάφνης. Δάφνες κρατούσε κι όλος ο στρατός του, που τον ακολουθούσε τραγουδώντας, χωρισμένος σε λόχους και τάξεις.

Μετά την παρέλαση ακολούθησαν αγώνες.

Στους αγώνες που έκανε ο Αιμίλιος στη Ρώμη, για να γιορτάσει το θρίαμβο της νίκης του στην Πύδνα, έριξε στην αρένα λιποτάχτες απ’ τους ξένους μισθοφόρους, που είχε στο στρατό του, για να ποδοπατηθούν απ’ τους πολεμικούς ελέφαντες11. Αυτό το έκανε, για να δείξει στο λαό πώς τιμωρούνται χωρίς οίκτο οι φυγάδες αλλά και για να παραστήσει έμπρακτα μπροτσά στους συμπατριώτες του τη φρίκη της μάχης και να τους δείξε έναν απ’ τους τρόπους με τους οποίους εξουδετέρωσε τους εχθρούς του.

Το ίδιο περίπου έκανε και ο γιος του Σκιπίωνας αργότερα, όταν κυρίεψε την Καρχηδόνα. Έριξε τους φυγάδες στα θηρία. Ο τρόπος αυτός του φρικτού θανάτου διατηρήθηκε για πολλούς μετά αιώνες στη Ρώμη. Ακόμη κι ο Μ. Κωνσταντίνος έριξε όλους τους γερμανούς αιχμαλώτους, που έπιασε σε μια νικηφόρα εκστρατεία του προς βορράν, να κατασπαραχθούν από άγρια θηρία12.

Η μοίρα ευνόησε απ’ τη μια μεριά τον Αιμίλιο και του επιφύλαξε δόξες και τιμές αλλά απ’ την άλλη τον βύθισε στο πένθος.

Σκιπίων Αφρικανός ο πρεσβύτερος· Διεθνές Μουσείο Νάπολης, Ιταλία.(φωτο Βικιπαιδεία)
Σκιπίων Αφρικανός ο πρεσβύτερος· Διεθνές Μουσείο Νάπολης, Ιταλία.(φωτο Βικιπαιδεία)

Πέντε μέρες πριν την τελετή του θριάμβου του, πέθανε ο ένας γιος του (απ’ το δεύτερο γάμο του), ηλικίας 14 ετών και τρεις μέρες μετά το θρίαμβο πέθανε κι ο άλλος, ηλικίας 12 ετών. Η διπλή απώλεια ήταν τρομερή και θλιβερότατη γι’ αυτόν, γιατί δεν είχε άλλον απόγονο να συνεχίσει το όνομά του. Ίσως, για να απαλύνει τη δική του λύπη ο πορθητής στρατηγός, κάλεσε ύστερα από τρεις μέρες το λαό της Ρώμης και μιλώντας του, του είπε λόγια παρηγορητικά, σάμπως να είχε εκείνος ανάγκη παρηγοριάς.

Το 164 ήταν Censor με το Μάρκιο Φίλιππο και το 160,  ύστερα από μια μακροχρόνια και βασανιστική αρρώστια σάλεψε το λογικό του και πέθανε. Την κηδεία του παρακολούθησαν, εκτός από τους άρχοντες και τους ισχυρούς της Ρώμης και πολλοί αντιπρόσωποι βαρβαρικών και άλλων λαών, καθώς και απεσταλμένοι απ’ τη Μακεδονία. Οι ξένοι αυτοί σήκωσαν το φέρετρό του, γεγονός που θεωρήθηκε μεγάλη τιμή για το όνομα του στρατηγού. Προς τιμή του παίχτηκαν τη μέρα της κηδείας του για το κοινό της Ρώμης τα θεατρικά έργα του Τερέντιου «Αδελφοί» και «Hecyra»13.

Για τη δύστυχη, όμως, Μακεδονία και την Ήπειρο δεν άφταναν οι τόσες και τόσες αρπαγές του Αιμιλίου Παύλου, που τόσο πλούσια στόλισαν το θρίαμβό του. Θρίαμβο έκανε με το ναυτικό και ο Οκτάβιος Γνέος τον επόμενο χρόνο, σαν έπλευσε στη Ρώμη, φορτωμένος κι εκείνος πολύτιμα μακεδονικά λάφυρα.

Αυτός, όμως, δεν τα παρέδωσε, όπως ο Αιμίλιος, στο δημόσιο. Τα κράτησε για τον εαυτό του. Με τον πλούτο που έφερε απ’ τη μακεδονική εκστρατεία έχτισε μεγαλοπρεπές μέγαρο, το Παλατινάτο και ζούσε στη χλιδή. Επίσης, έχτισε άλλο ωραίο κτίριο το ονομαστό «PORTICUS OCTABIA». Δολοφονήθηκε αργότερα στο γυμναστήριο της Λαοδικείας από έναν Έλληνα απ’ τη Συρία ονομαζόμενο Λέπτινο14, όταν το 162, επί Αντιόχου του Ευπάτορα, στάλθηκε απ’ τη Σύγκλητο σαν αρχηγός των Ρωμαίων Συγκλητικών, για να εξετάσει την εκεί επικρατούσα κατάσταση15.

Αυτό ήταν το τέλος των δύο ανδρών, που, με τη μάχη της Πύδνας, κατέλυσαν τη μακεδονική δυναστεία, κυρίεψαν τη Μακεδονία και άλλαξαν την πορεία της ιστορίας.

anadromh sthn istoria tis makedonias
Αλέκος Αγγελίδης

“Αναδρομή στην Ιστορία της Μακεδονίας” – Τόμος Α’,
εκδόσεις ΜΑΤΙ, 1989, 1992



1 .  Smith W.: «Dictionary …» τόμ. 1 σελ. 154.

2 . Πλούταρχ.: «Αιμίλιος Παύλος» 3.

3 .  Smith W.: «Dictionary …» τόμ. 1 σελ. 154.

4 . Smith W.: «Dictionary …» τόμ. 1 σελ. 154.

6 . Λίβ.: XXXIV 45, XXXV 10.24, XXXVI 2, XXXVII 46.57, XXXIV 56, XL 25.28.34, XLIV 17, XLV 41.-Πολύβ.: XXIX.

7 . Πλούταρχ.: «Αιμίλιος Παύλος» 10. «Ουκ εάσαντες κλήρον γενέσθαι».

8 . Πλούταρχ.: «Αιμίλιος Παύλος» 11.

9 . Πλούταρχ.: «Αιμίλιος Παύλος» 30.

10 . Λίβ.: XLV 42.- Πολύβ.: XXX 12.- Ζωναράς: IX 24.- Smith: vol. 1 p. 490. 870.

11 .  Scullard: «The Elephant …» p. 184.

12 .  Balston J. P. V. D.: «Life and Leisure…» p. 308.

13 . Balston J. P. V. D.: «Life and Leisure…» p. 250.

14 . Λίβ.: XLIII 17, XLIV 17.18.21.35, XLV 5.6.33.- Πολύβ.: XXVIII 3.5.

15 . Άλλοι ιστορικοί λένε ότι ο Λέπτινος τον δηλητηρίασε.


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Από τι πέθανε ο Μέγας Αλέξανδρος
    Θεωρείται, και δικαίως, μια από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της ιστορίας: Πέρα από ικανότατος στρατιωτικός διοικητής, ο Μέγας Αλέξανδρος (356 πΧ- 323 πΧ) σηματοδότησε το τέλος μιας εποχής και την έναρξη μιας νέας, φέρνοντας την Ανατολή και τη Δύση πιο κοντά από ό,τι είχαν έρθει ποτέ άλλοτε στο παρελθόν. Οι κατακτήσεις του αποτέλεσαν την ανατολή της Ελληνιστικής Περιόδου, η επίδραση της οποίας θα συνεχιζόταν για πολλά χρόνια μετά την πτώση των τελευταίων ελληνιστικών βασιλείων- οπότε και ο ρόλος του ως προς την εξάπλωση και επίδραση του ελληνικού πολιτισμού στην παγκόσμια ιστορία δεν μπορεί να αμφισβητηθεί.
  2. Δεν το πιστεύω
    ΓΙΩΡΓΟΣ Κ. ΚΥΡΜΕΛΗΣ Εἶναι φυσικό, σέ τραγικές καί ἐξευτελιστικές γιά την πατρίδα στιγμές πού ἔφεραν στόν τόπο οἱ κακῆ τῆ μοίρα κυβερνῆτες του, νά ψάχνει ἡ μνήμη μας ἀνθρώπους πού ἔδωσαν τή ζωή τους γιά τόν τόπο αὐτό. Πού στέγνωσαν καί ἑκούσια ἀποξήραναν τόν ἐσωτερικό τους κόσμο, τίς ἁπλές καί ἀνθρώπινες χαρές τῆς ἐπίγειας ζωῆς, κι ἀφοσιώθηκαν  κι ἀφιερώθηκαν σέ ἀγῶνες δύσκολους και σκληρούς μόνο καί μόνο νά δοῦν αύτόν τόν πάντα προδομένο τόπο ν΄ἀλλάζει δρόμο καί τρόπο καί βίο. Στή διαιώνια ἱστορία μας ὑπῆρξαν πάντα τέτοιοι ἡγέτες-ἄνθρωποι. Προς τούς ὁποίους προσέτρεχε ὁ λαός σέ στιγμές ἀπελπισίας, τρόμου καί πανικοῦ καί μάλιστα κι ὃταν εἶχαν ἤδη πεθάνει.
  3. Προσωπικότητες της Μακεδονίας
    Μετά αυτή τη σύντομη περιήγηση στο χώρο της Μακεδονίας, περνάμε σε έναν άλλο χώρο, των προσωπικοτήτων της, που προέρχονται από διάφορες πόλεις της και διακρίνονται για τα ποικίλα προσόντα τους. Σε αυτή την αναφορά τηρείται μία χρονολογική πορεία που ξεκινάει τον 5ο αι. με το Στωβαίο Ιωάννη, γραμματικό και συγγραφέα Ανθολογίας της Ελληνικής Γραμματείας. Ακολουθούν δύο άντρες, με το όνομα: Ποσείδιππος, που έζησαν τον 4ο και 3ο αι.
  4. Οι Μακεδόνες - Ε
    ©Πιπίνα Δ. Έλλη (Dr Pipina D. Elles) Sydney, Australia Οι διάδοχοι του Μ. Αλεξάνδρου Τον Περδίκκα (τον αρχαιότερο των στρατηγών του Μ. Αλεξάνδρου που εργάστηκε ολόψυχα για την ενότητα του κράτους το οποίο κληροδότησε στους στρατηγούς του και στους συνεργάτες του, ο Αλέξανδρος, με τον θάνατο του) αντικατέστησε ο Αντίπατρος που πέθανε αποσυρόμε­νος στην Μακεδονία. Ετούτος όρισε ως διάδοχό του τον Πολυσπέρχοντα, αντί του γιου του Κασσάνδρου. Ο Κάσσανδρος όμως αποφάσισε να εκτοπίσει τον Πολυσπέρχοντα. Ήρθε λοιπόν κατά της Μακεδονίας, νίκησε τον Πολυσπέρχοντα στην Πύδνα το 316 π. Χ., συνέλαβε μά­λιστα και καταδίκασε σε θάνατο την Ολυμπιάδα και παν­τρεύτηκε την κόρη της Θεσσαλονίκη[1], την αδερφή του Μ. Αλεξάνδρου. Ο έκπτωτος Πολυσπέρχων, κατέφυγε στους Αιτωλούς.
  5. Το Μακεδονικό Ζήτημα
    Από το 1870 παρουσιάζονται σερβικές και βουλγαρικές διεκ­δικήσεις επί της Μακεδονίας. Η δημιουργία του IMRO (Internal Macedonian Revolutionary Organisation) από τον Goce Delkev και άλλους πέντε Βουλγάρους, στοχεύει στην εξουδετέρωση εξωτερικών επιδράσεων και στην διάσωση της Βουλγαρικής εθνικότητας (όπως καταθέτει ο Ivan Hadzhinicolov[2]), με την ίδρυση της «Μακεδονίας για τους Μακεδόνες». Στην πραγματικότητα όμως οι Βούλγαροι απέβλεπαν στην μέλλουσα προσάρτηση της Μακεδονίας[3] στη χώρα τους τη Βουλγαρία, παρόμοια όπως είχε συμβεί και με την Ανατολική Ρωμυλία (σύμφωνα με τις αποφάσεις του συνεδρίου του Βερολίνου, το 1878).
  6. Οι Μακεδόνες - Δ
    Ο Αλέξανδρος[1], διαδέχτηκε τον πατέρα του Φίλιππο στον θρόνο σε ηλικία είκοσι (20) ετών, ανακηρυχθείς βασιλιάς α­πό τους στρατευμένους Μακεδόνας. Ο Διόδωρος[2] καταθέτει ότι ο Αλέξανδρος από τη μεριά του Φιλίππου ήταν απόγονος του Ηρακλή και από τη μεριά της μητέρας του απόγονος των Αιακιδών. Κληρονόμησε λοιπόν –σύμφωνα με την ελληνική παράδοση και πεποίθηση- σπουδαία φυσική δύναμη και ποιότητες ήθους.
  7. Οι Μακεδόνες - Γ
    ©Πιπίνα Δ. Έλλη (Dr Pipina D. Elles) Sydney, Australia Ο Φίλιππος Αγνώστου - Jastrow (2006), Κοινό Κτήμα, https://commons. wikimedia.org/ w/index.php?curid=640435 Σε ετούτη τη δύσκολη περίοδο για τη Μακεδονία, ανεβαίνει στην εξουσία ο γιος του Αμύντα Γ’, ο Φίλιππος, μόλις 23 ετών. Στην αρχή ορίζεται ως επίτροπος του ανήλικου ανιψιού του, γιου του Περδίκκα.  Σύντομα όμως στέφεται Βασιλιάς ο ίδιος. Υπό τη βασιλεία του  η Μακεδονία γνωρίζει, όσο ποτέ άλλοτε, μεγάλη στρατιωτική και πολιτική ακμή. Ο Πυθαγόρειος φιλόσοφος Παμμένης, διδάσκαλος του Φιλίππου στις Θήβες, την περίοδο που νεαρός (στα δεκαπέντε του) ο Φίλιππος είχε κρατηθεί ως όμηρος και μάλιστα για περισσότερο από δύο χρόνια[1], λέει ότι ο μαθητής του αγά­πησε τον πολιτισμό που γνώρισε στη Θήβα και μελέ­τησε τα στρατιωτικά πράγματα των Θηβαίων. Μετά από τον φόνο του Πτολεμαίου, ο Περδίκκας, αδερφός του Πτολεμαίου, διόρισε τον Φίλιππο διοικητή επαρχίας στην Μακεδονία, όπου εκείνος συγκρότησε και οργάνωσε στρατό, σύμφωνα με τις δικές του γνώσεις και αντιλήψεις. Με αυτόν τον στρατό επιβλή­θηκε εν γένει, στους Μακεδόνες.
  8. Οι Μακεδόνες - Β
    Η μάχη της Χαιρώνειας[1] δεν ήταν το τέλος της Ελληνικής Ιστορίας, όπως μερικοί ιστορι­κοί του 19ου αι. υποστήριξαν, αλλά η αρχή ενός και­νούργιου κεφαλαίου στην Ελληνική Ιστορία. Οι Ελληνιστικοί χρόνοι υπήρξαν για την Ελλάδα η χρονική περίοδος κατά την οποία η Ελληνική γλώσσα υπερβαίνει τα τότε Ελληνικά σύνορα και αποβαίνει «παγκόσμια». Ετούτη την περίοδο έχουμε τη δημιουργία σπουδαίων έργων. Από τον όρο της Αγίας Γραφής[2] «Ελληνισταί», ο Joh Gust. Droysen υιοθετεί και χρησιμοποιεί τους όρους «Ελληνιστικοί χρόνοι» και Hellenismus (Ελληνισμός). Άλλοι τοποθετούν την έναρξη των Ελληνιστικών χρόνων στα μέσα του 4ου αι.[3] Ετούτη η εκδοχή ενισχύεται από τον τάφο του «Petosiris» στην Ερ­μούπολη της Αιγύπτου[4], από τον πάπυρο των «Περσών» του Τιμόθεου στο Abousir-el-Meleq[5] και από το Μαυσω­λείο του Δυνάστη της Καρίας, Μαύσωλο[6].
  9. Οι Μακεδόνες - Α
    Οι Αρχαίοι Μακεδόνες, ανήκουν στα Ελληνικά φύ­λα τα οποία με την κάθοδο των Δωριέων[4], στο τέλος της 2ης π. Χ. χιλιετηρίδας, εγκαταστάθηκαν στο ΒΑ τμήμα της Ελληνικής Χερσονήσου. Οι Μακεδόνες δεν προχώρησαν προς νότο, όπως έκαναν τα υπόλοιπα Ελληνικά φύλα, αλλά παρέμειναν στο τμήμα αυτό της Ελληνικής γης η οποία απέβη η πατρίδα τους και ονομάστηκε από αυ­τούς "Μακεδονία"
  10. Μακεδονία σημαίνει...
    Ο Stephen G. Miller, Επίτιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Berkley, Καλιφόρνια, ΗΠΑ, εξηγεί σε επιστολή του ότι γιατί τα Σκόπια σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ονομάζονται Μακεδονία. Συγκεκριμένα, γράφει ο διάσημος Αμερικανός Καθηγητής προς τον Εκδότη του Archaeology...
  11. Μακεδονικος Αγωνας 1904 -1908
    Διάλεξη στη Μελβούρνη, Αυστραλία, στις 03 Νοεμβρίου 2013. Η διάλεξη διοργανώθηκε από την Ένωση Θεσσαλονικέων "Ο Λευκός Πύργος", την Κοινότητα Ώκλη και Περιχώρων το Ημερήσιο Ελληνικό Κολλέγιο Oakleigh Grammar και την Ελληνική Σχολή Ζήνων Μελβούρνης στο πλαίσιο 29ων γενεθλίων της αδελφοποίησης μεταξύ των πόλεων Θεσσαλονίκης και Μελβούρνης.
  12. Κρουσοβο - Γευγελη
    Θεωρείται ότι το όνομά της έχει κοινή ρίζα με τα «Κρούσια» και προέρχεται από το μακεδονικό όνομα «Κρούσσος». Η ελληνική κοινότητα του Κρουσόβου, βλαχόφωνη στην πλειονότητά της, ήταν μια από τις ανθούσες του βορειομακεδονικού χώρου. Πληθυσμιακά γνωρίζουμε ότι το 1856 το Κρούσοβο είχε 18.000 κατοίκους, κυρίως βλαχόφωνους Έλληνες και λίγους Αλβανούς και Βούλγαρους.
  13. Οχριδα
    Ιδρύθηκε την εποχή του Χαλκού από τον Κάδμο με το όνομα Λυχνίδα ή Λυχνιδός. Πρόκειται για μια από τις αρχαιότερες ελληνικές πόλεις και αποτέλεσε, κατά τους ιστορικούς τηΒόρειο Ακρόπολη του Ελληνισμού. Η σύγχρονη πόλη της Αχρίδας βρίσκεται πάνω στα ερείπια της αρχαίας ελληνικής πόλης Λυχνιδού, που η ίδρυσή της τοποθετείται τον 6ο αιώνα π.χ. Στα βυζαντινά χρόνια τη συνατάμε ως Ιουστινιανή.
  14. Στρώμνιτσα
    Η αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή έχει αποκαλύψει πλήθος αρχαίων ελληνικών αγαλμάτων, αγγείων, νομισμάτων, ελληνικών (και λίγων ρωμαϊκών) επιγραφών. Εδώ στην αρχαιότητα υπήρχε η ελληνική πόλη Αστραίον. Στη ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο θα συναντήσουμε την πόλη ως Τιβεριούπολη. Στην πόλη αυτή μαρτύρησαν το 362, επί Ιουλιανού, οι «δεκαπέντε μάρτυρες».
  15. Οι Ελληνες στη FYROM
    Η ένταση μεταξύ των δύο χωρών και το ανεπίλυτο πρόβλημα με την οριστική ονομασία της νέας αυτής χώρας, δημιούργησαν εντάσεις και αύξησαν τις προκαταλήψεις και στις δύο πλευρές των συνόρων. Η υποχώρηση του σλαβομακεδονικού εθνικισμού, που εκτιμώ ότι είναι η κύρια πηγή έντασης, και ο έντιμος συμβιβασμός ανάμεσα στις δύο χώρες...
  16. Οι Αλυκες του Κιτρους
    Στην παραλία του Κίτρους και στην αρχαία θέση Αθεράδα, όπου και το ακροτήριο Αθερίς, εκεί που πιστεύονταν και πιστεύεται ότι υπήρχε το αρχαίο λιμάνι της Πύδνας, υπάρχουν σήμερα εγκαταστάσεις παραγωγής άλατος. Οι Αλυκές.
  17. Το Κονακι του Κιτρους
    Την τελευταία περίπου εκατονταετία της τουρκοκρατίας, το Κίτρος ήταν τσιφλίκι της οικογένειας Μπίτζιου και μεταβιβάζονταν κανονικά απ’ τον πατέρα στο γιο. Σπουδαιότερος και πιο γνωστός απ’ αυτούς ήταν ο Νικόλαος Μπίτζιος ή Νικολάκης, όπως τον έλεγαν, που έζησε στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα.
  18. Η ιστορια του Ρουπελ
    Η Ιστορία ενός λαού δεν είναι μόνον οι λαμπρές του νίκες και τα φανταχτερά κι ένδοξα κατορθώματά του, αλλά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της και τα σφάλματα και οι αποτυχίες του, γι’ αυτό και είναι επιβεβλημένο, τα μελανά αυτά σημεία της ζωής του, όσο σκοτεινά κι αν είναι, να γίνονται γνωστά και να κοινολογούνται ανεπηρέαστα, σαν καθαρώς ιστορικά γεγονότα και να ερευνούνται με το ίδιο ενδιαφέρον, όσο κι εκείνα που τον προβάλλουν σα λαό και λαμπρύνουν το παρελθόν του.
  19. Μακεδονια - Πυδνα και Χριστιανισμος
    Ο Απόστολος Παύλος, στη διάρκεια της δεύτερης περιοδείας του (52 ή 53 μ.Χ.), προερχόμενος απ’ τη Βέροια και πηγαίνοντας για τη Νότια Ελλάδα, πέρασε, σύμφωνα με την παράδοση, απ’ τη διπλανή Μεθώνη, όπου και επιβιβάστηκε σε πλοίο για την Αθήνα. Από κει «εξαπέστειλαν (αυτόν) οι αδελφοί, πορεύεσθαι ως επί την θάλασσαν»1.
  20. Μακεδονια - Αρχαιο Κιτρος
    Με την κατάκτηση της Μακεδονίας απ’ τον Αιμίλιο Παύλο και τα μέτρα που πήρε το Συνέδριο της Αμφίπολης κι ύστερα απ’ την κατάπνιξη των επαναστάσεων, που επακολούθησαν με τον Ανδρίσκο και τον Αλέξανδρο, η Πύδνα, σαν που υπέστη και τις μεγαλύτερες καταστροφές απ’ τους πολέμους και που αντιμετώπισε πρώτη το οξύ μένος των Ρωμαίων, πέφτει σε οικονομική και κοινωνική στασιμότητα και παρακμή.
  21. Μακεδονια - Επανασταση στην Πυδνα
    ΚΕΦΑΛΑΙΟ  ΟΓΔΟΟ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΥΔΝΑ ΤΟ 148 π.Χ. Τρία χρόνια μετά τη μάχη της Πύδνας, η ρωμαϊκή Σύγκλητος έστειλε αντιπροσώπους της στη Μακεδονία,
  22. Μακεδονια - Αιμιλιος Παυλος και ο θριαμβος
    Ο Αιμίλιος Παύλος γεννήθηκε το 230 ή 229 π. Χ.. Προερχόταν από αριστοκρατική οικογένεια του οίκου των Αιμιλίων. Λέγεται πως ήταν ελληνικής καταγωγής και πως ο πρόγονός του Μάμερκος ήταν γιος του σοφού Πυθαγόρα και ονομάστηκε Αιμίλιος «δια την αιμυλία λόγου και χάριν». Ο Παύλος είχε τύχει καλής μόρφωσης, σύμφωνα με τη ρωμαϊκή και την ελληνική παιδεία κι αγαπούσε τον ελληνικό πολιτισμό. Από μικρός είχε εκπαιδευτεί και στα όπλα κι είχε διακριθεί και στον τομέα αυτό.
  23. Μακεδονια - Πριν τη μαχη της Πυδνας
    Αφού είδαμε περιληπτικά και με μεγάλη συντομία πώς πάτησαν πόδι οι Ρωμαίοι στην Ελλάδα και πώς κατάφεραν να ενισχύσουν και να ισχυροποιήσουν τις θέσεις τους στο έδαφός της, ας δούμε πώς εξελίχτηκαν τα πράγματα στη Μακεδονία, ύστερα απ’ το θάνατο του Φιλίππου του Ε’ και την άνοδο του Περσέα στο θρόνο.
  24. Μακεδονια - Η Πυδνα 500 - 323 π.Χ.
    Απ’ την ενδοχώρα των Βαλκανίων, την Ιλλυρία και τη Μακεδονία, κατέβηκαν κατά καιρούς οι διάφορες ελληνικές φυλές (Ίωνες, Δωριείς, Πελασγοί κ.λ.π.), οι οποίοι και κατοίκησαν τη Μακεδονία και τη Νότια Ελλάδα. Κι απ’ τις πόλεις πάλι της νότιας Ελλάδας ξεκίνησαν αργότερα κύματα Ελλήνων αποίκων, για να κατοικήσουν τα παράλια του Αιγαίου, της Μεσογείου, του Πόντου κ.λ.π.. Κι άλλοτε μεν έδιωχναν παλιούς κατοίκους ή αφομοίωναν υπάρχοντες βαρβαρικούς οικισμούς, άλλοτε δε ίδρυαν κανούριες πόλεις και δημιουργούσαν νέα κέντρα ζωτικά και αξιόλογα, τα οποία επέζησαν χιλιάδες χρόνια κι έγραψαν μακραίωνη κι ενδιαφέρουσα ιστορία, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ιστορική γενικά εξέλιξη των περιοχών που δέσποζαν.
  25. Μακεδονια - Ο Πρωτος Οικισμος
    Η Πύδνα πιστεύεται πως χτίστηκε κατά τον 8ο ή 7ο π.Χ. αιώνα απ’ τους Ερετριείς της Εύβοιας, όπως και η παρακείμενη Μεθώνη[1]. Υπάρχει πιθανότητα στη θέση της Πύδνας να βρήκαν τότε οι Ερετριείς κάποιον άλλο οικισμό, με το ίδιο ή άλλο όνομα, γύρω απ’ τον οποίο να έχτισαν την καινούρια πόλη τους. Την πιθανότητα αυτή ενισχύουν οι πρόσφατες διαπιστώσεις των αρχαιολόγων, που μελέτησαν το μικρό τύμβο, τον οποίο και εντόπισαν το 1981 στην περιοχή του Παλιόκιτρους. Η κατασκευή του τύμβου αυτού ανάγεται στο τέλος της εποχής του χαλκού και στις αρχές της εποχής του σιδήρου.
  26. Το λιμάνι της Πύδνας
    Η Πύδνα είχε αποκτήσει κατά καιρούς ξεχωριστή δύναμη και ιδιαίτερα την εποχή του Φιλίππου του Β’ είχε τονιστεί πολλές φορές απ’ το Δημοσθένη, το μεγάλο ρήτορα των αιώνων, η ζωτικότητά της και η μεγάλη σημασία της, σ’ ότι αφορούσε την ισορροπία των δυνάμεων στον τότε Ελλαδικό και στο Μεσογειακό γενικότερα χώρο. Κι όλη αυτή η διάκριση και η σπουδαιότητα της Πύδνας οφείλονταν στον πλούτο της, στη γεωγραφική της θέση και περισσότερο στο ζωτικής σημασίας λιμάνι της.
  27. Μακεδονία - Μετά τη Μάχη της Πύδνας
    Αμέσως μετά την εκπόρθηση της Πύδνας, ο Αιμίλιος Παύλος έστειλε πρέσβεις του στη Ρώμη, για να αναγγείλουν την περήφανη νίκη του στη Σύγκλητο. Η αντιπροσωπεία αυτή αποτελούνταν από τρεις αξιωματικούς του με επικεφαλής το Μέτελλο. Λίγες μέρες πριν απ’ την τελική νίκη του Αιμιλίου, κυκλοφόρησε φήμη στον ιππόδρομο της Ρώμης, ότι οι Ρωμαίοι νίκησαν τον Περσέα στη Μακεδονία. Το πράγμα, όμως, πέρασε σαν ένας φευγαλέος ψίθυρος και ξεχάστηκε, γιατί δεν υπήρχε συγκεκριμένη πληροφορία. Παρ’ όλα αυτά, ο λαός έτρεξε στους ναούς και πρόσφερε θυσίες και θυμιάματα στους βωμούς, παρακαλώντας τους θεούς να βγάλουν αληθινές αυτές τις φήμες.
  28. Μακεδονικό Πρόβλημα - μέρος β'
    Κι εδώ, ο ρόλος των σλαβόφωνων Ελλήνων, που γεννήθηκαν στην Ελλάδα και ήρθαν στην Αυστραλία με ελληνικά διαβατήρια κι αρνούνται τώρα την πατρίδα τους, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Όλα αυτά είναι εκείνα που, προβαλλόμενα κατάλληλα, συγκινούν ως ένα βαθμό τη διεθνή κοινή γνώμη, η οποία και θα πρέπει να μας ενδιαφέρει περισσότερο. Το όνομα δε Μακεδονία, Μακεδόνες κλπ., φέρνει ακόμα στη μνήμη του πολύ κόσμου του εξωτερικού, που δεν γνωρίζει ιστορικές λεπτομέρειες και αρχαιολογικές, εθνολογικές και γλωσσολογικές ιδιαιτερότητες
  29. Μακεδονικό Πρόβλημα - μέρος α'
    Το Μακεδονικό ζήτημα, όπως είναι γνωστό στις μέρες μας, είναι ένα παρακλάδι ή παράγωγο, κατάλοιπο του μεγάλου Ανατολικού Ζητήματος, του οποίου η αρχή ή καλύτερα η διπλωματική του διατύπωση πάει 140 χρόνια πίσω. Οι τότε Μεγάλες Δυνάμεις, Αγγλία, Ρωσία και Αυστρία εποφθαλμιούν τα εδάφη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, η οποία αρχίζει να καταρρέει και κάθε μια απ’ αυτές ετοιμάζεται και προσπαθεί, με την πτώση του σουλτάνου, να ιδιοποιηθεί, όχι μόνο το πιο μεγάλο αλλά και το πιο ζωτικό τμήμα της καταρρέουσας αυτοκρατορίας.
  30. Η Μαχη της Πυδνας
    Η μάχη της Πύδνας είναι ένα σημαντικότατο ιστορικό γεγονός, γιατί η έκβασή της σημάδεψε βαθιά την πορεία της ανθρωπότητας. Επέδρασε ουσιαστικά στην εξέλιξη του κατοπινού κόσμου κι επηρέασε ανεπανόρθωτα τα βήματα και το μέλλον της φυλής μας. Εδώ, στα χώματα τα δικά μας, στις ρεματιές και στους λόφους της Πιερίας, που ανεβοκατεβαίνουμε κάθε μέρα εμείς αδιάφοροι και από άγνοια, πριν από 2152 χρόνια συγκρούστηκαν δυο κόσμοι...