Οικογενειακό Δίκαιο

Ξενοδοχείο στην Καππαδοκία

«Πρόκειται για το σύνολον των κανόνων Δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τας σχέσεις αι οποίαι προκύπτουν εκ του γάμου, της συγγενείας και γενικώτερον επ’ ευκαιρία της οικογένειας…Το οικογενειακόν δίκαιον διαυλακώνεται υπό των ηθικών αρχών καθ’ όλην αυτού την έκτασιν. Τούτο ήτο αναπόφευκτον αλλά και δεόντως επιβεβλημένον, λόγω της φύσεως των σχέσεων, τας οποίας ρυθμίζει…».[1]

Στην παρούσα μελέτη, λοιπόν, θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε με τον κατά το δυνατόν καλύτερο τρόπο το καθεστώς που επικρατούσε, τα ήθη και έθιμα σε όλους τους τομείς –δραστηριότητες αυτού του δικαίου. Σπεύδουμε μάλιστα να τονίσουμε πως κατείχαν εξέχουσα θέση, μιας και αναγνωριζόταν η ζωτική τους σημασία όχι μόνο ως θεμελίου της οικογένειας, της διαιώνισης του ανθρώπινου είδους, αλλά και αυτής της κοινωνικής διάρθρωσης…[2]

«Με μια αξιοθαύμαστη μοναδικότητα, αυτήν της ράτσας, μιας παράδοσης αρχέγονης που ξεκινά από το “τότε”, μη προσδιορισμένης μεν ακριβώς, ούτε καταγεγραμμένης βιβλιογραφικώς αλλά… αλλά τηρουμένης με θρησκευτική ευλάβεια, με αρχές, κανόνες και τύπους αναλλοίωτους στο διάβα του χρόνου από όλους, συστηματικά και αδιάλειπτα.»[3].

Βασικός σκοπός και επιδίωξη:

Μα η διατήρηση των πολύτιμων, η ενεργή συμμετοχή της κληροδοτημένης παράδοσης στο εκάστοτε σήμερα, η αποφυγή αλλοτρίωσης της εθνικής ταυτότητας, η αφομοίωση γνώσεων και αξιών πολλών γενεών…

Και το σημαντικότερο.

Θεωρούσαν τον γάμο ως ένα από τα κορυφαία γεγονότα της ζωής τους, σημαντικότατο σταθμό από τον οποίο εκπορεύονταν η χαρά και η ευτυχία, η δημιουργικότητα, η ζωντάνια της ζωής… Γι’ αυτό και τον ονόμαζαν και «χαρά»…

 

1 – Μνηστεία

Για να γίνουν κατανοητές οι αντιλήψεις και η επικρατούσα πρακτική, εκεί και τότε, οφείλουμε σε αυτό το σημείο να επισημάνουμε δυο τρία πράγματα σε σύγκριση με το σήμερα και τις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις.

Έτσι:

Σύμφωνα με το άρθρο 1346 του Α.Κ. πρόκειται περί μιας συμβάσεως η οποία όμως δεν γεννά αγωγή για εξαναγκασμό του…Άρα;

Άρα:

  • απαιτείται συναίνεση των δυο μερών προς τούτο για τη σύναψη σύμβασης του αρραβώνα
  • απαιτείται ικανότητα προς δικαιοπραξία
  • μπορεί κάποιος εκ των δυο μερών να υπαναχωρήσει δια μονομερούς δηλώσεως…

Αυτά σε γενικές γραμμές τα πολύ απλά.

Τώρα, στον υπό εξέταση χώρο τα πράγματα ήταν κραυγαλέα διαφορετικά και ίσως ίσως αποτρόπαια, με το μάτι του σημερινού ερευνητή.

Συναίνεση λοιπόν…

Μάλλον επρόκειτο περί μιας άγνωστης λέξεως …

Η μνηστεία και κατά συνέπεια ο γάμος ήταν υπόθεση της οικογένειας και όχι των νέων οι οποίοι αδιαμαρτύρητα θα έπρεπε να «συναινέσουν» εις τα υποδείξεις του πατρός, της μητρός και ολάκερης της οικογένειας…

Σε τέτοιο μάλιστα σημείο που όλα ετούτα λάμβαναν χώρα χωρίς ούτε καν της απλής γνώσης από πλευράς της νέας η οποία ήταν υποχρεωμένη να δεχθεί τα πάντα αδιαμαρτύρητα. Αλλά και του νέου, επίσης, που πολλές φορές μάλιστα την έβλεπε μετά τον αρραβώνα και μάλιστα μετά την ιεροτελεστία του «μεγάλου αρραβώνα»,[4] αφού βεβαίως προηγούμενα του φούσκωναν το μυαλό με επαινετικά και κολακευτικά λόγια που περιέγραφαν εν εκτάσει το κάλλος, τα προτερήματα αλλά και την περιουσία της κοπελιάς.[5]

Παρατήρηση

Σπεύδουμε να σημειώσουμε πως τούτες οι αντιλήψεις άρχισαν να ατονούν από τα μέσα του 19ου αιώνα, εξαιτίας του μεταναστευτικού ρεύματος των νέων προς τις μεγαλουπόλεις και κατά συνέπεια της γνώσης των ευρωπαϊκών δεδομένων.

 

-Ικανότητα προς δικαιοπραξία…

Η οποία φυσικά είχε και εξακολουθεί ίσαμε τα σήμερα να έχει σχέση με την ηλικία των δικαιοπρακτούντων.

Έτσι το πότε ακριβώς έπρεπε να μνηστευθούν οι νέοι είναι λίγο πολύ κοινό σε όλες τις κοινότητες των ρωμιών της Καππαδοκίας, εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων, οι οποίες βεβαίως υπήρχαν παντού και πάντοτε. Που φυσικά, οι εξαιρέσεις δηλαδή, αποτελούσαν μια σημαντικότατη τροφή στο παιχνίδι της κοινωνικής ενημέρωσης, που εκεί και τότε ήταν το άλφα και το ωμέγα για τους διψασμένους για νέα κατοίκους.

Ο νέος, λοιπόν, έπρεπε να είναι, τουλάχιστον, δέκα οκτώ χρόνων και άνω, ενώ η γυναίκα «ώριμη»,[6] δηλαδή πάνω από τα δεκατέσσερα της χρόνια, γιατί σύμφωνα με τον Φαρασόπουλο “τοιούτοι γάμοι είναι και ώριμοι και καλά τέκνα προοιωνίζονται”[7].

Βεβαίως αποκλίνουσες συμπεριφορές υπήρχαν πάντοτε…

Έτσι για παράδειγμα στο Μισθί ή και στα Φλογητά ακόμα, ο νέος ήταν ικανός και έτοιμος για το γάμο από της ηλικίας των 14 ή 15 χρόνων και ιδιαίτερα η γυναίκα από τα δώδεκά της χρόνια.

Το πού οφείλεται αυτή η διαφορά αντιλήψεως εξαρτάται και είναι σε συνάρτηση με τον περιβάλλοντα χώρο και τις επιρροές που δέχεται η κοινωνία από τους «άλλους». Από το εάν η κοινότητα είναι αμιγώς χριστιανική ή και μικτή, ακόμα και από την αντίληψη πως έτσι προστατεύεται η κόρη, μιας και σκοπός της ύπαρξης της γυναίκας είναι να γίνει καλή νοικοκυρά και να κάμει καλά και γερά παιδιά.

-Επίσης και ενδεχόμενα το πλέον αξιοπερίεργο.

Στα παλιά βεβαίως χρόνια και για λόγους εν πολλοίς αδιευκρίνιστους έως και σήμερα, γίνονταν παιδικά αρραβωνιάσματα- Μπεσίκ κερτμεσί,[8] δηλαδή το σημάδεμα σε νηπιακή ηλικία και μάλιστα από την κούνια. Σπάνια μεν, αλλά έχουν καταγραφεί. Φυσικά με την παρουσία του ιερέα, τις σχετικές του ευχές, αλλά και την αφαίρεση ολίγων τριχών από την κεφαλή της κόρης…τις οποίες τυλιγμένες ως φυλακτό κρατούσε η μέλλουσα πεθερά μέχρι την ενηλικίωση και επισημοποίηση του «πρόχειρου» αρραβώνα.

Από πλευράς της κόρης, πάλι, υπήρχε πάντοτε η υποχρέωση να βρίσκεται τοποθετημένος ψηλά στην κούνια της μεταξύ των άλλων ο χρυσός σταυρός του πενθερού της.

Στο Ζιντζί- Ντερέ, μάλιστα, αλλά και Φλαβιανά της Καππαδοκίας, ήταν πρέπουσα συνήθεια, «…όταν οι γονείς συνεδέοντο φιλικώς ηρραβώνιζον τα παιδιά των, ενώ ακόμη ήσαν βρέφη, εγκόπτοντες οι μεν γονείς του άρρενος νηπίου την κούνιαν του θήλεος, οι δε του θήλεος την κούνια του άρρενος…»[9]

Κατά την άποψή μας τέλος τούτος ο θεσμός, δηλαδή των παιδικών αρραβωνιασμάτων και όλων των παραλλαγών του, είχε να κάμει εκτός των άλλων και με την ενίσχυση της φιλίας μεταξύ των οικογενειών της τοπικής κοινωνίας…

 

Λοιπά απαραίτητα στοιχεία του αρραβώνα

  • η υποχρεωτική παρουσία του ιερέα της κοινότητας σε όλες τις εκδηλώσεις της μικρής «χαράς»…[10] αλλά και ο σχετικός έλεγχος της νομιμότητας τον οποίο εξετάσουμε παρακάτω.[11]
  • η καταγραφή του γεγονότος στον οικείο Κώδικα και κατά συνέπεια η έμμεση παρουσία της κοινότητας. Καταγραφή η οποία περιελάμβανε τα συμβαλλόμενα μέρη, την ημερομηνία τελέσεως του αρραβώνα, τις χρηματικές ρήτρες ακύρωσης, τον χρόνο τέλεσης του μυστηρίου του γάμου…
  • η ύπαρξη τελεσίδικου χρόνου διάρκειας της μνηστείας. Που απλά υπηρετούσε την επιθυμία όλων για επίσπευση των διαδικασιών οι οποίες θα οδηγούσαν προς το επιθυμητό αποτέλεσμα, τη δημιουργία δηλαδή οικογένειας, παιδιών κλπ.

Ο οποίος χρόνος σε ορισμένες κοινότητες επιβαλλόταν- προσδιοριζότανε και γραπτά υπό τη Δαμόκλειο σπάθη κάποιων απαράβατων προθεσμιών…

Είναι σαφέστατη, για παράδειγμα, η διάταξη του άρθρου 163 του Κώδικα της κοινότητος της Μαλακοπής σύμφωνα με την οποία:

«Εν τη καταγραφή του συνοικεσίου ορίζεται συγχρόνως ότι αμφότερα τα μέρη αναλαμβάνουσι την υποχρέωσιν όπως τελέσωσι τον γάμον μετά παρέλευσιν κατ’ ανώτατον όριον ενός έτους συνωδά τοις ιερείς κανόσι της εκκλησίας ημών και ότι υποχρεούται εν περιπτώσει ακυρώσεως του προικοσυμφώνου εξ υπαιτιότητος του ενός μέρους ν’ αποζημιώσωσιν την Σχολήν και το έτερον μέρος δια ποσού όπερ καθορίζεται κατά τας περιστάσεις υπό της Εφορείας…[12]

 

Είναι γνωστές επίσης οι σχετικές επιστολές του πατρός Παϊσίου, επισκόπου της περιοχής, προς τους υφισταμένους του ιερείς. Δι’ αυτών επισημαίνονται και καυτηριάζονται οι σχετικές παραβιάσεις των κανόνων της εκκλησίας, ιδιαίτερα μάλιστα αυτών που είχαν σχέση με τους βαθμούς συγγένειας, αλλά και της τυπικής- νόμιμης διαδικασίας του αρραβώνα.[13]

Για καλύτερη κατανόηση του θέματος παραθέτουμε σχετικά αποσπάσματα…με την υπόδειξη πως πρόκειται για μια άλλη εποχή και άλλους τόπους.

«Προς όλους τους ευσεβείς

Ιερείς, Πνευματικούς και Εξάρχους της Επαρχίας μας

και φιλόπονους Επιτρόπους των Αγίων Εκκλησιών

Μολονότι σας έχουμε παραγγείλει επανειλημμένα και στη γλώσσα μας σχετικά με τον κανονισμό τέλεσης του αρραβώνα …πληροφορηθήκαμε τις ημέρες αυτές ότι σε κάποια μέρη οι ιερείς και οι πνευματικοί, είτε από έλλειψη νοημοσύνης είτε, ας πούμε, από έλλειψη ευλάβειας είτε ακόμα από ραθυμία δεν έδωσαν την απαιτούμενη προσοχή…έδειξαν μεγάλη αδιαφορία με συνέπεια να προκαλούνται ζημιές…

Κάθε ιερέας οφείλει να προσέχει, να επαγρυπνεί και να ελέγχει από καιρό σε καιρό τα ανύπαντρα αγόρια και κορίτσια κάθε σπιτιού της ενορίας του.

Σε περίπτωση που το αγόρι ή το κορίτσι ενός ενορίτη πρόκειται να αρραβωνιαστεί, πρέπει να ενημερωθεί πρώτα ο ίδιος και να εξακριβώσει την ηλικία του νέου ή της νέας…έπειτα να εξετάσει την τυχόν συγγένεια τόσο από την πλευρά του βαπτίσματος όσο από τη πλευρά αίματος και αγχιστείας. Αν βρεθεί περίπλοκη οφείλει είτε με γράμμα του σε μας είτε σε άμεση συνεννόηση μαζί μας ή με τους αντιπροσώπους μας να ζητήσει τι ακριβώς ορίζει ο νόμος…

Αν η νέα είναι δώδεκα ετών και ο νέος δεκαπέντε και θέλουν με ευχαρίστησή τους τον αρραβώνα, τότε καταχωρείται στον Κώδικα ότι την τάδε ημερομηνία ο γιος του τάδε αρραβωνιάστηκε την κόρη του δείνα…

Όσοι αρραβώνες πραγματοποιήθηκαν χωρίς να τηρηθούν οι διατάξεις που αναφέραμε, έγιναν πρόξενοι πολλών αμαρτιών, φιλονικιών ανάμεσα στους χριστιανούς μας και κομματισμού. Τα πράγματα σας είναι γνωστά…

Μερικοί που πήραν και έδωσαν την υπόσχεση του αρραβώνα χωρίς να εξετάσουν την νομιμότητά του, αποδείχτηκαν κατόπιν ότι ήταν παράνομοι με αποτέλεσμα να γεννηθούν διχόνοιες. Άλλοι πάλι που αρραβωνιάστηκαν χωρίς μάρτυρες, αλλά μόνο με τη μεσολάβηση γυναικών, βρέθηκαν μπροστά στο φαινόμενο να ισχυρίζεται η μια πλευρά πως ο αρραβώνας έγινε δίχως την συγκατάθεσή της για να ζητήσουν τη διάλυσή του. Συνέπεια η αμαρτία…»

Λύση του αρραβώνα[14]

Βεβαίως σήμερα τα πράγματα είναι απλά…«Δεν επιθυμώ να συνεχίσουμε…» και τέλος. Όμως εκεί και τότε τούτο το γεγονός αφενός μεν θεωρείτο απαράδεκτο ως πράξη, αντιβαίνουσα σε όλους τους κανόνες της ηθικής, αλλά αφετέρου προκαλούσε και σκανδάλιζε τον κοινωνικό περίγυρο. Που η κατακραυγή του, η πίεση του «σωστού», επενεργούσαν καταλυτικά και αποτρεπτικά…

Αλλά και το σεβαστό χρηματικό ποσό της αποζημίωσης[15] που επιβαλλότανε, για παράδειγμα, σύμφωνα με τα άρθρα 163 και 164 του Κανονισμού της Κοινότητας της Μαλακοπής. Πρακτική την οποία εφάρμοζαν σχεδόν όλες οι κοινότητες της περιοχής περιλαμβάνοντας στα σχετικά συνυποσχετικά χρηματικές ρήτρες.

Αντιγράφουμε, λοιπόν, ένα τέτοιο συνυποσχετικό.[16]

«Επειδή ο εξ Ανακού Πολύκαρπος Ελευθερίου πρόκειται να συζευχθή μετά της εξ ιδίας κώμης Αικατερίνης Ελευθερίου, δια τούτο οι γονείς των ειρημένων μελλόνυμφων εξαιτούσι παρά της εφοροδημογεροντίας τον περί της τελετής επισήμου αρραβώνος και μετέπειτα του ιερού Στεφανώματος. Η σεβαστή εφοροδημογεροντία παρατηρήσασα ότι ουδέν κώλυμα θρησκευτικόν και αντιβαίνον προς τους ιερούς κανόνας της εκκλησίας υπάρχει προς σύζευξιν των άνωθι μελλονύμφων και κατά το υπό ημερομηνία 15 Ιουνίου 1903 πρακτικόν ορίσασα ποινήν χρηματική (10) δέκα οθωμανικών λιρών πληρωθησομένην εις το ταμείον της Ιεράς εκκλησίας Ανακού εκ μέρους εκείνου όπερ εν τω μέλλοντι προ της τελέσεως του ιερού Στεφανώματος θέλει τολμήση να διαλύση τον ιερόν δεσμόν του Αρραβώνος και λαβούσα εγγυητάς περί της πληρωμής της άνωθι χρηματικής ποινής δέκα οθωμανικών λιρών εκ μέρους μεν του μελλονύμφου ο πατήρ αυτού κ Ελευθέριος Μιχαήλ εκ μέρους δε της μελλόνυμφης ο εξ Ανακού κ. Κωνσταντίνος Στεφάνου, παρέδωκε την ζητηθείσαν άδειαν τοις ιερεύσι περί της τελέσεως του ιερού αρραβώνος. Οι ειρημένοι εγγυηταί υπογράφουσιν, ομολογούσιν ότι αναδέχονται την πληρωμήν της εκ δέκα λιρών χρηματικής ποινής εάν αθετήση το έτερον των αρραβωνιζομένων μερών τον ιερόν δεσμόν του αρραβώνος.

Όθεν και εις ένδειξιν
τη 18η Οκτωβρίου 1903
Οι μάρτυρες οι ιερείς οι εγγυηταί

Βεβαίως και σχεδόν πάντοτε ο αρραβώνας κατέληγε στον γάμο.

Υπήρχαν όμως και περιπτώσεις, σπάνιες μεν αλλά υπαρκτές, κατά τις οποίες για λόγους διαφόρους δεν πραγματοποιούνταν. Παρά τις όποιες προτροπές των γερόντων, τις πιέσεις του περιβάλλοντος αλλά και των προβλεπομένων χρηματικών ποινών.

Τότε επερχότανε η λύση.

Επισύροντας πολλά και διάφορα.

Από την «κοινωνική ενημέρωση»- κουτσομπολιό των πάντων για τις πιθανές αιτίες του χωρισμού, την κατάπτωση υπέρ της εκκλησίας των σχετικών χρηματικών εγγυήσεων, έως και της επιστροφής των δώρων.

Τα ισχύοντα με βάση το γραπτό δίκαιο-κανονισμούς Κοινοτήτων

Πολύτιμα μα και χαρακτηριστικότατα γραπτά κείμενα που διασώθηκαν από τη λαίλαπα του ’22, ίσως γιατί είναι από τα μόνα που με βάση μια κάποια λογική, κωδικοποιούν, επιτάσσουν και επιβάλλουν δημόσια, δεσμευτικά και με την απειλή φοβερών συνεπειών, μια ή συγκεκριμένες πρακτικές συμπεριφορές για θέματα καθαρά προσωπικά. Απειλών, Δαμόκλειος σπάθη, όπως του αφορισμού, της κατάρας, των χρηματικών ποινών και της διαπόμπευσης.

Κανονισμών που δεν επιβάλλουν μόνον το τι δέον γενέσθαι, αλλά και το τι δέον αποφεύγειν σε θέματα όπως, του αρραβώνος, του γάμου, της βάπτισης.

Η λογική του είναι η γνωστή, η επικρατούσα σε όλη την Καππαδοκία, ένα παράξενο μείγμα ανάμεσα στον θρησκευτικό πουριτανισμό των δυο μεγάλων θρησκειών, αλλά ταυτόχρονα του εκσυγχρονισμού, που δειλά δειλά έκαμε την εμφάνισή του…

Της αστικής νοοτροπίας, επίσης, την οποία ασπάζονταν οι ενήλικες άνδρες που για λόγους οικονομικούς πορεύονταν στις μεγαλουπόλεις.

Παραθέτουμε λοιπόν αυτούσια τα δια κανόνων επιβαλλόμενα -πρακτικές στα ζητήματα του αρραβώνος και φυσικά του γάμου της ιδιαίτερής μας πατρίδος, της Μαλακοπής, αλλά και της κοινότητος των Συλλάτων.

Κανονισμών που αφενός μεν κάλυπταν όλα τα υπάρχοντα κενά αλλά κυρίως επεξεργασμένων σ’ ένα διαφορετικό πνεύμα, περισσότερο φιλελεύθερο, εξαιτίας των νέων τάσεων-προσδοκιών της επανάστασης των Νεότουρκων.[17]

 

Περί συνοικεσίων και αρραβώνος…

α-κοινότητας Μαλακοπής

Άρθρον 160

Όταν ο νέος αρραβωνίζεται, είνε απαραίτητον να καταχωρή το συνοικέσιον εν τω ωρισμένω παρά τη Εφορεία Κώδικι των συνοικεσίων.

Άρθρον 161

Η καταγραφή του συνοικεσίου εν τω Κώδικι δέον να γίνηται άμα τω αρραβωνισμώ και ουχί κατά τον γάμον, παρόντων των γονέων ή ελλείψει τούτων των πλησιεστέρων συγγενών, των μελών της Εφορείας και των ενοριτών ιερέων.

Άρθρον 162

Όταν το συνοικέσιον γίνηται υπό όρους, εν τη καταγαφή αυτού καταχωρίζεται και το σχετικόν προικοσύμφωνον μετά των ρητών όρων, εφ’ οις συνεβλήθησαν αμφότερα τα μέρη, μνείας γενομένης περί προικός και λοιπών υπεσχημένων. Την δε πράξιν ταύτην υπογράφουσι πάντες οι κατά το άρθρον 161 παρόντες

Άρθρον 163

«Εν τη καταγραφή του συνοικεσίου ορίζεται συγχρόνως ότι αμφότερα τα μέρη αναλαμβάνουσι την υποχρέωσιν όπως τελέσωσι τον γάμον μετά παρέλευσιν κατ’ ανώτατον όριον ενός έτους συνωδά τοις ιερείς κανόσι της εκκλησίας ημών και ότι υποχρεούται εν περιπτώσει ακυρώσεως του προικοσυμφώνου εξ υπαιτιότητος του ενός μέρους ν’ αποζημιώσωσιν την Σχολήν και το έτερον μέρος δια ποσού όπερ καθορίζεται κατά τας περιστάσεις υπό της Εφορείας…

Άρθρον 164

Την εκτέλεσιν του ούτω καταχωριθέντος εν τω Κώδικι προικοσυμφώνου, εν περιπτώσει παλινωδίας του ετέρου των μερών, υποχρεούται να προασπίση και να πραγματώση η Εφοροδημογεροντία δι ων διαθέτει νομίμων μέσων, χωρίς να ενδιαφέρηται δια τυχόν παραλειφθέντα και μυστικόν τηρηθέντα, εν τω προικοσυμφώνω μεταξύ των συμβληθέντων μερών όρον.

Άρθρον 165

Ως δικαιώματα καταγραφής το συνοικεσίου εν τω Κώδικι καταβάλλονται εις την Εφορείαν εκ μέρους του νέου γρόσια 40, από δε του μέρους της νέας γρόσια. 20.

 

β-κοινότητας Συλλάτων

Στο αυτό μήκος κύματος βρισκόταν και ο κανονισμός της παρακείμενης κοινότητας των Συλλάτων από τον οποίο παραθέτουμε τα σχετικά άρθρα.[18]

«Κανονισμός συνταχθείς παρά της αυτόθι Σχολικής Εφορίας, περί των ηθών και εθίμων της εν επαρχία Ικονίου χώρας ημών Ζήλλης τω 1897 τη 10η Σεπτεμβρίου.

Επειδή παλαιόθεν ευλογία Χριστού επικρατούν τε και γίνονται απρεπή και πολυδάπανα τινα ήθη εν τη χώρα ημών, εν διαφόροις περιστάσεσιν, ήτοι εν γάμοις και ονομασία και άλλοις τοιούτοις καιροίς ους θέλομεν αναφέρει κατωτέρω υμάς ουν οι Σ. Έφοροι ψηφισθέντες και συστηθέντες κατά τον κανονισμόν της χώρας μας, με μιαν και την αυτήν γνώμην και απόφασιν όλων

Των ενθάδε[19] ευρισκομένων πατριωτών και δια μέσου αυτού του Αρχιερέως ημών ούτος παρών ως επιστάτης και διοικητής της πατρίδος μας και βλέποντας την εποχήν και τον δυσχερή τούτον καιρόν, καθ’ ον ευρισκόμεθα, και λυπηθέντες τους συγκατοίκους μας και μάλλον τους πτωχούς μας αδελφούς χριστιανούς, εσπεύσαμεν όπως μετά φιλοπατριωτικής μερίμνης, σε όφελος και το συμφέρον και προς καλλωπισμόν και ευπρέπεια της πατρίδος μας απαλλάξωμεν και ελαφρώσωμεν αυτήν τε και αυτούς τους ιδίους συμπατριώτας μας από τον ζυγόν και το βάρος των τοιούτων απρεπών και πολυδαπάνων θυσιών,

ΕΠΕΚΥΡΩΣΑΜΕΝ

Δια μέσου κατάρας και αφορισμού παρά της Σεβασμιότητας ημών και εθέσαμεν μεγίστην τιμωρίαν τε και παιδείαν εις τους μη φυλάξαντας τα παρά της Εφορίας κατωτέρω απαγορευθέντα ενάρθρως ήθη τε και έθιμα, διότι όστις παραβεί εκ των απαγορευθέντων τούτων άρθρων αφ’ ενός μεν θέλει μείνει υπό κατάρας και αφορισμού, αφ’ ετέρου δε θέλει υποστεί μεγάλην χρηματικήν ποινήν εν τη ιερά ημών σχολή οιοσδήποτε, έστω είτε πλούσιος, είτε πένης είτε μικρός, είτε μέγας και εν γένει άπαντες κοινώς.

Ιδού λοιπόν τα απαγορευθέντα άρθρα[20].

Περί αρραβώνος

Άρθρον α

Εις τον αρραβώνα της Μελλονύμφης «Κελίνκιζας» να υπάγη μόνον ο ιερεύς της ενορίας με δυο άτομα οιονδήποτε θέλει το μέρος του Μελλονύμφιου «Γαμβρού».

Μετά τον αρραβώνα να ευχαριστήσωσι αυτούς με μιαν μαστίχα ή καφέν άνευ φαγητού και ούτως να απέλθωσιν.

Άρθρον β

Την ακόλουθον ημέρα είναι υπόχρεοι να καταγράψωσι εν τω ιερώ κώδικι με υπογραφάς του μελλονύμφου και της Μελλονύμφης δια μεγίστην ασφάλειαν και των δυο μερών.

Άρθρον γ

Ουδείς εχέτο το δικαίωμα εις τον βαθμόν ούτε εις το θάρρος του, να προσκαλέσει την Μελλονύμφην εις τη οικίαν του, είτε τον αγρόν του, ούτε τα λεγόμενα φιλήματα να υπάρξωσι, ούτε δώρα «παχσίσια» εις λαμπράς ημέρας, ούτε κεριά, ούτε αυγά, ούτε αγιοβασιλιάτικα να υπάρξωσι και εκ των δυο μερών μέχρι προ 15 ημερών της ενάρξεως του γάμου.

Άρθρον δ

Προ 15 ημερών της Χαράς, τότε πρέπει να τελούνται τα λεγόμενα φιλήματα της Μελλονύμφης από το μέρος του μελλονύμφου, να υπάγωσι ο πενθερός μετά της συνοδίας του, παρόντος και αύθις του ιερέως της ενορίας ίνα εκτελεσθεί ο Μέγας Αρραβών εκκλησιαστικώς, μετά αι ευρισκόμεναι γυναίκες να κάμνωσι την Μελλονύμφην δώρα, οι δε άνδρες δεν θα κάμνωσι ουδέν τι, και διέρχονται ούτως, αφού τους ευχαριστήσωσι μεθ’ ενός ποτηρίου οίνου ή μεθ’ ενός καφέ άνευ φαγητού.

Άρθρον ε

Ουδείς εκ των συγγενών και γειτόνων έχει δικαίωμα προ 15 ημερών του Γάμου να προσκαλέσει την Μελλονύμφην εις την οικίαν του και να την συμποσιάσει, ούτε να την στείλει σπίτι «πογτζάδες» και άλλα παρόμοια.

Παρατήρηση

Για πληρέστερη κατανόηση του ζητήματος παραθέτουμε σχετικά δείγματα καταχώρησης αρραβώνος στον οικείο Κώδικα της ιδιαίτερής μας πατρίδος…

Καταχώρηση αρραβώνα[21]

Κώδιξ 347 σελίς 350

Αριθμός 1

Ενταύθα σημειούμεν τους αρραβωνιζομένους και αρραβωνιζομένας εντός της πατρίδος και εν Κωνσταντινουπόλει πατριώτας

Τη 25 Ιουλίου 1874 εν Μαλακοπή

Ο κ. Παναγιώτης Λαζάρου αρραβωνίζεται την κ. Παρασκευήν Κλιμάντου θελήσει μεν εαυτών, συγκαταθέσει δε και των γονέων οίτινες παρουσιασθέντες ενώπιον της εφορίας της Σχολής διεβεβαίωσαν την ιερολογίαν ταύτην ήτις καταχωρηθείσα εις τον κώδικα της Σχολής κατά τον κανονισμόν, υπογράφεται μεν υπό τα δυο μέρη, επικυρούται δε και υπό της εφορίας δια να έχη πληρεστάτην ισχύν εν εναντία περιπτώσει.

Εγώ ο Ιορδάνης Β. Στανίδης

εκ μέρους της ανηψιάς μου Παρασκευής υπογράφω…

Κώδιξ Μαλακοπής[22]

Σελ. 69

Η Κα Σεβαστή Ε. Τόντογλου αφ’ ενός και ο κος Ιωάννης Κ. ΧατζηΙωάννου απεφάσισαν και συνήψαν αρραβώνας αυτού μετά της θυγατρός Ευανθίας ως εν τω βιβλίω της Σχολής αυθημερόν κατεγράφη υπό τους ακόλουθους όρους.

Η μεν πενθερά κ. Σεβαστή παραχωρεί εις τον γαμβρόν της Ιωάννην από το όλο σπίτι της 6 κάμαρες, 3 δια τον γαμβρόν και τρεις δια την κόρην της, ως προίκα.

Από τα πρόβατα της τρία ζώντα και από τα εν Δήλη γιολού αμπέλια της τριών εργατών αμπέλι ευρισκόμενον μεταξύ των αμπελιών των Κιουπελλή Σεραφείμ Μισιλγί Φώτη και Κεσίμ Ογλού.

Ο δε γαμβρός υπόσχεται και οφείλει έναντι αυτών να διατηρήση δια βίου την πενθεράν του.

Εφ ω και εγένετο το παρόν επικυρωθέν και υπογραφέν τη της Σχολής σφραγίδι.

Μαλακοπή τη 27 9/βρίου 1913…Έπονται υπογραφές σφραγίδες κλπ

Οι σχέσεις

Μιλώντας βεβαίως περί σχέσεων, κατά τη διάρκεια του αρραβώνα μεταξύ των νέων, μάλλον θα πρέπει να είμαστε υπερβολικοί έως και φαντασιόπληκτοι, μιας και οι μοναδικές επαφές που μπορούσαν να έχουν τότε, ήταν αυτές των…ματιών τους. Και πάντοτε φυσικά υπό την υψηλή επιστασία των πάντων…πατρός τε και μητρός τε…και αδελφών και συγγενών μέχρι και δεκάτης τετάρτης γενεάς.

Αλλά…αλλά πολλές φορές και ενδεχόμενα στηριγμένο στην καπατσοσύνη του νέου ή της νέας και στο στραβοκοίταγμα, μπορεί να υπήρχε και κανένα κρυφό χάδι και εκείνο στιγμιαίο, στην παλάμη…[23]

Βεβαίως ο νέος ή και η νέα κατά μόνας απολάμβαναν πολλών καλών.

Ο γαμπρός θεωρούνταν το «παιδί», η νέα «θυγατέρα μ’», το σπίτι των πεθερικών ήταν και δικό του, ο ίδιος αποκαλούσε «μαμά» και «βαβά» τα πεθερικά του κλπ…

Παρατήρηση

Ενδεικτική και πάντως αρκούντως περιγραφική των «ιδιαιτέρων επαφών» είναι η σχετική αναφορά που βρίσκουμε στο περιοδικό «Ξενοφάνης» του 1896 την οποία φυσικά παραθέτουμε αυτούσια.

«Ο νέος μέχρι της στέψεως επισκέπτεται πολλάκις τον οίκον της νέας, είπον δε τον οίκον, διότι η νέα ποτέ δεν τολμά ελευθέρως να ομιλή τω μνηστήρι, ουδέ καν να ίδη αυτόν, αλλά φεύγει και κρύπτεται και ο νέος φοβούμενος ένθεν μεν τον πενθερόν, όστις δύναται να επιτιμήση αυτώ ελευθέρως δια την τόλμην αυτού, ένθεν δε τους γείτονας, οίτινες και αυτοί ουκ ολίγον βασανίζουσι αυτόν χαριεντιζόμενοι και απειλούντες ότι ή θα ανακοινώσωσιν εις τον κόσμον την θρασύτητα ταύτην, αν μη τάξη τι εις αυτούς, ή επί το αστειότερον, θα δέσωσιν όπισθεν μέγα σανίδιον, όπερ συρόμενον και κροτούν θα δηλώση τη γειτονία την τόλμην αυτού ταύτην, φοβούμενος λοιπόν ταύτα αρκείται να προβάλη την κεφαλήν αυτού άνωθεν της στέγης παραθύρου ίνα ίδη την μνηστήν, ει δύναται, ή να υπεισέλθη δια ημιανοιχτής θύρας, ει εισχωρεί έως εκεί, ομιλήσας δε ολίγον εις την πενθερά υπεξέρχεται ακροποδίζων πάλιν, ώστε σπανίως βλέπονται οι νέοι και τούτο μακρόθεν και τυχαίως».


[1] Κωνσταντίνος Βαβούσκος, ο.π. σελ 269

[2] Σημ: Η τελετουργία του παραδοσιακού γάμου ήταν φορτισμένη πέρα από το γενικότερο επικοινωνιακό  χαρακτήρα και με τις ηθικές – κοινωνικές αξίες της κοινωνίας στην οποία πραγματοποιείται. Να αναφέρουμε, για παράδειγμα, την ευγονία, την αρρενογονία,  την ευζωία, την κοινωνικοποίηση- εσωτερίκευση των νέων ρόλων, την τελετουργική ενσωμάτωση της νύφης στην οικογένεια του γαμπρού…

[3] Κωνσταντίνος Νίγδελης, Καππαδοκία Δρώμενα Γάμου, Θεσσαλονίκη, Κέντρο Ιστορίας Δήμου Συκεών, 2009, σελ. 13

[4] Σάββας Χωλόπουλος, ο.π. σελ 285 «Επανελθόντος δε του νέου εις την πατρίδα αυτού πρώτιστον αυτού μέλημα εστίν ίνα δύο ημέρας μετά την άφιξιν αυτού επισκεφθή την μέλλουσαν αυτού σύζυγον, για την λεγομένην σημαδεμένην. Τότε δε αίρει ο μνηστήρ το κάλυμμα και αποκαλύπτεται, αν έτυχεν άγγελον ή διαβόλου, ως είπεν ευφυής τις σατυριστής», βλ Θανάσης Κωστάκης, Ανακού, Αθήνα Κ.Μ.Σ. 1963 σελ 158 «Διάλεγαν πρώτα αυτοί τη νύφη κι ύστερα το ’λεγαν στον ενδιαφερόμενο. Όσο για τη νύφη αυτή όχι μόνο δε ρωτιόταν αλλά κάποτε ούτε είχε ιδεί το γαμπρό ως τις μέρες που άρχιζαν οι συζητήσεις» και Γ. Μαυροχαλυβίδη ο.π. σελ 210, «Εννοείται πως ο γιος δεν ήτο σε θέση μα ούτε κ’ επιτρεπόταν να φέρει αντίρρηση στην εκλογή των γονιών του, πολύ δε περισσότερο δεν χωρούσε αντιλογία από μέρος της κοπέλας στους γονιούς που τη σημάδεψαν. Ο σεβασμός και η πειθαρχία ήταν απόλυτα»

[5] Στα «εξελιγμένα» χωριά σύμφωνα με τις σχετικές μαρτυρίες τα κορίτσια κυρίως «μπορούσαν  να διαφωνήσουν με την επιλογή του πατέρα τους αλλά …με τη γνώμη του να επικρατεί πάντοτε.»

[6] Δηλαδή η παρουσίαση του βιολογικού κύκλου της γυναίκας

[7] Συμεών Φαρασόπουλος, ο.π. σελ 29,  σημ: Σύμφωνα με την σχετική καταγραφή «περί ηθών και εθίμων εις χωρία της Καππαδοκίας» στο περιοδικό  «Ξενοφάνης» του 1896 «όταν  νέος τις συμπληρώση το 15 ή 16 έτος της ηλικίας αυτού άρχονται  οι γονείς να σχεδιάζωσι περί της μελλούσης νύμφης….»

[8] Μπεσίκ ή Πεσίκ κερτμεσί, δηλαδή εγκοπή ή χάραγμα της κούνιας

[9] Εμμ. Τσαλίκογλου, «Λαογραφικά των Φλαβιανών της Καππαδοκίας» Μικρασιατικά Χρονικά, τ. 13ος, (1967), σελ 290

[10] Κ.Ι.Δ. Συκεών, Φ. 12 α.α. 34, μαρτυρία Χατζημπαλή Μάγδας «Έκαμαν θρησκευτική αρραβώνα… την Κυριακή διαβάζανε τη Δόξα…»

[11] να μην είναι συγγενείς, να γίνεται με τη θέληση και χωρίς βία, η τήρηση των σχετικών διαδικασιών κλπ

[12] Σημ: Αν και σπανιότατα εν τούτοις συνέβαινε και τούτο το γεγονός. Ιδιαίτερα μάλιστα από τους ξενιτεμένους νέους των οποίων την καρδιά έκλεβαν καθημερινά οι σειρήνες των μεγαλουπόλεων αλλά και η αποκτηθείσα ελευθερία

Σε κάθε περίπτωση, άγραφος νόμος,  τηρούνταν όλα τα καθώς πρέπει και αρμόζει προσχήματα, όπως η επιστροφή των δωρηθέντων, φιλικά,  χωρίς φωνές, απειλές και κατάρες.

[13] Φ. Αποστολόπουλος, ο.π. σελ 221

[14] Περί λύσεως της μνηστείας σήμερα σχετικά τα άρθρα 1347, 1348 του Α.Κ.

Σύμφωνα επίσης με την πατριαρχική εγκύκλιο του Ανθίμου Ζ της 6-3-1896 τα Εκκλησιαστικά Δικαστήρια έπρεπε να επιλαμβάνονται των σχετικών διαφορών τελεσίδικα.

[15] Κ.Ι.Δ. Συκεών, Φ.12, α.α. 7, μαρτυρία Ξηροστυλλίδου Ελισάβετ,  «Στην περίπτωση της Λεφτέρνας… (μιλούμε για την Μαλακοπή) ο Μουχτάρης τους το φόρεσε και μάλιστα καλά. Πέντε Ναπολεόντια….χρυσά….στον πασά Γιακώβ γιατί την πήρε από το φτωχό Γιώργο, καλό φσαχ, για να την δώσει στον Γιάννη…έμπορο από την Πόλη..»

[16] Θανάσης Κωστάκης, ο. π. σελ 163

[17] Ελένη Τζιούτζια, ο.π. 226

[18] Κ. Νίγδελης- Γ. Σταματιάδης, Τα Σύλλατα της Καππαδοκίας, Θεσσαλονίκη, Σύλλογος Γυναικών Ν. Συλλάτων, 2008, σελ 200

[19] Οι κατάρες και ο αφορισμός ήταν τα πλέον αποτελεσματικά όπλα για την καθυποταγή των μαζών.

[20] Διατηρείται η ορθογραφία κλπ

[21] Κ. Νίγδελης- Σ. Κοιμίσογλου οπ. σελ 116

[22] Ελένη Τζιούτζια, ο.π. σελ 317

[23] Μαρτυρία Ελευθερίας Μαυροπούλου, ο.π.

“Ψήγματα Δικαίου Καππαδοκίας”
Κωνσταντίνος Νίγδελης


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Τουρκοσειρές στην Ελληνική Τηλεόραση
    Περισσότερα  από 340 διαφημιστικά μηνύματα, εκατό περίπου διαφορετικών εταιριών, «χρηματοδότησαν» τουρκικές σειρές σε ελληνικά κανάλια καθημερινά, το απόγευμα (17.30-18.30), το βράδυ (21.30-23.15) και μετά τα μεσάνυχτα (01.30-03.15)
  2. Φορολογικό Δίκαιο
    Σε γενικές γραμμές πρόκειται για το πλέγμα των νόμων, με τους οποίους έχοντας σαν βάση τη φοροδοτική ικανότητα των πολιτών, το κράτος εισπράττει τα απαραίτητα για την ορθή λειτουργία των παρεχομένων υπηρεσιών του. Τώρα, για την καλύτερη κατανόηση του θέματος αρχίζουμε με δυο τρεις βασικές ορολογίες της φορολογικής νομοθεσίας- πρακτικής που υπήρχαν στην υπό εξέταση περιοχή εκεί και τότε.
  3. Εργατικό Δίκαιο
    Απλά και σε γενικές γραμμές πρόκειται για ένα σύνολο κανόνων δικαίου που διέπουν τις σχέσεις που παράγονται μεταξύ συμβαλλομένων κατά τις οποίες, η μια πλευρά προσφέρει την εργασία της για ορισμένο ή αόριστο χρόνο και η άλλη παρέχει έναντι αυτής το συμφωνημένο τίμημα. Φυσικά σήμερα είναι πολυσύνθετο, στο δε διάβα του χρόνου κάλυψε και συνεχίζει ακόμα, τα τυχόν κενά που προκύπτουν από τις προαναφερθείσες σχέσεις.
  4. Εμπορικό Δίκαιο
    Στο οικείο κεφάλαιο περί πωλήσεως τονίσαμε τις δυο βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζότανε το εμπόριο στην Κεντρική Ανατολία…Την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, τα οποία εν πολλοίς κάλυπταν την όποια ανυπαρξία έγγραφου τύπου κλπ. Τονίσαμε, επίσης, πως η επικύρωση οποιασδήποτε συμφωνίας γινότανε με μια απλή χειραψία μεταξύ των δυο συμβαλλομένων μερών και τη φράση «βε ες σελάμ», δηλαδή ο Θεός να τα φέρει βολικά, τον αντιπραγματισμό και την τράμπα, καθώς και την ύπαρξη αρχικά ομολόγων, δηλαδή πωλητηρίων εγγράφων και στο τέλος τις σχετικές μεταγραφές για ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας αντικείμενα στους κώδικες του χωριού…
  5. Ενοχικό Δίκαιο
    Πρόκειται «για το σύνολον των κανόνων δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τα ζητήματα τα οποία προκύπτουν εκ της υπάρξεως ενοχής, ήτοι εκ της υπάρξεως εννόμου σχέσεως δυνάμει της οποίας ωρισμένο πρόσωπον (ήτοι ο οφειλέτης) υποχρεούται προς έτερον (δανειστήν) εις παροχήν, η οποία δύναται να συνίσταται εις ενέργειαν ή παράλειψιν».
  6. Κληρονομικό δίκαιο
    Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθμίζουν την κληρονομική διαδοχή. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 του αναθεωρηθέντος Α.Κ., «κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο(κληρονομιά) περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι)….»
  7. Περί γέννηση και βάπτιση
    Σήμερα, με την πολυπλοκότητα των εκφάνσεων της δημόσιας διοίκησης, επιτεύχθηκε αφενός μεν η κάλυψη όλων των περιπτώσεων, για τα οποία ζητάται η συνδρομή της πολιτείας, αλλά αφετέρου η ταλαιπωρία από μια απίστευτη γραφειοκρατία. Εκεί όμως και τότε; Φυσικά και είναι αδύνατη η εύρεση όλων των στοιχείων, λόγω ελλείψεως των σχετικών πληροφοριών, όμως σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετές οι οποίες είναι διαφωτιστικές για το καθεστώς εκείνης της εποχής. Για τα απλά μα και καθημερινά.
  8. Η Υιοθεσία
    Δι’ αυτής δεν ικανοποιείται αποκλειστικά και μόνο ο συναισθηματικός κόσμος των ατέκνων, αλλά κυρίως δημιουργείται μια νέα κατάσταση δια τον υιοθετούμενο, δηλαδή, σχέσεως γονέως και τέκνου…Είναι επίσης και μια πράξη θεάρεστη σύμφωνα με την οποία «έσωζε κανείς μια ψυχή παίρνοντάς την υπό την ευθύνη του». Αλλά βεβαίως και μια λύση σε περίπτωση ατεκνίας προς αποφυγή της κατακραυγής ή του όποιου στιγματισμού…
  9. Το Διαζύγιο
    Έτσι «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω», δηλαδή και σε ελεύθερη μετάφραση ό,τι και να γίνει από τη στιγμή που πήρε μέρος η εκκλησία τίποτε δεν μπορεί να χωρίσει το ζευγάρι. Έστω και αν η γυναίκα υπέφερε τα πάνδεινα από τους οικείους του ανδρός της, αλλά και τον ίδιο ακόμα. Ξύλο, βρισιές, κατάρες, πείνα και πάλι ξύλο, προσβολές και…ό,τι μπορεί να φανταστεί ανθρώπου νους. Τα μαρτύρια του Ιώβ. Με μοναδική, ίσως, περίπτωση, αυτή της μοιχείας, από πλευράς της γυναίκας εννοείται…
  10. Ο Γάμος Γ'
    Τονίσαμε προηγούμενα ότι τουλάχιστον μέχρι και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα δεν υπήρχε η υποχρεωτικότητα στην προίκα, όμως παρόλα αυτά οι γονείς πάντοτε συνεισέφεραν το κατά δύναμιν, αλλά και κατά το δοκούν. Συνήθεια-έθιμο- που επιβάρυνε τα μάλα τον οικογενειακό προϋπολογισμό και όχι μόνο, με τη θυγατέρα να καθίσταται σιγά σιγά δυσβάστακτο βάρος μιας και όλοι προσέτρεχαν για να βολέψουν μια καλή προίκα.
  11. Ο Γάμος Β'
    Είναι γνωστό πως δια τον κλήρο της Καππαδοκίας και όχι μόνο, δεν υπήρχαν τακτικές αποδοχές, δηλαδή καταβολή μισθού από πλευράς της κοινότητος. Απλά μια πρόβλεψη δια το «κανονικόν» του ιερέως, δηλαδή κάποιος φόρος- ετήσιο χαράτσι, που επιβαλλότανε ανάλογα φυσικά με την φοροδοτική ικανότητα της κάθε χριστιανικής οικογένειας ή κατά περίπτωση...
  12. Ο Γάμος Α'
    Nuptiae sunt conjunctio maris et feminae et consortium omnis vitae divini et humani juris communicatio, δηλαδή, «γάμος εστίν ανδρός και γυναικός συνάφεια και συγκλήρωσις του βίου παντός, θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία». Ο γάμος ως ιερή και ίσως μια από τις πλέον σημαντικές στιγμές του ανθρώπου αποτελούσε τότε και ενδεχόμενα και σήμερα, το αντικείμενο ενός μαζικού ενδιαφέροντος ολάκερης της κοινωνίας. Ιδιαίτερα μάλιστα στις απομονωμένες κοινότητες της Καππαδοκίας...
  13. Οικογενειακό Δίκαιο
    «Πρόκειται για το σύνολον των κανόνων Δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τας σχέσεις αι οποίαι προκύπτουν εκ του γάμου, της συγγενείας και γενικώτερον επ’ ευκαιρία της οικογένειας…Το οικογενειακόν δίκαιον διαυλακώνεται υπό των ηθικών αρχών καθ’ όλην αυτού την έκτασιν. Τούτο ήτο αναπόφευκτον αλλά και δεόντως επιβεβλημένον, λόγω της φύσεως των σχέσεων, τας οποίας ρυθμίζει…»
  14. Εμπράγματο Δίκαιο
    Το σύνολο δηλαδή των κανόνων που ρυθμίζουν τα εμπράγματα δικαιώματα, με μια σημαντικότατη διάκριση. Πως τα πράγματα[1] διακρίνονται, κατά το άρθρο 948 του Α.Κ. σε: (α) ακίνητα, το έδαφος και τα συστατικά αυτού (β) κινητά, δηλαδή όσα δεν είναι ακίνητα. Αυτά, σε γενικές γραμμές, με τα ισχύοντα σήμερα, αλλά εκεί και τότε; Ποιες, για παράδειγμα, ήταν οι απόψεις, τα ισχύοντα περί την ιδιοκτησία, τη νομή και κατοχή, τη διάθεση μα και την προστασία της;
  15. Το δικαιοδοτικό υποσύστημα
    Η εφαρμογή του δικαίου είναι σπουδαία υπόθεση, όταν μάλιστα υπάρχουν τα σχετικά εργαλεία για την απονομή της, καθίσταται μάλλον και εύκολη υπόθεση. Φυσικά όταν μιλάμε για εργαλεία μιλάμε για εκείνο το νομικό καθεστώς που προβλέπει και καλύπτει όλα τα κενά, τόσο σε επίπεδο νόμων, όσο και σε αυτό της εφαρμογής. Και εξηγούμαστε άμεσα. Ναι μεν το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης όριζε πως «τα δικαστήρια έπρεπε να παρέχουν δικαιοσύνη και προστασία σε όλους τους υπηκόους και ότι έπρεπε να τιμωρούνται αυστηρά όποιοι αδικούσαν κάποιον και όποιοι δωροδοκούνται και ότι οι δίκες έπρεπε να γίνονται σύμφωνα με το νόμο», αλλά...
  16. Το Νομικό Πλαίσιο
    ...βάσιμα θεωρούμε πως τούτη η χρονολογία, μαζί με κάποιες άλλες κατοπινές, σηματοδότησαν μια περίοδο «άνοιξης» και ελευθεριών στην απέραντη οθωμανική αυτοκρατορία της οποίας η σήψη ήταν πλέον εμφανής σε κάθε τομέα και πτυχή της καθημερινότητας. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που απετέλεσε το σημείο αιχμής για πιέσεις στους ιθύνοντες της αυτοκρατορίας από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής και κυρίως από τη χριστιανική Ρωσία που, αποβλέποντας στον διαμελισμό της, αξίωνε να αναγνωρισθεί προστάτης όλων των ορθοδόξων κατοίκων της.
  17. Οι καλοί μας οι…γιατροί!
    Βεβαίως υπήρξαν πολλοί και πολλές. Που προσέφεραν τις ιατρικές τους υπηρεσίες στις απομεμακρυσμένες κοινότητες της Ανατολής, όμως… Όμως υπήρξαν και μερικοί των οποίων η προσφορά ήταν τόσο σημαντική, που το πέρασμα τους καταγράφηκε ανεξίτηλα στη μνήμη των ανθρώπων… Κυρίαρχες προσωπικότητες με έντονα τα στοιχεία της ύπαρξής τους βάλανε τα θεμέλια με την ανιδιοτελή προσφορά και τις ικανότητές τους, καταξιώθηκαν και παρέμειναν στη συλλογική μνήμη.

Author: Μνήμες