Παναγή ή Μπανάϊ

 Το βουνό της Παναγιάς ή Παναγή ή Μπανάϊ στα Λίμνα Καππαδοκίας

Πρόκειται περί ενός λόφου δυο στρεμμάτων περίπου και ύψους 600- 700 μέτρων, λίγο πιο έξω από την κοινότητα στη μέση του κάμπου, πάνω στον οποίο ήταν το μικρό εκκλησάκι της Παναγιάς. Κατά την παράδοση οι χριστιανοί στα χρόνια τα παλιά θέλοντας να τιμήσουν την Παναγιά και μη βρίσκοντας περίοπτο θέση για τη χάρη της, κατασκεύασαν τούτο τον λόφο φέρνοντας χώμα από παντού… πάνω του δε έκτισαν το εκκλησάκι της για να βλέπει όλο τον κόσμο.[1]

Να επισημάνουμε όμως πως για την  ονομασία της εκκλησιάς υπάρχει σοβαρότατη διάσταση μεταξύ των πληροφορητών. Κάποιοι ισχυρίζονται πως το μικρό εκκλησάκι, το οποίο ειρήσθω εν παρόδω χωρούσε μόλις και μετά βίας 4-5 ανθρώπους  και το «κτίσιμό της  ήταν σαν φούρνος με ξεροντούβαρα και χωρίς πολλές εικόνες.  Ήταν του Μιχαήλ Αρχαγγέλου… Γινότανε  μάλιστα  μεγάλο πανηγύρι στις 8 Νοεμβρίου κάθε χρόνο και ερχότανε χριστιανοί και από τα γύρω χωριά… με ένα γλέντι που διαρκούσε  όλη μέρα με χορούς και τραγούδια…».[2]

Κάποιοι άλλοι πάλι ισχυρίζονται πως η εκκλησιά της δικής τους εποχής δεν είχε καμία σχέση με την παλιά εκκλησιά και ότι αυτή ήταν ένα κομμάτι μιας μεγάλης εκκλησιάς που κάποτε χάλασε… γεγονός που αποδεικνύεται, κατ’ αυτούς, από τα πολλά χαλάσματα που ήταν σωρευμένα.[3]

Πως στο πανηγύρι  γινότανε μεγάλο κουρμπάνι[4]με την εκκλησιαστική επιτροπή να σφάζει πάνω από τριάντα πρόβατα και πέντε -έξι γελάδια… γιατί η συμμετοχή του κόσμου ήταν τεράστια και μαζική μαζί και με το μουσουλμανικό στοιχείο που έσπευδε αφενός να απολαύσει τα προσφερόμενα, αλλά να συμμετάσχει στη χαρά και τα δρώμενα.

Συνηθιζόταν, επίσης, πολλές γυναίκες να κοιμούνται την παραμονή του αγίου εκεί, αλλά και να γίνεται σχετική δημοπρασία με  πλειοδοσία, για τη μεταφορά των εικόνων από το χωριό ψηλά πάνω στο λόφο.[5]

Στο κέντρο του λόφου, επίσης, υπήρχε μια παράξενη κατασκευή. Μια μαρμάρινη κολώνα  δυο μέτρα ύψος και μια διάμετρο. Στη μέση της υπήρχε μια τρύπα για να μπαίνει το κοντάρι μιας σημαίας. Κατά τους πληροφορητές μάλλον θα πρέπει να ήταν φυλάκιο- παρατηρητήριο στα χρόνια τα παλιά για την προστασία των κατοίκων της κοινότητας από τις επιδρομές των ληστών… Ο εντεταλμένος κάτοικος- φύλακας μόλις αντιλαμβανότανε οποιαδήποτε ύποπτη κίνηση  και αλλά σε κάθε περίπτωση κινδύνου, τοποθετούσε το κόκκινο μπαϊράκι, σήμα κινδύνου ορατό από μεγάλες αποστάσεις, με το οποίο ειδοποιούσε τους εργαζομένους στα χωράφια, στις πλαγιές των βουνών, μέσα στην κοινότητα… οι οποίοι έσπευδαν να κρυφθούν στα κελέρια της περιοχής.

Πάντως και σε κάθε περίπτωση αποτελούσε ιδανικό παιδότοπο για τους μικρούς και τις μικρές της κοινότητας, παιδιά χριστιανών μα και μουσουλμάνων, που αντάμα και μαζί   έκαμναν κατρακύλες… ανεβαίνοντας  ψηλά και τσουλούσαν έτσι απλά με αυτοσχέδιες σκάφες χωρίς να πάθουν τίποτε.

Το βουνό της Παναγιάς ή Παναγή ή Μπανάϊ.
το βουνό της Παναγιάς ή Παναγή ή Μπανάϊ.

 

Gölcük kasabasının yanında ve ovanın ortasında olan tepe üstünde bulunan Panaya(Meryem Ana) bir küçük Kilisesi namından dolayı “Banay yada Panayı yada Panaya tepesi” tabir edılmektedir.

Eski Gölcük’lü Rumların çoğuları söyleridi ki, önceden bahsi eden Kilise, 1924 senesine kadar, çok ufak bir Kilise ya da büyük bir eski Kilisenin parçası, kısmı iken eski zamanlarda anlatılan küçük Kilise yerinde büyük ve güzel bir Kilise varıdı. Bu büyük Kilise bir zamanlar yıkılıp harap olmuştur. Kalıntıları Mübadeleye kadar tepe üstünde görünmekteydi. Tepe çocuk bir yeriydi ve üstünde Rum ve Türk çocukları haraplar arasında oynamaktaydı.

Mübadeleden evvel her sene, Kasım’ın 8’de, Panayır icra edilerek, Gölcük’lülerden gayrı, çevre komşu köylerden çok ziyaretçi gelmekteydi. O günde otuz koyun kadar ve 5 öküz kadar kurban edilmekteydi. Sabahtan geceye kadar türkü, halay ve oyunlarla Hıristiyanlarla Müslümanlar bir büyük eğlence yapmaktaydı.

Eski zamanlarda tepede iki metre yüksek bir direk varıdı ve orda günün bir bekçisi oturmaktaydı. Bekçi tehlıke kokusu alırsaydı bir kırmızı bayrağı tehlike işareti olarak direk üstünde çekeridi ve hemen ovada ve tarlalarda çalışan ahali korunar ve yeraltına saklanarıdı.

Απόδοση στη Τουρκική

Θανάσης Παπανικολάου


[1] Μαρτυρία Αναστασίας Προδρόμου, ό.π. σ. 147 «Από κεί ψηλα έβλεπες τη Μαλακοπή, το Αντρολός, το Τριχίν….».

[2] Σημ: το άμεσο ερώτημα που τίθεται είναι πώς τότε ονομαζότανε το βουνό της Παναγιάς ή  Παναγή.

[3] Μαρτυρία Κοσμά Σεραφειμίδη, ό.π. σ. 154 «Η εκκλησιά ήταν χαλασμένο. Το μέρος που στέκουν τα ντουβάρια ήταν πέντε έξι μέτρα και δυο μέτρα ύψος. Το άλλο γκρεμισμένο. Μεγάλο εκκλησιά θα ήταν. Οι πεσμένες πέτρες  θα ήταν 50 κάρα, διότι γύρω- γύρω έχει πέτρες εδώ και κει».

[4] Κουρμπάνι =φαγητό θυσίας

[5] Μαρτυρία Νεόφυτου Αποστολίδη, ό.π. σ. 152 «Έπαιρναν τις εικόνες του χωριού, ανέβαιναν πάνω. Κάνανε δημοπρασία . Όποιος δώσει περισσότερα έπαιρνε την εικόνα. Δεν γινότανε δική του. Θα την έπαιρνε και θα την κατέβαζε κάτω…».

Κωνσταντίνος Νίγδελης

 

Author: stavros