Εμπορικό Δίκαιο

emporiko
Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που διέπουν τις εμπορικές συναλλαγές.

Στο οικείο κεφάλαιο περί πωλήσεως τονίσαμε τις δυο βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζότανε το εμπόριο στην Κεντρική Ανατολία…Την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, τα οποία εν πολλοίς κάλυπταν την όποια ανυπαρξία έγγραφου τύπου κλπ. Τονίσαμε, επίσης, πως η επικύρωση οποιασδήποτε συμφωνίας γινότανε με μια απλή χειραψία μεταξύ των δυο συμβαλλομένων μερών και τη φράση «βε ες σελάμ», δηλαδή ο Θεός να τα φέρει βολικά, τον αντιπραγματισμό και την τράμπα, καθώς και την ύπαρξη αρχικά ομολόγων, δηλαδή πωλητηρίων εγγράφων και στο τέλος τις σχετικές μεταγραφές για ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας αντικείμενα στους κώδικες του χωριού…

Επίσης, σύμφωνα με τα απογραφικά στοιχεία της ανταλλαγής, στην Καππαδοκία υπήρχαν 562 ασχολούμενοι με κάθε είδους εμπόριο, δηλαδή το 1,3% του γενικού πληθυσμού.[1] Βεβαίως θα πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί για τούτα τα στατιστικά στοιχεία διότι δεν γνωρίζουμε τι μπορεί να περιλαμβάνουν οι πίνακες. Για παράδειγμα οι αργυραμοιβοί, ή οι παντοπώλες, που θα μπορούσαν να ανήκουν στις καταστάσεις των εμπόρων κατεγράφησαν αυτοτελώς. Σε κάθε πάντως περίπτωση είναι τα μάλα χρήσιμοι και αρκούντως κατατοπιστικοί.

Τώρα, δυο – τρεις γενικού τύπου παρατηρήσεις.

  • η έννοια και το περιεχόμενο της λέξεως «έμπορος» διέφερε από τα σημερινά διότι αφενός μεν δεν υπήρχαν διακρίσεις μεταξύ γενικού και λιανικού εμπορίου και αφετέρου γιατί ήταν σχεδόν όλοι τους παντοπώλες, δηλαδή πουλούσαν τα πάντα. Από είδη τροφίμων μέχρι και είδη ρουχισμού.
  • Υπήρχε μια βασική διάκριση.

Με τους εμπόρους γενικά, τους ακτάρηδες, δηλαδή ψιλικατζήδες, αλλά και τους τσαρτσήδες ή τσερτζιτζήδες, δηλαδή τους γυρολόγους. Για τους οποίους κάναμε ιδιαίτερη μνεία στο κεφάλαιο του Ενοχικού Δικαίου…

  • το κυρίαρχο στοιχείο του εμπορίου στην Κεντρική Ανατολία ήταν το ελληνορθόδοξο χριστιανικό, με τους Έλληνες εμπόρους «να έχουν το πάνω χέρι σχεδόν στα πάντα»[2] και με μόνους ανταγωνιστές, σε ένα κάποιο επίπεδο, τους Αρμενίους.[3]
  • επόμενο και φυσικό τα καλύτερα μαγαζιά να βρίσκονται στα χέρια των ιδίων…[4]
  • μεγάλο κομμάτι των εμπορικών συναλλαγών διεξαγότανε στους χώρους του παζαριού- λαϊκών αγορών. Έτσι:
  • -Στο Ακσεράϊ γινότανε κάθε Τετάρτη, Πέμπτη και Παρασκευή, με εξαίρεση το «παναϋρ παζάρ» που κρατούσε από τον Μάιο έως και τον Ιούλιο (15/5-15/7).[5]
  • -Στην Καισάρεια γινότανε δυο φορές τη βδομάδα…
  • -Στην Μαλακοπή κάθε Τετάρτη έξω από τον αυλόγυρο των Αγίων Θεοδώρων…
  • -Στη Νεβ σεχίρ κάθε Τετάρτη και Παρασκευή…
  • -Στο Κάστρο (Ουρκούπ) κάθε Σάββατο.[6]

-από τους σωζόμενους Κώδικες προέκυψαν οι παρακάτω εξειδικευμένοι τύποι εμπόρων.[7]

  • -αλατέμποροι…
  • -Οι βουτυρέμποροι…
  • -Οι έμποροι μαλλιών…
  • -Οι ζωέμποροι…
  • -Οι δερματέμποροι…
  • -Οι καπνέμποροι…
  • -Οι σιτέμποροι…
  • -Οι έμποροι ρακιού…
  • -Οι έμποροι χαλιών και κιλιμιών…
  • -Οι κιτρέμποροι…με το εμπορευόμενο αγαθό να προέρχεται από τον τραγάκανθο και μετά από επεξεργασία να χρησιμοποιείται στο κολλάρισμα των υφασμάτων.
  • -Οι αλευρέμποροι…
  • -έμποροι μελιού…
  • -Οι διαμετακομιστές… δηλαδή αυτοί που αναλάμβαναν τις μεταφορές προϊόντων
  • -Οι μεταπράτες…

Αλλά φυσικά και οι έμποροι ειδών ένδυσης και υπόδησης, ειδών πάσης φύσεως τροφίμων, ειδών υάλων, ειδών λαδιού και ελαίων, χρωμάτων, οινοπνεύματος, κλπ

  • το εμπόριο και εκεί διακρινότανε σε εισαγωγικό και εξαγωγικό,[8] με κύριο κέντρο –πύλη εισόδου και εξόδου, την Καισάρεια. Η οποία δεχότανε τα εισαγόμενα προϊόντα μέσω του λιμανιού της Μερσίνας, διατηρώντας εμπορική επικοινωνία με τη Σμύρνη, την πλέον ισχυρή οικονομικά πόλη της Τουρκίας.
  • Τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα της Καππαδοκίας ήταν:

Η Καισάρεια, η Νίγδη, το Ακσεράϊ, η Σινασσός…

Το χρησιμοποιούμενο νόμισμα σε όλες τις συναλλαγές ήταν η χρυσή τουρκική λίρα προ του Α παγκοσμίου πολέμου και η χάρτινη μετά…

Επίσης…

1 λίρα ισοδυναμούσε με: 5 μετζίτια, 100 γρόσια, 4.000 παράδες

1 γρόσι ισοδυναμούσε με :40 παράδες

1 μεταλλίκι ισοδυναμούσε με:10 παράδες

1 μπεσλίκ ισοδυναμούσε με: 5 παράδες

Αξιοσημείωτο ήταν το γεγονός πως για τις θρησκευτικές συναλλαγές[9] χρησιμοποιούσαν τα λεγόμενα πρόχειρα νομίσματα τα οποία κατά τόπους είχαν διάφορες ονομασίες. Για παράδειγμα στο Μισθί τα λέγανε Γιοκτούρ παρασί από το όνομα αυτού που πρώτος εφάρμοσε τούτο το σύστημα, και επρόκειτο για κέρματα φτιαγμένα από κόκκινο τενεκέ σαν φλουριά που η αξία τους ήταν δέκα δεκάρες…[10]

Αλλού τα λέγανε μπουλέτα και ήταν χάρτινα κέρματα των 5,10,20 παράδων.

Τα νομίσματα αυτά είχαν το σχήμα των επισήμων μεταλλικών και φέρανε τα παρακάτω στοιχεία:

  • την αξία του νομίσματος
  • τη χρονολογία κοπής
  • και τα γράμματα Α στο πάνω μέρος και Π και Ν στη μέση…που σαφέστατα σήμαινε ΠΑΝ(ΑΓΙΑ)
  • Τον εκδότη

[1] Μαρία Ασβέστη, ο.π. σελ 202

[2] Μαρτυρία Γεωργίου Καλλινικίδη, ο.π.

[3] Μαρία Ασβέστη ο.π. σελ 183

[4] Μαρτυρία Γεωργίου Καλλινικίδη, ο.π. «Όλα σχεδόν τα μαγαζιά και το σύνολο των συναλλαγών πέρναγε από τα χέρια των δικών μας ανθρώπων με τους Τούρκους να ασχολούνται μόνο με τις γεωργικές εργασίες»

[5] Πρόκειται περί ετησίας εμποροπανηγύρεως με τη συμμετοχή πολλών εκθετών κλπ. Βλ Μαρία Ασβέστη, ο.π. σελ 184

[6] Μαρτυρία Αλτίογλου Γεσθημανής, ο.π.. «Το παζάρι του Κάστρου ήταν από τα μεγαλύτερα. Σ’ αυτό πήγαιναν όλοι από τα διπλανά χωριά. Βρισκότανε στο κοντά στα ετέκια-κράσπεδα του μεγάλου βράχου και απλωνότανε σε μια έκταση 3-4 στρεμμάτων…Είχε μια βρύση για να ξαποστάσουν ζωντανά και άνθρωποι, γύρω-γύρω μαγαζιά, καφενείο και κοντά ήτανε και οι υπεύθυνοι  για την τάξη όταν φκιάνησκαν παζαρλήχια».

[7] Μαρία Ασβέστη, ο.π. σελ 184-187

[8] τα κυριότερα εξαγώγιμα προϊόντα ήταν :το τιφλίκ,(μαλλί αρίστης ποιότητας), το τζεχρί, (που χρησίμευε για την κατασκευή χρωμάτων και πουλιότανε πανάκριβα) το κιτρέ, οι παστουρμάδες.

[9] Μαρτυρίες Γεωργίου Καλλινικίδη, Βασιλείου Τσιτσόπουλου, ο.π. «Τα έκανε η εκκλησιά για να διευκολυνθούν οι συναλλαγές μιας και τα επίσημα μικρά κέρματα είχανε εξαφανισθεί. Ρίχναμε λοιπόν τέτοια στον  δίσκο, για την αγορά κεριών, για διάφορες αμοιβές. Αυτά τα νομίσματα τα παίρνανε και οι  έμποροι και όταν συγκέντρωναν ένα μεγάλο ποσό το εξαργύρωναν στις εκκλησιές».

[10] Θανάσης Κωστάκης, ο.π. σελ 280

“Ψήγματα Δικαίου”
Κωνσταντίνος Νίγδελης

 


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Η οριοθέτηση των Θαλασσίων Ζωνών
    Η Τουρκία προβάλλοντας ότι τα νησιά δεν έχουν δική τους Υφαλοκρηπίδα στοχεύει να περιβάλει τα Ελληνικά νησιά του ανατολικού Αιγαίου εντός της Υφαλοκρηπίδας της Ανατολίας (πολιτική Γαλάζιας Πατρίδας) με απώτερο στόχο την δημιουργία ειδικού καθεστώτος.
  2. Τουρκοσειρές στην Ελληνική Τηλεόραση
    Περισσότερα  από 340 διαφημιστικά μηνύματα, εκατό περίπου διαφορετικών εταιριών, «χρηματοδότησαν» τουρκικές σειρές σε ελληνικά κανάλια καθημερινά, το απόγευμα (17.30-18.30), το βράδυ (21.30-23.15) και μετά τα μεσάνυχτα (01.30-03.15)
  3. Φορολογικό Δίκαιο
    Σε γενικές γραμμές πρόκειται για το πλέγμα των νόμων, με τους οποίους έχοντας σαν βάση τη φοροδοτική ικανότητα των πολιτών, το κράτος εισπράττει τα απαραίτητα για την ορθή λειτουργία των παρεχομένων υπηρεσιών του. Τώρα, για την καλύτερη κατανόηση του θέματος αρχίζουμε με δυο τρεις βασικές ορολογίες της φορολογικής νομοθεσίας- πρακτικής που υπήρχαν στην υπό εξέταση περιοχή εκεί και τότε.
  4. Εργατικό Δίκαιο
    Απλά και σε γενικές γραμμές πρόκειται για ένα σύνολο κανόνων δικαίου που διέπουν τις σχέσεις που παράγονται μεταξύ συμβαλλομένων κατά τις οποίες, η μια πλευρά προσφέρει την εργασία της για ορισμένο ή αόριστο χρόνο και η άλλη παρέχει έναντι αυτής το συμφωνημένο τίμημα. Φυσικά σήμερα είναι πολυσύνθετο, στο δε διάβα του χρόνου κάλυψε και συνεχίζει ακόμα, τα τυχόν κενά που προκύπτουν από τις προαναφερθείσες σχέσεις.
  5. Εμπορικό Δίκαιο
    Στο οικείο κεφάλαιο περί πωλήσεως τονίσαμε τις δυο βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζότανε το εμπόριο στην Κεντρική Ανατολία…Την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, τα οποία εν πολλοίς κάλυπταν την όποια ανυπαρξία έγγραφου τύπου κλπ. Τονίσαμε, επίσης, πως η επικύρωση οποιασδήποτε συμφωνίας γινότανε με μια απλή χειραψία μεταξύ των δυο συμβαλλομένων μερών και τη φράση «βε ες σελάμ», δηλαδή ο Θεός να τα φέρει βολικά, τον αντιπραγματισμό και την τράμπα, καθώς και την ύπαρξη αρχικά ομολόγων, δηλαδή πωλητηρίων εγγράφων και στο τέλος τις σχετικές μεταγραφές για ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας αντικείμενα στους κώδικες του χωριού…
  6. Ενοχικό Δίκαιο
    Πρόκειται «για το σύνολον των κανόνων δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τα ζητήματα τα οποία προκύπτουν εκ της υπάρξεως ενοχής, ήτοι εκ της υπάρξεως εννόμου σχέσεως δυνάμει της οποίας ωρισμένο πρόσωπον (ήτοι ο οφειλέτης) υποχρεούται προς έτερον (δανειστήν) εις παροχήν, η οποία δύναται να συνίσταται εις ενέργειαν ή παράλειψιν».
  7. Κληρονομικό δίκαιο
    Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθμίζουν την κληρονομική διαδοχή. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 του αναθεωρηθέντος Α.Κ., «κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο(κληρονομιά) περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι)….»
  8. Περί γέννηση και βάπτιση
    Σήμερα, με την πολυπλοκότητα των εκφάνσεων της δημόσιας διοίκησης, επιτεύχθηκε αφενός μεν η κάλυψη όλων των περιπτώσεων, για τα οποία ζητάται η συνδρομή της πολιτείας, αλλά αφετέρου η ταλαιπωρία από μια απίστευτη γραφειοκρατία. Εκεί όμως και τότε; Φυσικά και είναι αδύνατη η εύρεση όλων των στοιχείων, λόγω ελλείψεως των σχετικών πληροφοριών, όμως σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετές οι οποίες είναι διαφωτιστικές για το καθεστώς εκείνης της εποχής. Για τα απλά μα και καθημερινά.
  9. Η Υιοθεσία
    Δι’ αυτής δεν ικανοποιείται αποκλειστικά και μόνο ο συναισθηματικός κόσμος των ατέκνων, αλλά κυρίως δημιουργείται μια νέα κατάσταση δια τον υιοθετούμενο, δηλαδή, σχέσεως γονέως και τέκνου…Είναι επίσης και μια πράξη θεάρεστη σύμφωνα με την οποία «έσωζε κανείς μια ψυχή παίρνοντάς την υπό την ευθύνη του». Αλλά βεβαίως και μια λύση σε περίπτωση ατεκνίας προς αποφυγή της κατακραυγής ή του όποιου στιγματισμού…
  10. Το Διαζύγιο
    Έτσι «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω», δηλαδή και σε ελεύθερη μετάφραση ό,τι και να γίνει από τη στιγμή που πήρε μέρος η εκκλησία τίποτε δεν μπορεί να χωρίσει το ζευγάρι. Έστω και αν η γυναίκα υπέφερε τα πάνδεινα από τους οικείους του ανδρός της, αλλά και τον ίδιο ακόμα. Ξύλο, βρισιές, κατάρες, πείνα και πάλι ξύλο, προσβολές και…ό,τι μπορεί να φανταστεί ανθρώπου νους. Τα μαρτύρια του Ιώβ. Με μοναδική, ίσως, περίπτωση, αυτή της μοιχείας, από πλευράς της γυναίκας εννοείται…
  11. Ο Γάμος Γ'
    Τονίσαμε προηγούμενα ότι τουλάχιστον μέχρι και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα δεν υπήρχε η υποχρεωτικότητα στην προίκα, όμως παρόλα αυτά οι γονείς πάντοτε συνεισέφεραν το κατά δύναμιν, αλλά και κατά το δοκούν. Συνήθεια-έθιμο- που επιβάρυνε τα μάλα τον οικογενειακό προϋπολογισμό και όχι μόνο, με τη θυγατέρα να καθίσταται σιγά σιγά δυσβάστακτο βάρος μιας και όλοι προσέτρεχαν για να βολέψουν μια καλή προίκα.
  12. Ο Γάμος Β'
    Είναι γνωστό πως δια τον κλήρο της Καππαδοκίας και όχι μόνο, δεν υπήρχαν τακτικές αποδοχές, δηλαδή καταβολή μισθού από πλευράς της κοινότητος. Απλά μια πρόβλεψη δια το «κανονικόν» του ιερέως, δηλαδή κάποιος φόρος- ετήσιο χαράτσι, που επιβαλλότανε ανάλογα φυσικά με την φοροδοτική ικανότητα της κάθε χριστιανικής οικογένειας ή κατά περίπτωση...
  13. Ο Γάμος Α'
    Nuptiae sunt conjunctio maris et feminae et consortium omnis vitae divini et humani juris communicatio, δηλαδή, «γάμος εστίν ανδρός και γυναικός συνάφεια και συγκλήρωσις του βίου παντός, θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία». Ο γάμος ως ιερή και ίσως μια από τις πλέον σημαντικές στιγμές του ανθρώπου αποτελούσε τότε και ενδεχόμενα και σήμερα, το αντικείμενο ενός μαζικού ενδιαφέροντος ολάκερης της κοινωνίας. Ιδιαίτερα μάλιστα στις απομονωμένες κοινότητες της Καππαδοκίας...
  14. Οικογενειακό Δίκαιο
    «Πρόκειται για το σύνολον των κανόνων Δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τας σχέσεις αι οποίαι προκύπτουν εκ του γάμου, της συγγενείας και γενικώτερον επ’ ευκαιρία της οικογένειας…Το οικογενειακόν δίκαιον διαυλακώνεται υπό των ηθικών αρχών καθ’ όλην αυτού την έκτασιν. Τούτο ήτο αναπόφευκτον αλλά και δεόντως επιβεβλημένον, λόγω της φύσεως των σχέσεων, τας οποίας ρυθμίζει…»
  15. Εμπράγματο Δίκαιο
    Το σύνολο δηλαδή των κανόνων που ρυθμίζουν τα εμπράγματα δικαιώματα, με μια σημαντικότατη διάκριση. Πως τα πράγματα[1] διακρίνονται, κατά το άρθρο 948 του Α.Κ. σε: (α) ακίνητα, το έδαφος και τα συστατικά αυτού (β) κινητά, δηλαδή όσα δεν είναι ακίνητα. Αυτά, σε γενικές γραμμές, με τα ισχύοντα σήμερα, αλλά εκεί και τότε; Ποιες, για παράδειγμα, ήταν οι απόψεις, τα ισχύοντα περί την ιδιοκτησία, τη νομή και κατοχή, τη διάθεση μα και την προστασία της;
  16. Το δικαιοδοτικό υποσύστημα
    Η εφαρμογή του δικαίου είναι σπουδαία υπόθεση, όταν μάλιστα υπάρχουν τα σχετικά εργαλεία για την απονομή της, καθίσταται μάλλον και εύκολη υπόθεση. Φυσικά όταν μιλάμε για εργαλεία μιλάμε για εκείνο το νομικό καθεστώς που προβλέπει και καλύπτει όλα τα κενά, τόσο σε επίπεδο νόμων, όσο και σε αυτό της εφαρμογής. Και εξηγούμαστε άμεσα. Ναι μεν το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης όριζε πως «τα δικαστήρια έπρεπε να παρέχουν δικαιοσύνη και προστασία σε όλους τους υπηκόους και ότι έπρεπε να τιμωρούνται αυστηρά όποιοι αδικούσαν κάποιον και όποιοι δωροδοκούνται και ότι οι δίκες έπρεπε να γίνονται σύμφωνα με το νόμο», αλλά...
  17. Το Νομικό Πλαίσιο
    ...βάσιμα θεωρούμε πως τούτη η χρονολογία, μαζί με κάποιες άλλες κατοπινές, σηματοδότησαν μια περίοδο «άνοιξης» και ελευθεριών στην απέραντη οθωμανική αυτοκρατορία της οποίας η σήψη ήταν πλέον εμφανής σε κάθε τομέα και πτυχή της καθημερινότητας. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που απετέλεσε το σημείο αιχμής για πιέσεις στους ιθύνοντες της αυτοκρατορίας από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής και κυρίως από τη χριστιανική Ρωσία που, αποβλέποντας στον διαμελισμό της, αξίωνε να αναγνωρισθεί προστάτης όλων των ορθοδόξων κατοίκων της.
  18. Οι καλοί μας οι…γιατροί!
    Βεβαίως υπήρξαν πολλοί και πολλές. Που προσέφεραν τις ιατρικές τους υπηρεσίες στις απομεμακρυσμένες κοινότητες της Ανατολής, όμως… Όμως υπήρξαν και μερικοί των οποίων η προσφορά ήταν τόσο σημαντική, που το πέρασμα τους καταγράφηκε ανεξίτηλα στη μνήμη των ανθρώπων… Κυρίαρχες προσωπικότητες με έντονα τα στοιχεία της ύπαρξής τους βάλανε τα θεμέλια με την ανιδιοτελή προσφορά και τις ικανότητές τους, καταξιώθηκαν και παρέμειναν στη συλλογική μνήμη.

Author: Μνήμες