Μακεδονια – Αρχαιο Κιτρος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ  ΕΝΑΤΟ

ΑΡΧΑΙΟ  ΚΙΤΡΟΣ

Θέση και προέλευση του ονόματός του

Κίτρος ΠιερίαςΜε την κατάκτηση της Μακεδονίας απ’ τον Αιμίλιο Παύλο και τα μέτρα που πήρε το Συνέδριο της Αμφίπολης κι ύστερα απ’ την κατάπνιξη των επαναστάσεων, που επακολούθησαν με τον Ανδρίσκο και τον Αλέξανδρο, η Πύδνα, σαν που υπέστη και τις μεγαλύτερες καταστροφές απ’ τους πολέμους και που αντιμετώπισε πρώτη το οξύ μένος των Ρωμαίων, πέφτει σε οικονομική και κοινωνική στασιμότητα και παρακμή. Ύστερα δε απ’ τις λεηλασίες του Μέτελλου, που ήταν χειρότερες κι από εκείνες του Αιμιλίου Παύλου, το πολυσύχναστο, ονομαστό και κοσμοπολίτικο πριν απ’ τη ρωμαϊκή κατοχή λιμάνι της Πύδνας σχεδόν νεκρώνεται, ενώ σιγά-σιγά αρχίζει να κινείται και να αναδεικνύεται το ως τώρα υποτυπώδες κι άγνωστο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, διαγράφοντας μια αρκετά αισθητή ανοδική πορεία. Η αντίστροφη αυτή εξέλιξη των δύο γειτονικών λιμανιών έχει σαν αποτέλεσμα τον οικονομικό μαρασμό της παραλιακής Πύδνας και την κάμψη της ζωτικότητας και του σφρίγους της. Μαζί με την υποβάθμιση της εμπορικής κίνησης του λιμανιού, υποβαθμίζεται και η οικονομική ευεξία της πόλης, καθώς και το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων της, αν και ο τρόπος ζωής τους διατηρεί ακόμα, ως ένα βαθμό, τον αστικό του χαρακτήρα.

Αντίθετα, ο άνω οικισμός, ο οικισμός που πρωτοεμφανίστηκε την εποχή του Αρχέλαου, αυτός που πότε αυξάνει και πότε μειώνεται, για να εξελιχθεί με τον καιρό στο σημερινό Κίτρος, συνεχίζει να ζει βίο γεωργοκτηνοτροφικό, χωρίς να επηρεάζεται άμεσα και έντονα απ’ τη μετάσταση της εμπορικής κίνησης απ’ το λιμάνι της Πύδνας στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Επιπλέον, ο οικισμός αυτός, με την πάροδο του χρόνου, τους βίαιους πολέμους που μεσολαβούν και τα ποικίλα δεινά, που αυτοί επισωρεύουν στις παράλιες περιοχές, κερδίζει έδαφος και κατοίκους απ’ τη φθίνουσα συνεχώς πόλη της παραλιακής Πύδνας, η οποία και θα εγκαταλειφθεί οριστικά μερικούς αιώνες αργότερα.

Πιστεύεται, πως η οριστική εγκατάλειψη των λειψάνων του παραλιακού οικισμού και η μετοίκηση των κατοίκων του στον οικισμό του σημερινού Κίτρους έγινε τον καιρό της τουρκοκρατίας και κάτω απ’ την πίεση συχνών και σφοδρών πειρατικών επιδρομών από Ιταλούς, Γάλλους, Άγγλους, Άραβες και άλλους πειρατές άλλων μεσογειακών το πλείστο λαών.

Η μεγαλύτερη ένταση των πειρατικών επιδρομών στα παράλια του Θερμαϊκού και στις ακτές της Πιερίας παρατηρείται κατά τον 15ο και 16ο αιώνα. Την εποχή των Βενετοτουρκικών, των Γαλλοτουρκικών πολέμων. Καθώς και λίγο αργότερα την εποχή των Ρωσοτουρκικών πολέμων.

Αν και κατά την εποχή της τουρκοκρατίας, οι Πυδναίοι μετοίκησαν οριστικά στον άνω οικισμό, στον οικισμό του σημερινού Κίτρους, η Πύδνα μετονομάστηκε σε Κίτρος κατά την ρωμαϊκή εποχή. Το όνομα «Κίτρον» αναφέρει για πρώτη φορά ο μεγάλος ιστορικός και γεωγράφος απ’ την Αμάσσεια του Πόντου Στράβωνας, ενάμιση περίπου αιώνα μετά τη μάχη της Πύδνας και την υποδούλωση της πόλης στους Ρωμαίους1. Το ότι δε το Κίτρος είναι συνέχεια της Πύδνας πιστοποιείται καθαρότατα απ’ τα γραφόμενά του: «… και η προς βορράν τούτου (του Πηνειού) παραλία Πιερία καλείται έως του Αξιού ποταμού, εν η και πόλις Πύδνα η νυν Κίτρον καλείται»2.

Διάφοροι ιστορικοί και συγγραφείς έδωσαν διαφορετική εξήγηση στην προέλευση του ονόματος «Κίτρος», όπως έκαναν και για το όνομα της Πύδνας..

Ο επίσκοπος Κίτρους Βαρδάκας, στο βιβλίο του «Περιγραφή της περιφέρειας της επισκοπής Κίτρους», λέγει ότι το χωριό Κίτρος πήρε το όνομά του απ’ τα δέντρα των κιτρίων, των οποίων οι καρποί είναι τα κίτρα, που κάποτε, κατά τη γνώμη του, ευδοκιμούσαν σε αφθονία εδώ3.

Αυτό βέβαια είναι μια αστήριχτη και πρόχειρη επινόηση του επισκόπου, γιατί δεν υπάρχει καμιά άλλη πηγή ή πληροφορία, που να συνηγορεί, έστω και ελάχιστα, υπέρ της άποψης αυτής.

Το πιθανότερο είναι ότι το χωριό πήρε το όνομά του απ’ το όνομα κάποιου ρωμαίου στρατηγού ή άλλου ρωμαίου άρχοντα, που διοικούσε την περιοχή τον καιρό της ρωμαιοκρατίας.

Το ότι η ένδοξη Πύδνα μετονομάστηκε απ’ τους Ρωμαίους σε Κίτρος ή Citrum, όπως το αναφέρει το Λεξικό Ελληνικών και Ρωμαϊκών Τοπωνυμιών και Γεωγραφίας της Βρεττανικής Βιβλιοθήκης του Λονδίου4 είναι ευνόητο, αν ληφθεί υπόψη η συνήθεια των τότε κατακτητών, να παραχωρούν πόλεις  και εκτάσεις των κατακτημένων εδαφών στους στρατηγούς τους και στους άρχοντες, σαν ανταμοιβή για τις προσφερθείσες απ’ αυτούς υπηρεσίες και σαν αντάλλαγμα των προσπαθειών τους για την κατάκτηση των χωρών κι εκείνοι να τις μετονομάζουν με άλλα ονόματα, δικής τους προέλευσης και προτίμησης5. Μια τέτοια προσφορά μάλλον ήταν και η Πύδνα σε κάποιο ρωμαίο άρχοντα, του οποίου το όνομα θα ήταν Citrius ή κάπως έτσι, απ’ το οποίο έλκει την προέλευσή της και η μετονομασία της Πύδνας σε Κίτρος.

Την άποψη αυτή ενισχύει και το γεγονός ότι το όνομα του Κίτρους το αναφέρει ο Στράβωνας, όπως είπαμε, ενάμιση περίπου αιώνα μετά την υποδούλωση της περιοχής στους Ρωμαίους, γεγονός το οποίο βεβαιώνει ότι το όνομα αυτό το έδωσαν οι Ρωμαίοι και ότι οι ίδιοι το επέβαλαν και επικράτησε. Το πότε ακριβώς επήλθε η αλλαγή του ονόματος δεν είναι εύκολο να το εντοπίσουμε. Έχοντας, όμως, υπόψη την τακτική και το σύνθημα του Αιμιλίου Παύλου «περί απελευθέρωσης της Μακεδονίας απ’ τους δυνάστες και βασιλείς», καθώς και την πολιτική της ρωμαϊκής Συγκλήτου τον καιρό των ρωμαιομακεδονικών πολέμων «περί παροχής ελευθερίας στους Μακεδόνες», δεν πρέπει να δεχτούμε εύκολα και χωρίς ενδοιασμούς πως η αλλαγή του ονόματος της Πύδνας σε Κίτρος έγινε αμέσως μετά την κατάκτησή της απ’ τον Αιμίλιο το 168, μια και ο Ρωμαίοι, διπλωματικά φερόμενοι, έδειχναν, τουλάχιστο τυπικά, φιλικές διαθέσεις προς τους «αυτοκυβερνώμενους» πια Μακεδόνες. Βέβαια, οι αρπαγές και οι λεηλασίες των μακεδονικών πόλεων (όχι της Ηπείρου) παρουσιάστηκαν απ’ τους Ρωμαίους περισσότερο σαν αναπόφευκτα επακόλουθα του πολέμου και ενέργειες του νικητή στρατού και όχι σαν πολιτική γραμμή της Συγκλήτου. Αλλά και αν ακόμη έγινε τότε η αλλαγή του ονόματος, δεν πρέπει να επιχειρήθηκε αμέσως η επιβολή της. Το όνομα θα αλλάχτηκε ή κι αν είχε αλλαχτεί, θα επιβλήθηκε μετά την καταστολή των επαναστάσεων του Ανδρίσκου (149-148) ή και του Αλεξάνδρου (142) η στην εποχή του Αυγούστου (27 π. Χ.-14 μ. Χ.), οπότε η περιοχή έγινε ρωμαϊκή επαρχία με κέντρο το Δίο.

Πάντως, οι Ρωμαίοι είχαν κάθε λόγο να αλλάξουν το όνομα της ένδοξης Πύδνας, που τόσα πολλά υπέφεραν ώσπου να την κυριέψουν και να την δαμάσουν, με κάτι άλλο διαφορετικό και προπαντός δικό τους.

Παρ’ ότι, όμως, η Πύδνα μετονομάστηκε σε Κίτρος, δεν ξέχασε ποτέ το αρχικό της όνομα, αλλά το διατήρησε δια μέσου των αιώνων και το διατηρεί ακόμα και σήμερα. Η Κοινότητα της περιοχής, από την ίδρυσή της (1914) και εντεύθεν, φέρει το όνομα «Κοινότητα Πύδνας».

Κατά τους βυζαντινούς χρόνους, ο τόπος είναι γνωστός ακόμα σαν Πύδνα κι έτσι αναφέρεται σε πολλά βιβλία και έγγραφα της εποχής, όπως σε διάφορα Χρυσόβουλα αυτοκρατόρων, έγγραφα πατριαρχών και στις ιστορίες του Κατακουζηνού και της Άννας της Κομνηνές. Γι’ αυτό και είναι δύσκολο να προσδιορίσουμε πότε ακριβώς έπαψε να υφίσταται το αρχαίο όνομα και επικράτησε το καινούργιο.

Για το λόγο αυτό και σε τούτο το βιβλίο στην αναφορά μας στη βυζαντινή περίοδο αναφέρουμε πότε το ένα όνομα και πότε το άλλο. Προσπαθήσαμε, όμως, όταν χρησιμοποιούμε το όνομα Πύδνα, να αναφερόμαστε τον κάτω, στον παραλιακό οικισμό και όταν το όνομα Κίτρος στον άνω οικισμό.

Με τα δύο ονόματα, Πύδνα-Κίτρος, αναφέρεται η περιοχή και στον μεγάλο χάρτη του Εθναποστόλου και Εθνομάρτυρα Ρήγα Φεραίου, τον οποίο τύπωσε ο φλογερός αγωνιστής στη Βιέννη το 1797.

Το Κίτρος, πλην των άλλων –γεωγραφική θέση, εμπορικό λιμάνι κ.λ.π.- διατηρώντας και την αρχαία αίγλη του, σαν επακολούθημα της αρχαίας Πύδνας, έπαιξε, όπως θα δούμε, πρωτεύοντα ρόλο στις διάφορες περιόδους της ιστορίας, που ακολούθησαν και πάντοτε συνέδεε και ταύτιζε τον εαυτό του με την ονομαστή προϊστορία του.

 

anadromh sthn istoria tis makedonias
Αλέκος Αγγελίδης

“Αναδρομή στην Ιστορία της Μακεδονίας” – Τόμος Α’,
εκδόσεις ΜΑΤΙ, 1989, 1992

 


1 . Ο Στράβωνας έζησε από το 69 π. Χ. ως το 23 μ. Χ..

2 . Στράβ.: 330.22.

3 . Παρθ. Βαρδάκα: «Περιγραφή επισκοπής Κίτρους» σελ. 58.

4 .   Smith W.: «Dictionary …».

5 . Αππιανός: βιβλ. Δ’.


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Από τι πέθανε ο Μέγας Αλέξανδρος
    Θεωρείται, και δικαίως, μια από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της ιστορίας: Πέρα από ικανότατος στρατιωτικός διοικητής, ο Μέγας Αλέξανδρος (356 πΧ- 323 πΧ) σηματοδότησε το τέλος μιας εποχής και την έναρξη μιας νέας, φέρνοντας την Ανατολή και τη Δύση πιο κοντά από ό,τι είχαν έρθει ποτέ άλλοτε στο παρελθόν. Οι κατακτήσεις του αποτέλεσαν την ανατολή της Ελληνιστικής Περιόδου, η επίδραση της οποίας θα συνεχιζόταν για πολλά χρόνια μετά την πτώση των τελευταίων ελληνιστικών βασιλείων- οπότε και ο ρόλος του ως προς την εξάπλωση και επίδραση του ελληνικού πολιτισμού στην παγκόσμια ιστορία δεν μπορεί να αμφισβητηθεί.
  2. Δεν το πιστεύω
    ΓΙΩΡΓΟΣ Κ. ΚΥΡΜΕΛΗΣ Εἶναι φυσικό, σέ τραγικές καί ἐξευτελιστικές γιά την πατρίδα στιγμές πού ἔφεραν στόν τόπο οἱ κακῆ τῆ μοίρα κυβερνῆτες του, νά ψάχνει ἡ μνήμη μας ἀνθρώπους πού ἔδωσαν τή ζωή τους γιά τόν τόπο αὐτό. Πού στέγνωσαν καί ἑκούσια ἀποξήραναν τόν ἐσωτερικό τους κόσμο, τίς ἁπλές καί ἀνθρώπινες χαρές τῆς ἐπίγειας ζωῆς, κι ἀφοσιώθηκαν  κι ἀφιερώθηκαν σέ ἀγῶνες δύσκολους και σκληρούς μόνο καί μόνο νά δοῦν αύτόν τόν πάντα προδομένο τόπο ν΄ἀλλάζει δρόμο καί τρόπο καί βίο. Στή διαιώνια ἱστορία μας ὑπῆρξαν πάντα τέτοιοι ἡγέτες-ἄνθρωποι. Προς τούς ὁποίους προσέτρεχε ὁ λαός σέ στιγμές ἀπελπισίας, τρόμου καί πανικοῦ καί μάλιστα κι ὃταν εἶχαν ἤδη πεθάνει.
  3. Προσωπικότητες της Μακεδονίας
    Μετά αυτή τη σύντομη περιήγηση στο χώρο της Μακεδονίας, περνάμε σε έναν άλλο χώρο, των προσωπικοτήτων της, που προέρχονται από διάφορες πόλεις της και διακρίνονται για τα ποικίλα προσόντα τους. Σε αυτή την αναφορά τηρείται μία χρονολογική πορεία που ξεκινάει τον 5ο αι. με το Στωβαίο Ιωάννη, γραμματικό και συγγραφέα Ανθολογίας της Ελληνικής Γραμματείας. Ακολουθούν δύο άντρες, με το όνομα: Ποσείδιππος, που έζησαν τον 4ο και 3ο αι.
  4. Οι Μακεδόνες - Ε
    ©Πιπίνα Δ. Έλλη (Dr Pipina D. Elles) Sydney, Australia Οι διάδοχοι του Μ. Αλεξάνδρου Τον Περδίκκα (τον αρχαιότερο των στρατηγών του Μ. Αλεξάνδρου που εργάστηκε ολόψυχα για την ενότητα του κράτους το οποίο κληροδότησε στους στρατηγούς του και στους συνεργάτες του, ο Αλέξανδρος, με τον θάνατο του) αντικατέστησε ο Αντίπατρος που πέθανε αποσυρόμε­νος στην Μακεδονία. Ετούτος όρισε ως διάδοχό του τον Πολυσπέρχοντα, αντί του γιου του Κασσάνδρου. Ο Κάσσανδρος όμως αποφάσισε να εκτοπίσει τον Πολυσπέρχοντα. Ήρθε λοιπόν κατά της Μακεδονίας, νίκησε τον Πολυσπέρχοντα στην Πύδνα το 316 π. Χ., συνέλαβε μά­λιστα και καταδίκασε σε θάνατο την Ολυμπιάδα και παν­τρεύτηκε την κόρη της Θεσσαλονίκη[1], την αδερφή του Μ. Αλεξάνδρου. Ο έκπτωτος Πολυσπέρχων, κατέφυγε στους Αιτωλούς.
  5. Το Μακεδονικό Ζήτημα
    Από το 1870 παρουσιάζονται σερβικές και βουλγαρικές διεκ­δικήσεις επί της Μακεδονίας. Η δημιουργία του IMRO (Internal Macedonian Revolutionary Organisation) από τον Goce Delkev και άλλους πέντε Βουλγάρους, στοχεύει στην εξουδετέρωση εξωτερικών επιδράσεων και στην διάσωση της Βουλγαρικής εθνικότητας (όπως καταθέτει ο Ivan Hadzhinicolov[2]), με την ίδρυση της «Μακεδονίας για τους Μακεδόνες». Στην πραγματικότητα όμως οι Βούλγαροι απέβλεπαν στην μέλλουσα προσάρτηση της Μακεδονίας[3] στη χώρα τους τη Βουλγαρία, παρόμοια όπως είχε συμβεί και με την Ανατολική Ρωμυλία (σύμφωνα με τις αποφάσεις του συνεδρίου του Βερολίνου, το 1878).
  6. Οι Μακεδόνες - Δ
    Ο Αλέξανδρος[1], διαδέχτηκε τον πατέρα του Φίλιππο στον θρόνο σε ηλικία είκοσι (20) ετών, ανακηρυχθείς βασιλιάς α­πό τους στρατευμένους Μακεδόνας. Ο Διόδωρος[2] καταθέτει ότι ο Αλέξανδρος από τη μεριά του Φιλίππου ήταν απόγονος του Ηρακλή και από τη μεριά της μητέρας του απόγονος των Αιακιδών. Κληρονόμησε λοιπόν –σύμφωνα με την ελληνική παράδοση και πεποίθηση- σπουδαία φυσική δύναμη και ποιότητες ήθους.
  7. Οι Μακεδόνες - Γ
    ©Πιπίνα Δ. Έλλη (Dr Pipina D. Elles) Sydney, Australia Ο Φίλιππος Αγνώστου - Jastrow (2006), Κοινό Κτήμα, https://commons. wikimedia.org/ w/index.php?curid=640435 Σε ετούτη τη δύσκολη περίοδο για τη Μακεδονία, ανεβαίνει στην εξουσία ο γιος του Αμύντα Γ’, ο Φίλιππος, μόλις 23 ετών. Στην αρχή ορίζεται ως επίτροπος του ανήλικου ανιψιού του, γιου του Περδίκκα.  Σύντομα όμως στέφεται Βασιλιάς ο ίδιος. Υπό τη βασιλεία του  η Μακεδονία γνωρίζει, όσο ποτέ άλλοτε, μεγάλη στρατιωτική και πολιτική ακμή. Ο Πυθαγόρειος φιλόσοφος Παμμένης, διδάσκαλος του Φιλίππου στις Θήβες, την περίοδο που νεαρός (στα δεκαπέντε του) ο Φίλιππος είχε κρατηθεί ως όμηρος και μάλιστα για περισσότερο από δύο χρόνια[1], λέει ότι ο μαθητής του αγά­πησε τον πολιτισμό που γνώρισε στη Θήβα και μελέ­τησε τα στρατιωτικά πράγματα των Θηβαίων. Μετά από τον φόνο του Πτολεμαίου, ο Περδίκκας, αδερφός του Πτολεμαίου, διόρισε τον Φίλιππο διοικητή επαρχίας στην Μακεδονία, όπου εκείνος συγκρότησε και οργάνωσε στρατό, σύμφωνα με τις δικές του γνώσεις και αντιλήψεις. Με αυτόν τον στρατό επιβλή­θηκε εν γένει, στους Μακεδόνες.
  8. Οι Μακεδόνες - Β
    Η μάχη της Χαιρώνειας[1] δεν ήταν το τέλος της Ελληνικής Ιστορίας, όπως μερικοί ιστορι­κοί του 19ου αι. υποστήριξαν, αλλά η αρχή ενός και­νούργιου κεφαλαίου στην Ελληνική Ιστορία. Οι Ελληνιστικοί χρόνοι υπήρξαν για την Ελλάδα η χρονική περίοδος κατά την οποία η Ελληνική γλώσσα υπερβαίνει τα τότε Ελληνικά σύνορα και αποβαίνει «παγκόσμια». Ετούτη την περίοδο έχουμε τη δημιουργία σπουδαίων έργων. Από τον όρο της Αγίας Γραφής[2] «Ελληνισταί», ο Joh Gust. Droysen υιοθετεί και χρησιμοποιεί τους όρους «Ελληνιστικοί χρόνοι» και Hellenismus (Ελληνισμός). Άλλοι τοποθετούν την έναρξη των Ελληνιστικών χρόνων στα μέσα του 4ου αι.[3] Ετούτη η εκδοχή ενισχύεται από τον τάφο του «Petosiris» στην Ερ­μούπολη της Αιγύπτου[4], από τον πάπυρο των «Περσών» του Τιμόθεου στο Abousir-el-Meleq[5] και από το Μαυσω­λείο του Δυνάστη της Καρίας, Μαύσωλο[6].
  9. Οι Μακεδόνες - Α
    Οι Αρχαίοι Μακεδόνες, ανήκουν στα Ελληνικά φύ­λα τα οποία με την κάθοδο των Δωριέων[4], στο τέλος της 2ης π. Χ. χιλιετηρίδας, εγκαταστάθηκαν στο ΒΑ τμήμα της Ελληνικής Χερσονήσου. Οι Μακεδόνες δεν προχώρησαν προς νότο, όπως έκαναν τα υπόλοιπα Ελληνικά φύλα, αλλά παρέμειναν στο τμήμα αυτό της Ελληνικής γης η οποία απέβη η πατρίδα τους και ονομάστηκε από αυ­τούς "Μακεδονία"
  10. Μακεδονία σημαίνει...
    Ο Stephen G. Miller, Επίτιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Berkley, Καλιφόρνια, ΗΠΑ, εξηγεί σε επιστολή του ότι γιατί τα Σκόπια σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ονομάζονται Μακεδονία. Συγκεκριμένα, γράφει ο διάσημος Αμερικανός Καθηγητής προς τον Εκδότη του Archaeology...
  11. Μακεδονικος Αγωνας 1904 -1908
    Διάλεξη στη Μελβούρνη, Αυστραλία, στις 03 Νοεμβρίου 2013. Η διάλεξη διοργανώθηκε από την Ένωση Θεσσαλονικέων "Ο Λευκός Πύργος", την Κοινότητα Ώκλη και Περιχώρων το Ημερήσιο Ελληνικό Κολλέγιο Oakleigh Grammar και την Ελληνική Σχολή Ζήνων Μελβούρνης στο πλαίσιο 29ων γενεθλίων της αδελφοποίησης μεταξύ των πόλεων Θεσσαλονίκης και Μελβούρνης.
  12. Κρουσοβο - Γευγελη
    Θεωρείται ότι το όνομά της έχει κοινή ρίζα με τα «Κρούσια» και προέρχεται από το μακεδονικό όνομα «Κρούσσος». Η ελληνική κοινότητα του Κρουσόβου, βλαχόφωνη στην πλειονότητά της, ήταν μια από τις ανθούσες του βορειομακεδονικού χώρου. Πληθυσμιακά γνωρίζουμε ότι το 1856 το Κρούσοβο είχε 18.000 κατοίκους, κυρίως βλαχόφωνους Έλληνες και λίγους Αλβανούς και Βούλγαρους.
  13. Οχριδα
    Ιδρύθηκε την εποχή του Χαλκού από τον Κάδμο με το όνομα Λυχνίδα ή Λυχνιδός. Πρόκειται για μια από τις αρχαιότερες ελληνικές πόλεις και αποτέλεσε, κατά τους ιστορικούς τηΒόρειο Ακρόπολη του Ελληνισμού. Η σύγχρονη πόλη της Αχρίδας βρίσκεται πάνω στα ερείπια της αρχαίας ελληνικής πόλης Λυχνιδού, που η ίδρυσή της τοποθετείται τον 6ο αιώνα π.χ. Στα βυζαντινά χρόνια τη συνατάμε ως Ιουστινιανή.
  14. Στρώμνιτσα
    Η αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή έχει αποκαλύψει πλήθος αρχαίων ελληνικών αγαλμάτων, αγγείων, νομισμάτων, ελληνικών (και λίγων ρωμαϊκών) επιγραφών. Εδώ στην αρχαιότητα υπήρχε η ελληνική πόλη Αστραίον. Στη ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο θα συναντήσουμε την πόλη ως Τιβεριούπολη. Στην πόλη αυτή μαρτύρησαν το 362, επί Ιουλιανού, οι «δεκαπέντε μάρτυρες».
  15. Οι Ελληνες στη FYROM
    Η ένταση μεταξύ των δύο χωρών και το ανεπίλυτο πρόβλημα με την οριστική ονομασία της νέας αυτής χώρας, δημιούργησαν εντάσεις και αύξησαν τις προκαταλήψεις και στις δύο πλευρές των συνόρων. Η υποχώρηση του σλαβομακεδονικού εθνικισμού, που εκτιμώ ότι είναι η κύρια πηγή έντασης, και ο έντιμος συμβιβασμός ανάμεσα στις δύο χώρες...
  16. Οι Αλυκες του Κιτρους
    Στην παραλία του Κίτρους και στην αρχαία θέση Αθεράδα, όπου και το ακροτήριο Αθερίς, εκεί που πιστεύονταν και πιστεύεται ότι υπήρχε το αρχαίο λιμάνι της Πύδνας, υπάρχουν σήμερα εγκαταστάσεις παραγωγής άλατος. Οι Αλυκές.
  17. Το Κονακι του Κιτρους
    Την τελευταία περίπου εκατονταετία της τουρκοκρατίας, το Κίτρος ήταν τσιφλίκι της οικογένειας Μπίτζιου και μεταβιβάζονταν κανονικά απ’ τον πατέρα στο γιο. Σπουδαιότερος και πιο γνωστός απ’ αυτούς ήταν ο Νικόλαος Μπίτζιος ή Νικολάκης, όπως τον έλεγαν, που έζησε στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα.
  18. Η ιστορια του Ρουπελ
    Η Ιστορία ενός λαού δεν είναι μόνον οι λαμπρές του νίκες και τα φανταχτερά κι ένδοξα κατορθώματά του, αλλά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της και τα σφάλματα και οι αποτυχίες του, γι’ αυτό και είναι επιβεβλημένο, τα μελανά αυτά σημεία της ζωής του, όσο σκοτεινά κι αν είναι, να γίνονται γνωστά και να κοινολογούνται ανεπηρέαστα, σαν καθαρώς ιστορικά γεγονότα και να ερευνούνται με το ίδιο ενδιαφέρον, όσο κι εκείνα που τον προβάλλουν σα λαό και λαμπρύνουν το παρελθόν του.
  19. Μακεδονια - Πυδνα και Χριστιανισμος
    Ο Απόστολος Παύλος, στη διάρκεια της δεύτερης περιοδείας του (52 ή 53 μ.Χ.), προερχόμενος απ’ τη Βέροια και πηγαίνοντας για τη Νότια Ελλάδα, πέρασε, σύμφωνα με την παράδοση, απ’ τη διπλανή Μεθώνη, όπου και επιβιβάστηκε σε πλοίο για την Αθήνα. Από κει «εξαπέστειλαν (αυτόν) οι αδελφοί, πορεύεσθαι ως επί την θάλασσαν»1.
  20. Μακεδονια - Αρχαιο Κιτρος
    Με την κατάκτηση της Μακεδονίας απ’ τον Αιμίλιο Παύλο και τα μέτρα που πήρε το Συνέδριο της Αμφίπολης κι ύστερα απ’ την κατάπνιξη των επαναστάσεων, που επακολούθησαν με τον Ανδρίσκο και τον Αλέξανδρο, η Πύδνα, σαν που υπέστη και τις μεγαλύτερες καταστροφές απ’ τους πολέμους και που αντιμετώπισε πρώτη το οξύ μένος των Ρωμαίων, πέφτει σε οικονομική και κοινωνική στασιμότητα και παρακμή.
  21. Μακεδονια - Επανασταση στην Πυδνα
    ΚΕΦΑΛΑΙΟ  ΟΓΔΟΟ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΥΔΝΑ ΤΟ 148 π.Χ. Τρία χρόνια μετά τη μάχη της Πύδνας, η ρωμαϊκή Σύγκλητος έστειλε αντιπροσώπους της στη Μακεδονία,
  22. Μακεδονια - Αιμιλιος Παυλος και ο θριαμβος
    Ο Αιμίλιος Παύλος γεννήθηκε το 230 ή 229 π. Χ.. Προερχόταν από αριστοκρατική οικογένεια του οίκου των Αιμιλίων. Λέγεται πως ήταν ελληνικής καταγωγής και πως ο πρόγονός του Μάμερκος ήταν γιος του σοφού Πυθαγόρα και ονομάστηκε Αιμίλιος «δια την αιμυλία λόγου και χάριν». Ο Παύλος είχε τύχει καλής μόρφωσης, σύμφωνα με τη ρωμαϊκή και την ελληνική παιδεία κι αγαπούσε τον ελληνικό πολιτισμό. Από μικρός είχε εκπαιδευτεί και στα όπλα κι είχε διακριθεί και στον τομέα αυτό.
  23. Μακεδονια - Πριν τη μαχη της Πυδνας
    Αφού είδαμε περιληπτικά και με μεγάλη συντομία πώς πάτησαν πόδι οι Ρωμαίοι στην Ελλάδα και πώς κατάφεραν να ενισχύσουν και να ισχυροποιήσουν τις θέσεις τους στο έδαφός της, ας δούμε πώς εξελίχτηκαν τα πράγματα στη Μακεδονία, ύστερα απ’ το θάνατο του Φιλίππου του Ε’ και την άνοδο του Περσέα στο θρόνο.
  24. Μακεδονια - Η Πυδνα 500 - 323 π.Χ.
    Απ’ την ενδοχώρα των Βαλκανίων, την Ιλλυρία και τη Μακεδονία, κατέβηκαν κατά καιρούς οι διάφορες ελληνικές φυλές (Ίωνες, Δωριείς, Πελασγοί κ.λ.π.), οι οποίοι και κατοίκησαν τη Μακεδονία και τη Νότια Ελλάδα. Κι απ’ τις πόλεις πάλι της νότιας Ελλάδας ξεκίνησαν αργότερα κύματα Ελλήνων αποίκων, για να κατοικήσουν τα παράλια του Αιγαίου, της Μεσογείου, του Πόντου κ.λ.π.. Κι άλλοτε μεν έδιωχναν παλιούς κατοίκους ή αφομοίωναν υπάρχοντες βαρβαρικούς οικισμούς, άλλοτε δε ίδρυαν κανούριες πόλεις και δημιουργούσαν νέα κέντρα ζωτικά και αξιόλογα, τα οποία επέζησαν χιλιάδες χρόνια κι έγραψαν μακραίωνη κι ενδιαφέρουσα ιστορία, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ιστορική γενικά εξέλιξη των περιοχών που δέσποζαν.
  25. Μακεδονια - Ο Πρωτος Οικισμος
    Η Πύδνα πιστεύεται πως χτίστηκε κατά τον 8ο ή 7ο π.Χ. αιώνα απ’ τους Ερετριείς της Εύβοιας, όπως και η παρακείμενη Μεθώνη[1]. Υπάρχει πιθανότητα στη θέση της Πύδνας να βρήκαν τότε οι Ερετριείς κάποιον άλλο οικισμό, με το ίδιο ή άλλο όνομα, γύρω απ’ τον οποίο να έχτισαν την καινούρια πόλη τους. Την πιθανότητα αυτή ενισχύουν οι πρόσφατες διαπιστώσεις των αρχαιολόγων, που μελέτησαν το μικρό τύμβο, τον οποίο και εντόπισαν το 1981 στην περιοχή του Παλιόκιτρους. Η κατασκευή του τύμβου αυτού ανάγεται στο τέλος της εποχής του χαλκού και στις αρχές της εποχής του σιδήρου.
  26. Το λιμάνι της Πύδνας
    Η Πύδνα είχε αποκτήσει κατά καιρούς ξεχωριστή δύναμη και ιδιαίτερα την εποχή του Φιλίππου του Β’ είχε τονιστεί πολλές φορές απ’ το Δημοσθένη, το μεγάλο ρήτορα των αιώνων, η ζωτικότητά της και η μεγάλη σημασία της, σ’ ότι αφορούσε την ισορροπία των δυνάμεων στον τότε Ελλαδικό και στο Μεσογειακό γενικότερα χώρο. Κι όλη αυτή η διάκριση και η σπουδαιότητα της Πύδνας οφείλονταν στον πλούτο της, στη γεωγραφική της θέση και περισσότερο στο ζωτικής σημασίας λιμάνι της.
  27. Μακεδονία - Μετά τη Μάχη της Πύδνας
    Αμέσως μετά την εκπόρθηση της Πύδνας, ο Αιμίλιος Παύλος έστειλε πρέσβεις του στη Ρώμη, για να αναγγείλουν την περήφανη νίκη του στη Σύγκλητο. Η αντιπροσωπεία αυτή αποτελούνταν από τρεις αξιωματικούς του με επικεφαλής το Μέτελλο. Λίγες μέρες πριν απ’ την τελική νίκη του Αιμιλίου, κυκλοφόρησε φήμη στον ιππόδρομο της Ρώμης, ότι οι Ρωμαίοι νίκησαν τον Περσέα στη Μακεδονία. Το πράγμα, όμως, πέρασε σαν ένας φευγαλέος ψίθυρος και ξεχάστηκε, γιατί δεν υπήρχε συγκεκριμένη πληροφορία. Παρ’ όλα αυτά, ο λαός έτρεξε στους ναούς και πρόσφερε θυσίες και θυμιάματα στους βωμούς, παρακαλώντας τους θεούς να βγάλουν αληθινές αυτές τις φήμες.
  28. Μακεδονικό Πρόβλημα - μέρος β'
    Κι εδώ, ο ρόλος των σλαβόφωνων Ελλήνων, που γεννήθηκαν στην Ελλάδα και ήρθαν στην Αυστραλία με ελληνικά διαβατήρια κι αρνούνται τώρα την πατρίδα τους, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Όλα αυτά είναι εκείνα που, προβαλλόμενα κατάλληλα, συγκινούν ως ένα βαθμό τη διεθνή κοινή γνώμη, η οποία και θα πρέπει να μας ενδιαφέρει περισσότερο. Το όνομα δε Μακεδονία, Μακεδόνες κλπ., φέρνει ακόμα στη μνήμη του πολύ κόσμου του εξωτερικού, που δεν γνωρίζει ιστορικές λεπτομέρειες και αρχαιολογικές, εθνολογικές και γλωσσολογικές ιδιαιτερότητες
  29. Μακεδονικό Πρόβλημα - μέρος α'
    Το Μακεδονικό ζήτημα, όπως είναι γνωστό στις μέρες μας, είναι ένα παρακλάδι ή παράγωγο, κατάλοιπο του μεγάλου Ανατολικού Ζητήματος, του οποίου η αρχή ή καλύτερα η διπλωματική του διατύπωση πάει 140 χρόνια πίσω. Οι τότε Μεγάλες Δυνάμεις, Αγγλία, Ρωσία και Αυστρία εποφθαλμιούν τα εδάφη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, η οποία αρχίζει να καταρρέει και κάθε μια απ’ αυτές ετοιμάζεται και προσπαθεί, με την πτώση του σουλτάνου, να ιδιοποιηθεί, όχι μόνο το πιο μεγάλο αλλά και το πιο ζωτικό τμήμα της καταρρέουσας αυτοκρατορίας.
  30. Η Μαχη της Πυδνας
    Η μάχη της Πύδνας είναι ένα σημαντικότατο ιστορικό γεγονός, γιατί η έκβασή της σημάδεψε βαθιά την πορεία της ανθρωπότητας. Επέδρασε ουσιαστικά στην εξέλιξη του κατοπινού κόσμου κι επηρέασε ανεπανόρθωτα τα βήματα και το μέλλον της φυλής μας. Εδώ, στα χώματα τα δικά μας, στις ρεματιές και στους λόφους της Πιερίας, που ανεβοκατεβαίνουμε κάθε μέρα εμείς αδιάφοροι και από άγνοια, πριν από 2152 χρόνια συγκρούστηκαν δυο κόσμοι...