Κύπρος – Χρονολόγιο (1946-1950)

Ιωάννης Κληρίδης, πρώτος αριστερός Δήμαρχος Λευκωσίας.

(στη φωτογραφία ο Ιωάννης Κληρίδης,
πρώτος αριστερός Δήμαρχος Λευκωσίας
σε ομιλία το 1948
)

Μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

του Αλέκου Αγγελίδη 
από το βιβλίο “Κύπρος-Ημερολόγιο λεηλασιών και αγώνων…”, σ. 44

Το 1946, μια τετραμελής επιτροπή, αποτελούμενη από το μητροπολίτη Λεόντιο, τοποτηρητή του αρχιεπισκοπικού θρόνου της Κύπρου, το δήμαρχο Λευκωσίας Δ. Δημητρίου και τους πολιτευτές Λευκωσίας Ι. Κληρίδη και Λεμεσού Ζήνωνα Ρωσσίδη, πήγε στο Λονδίνο και υπέβαλε εκ νέου στην αγγλική κυβέρνηση το πάνδημο αίτημα του κυπριακού λαού για αυτοδιάθεση και ένωση με την Ελλάδα. Ο τότε υπουργός των Αποικιών Κρις Τζόουνς, ξεχνώντας όσα υποσχόταν η Αγγλία στον κυπριακό λαό κατά τη διάρκεια του πολέμου, δήλωσε πως

« . . . Η Κύπρος θεωρείται αναπόσπαστο τμήμα της βρετανικής αυτοκρατορίας και γι’ αυτό δεν πρόκειται με κανέναν τρόπο να αποδοθεί στην Ελλάδα . . .».
Ζήνων Ρωσσίδης
Ζήνων Ρωσσίδης

Με την επιστροφή της επιτροπής στην Κύπρο, άρχισαν στο νησί έντονες διαμαρτυρίες, πολυάνθρωπα συλλαλητήρια και ορμητικές  συγκεντρώσεις και εκδόθηκαν πάνδημα ψηφίσματα κατά της απαράδεκτης αυτής στάσης των Άγγλων. Στη Λευκωσία, στην έδρα της αρχιεπισκοπής, συγκροτήθηκε αμέσως Εθναρχικό Συμβούλιο με πρόεδρο τον αρχιεπίσκοπο Κύπρου. Ένα κλιμάκιο του Εθνικού Συμβουλίου εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, με σκοπό το συντονισμό της ενωτικής δραστηριότητας στην Ελλάδα. Ο αγώνας του Εθνικού Συμβουλίου γίνεται τώρα πολύπλευρος και στρέφεται προς όλες τις κατευθύνσεις. Προσπαθεί να διαφωτίσει την κοινή γνώμη στο Εσωτερικό και στο Εξωτερικό, σχετικά με τα αιτήματα των Κυπρίων και με τις συνθήκες που επικρατούν στο νησί.

1947

1947

7 Ιουλίου

Η αγγλική κυβέρνηση, για να θολώσει τα νερά, να παραπλανήσει την κοινή γνώμη και να δώσει άλλη κατεύθυνση στα πράγματα, στέλνει στις 9 Ιουλίου 1947 προσκλήσεις σε προσωπικότητες της Κύπρου και τους καλεί σε συμβουλευτική σύστεψη, για να εκφράσουν τις απόψεις τους για τη διατύπωση είδους συντάγματος για την Κύπρο.

Η Αγγλία ελπίζει πως με την τακτική της αυτή θα παραπλανήσει ορισμένους παράγοντες της Μεγαλονήσου κι αν δεν το κατορθώσει αυτό, θα κερδίσει τουλάχιστο χρόνο, παρατείνοντας τις τυπικότητες των διαδικασιών.

26 Ιουλίου

Στις 26 Ιουλίου, ο μητροπολίτης Μακάριος αναλαμβάνει καθήκοντα τοποτηρητή του αρχιεπισκοπικού θρόνου Κύπρου, ύστερα από το θάνατο του Λεοντίου.

8 Αυγούστου

Ο νέος τοποτηρητής εκδίδει στις 8 Αυγούστου διάγγελμα προς τον κυπριακό λαό, στο οποίο υπογραμμίζει το δίκαιο αίτημα των Κυπρίων για αυτοδιάθεση και λευτεριά.

10 Σεπτεμβρίου

Στο μεταξύ, οι προσκλήσεις της αγγλικής κυβέρνησης καταφθάνουν αθρόες στις διάφορες προσωπικότητες της Κύπρου, που έχει επιλέξει το υπουργείο των Αποικιών, αλλά ο Μακάριος εκδίδει στις 10 Σεπτεμβρίου άλλο διάγγελμα, με το οποίο καταδικάζει την προσπάθεια σύγκλησης της Συμβουλευτικής Διάσκεψης και προτρέπει τους προσκληθέντες Κύπριους να μην πάρουν μέρος.

1 Νοεμβρίου

Οι Άγγλοι, όμως, επιμένουν και την 1η Νοεμβρίου συγκαλείται στη Λευκωσία η Συμβουλευτική Διάσκεψη υπό την προεδρεία του αρχιδικαστή σερ Έντουαρ Τζάκσον.

24 Δεκεμβρίου

Στις 24 Δεκεμβρίου, ο τοποτηρητής Μακάριος εκλέγεται ομόφωνα αρχιεπίσκοπος Κύπρου ως Μακάριος ο Β’. Στον ενθρονιστήριο λόγο του καλεί τους Κυπρίους σε έντονο αγώνα για την απόκτηση της ανεξαρτησίας τους και καταδικάζει για άλλη μια φορά τη Συμβουλευτική Διάσκεψη, της οποίας οι εργασίες βρίσκονται σε εξέληξη.

1948

1948

3 Ιουλίου

Μπροστά στην ακολουθούμενη αγγλική τακτική, η ηγεσία των Κυπρίων αποφασίζει στις 3 Ιουλίου 1948 την ανασυγκρότηση του Εθναρχικού Συμβουλίου για το συντονισμό του αγώνα για την ανεξαρτησία και αυτοδιάθεση και την κατάλληλη διαφώτιση του κοινού στο Εσωτερικό και Εξωτερικό. Έτσι, οι ενέργειες των Κυπρίων εντείνονται προς όλες τις κατευθύνσεις και οι αντιδράσεις τους ενάντια στην τακτική των Άγγλων αυξάνονται.

12 Αυγούστου

Στις 12 Αυγούστου, ο κυβερνήτης της νήσου λόρδος Γουίνστερ, βλέποντας πως η Συμβουλευτική Διάσκεψη δεν οδηγεί πουθενά, αναγκάζεται να την διαλύσει. Το γεγονός αυτό θεωρείται ουσιώδης επιτυχία του κυπριακού λαού και του δίνει θάρρος για συνέχιση των αγώνων του. Γι’ αυτό και οι κάθε είδους αντιδράσεις δεν σταματούν.

3 Οκτωβρίου

Στις 3 Οκτωβρίου, γίνεται ογκώδες συλλαλητήριο στη Λευκωσία για τη διεκδίκηση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης και της ελευθερίας. Σ’ αυτό ομιλεί ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος και ο μητροπολίτης Κιτίου Μακάριος, ο μετέπειτα αρχιεπίσκοπος και εθνάρχης Κύπρου Μακάριος Γ’, καθώς και πολλές άλλες προσωπικότητες. Όλοι οι ομιλητές καταδικάζουν την αγγλική πολιτική και τονίζουν το παγκύπριο αίτημα για αυτοδιάθεση και ένωση με την Ελλάδα.

1949

 

1949

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1949

Τον Ιανουάριο του 1949, ο βοηθός υπουργός Αποικιών, ο Τζων Μάρτιν, επισκέφτεται την Κύπρο. Οι προτάσεις από μέρους των Κυπρίων είναι πολλές και το αίτημά τους είναι το ίδιο και αναλλοίωτο. «Αυτοδιάθεση».

1 Μαΐου

Για την ευρύτερη διαφώτιση του κοινού εκδίδεται στην Κύπρο με τη φροντίδα και υπό την αιγίδα του Νίκου Κρανιδιώτη το περιοδικό «Η Ελληνική Κύπρος». Το πρώτο του τεύχος κυκλοφορεί την 1η Μαΐου 1949.

29 Νοεμβρίου

Στις 29 Νοεμβρίου, περνά από την Κύπρο ο υφυπουργός των στρατιωτικών της Αγγλίας Σίγγουελ. Οι Κύπριοι επαναλαμβάνουν το αίτημά τους για αυτοδιάθεση και ένωση. Δηλώνουν και πάλι καθαρά στον Άγγλο υφυπουργό πως δε θα πάψουν αγωνιζόμενοι, ώσπου να αποκτήσουν εκείνο που τους ανήκει. Την ελευθερία τους.

8 Δεκεμβρίου

Ο Σίγγουελ δεν δίνει καμιά απάντηση. Το Εθναρχικό Συμβούλιο, κινούμενο προς όλες τις κατευθύνσεις, αποφασίζει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την επίσημη διατύπωση των απόψεων του κυπριακού λαού. Έτσι, στις 8 Δεκεμβρίου κυκλοφορεί εγκύκλιο προς τον κυπριακό λαό και αναγγέλει τη διενέργεια δημοψηφίσματος με βάση τα άρθρα 1 και 55 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Ταυτόχρονα, το Εθναρχικό Συμβούλιο υποβάλλει παρόμοιο αίτημα και στην αποικιακή κυβέρνηση του νησιού, γνωρίζοντάς της τις προθέσεις του και ζητώντας σχετικές προς τούτο διευκολύνσεις. Περισσότερο, όμως, από όλα, ήθελε να διατυπώσει έγκαιρα τις προθέσεις της και να διαπιστώσει τις αντιδράσεις των Άγγλων. Η κυβέρνηση απέριψε αμέσως το αίτημα αυτό.

1950

 

1950

15 Ιανουαρίου

Παρά τις αντιδράσεις των Άγγλων, το δημοψήφισμα (15/1/50) διεξάγεται στις 15 και στις 22 Ιανουαρίου 1950.

22 Ιανουαρίου

Από τους 224.747 ενήλικες Έλληνες ψηφοφόρους της Κύπρου ψήφισαν 215.108. Δηλαδή το 95%, υπογράφοντας στις εκκλησίες τον τετραπλό τόμο του δημοψηφίσματος.

4 Φεβρουαρίου

Στις 4 Φεβρουαρίου, ο αρχιεπίσκοπος κάνει γνωστό στον κυβερνήτη σερ Άντριου Ράιτ το αποτέλεσμά του.

22 Φεβρουαρίου

Ο Ράιτ δεν δέχεται καν το δημοψήφισμα και στις 22 Φεβρουαρίου απαντά πως το θέμα της Κύπρου είναι κλειστό για τη Μεγάλη Βρετανία. Την ίδια απάντηση έδωσε και το Λονδίνο. Η βρετανική κυβέρνηση είπε, πως η Αγγλία δε θα αναγνωρίσει τα αποτελέσματα αυτά, γιατί «το δημοψήφισμα εστερείτο επισημότητας».

Παρ’ όλα αυτά, το Μάιο του 1950, η Εθναρχία καταρτίζει επιτροπή από το μητροπολίτη Κυρηνείας Κυπριανό, το Σάββα Λοϊζίδη και το Νικόλαο Λανίτη, η οποία επισκέπτεται την Αθήνα και καταθέτει τον ένα τόμο του δημοψηφίσματος στην ελληνική εθνική αντιπροσωπεία. Τον άλλο τόμο τον πήγε στο Λονδίνο. Η αγγλική κυβέρνηση αρνήθηκε να τον παραλάβει και ούτε καν δέχτηκε την επιτροπή. Ο τόμος κατατέθηκε στην ελληνική εκκλησία του Λονδίνου. Ο τρίτος τόμος παραδόθηκε στον Ο.Η.Ε. στις 26 Σεπτεμβρίου 1950.

Όταν η κυπριακή αποστολή, πηγαίνοντας για τη Νέα Υόρκη, πέρασε από την Αθήνα, η ελληνική κυβέρνηση εξέφρασε στους Κύπριους αντιπροσώπους την ελπίδα πως η Αγγλία θα συμπαραστεκόταν «ευμενώς». Υπογράμμισε, όμως, στην αποστολή, πως ήταν προτιμότερο το θέμα αυτό να ανακινιόταν σε άλλο, ευθετότερο χρόνο και μέσα σε ένα πλαίσιο, που να διέπεται και να καθορίζεται από το πνεύμα της παραδοσιακής φιλίας με τη Μεγάλη  Βρετανία. Την ίδια πολιτική καταφανούς υποτέλειας ακολούθησαν, όπως θα δούμε και οι άλλες ελληνικές κυβερνήσεις και κατεξοχήν η κυβέρνηση Παπάγου το 1954.

Ύστερα από την άρνηση της Αγγλίας να δεχτεί το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, οι Κύπριοι αποφασίζουν να καταφύγουν στα Ηνωμένα Έθνη.

28 Ιουνίου

Στις 28 Ιουνίου 1950 πεθαίνει ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος ο Β’ και στις 20 Οκτωβρίου εκλέγεται αρχιεπίσκοπος ο Μακάριος ο Γ’, ο ως τότε μητροπολίτης Κιτίου και τοποτηρητής του πατριαρχικού θρόνου.

13 Δεκεμβρίου

Ύστερα από τη μη παραδοχή των αποτελεσμάτων του δημοψηφίσματος από την αγγλική κυβέρνηση, ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’, με εγκύκλιό του προς τον κυπριακό λαό, καταγγέλει την αδιάλλακτη στάση της Αγγλίας και επιμένει στην αυτοδιάθεση της Κύπρου και στην ένωσή της με την Ελλάδα.

συνεχίζεται


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Κύπρος και Χριστιανισμός
    Η Κύπρος είναι μια από τις πρώτες χώρες που δέχτηκε το Χριστιανισμό. Η πρώτη περίοδος της ιστορίας της χριστιανικής Εκκλησίας της Κύπρου αρχίζει το 45 μ.Χ. και λήγει το 1191. Δηλαδή, αρχίζει με την άφηξη των αποστόλων Παύλου και Βαρνάβα στο νησί και τελειώνει με την κατάλυση της βυζαντινής κυριαρχίας σ’ αυτό. Ο Απόστολος Παύλος διάλεξε την Κύπρο σαν πρώτη χώρα της αποστολικής του περιοδείας...
  2. Κύπρος - Χρονολόγιο (1971 - 1974)
    Στην Τουρκία, η πολιτική κρίση της χώρας οξύνεται. Το αντιαμερικανικό κλίμα είναι έντονο. Το Μάρτιο, ύστερα από την απαγωγή τεσσάρων Αμερικανών αεροπόρων από άγνωστους Τούρκους, επεμβαίνει ο στρατός και αξιώνει από το Ντεμιρέλ την παραίτησή του. Ο Ντεμιρέλ παραιτείται και την πρωθυπουργία αναλαμβάνει (13/3/71) ο καθηγητής του Δικαίου Νιχάτ Ερίμ, σχηματίζοντας «εθνική υπερκομματική κυβέρνηση» και κηρύσσοντας ταυτόχρονα το στρατιωτικό νόμο.
  3. Κύπρος - Χρονολόγιο (1968 -1970)
    Τον Ιούνιο του 1968 κι ύστερα από πίεση των Ηνωμένων Εθνών, αρχίζουν συνομιλίες μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στη Βηρυτό, οι οποίες, λόγω του ότι γίνονται μεταξύ των δύο κοινοτήτων, ονομάζονται «διακοινωτικές». Τους Έλληνες εκπροσωπεί ο πρόεδρος της κυπριακής Βουλής, ο Γλαύκος Κληρίδης και τους Τούρκους ο Ραούφ Ντενκτάς.
  4. Κύπρος - Χρονολόγιο (1959-1967)
    Στις συμφωνίες περιλαμβανόταν "Συνθήκη Εγγυήσεων" μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας, Βρετανίας και Κύπρου με την οποία, σε περίπτωση διασάλευσης της συνταγματικής τάξης, μια από τις τρεις πρώτες «εγγυήτριες δυνάμεις» θα μπορούσε να προβεί σε μονομερή δράση, αφού προηγουμένως είχαν εξαντληθεί τα περιθώρια διαπραγματεύσεων με τις άλλες δυο.
  5. Κύπρος - Χρονολόγιο (1955 - 1958)
    Ο στρατηγός Γρίβας, με το ψευδώνυμο «Διγενής», αποβιβάζεται τη νύχτα της 6ης Νοεμβρίου 1954 στο Χλωρακά της Πάφου με ένα μικρό πλοιάριο, το οποίο απέπλευσε από τη Ρόδο. Ο Γρίβας, φτάνοντας στην Κύπρο, κoινοποιεί, όσο πιο γρήγορα επιτρέπουν οι συνθήκες κι όσο πιο έντονα γίνεται, την οργάνωση της ΕΟΚΑ[1], της οποίας και γίνεται αρχηγός.
  6. Κύπρος - Χρονολόγιο (1951-1954)
    O αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’, με έγγραφό του προς το Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, καταγγέλλει τα καταπιεστικά μέτρα των βρετανικών αρχών στην Κύπρο και ζητά τη συμπαράσταση των ελεύθερων λαών. Στις αρχές του Φεβρουαρίου 1951, ο Άγγλος βουλευτές Τόμας Ρέηντ ζητά από την αγγλική Βουλή να τον πληροφορήσει, αν η Ελλάδα έχει θέσει θέμα Κύπρου στην αγγλική κυβέρνηση.
  7. Κύπρος - Χρονολόγιο (1946-1950)
    Το 1946, μια τετραμελής επιτροπή, αποτελούμενη από το μητροπολίτη Λεόντιο, τοποτηρητή του αρχιεπισκοπικού θρόνου της Κύπρου, το δήμαρχο Λευκωσίας Δ. Δημητρίου και τους πολιτευτές Λευκωσίας Ι. Κληρίδη και Λεμεσού Ζήνωνα Ρωσσίδη, πήγε στο Λονδίνο και υπέβαλε εκ νέου στην αγγλική κυβέρνηση το πάνδημο αίτημα του κυπριακού λαού για αυτοδιάθεση και ένωση με την Ελλάδα. Ο τότε υπουργός των Αποικιών Κρις Τζόουνς, ξεχνώντας όσα υποσχόταν η Αγγλία στον κυπριακό λαό κατά τη διάρκεια του πολέμου, δήλωσε πως...

Author: Μνήμες