Νοσήματα Λ’

Δεν γνωρίζουμε αν όντως ήταν καλοί γιατροί ή απλά περισσότερο ανθρώπινοι, ίσως ίσως ρομαντικοί ιδεολόγοι, υπηρέτες ταπεινοί του Ιπποκράτειου όρκου. Όμως αποτελούσαν κάτι το ξεχωριστό, τους οποίους οι λόγιοι της εποχής αλλά και ο κόσμος τους μνημόνευε μετά περισσού σεβασμού.

Στη συνέχεια παρουσιάζουμε με απόλυτη αλφαβητική σειρά τις γνωστές ασθένειες και τους τρόπους αντιμετώπισής τους. Ασθένειες και θεραπείες τις οποίες αντλήσαμε κυρίως από την υπάρχουσα βιβλιογραφία αλλά μάθαμε και από τις πάμπολλες μαρτυρίες.  Που αφού καταγράφηκαν, φυλάσσονται ως πολύτιμες παρακαταθήκες στα Ιστορικά Κέντρα.

Γενικές παρατηρήσεις για τα νοσήματα

Νοσήματα που ανήκουν στο γράμμα ”Λ”

 

Λειχήνες ή λεισόνια

Είναι η εξανθηματική δερματική πάθηση ανθρώπων και ζώων.

Οι αποτελεσματικότερες θεραπείες τους γινότανε πάντοτε με διάφορες μελκέμ (αλοιφές) που συνιστούσαν οι κατά τόπους ιατροί. Έτσι:

  • βάζανε ζάχαρη και καλαμπόκι μαζί πάνω στη φωτιά και τα σκέπαζαν με μπακιρένια σκεύη με τους ατμούς από την καύση να θεωρούνται ως το αποτελεσματικότερο φάρμακο. Επίσης το προϊόν της καύσης θεωρείτο ιδανικό παρασκεύασμα για τις δύσκολες περιπτώσεις.
  • σε μερικές περιπτώσεις πάλι τοποθετούσαν κοπανισμένο σκόρδο.
  • ή τοποθετούσαν τη στάχτη του καμένου χόρτου που το λέγανε σουνάρ πάνω στα σημεία.
  • Ξεχωριστή και αποτελεσματικότατη ήταν η αλοιφή που τη φτιάχνανε με «σκόρδο, κοπανισμένες μαύρες σταφίδες, και λίγο βούτυρο ζωικής προέλευσης…»

 

Λιποθυμιά ή μπαϊντισίν ή μπαγιλμάκ ή μπαϊλμά

Πρόκειται για ξαφνική και προσωρινή απώλεια των αισθήσεων που οφείλεται σε κυκλοφοριακή διαταραχή του εγκεφάλου…

Η θεραπεία γνωστή και εφαρμοζόμενη ίσαμε τα σήμερα.

Τρίψιμο χεριών, σήκωμα ποδιών για να έρθει το αίμα στο κεφάλι, κατάβρεγμα του προσώπου με νερό, τοποθέτηση ξυδιού στα ρουθούνια…[1]

 

Λύσσα ή γουντούς ή γουντουλάτισμα ή κουντουρμάκ ή κουτουζλούκ

Τα αίτια γνωστά. Το δάγκαμα από κάποιο ζωντανό που ήταν φορέας της νόσου.

Οι μέθοδοι θεραπείας πάλι της συγκεκριμένης ασθένειας ήταν κύρια και σχεδόν αποκλειστικά θρησκευτικοί, έως και δεισιδαιμονικοί. Φυσικά με τις δεύτερες να υπερτερούν.

Έτσι:

  • Το πρώτο που κάμανε ήταν να κρύψουν τα ρούχα που φορούσε για σαράντα μέρες στο υπόγειο του σπιτιού. Άλλοι πάλι τα θάβανε. Φυσικά με την αντίστοιχη δίαιτα για το ίδιο χρονικό διάστημα που περιελάμβανε την αποφυγή γάλακτος, κρασιού, σκόρδων, κρεμμυδιών κ.α.
  • Το ψωμί ήτανε επίσης άριστο θεραπευτικό μέσο. Με μια προϋπόθεση. Να είναι ζυμωμένο από την οικογένεια του «δαγκαμένου» και ευλογημένου από τον οντζάχ.[2] Που μόλις το διάβαζε θα έπρεπε να το φάει όλο ο ασθενής.
  • Σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεσματικό για την καταπολέμηση της νόσου ήτανε το συκώτι ή το κρέας του λυσσασμένου ζώου.[3]
  • Περνούσαν τον άρρωστο κάτω από την κοιλιά του ψόφιου σκύλου τρεις φορές λέγοντας «το γιατρικό να μπει η λύσσα να βγει».[4]
  • Επίσης δεν άφηναν τον ασθενή για σαράντα μέρες να βγει από το σπίτι του, να κάνει μπάνιο για το ίδιο χρονικό διάστημα, να κοιμηθεί την τελευταία μέρα για να μην τον αρπάξει το κακό…
  • Για καλύτερα και πιο γρήγορα αποτελέσματα στην Αξό υπήρχε μια οντζάχ η οποία μασούσε μαύρες σταφίδες τις οποίες έδινε στον ασθενή να τις φάει με τη συνοδεία ακατάληπτων ευχών και επικλήσεων.

Παρατήρηση

Για να εξακριβώσουν αν το σκυλί που δάγκωσε κάποιον ήταν φορέας του κακού «κοσκίνιζαν» πάνω του νερό. Αν ψοφούσε, ήταν πραγματικά το ζωντανό άρρωστο και άρχιζαν τις σχετικές θεραπείες.


[1] Κ.Ι.Δ. Συκεών, Φ. 12, α.α. 44, μαρτυρία Σταματιάδη Γιάννη :«εμπούχιζαν με ξίδι το λιποθυμισμένο και το μυαλό του ερχούτουν σο κεφάλι τ’»

[2] Κληρονομικό χάρισμα για θεραπεία…

[3] Το οποίο βεβαίως θεωρείτο και ως φυλακτό…πίστευαν πως καθιστούσε απρόσβλητους από νόσο τους υγιείς ανθρώπους αν  το έτρωγαν

[4] Θανάση Κωστάκη, ό.π. σ. 301

“Η Ιατρική στην Καππαδοκία…”
Κωνσταντίνος Νίγδελης


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Ο λοιμός (ΘΟΥΚ 2.47.1–2.54.5)
    Τέτοια λοιπόν ἐστάθηκε ἡ δημόσια κηδεία τό χειμώνα ἐκεῖνο• κι ὅταν πέρασε ὁ χειμώνας αὐτός, ἔκλεισε ὁ πρῶτος χρόνος τοῦ πολέμου. Κ' εὐθύς μόλις ἄρχισε τό καλοκαίρι, εἰσέβαλαν οἱ Πελοποννήσιοι κ' οἱ σύμμαχοί τους ὅπως καί προτήτερα στήν Ἀττική μέ τά δύο τρίτα τῆς στρατιωτικῆς του δύναμης ὁ καθένας (μέ ἀρχηγό πάλι τόν Ἀρχιδάμο...
  2. Φάρμακα… και θάματα
    αι μια μικρή αναφορά μας στα γνωστά-άγνωστα φάρμακα της εποχής…τα προτεινόμενα από την ορθόδοξη ιατρική επιστήμη και μη αναφερόμενα στο προηγούμενο κεφάλαιο στο οποίο περιγράψαμε τις διάφορες ασθένειες και τους τρόπους αντιμετώπισής τους. Απλά και χωρίς πολλούς σχολιασμούς εκτός δυο, που και γνωστότατα είναι, αλλά και χρησιμοποιούμενα σχεδόν μέχρι των ημερών μας…της βεντούζας και των βδελλών.
  3. Νοσήματα Υ' και Φ'
    Περιλαμβάνονται εδώ νοσήματα που αρχίζουν από τα γράμματα "Υ" και "Φ" όπως - Υδρωπικία ή γκελιντζίκ ή κουπλεμέ, Φαγούρα ή γουρτεσέν, Φυματίωση ή βερέμ ή χτικιό ή φθίση,
  4. Νοσήματα Χ' και Ψ'
    Περιλαμβάνονται εδώ νοσήματα που ανήκουν στα γράμματα "Χ" και "Ψ" όπως - Χεγιαρτσέχ ή κεντί ντασαγέ ή πρήξιμο όρχεων, Ψύξη, Ψωρίαση ή ουιούζ
  5. Νοσήματα - Γενικές παρατηρήσεις
    Φυσικά και οι ασθένειες δεν ήταν μόνο οι πιο πάνω περιγραφείσες. Απλά καταγράψαμε μόνο όσες βρήκαμε στην υπάρχουσα βιβλιογραφία του χώρου και για όσες
  6. Νοσήματα Τ'
    Νοσήματα που περιλαμβάνονται εδώ αρχίζουν από το γράμμα 'Τ' όπως - Ταινία ή ελμίνες ή λεβίθες ή σογουλτζάν ή σερίτ, Τέτανος ή κακό, Τρέλα, Τριχόπτωση, Τσίμπλες ματιού ή πόνεμα, Τύφος ή χουμά ή χουμά σαλάχ ή σαρή σιτμά -
  7. Νοσήματα Σ'
    Νοσήματα που περιλαμβάνονται εδώ αρχίζουν από το γράμμα 'Σ' όπως - Στειρότητα, Στομαχόπονος ή πόνος της κοιλιάς ή καρήν αγρισή, Στοματίτιδα ή μπαμπουχτσά, Συμφόρηση ή νταμναμάς ή τσαλγούν ή εγκεφαλικό (;), Συνάχι ή σαλίμ ή σαλούμ, Συρίγγιο ή αχαρτζά -
  8. Νοσήματα Π'
    Εδώ περιλαμβάνονται νοσήματα που ανήκουν στο γράμμα της αλφαβήτου "Π" όπως - Παράλυση ή κιοτρουμλούκ ή καλμάκ ή τσαγούλ’ σιν, Παρονυχίδες ή τριγυρίστρες ή ντολαμάγια, Πέτρα στα νεφρά ή τη χολή ή χολολιθίαση, Πληγές και πρηξίματα…γενικά, Πληγές και πρηξίματα σε…έκταση, Πνευμονία ή σατλιτζάν ή ακ τζιγιέρ ή ακ μαρασή, Πολυουρία, Πονοκέφαλος ή κεφαλαλγία ή αγρή, Πονοκέφαλος – πίεση (;), Πυρετός ή εμπύρετη κατάσταση ή νισά ή νισκιά ή σητμά ή αραλήκ σητμά,
  9. Νοσήματα Ν' και Ο'
    Εδώ περιλαμβάνονται νοσήματα που ανήκουν στους χαρακτήρες της αλφαβήτου "Ν" και "Ο" όπως - Νευρόπονος ή σινίρ χαστά ή σιραζέ… , Ούλα ή ντης ετέ ή ουλίτιδα ή αγίζ αγρισί
  10. Νοσήματα Μ'
    Εδώ περιλαμβάνονται νοσήματα τα οποία κατατάσονται κάτω από το γράμμα "Μ" όπως - Μαγουλάδες ή παρωτίδα, Μαράζι ή μαράζ, Μέθη, Μελάνωμα… ίσως τιβγά, Μυρμηκιές ή μυρμηγκιές ή ακροχορδόνες ή σίγρια ή κορ κεβενίδια, Μώλωπες,
  11. Νοσήματα Λ'
    Εδώ περιλαμβάνονται νοσήματα που αρχίζουν από το γράμμα "Λ" όπως - Λιποθυμιά ή μπαϊντισίν ή μπαγιλμάκ ή μπαϊλμά, Λύσσα ή γουντούς ή γουντουλάτισμα ή κουντουρμάκ ή κουτουζλούκ
  12. Νοσήματα Κ'
    Εδώ περιλαμβάνονται νοσήματα που αρχίζουν από το γράμμα του αλφαβήτου "Κ" όπως - Κακαμά ή κοτσά ή ιδρωτίλες, Κάλοι ή Νασούρ, Κάταγμα ή σπάσιμο ή κιρκλήκ, Κάψιμο ή γιανμάκ, Κήλη ή σακάτ, Κλήμα, Κοκκύτης ή κοκίτης ή του γαϊδουριού ο βήχας ή ντεβέ εκσιργί, Κοτί τόιμα ή κακό αίμα, Κόψιμο, ή διάρροια ή ισάλ ή καρή αγρισή, Κριθαράκι, Κρυολόγημα ή σουβουλούκ ή κουλούτζ
  13. Νοσήματα Ι'
    Εδώ περιλαμβάνονται νοσήματα που αρχίζουν από το γράμμα "Ι" όπως - Ίκτερος ή σαραλήκ ή σαρουλούχ ή χρυσή, Ιλαρά ή ίλερις ή τσιτσέτσα ή τσιτσέκ ή κιζαμούχια ή μπέμπελη, Ισχιαλγία ή τσιγκνεμέκ ή ουιλούκ αγρεσή
  14. Νοσήματα Ζ' και Η'
    Εδώ περιλαμβάνονται νοσήματα που αρχίζουν από τα γράμματα "Ζ" και "Η" του αλφαβήτου - Ζοχάδες ή αιμορροΐδες ή μαγιασήλ (μαγιασούλ), Ηλίαση
  15. Νοσήματα Ε'
    Εδώ περιλαμβάνονται νοσήματα που ανήκουν στο γράμμα ''Ε'' - Ειλεός, Ελονοσία ή σουτμάς, Εξάρθρωση ή γεριντέν τσικαρμάκ ή βγάλσιμο, Επιληψία ή σεληνιασμός ή σάρα ή σορά τισυριλήκ, Έρπης (ζωστήρ) ή κεμέρ, Ευλογιά ή ασιλαμάκ τσιτσέκ ιλετή,
  16. Νοσήματα Δ'
    Νοσήματα που περιλαμβάνονται εδώ είναι αυτά που αρχίζουν από το γράμμα "Δ" - Δαγκάματα, Δάκρυσμα ή δακρύρροια, Διφθερίτιδα ή μπογματζάς ή μπόχσεν ή κουρμπαγού, Δόντια χαλασμένα ή πονόδοντος ή τσουρούκ ντής, Δυσουρία ή τσαλμάκ ή σιντίκ τουτκουνλμασή, Δυσκοιλιότητα ή καμπιζλίκ...
  17. Νοσήματα Γ'
    Νοσήματα που περιλαμβάνονται εδώ είναι αυτά που αρχίζουν από το γράμμα "Γ" - Γάπαρτσεχ ή πρήξιμο πέλματος…, Γρίπη…
  18. Νοσήματα Β΄
    Νοσήματα που περιλαμβάνονται εδώ είναι αυτά που αρχίζουν από το γράμμα "Β" - Βάρεμα ή καχεξία ή ατροφία ή ζαμπουνλούκ ή κιρκ παστί ή τσαλοπατεμένα, Βήχας ή οκουρούκ ή κουρού οκουρούρουμ (ξηρός βήχας), Βουζούνια ή δοθιήνες ή βιζούνους ή σιμπάν ή σπυριά...
  19. Νοσήματα Α΄
    Νοσήματα που συμπεριλαμβάνονται εδώ είναι: Αδελφοδιώκτης, Αδενοπάθεια, Αδενίτιδα ή κουρμπαγού, Αιμορραγία ή Καν ακμασή ή ακμάκ
  20. Νοσήματα…χασταλήκ
    Ίδια και απαράλλαχτα παντού με τα αυτά χαστανήκ νισανή αλλά με διαφορετικές ονομασίες και σχεδόν πανομοιότυπες μεθόδους αντιμετώπισης. Κατανοητά και εξηγήσιμα αμφότερα. Διότι και στις δυο περιπτώσεις, ονομασίες και τρόπους αντιμετώπισης, σημαντικότατο ρόλο έπαιξαν οι τοπικοί ιδιωματισμοί, τα δάνεια, τα αντιδάνεια, αλλά και οι «σχολές» σε σχέση φυσικά και πάντοτε σε αγαστή συνεργασία με τους άλλους, το μουσουλμανικό στοιχείο δηλαδή.

Author: Μνήμες