Κακώς κείμενα: Το τέλος της Ομορφιάς

destroying_diversity2Η κλασσική γειτονιά, ακόμα και με την «πολυκατοικιοποίησή» της από το ’60 και μετά (μιλώ κυρίως για την Αθήνα), δεν είχε ακόμα πεθάνει εντελώς πριν το χάος αυτού που στρογγυλεμένα αποκαλείται «πολυπολιτισμικότητα» το οποίο διέλυσε πρόσφατα πολλές συνοικίες. Όσοι πιστεύουν στην «πολυπολιτισμικότητα» ασφαλώς θα διαφωνήσουν με τον αρνητικό όρο «διάλυση», διότι κατά την γνώμη τους η εγκατάσταση μεταναστών κοντά στον ντόπιο πληθυσμό επιφέρει γόνιμο συνδυασμό στοιχείων πολλών παραδόσεων και καταλήγει σε ένα ποικιλόχρωμο και γοητευτικό ψηφιδωτό.

Αυτό θα μπορούσε να αληθεύει αν μιλούσαμε για λίγους ξένους (και όχι προερχόμενους από πολιτισμούς παντελώς άσχετους με τον ελληνικό, ή τον όποιον «φιλοξενούντα») διασκορπισμένους σε σωστές αναλογίες στην χώρα υποδοχής. Με τους πραγματικούς και αδυσώπητους σημερινούς αριθμούς όμως, ουδέν ψευδέστερο. Εδώ θα πραγματευθώ μόνο μια από τις συνέπειες αυτού του φαινομένου για την Ελληνική κοινωνία που ίσως φανεί ότι ανήκει στις λιγότερο ουσιώδεις, επειδή είναι η λιγότερο «πρακτική» και μετρήσιμη, αλλά που μας επηρεάζει συνειδητά ή ασυνείδητα σε μέγιστο βαθμό γιατί χτυπάει την καρδιά των καταβολών μας: Την Ομορφιά, την απροσδιόριστη γλύκα της έννοιας που κάποιοι ξεπερασμένοι ή ανόητα ρομαντικοί ονομάζανε «πατρίδα» και που δεν σχετίζεται (μόνο) με ηρωικά κατορθώματα, αλλά κυρίως με την απλούστατη και θεμελιώδη ιδέα του σπιτιού, του οίκου, και του συνανήκειν σε μια κοινότητα.

Οι εγκληματικά αφημένες στην κακή τους μοίρα γκετοποιημένες γειτονιές της Αθήνας (οι θιασώτες της «πολυπολιτισμικότητας» ας μας εξηγήσουν γιατί άραγε αυτές οι γειτονιές εγκαταλείπονται συνεχώς από τους ντόπιους κατοίκους τους, αν όλα είναι φυσιολογικά με την ωραιότατη, κατά τη γνώμη τους, σημερινή «ανάμειξη», ή, καλύτερα, ας μετακομίσουν οι ίδιοι στον Άγιο Παντελεήμονα) είναι πρωτίστως τούτο: Πλήγμα στο αίσθημα και στο άρωμα των παιδικών μας χρόνων, δηλαδή του ίδιου του είναι μας. Η τρυφερή «λύπη», η «τυραννικότητα» και η «ευγένεια» της Οδού Ονείρων που θα μπορούσε να είναι η Αγορακρίτου, η Αριστοτέλους, η Αλκαμένους, η Αδμήτου ή ίσως κάποιες άλλες, «λαϊκότερες» από ετούτες, τις πάλαι ποτέ μεσοαστικές, προφανώς είναι ανύπαρκτη και άτοπη στο σημερινό περιβάλλον της ανακατωμένης μάζας γλωσσών, ήχων, οσμών και εικόνων που παρουσιάζουν τώρα οι περιοχές αυτές, όπως και πολλές άλλες. Και τούτο γιατί δεν υπάρχει κανένας συνδετικός ιστός μεταξύ των ψηφίδων του παζλ και, κυρίως, μεταξύ αυτών και του πολιτισμού του (επίσημου τουλάχιστον) περιγύρού τους.

Οι «σειρές λαμπάδων» που προπέμπουν τον «Επιτάφιον αγλαόφωτον», καθώς κινεί «η αύρα πραεία…ηρέμα τους πυρσούς» (με τα αξεπέραστα λόγια του Παπαδιαμάντη να αποδίδουν στην «Παιδική Πασχαλιά» την ζηλευτά ελληνική Μεγαλοβδομαδιάτικη σκηνή, πανάρχαια και πανέμορφη, εθιμική συνέχεια του ανοιξιάτικου θρήνου για τον Άδωνι) στην Αγορακρίτου, στην Αδμήτου και στην Αχαρνών σύντομα θα είναι (αν δεν είναι ήδη) σβησμένη ανάμνηση κάλλους μέσα στο μηδέν και στην ασχήμια. Κι αυτό γιατί τούτη η πομπή είναι παντελώς αδιάφορη για τον (πολύμορφο=) άμορφο χυλό από ετερόκλητα στοιχεία του σημερινού αστικού περιβάλλοντος και δεν αποτελεί κοινό εθιμικό τους παρονομαστή όπως αποτελεί για τους Έλληνες, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων, για τους οποίους είναι ένα βαθιά εγγεγραμμένο πολιτιστικό δεδομένο, καθώς και απειράριθμα άλλα που συνθέτουν την κοινή μας μνήμη.

Λέσβος 2015Για τις παντοίες εθνότητες που βρίσκονται σε μια χώρα υποδοχής, εκτός από δύσκολη, είναι σε τελική ανάλυση λανθασμένη και άδικη η προσπάθεια «αφομοίωσής» τους από τον πολιτισμό αυτής της χώρας: Σε κανέναν μας δεν θα άρεσε, νομίζω, να απαρνηθεί τον πολιτισμό του.

Άρα το «σωστό» είναι ο μετανάστης να συνεχίζει να τον διατηρεί. Όμως η μαζική συγκέντρωση ανθρώπων από παντοία υπόβαθρα σε χώρους ξένους πολιτιστικά προς αυτά (χώροι που γίνονται ακόμα πιο «ξένοι» όταν προσπαθούν να φιλοξενήσουν ομάδες όχι απλώς από διαφορετικές χώρες, αλλά από διαφορετικές ηπείρους, με νοητικά / φιλοσοφικά / θρησκευτικά / ηθικά / αισθητικά / βιοτικά δεδομένα όχι μόνο απέχοντα έτη φωτός το ένα από το άλλο και από αυτά της χώρας υποδοχής, αλλά και συχνότατα, ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας, συγκρουόμενα με εκείνα) κάνει το έμμορφο περιβάλλον άμορφο. Τού στερεί την μορφή (απαραίτητη ασφαλώς για την ευμορφία), και καταδικάζει και τους ντόπιους αλλά και τους ίδιους τους μετανάστες σε πνευματική αποδόμηση, οδηγώντας στην αποσύνθεση και καταστροφή του βασικότερου δομικού στοιχείου της ψυχής κάθε ανθρώπου: Της ιδανικής ανάμνησης, ενός υποσυνειδήτου προσωπικού και συγχρόνως κοινού, ποτισμένου με την εντοπιότητακαι με την ποιητική και μαγική νοσταλγία που έχει μέσα του ο αέρας και το φως, της σταθερής συνείδησης μιας ρίζας με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που μόνο αυτή μπορεί να γεννήσει πολιτισμό.

Χωρίς αυτά, με λίγα λόγια χωρίς την απτή (και όχι την ακαδημαϊκή) παράδοση, την συλλογική παρακαταθήκη που με την σημερινή κατάσταση δεν μπορεί να επιβιώσει γιατί χάνεται όχι από τα βιβλία αλλά από το οξυγόνο της γειτονιάς μας, άρα από μέσα μας, η όποια «καλλιτεχνική» παραγωγή δεν μπορεί να υπάρξει τίποτα άλλο παρά ανερμάτιστη, αποπροσανατολισμένη, κακοχυμένη και ευτελής, όπως είναι και ο κατακερματισμένος αισθητικά και ιδεολογικά κόσμος που την περιβάλλει.

Το χάος και η ασχήμια (δηλαδή η έλλειψη σχήματος, μορφής) το μόνο που μπορούν να γεννήσουν είναι χάος και ασχήμια όπως έξω έτσι και μέσα, δηλαδή απονέκρωση της ψυχικής διεργασίας που ορμάται από τον περιβάλλοντα κοινωνικό και πολιτισμικό χώρο για να παραγάγει έργο αξιόλογου αποτελέσματος και όχι «κουλτουριάρικο» / αδιάφορο χρονογράφημα ή φτηνή κηρυγματική ηθικολογία ή ο,τιδήποτε άλλο ασήμαντο και μικρό. Και η αν-ελληνικότητα στην οποία κινδυνεύει να φθάσει η Ελλάδα είναι μια τέλεια ασχήμια, όπως τέλεια ασχήμια είναι και το αντίστοιχο φαινόμενο για όλες τις χώρες που διαθέτουν συγκροτημένη πολιτιστική ταυτότητα. Γιατί, όπως μαρτυρεί η πορεία της τέχνης όχι μόνο με τα διαμάντια της δημώδους Μούσας αλλά και με πάμπολλους δημιουργούς από τον Θερβάντες, τον Γκόγκολ και τον Τσέχωφ ώς τον Σολωμό, τον Λόρκα και τον Μαρκές, από τον Ρενουάρ ώς τον Τσαρούχη, από τον Μπαχ και τον Λιστ ώς τον Μπάρτοκ και τον Σκαλκώτα, από τον Μπέργκμαν ως τον Κακογιάννη, το εθνικό είναι όμορφο: μόνο το εθνικό, ως πολιτισμικός περίγυρος και κινητήρια δύναμη της δημιουργίας, ακόμα και (ίσως μάλιστα ιδιαίτερα) στην στενότερη μορφή του, αυτήν του τοπικού (όχι απαραίτητα του «επαρχιακού»: Η Σκιάθος είναι για τον Παπαδιαμάντη ό,τι είναι για τη Βιρτζίνια Γούλφ το Μπλούμσμπερυ, η Λονδρέζικη γειτονιά της), μπορεί να λάμψει και να γίνει παγκόσμιο και διηνεκές με την δύναμη που περικλείει, την χτισμένη μέσα του με το υλικό των αιώνων.

MariaIpsilanti_b_bΜαρία Υψηλάντη
Σπούδασε στὴ Φιλοσοφικὴ Σχολὴ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (Τμῆμα Φιλολογίας, Κατεύθυνση Κλασσική, 1991-1995). Ἔκανε μεταπτυχιακὲς σπουδὲς στὸ King’s College (University of London, 1996-1997) καὶ ἐκπόνησε διδακτορικὴ διατριβὴ στὸ University College (University of London, 1998-2003, ὡς ὑπότροφος τοῦ Ι.Κ.Υ. γιὰ τὰ χρόνια 1999-2003) μὲ θέμα An Edition with Commentary of Selected Epigrams of Crinagoras. Ἡ διατριβὴ πρόκειται νὰ ἐκδοθεῖ (ἀναθεωρημένη καὶ ἐμπλουτισμένη μὲ τὰ ὑπόλοιπα ἐπιγράμματα τοῦ ποιητῆ, σε τελικὴ ἔκταση ὑπερδιπλάσια ἀπὸ αὐτὴν τῆς διατριβῆς) ἀπὸ τὸ Oxford University Press (ISBN 9780199565825). Ἀπὸ τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 2004 διδάσκει Ἀρχαία Ἑλληνικὴ Φιλολογία στὴ Τμῆμα Κλασσικῶν Σπουδῶν καὶ Φιλοσοφίας τοῦ Πανεπιστημίου Κύπρου.
 
Αναδημοσίευση του ομώνυμου άρθρου
στη σελίδα “Σύγχρονη Άποψη” 2010

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Μη ευπρόσδεκτοι οι ομογενείς
    Η Ομογένεια δυστυχώς έχει εγκαταληφθεί από την Μητρόπολη. Το πρώτο πράγμα που έπρεπε να γίνει είναι η δημιουργία Υπουργείου των Απανταχού Ελλήνων. Με κατάλληλα μέτρα, ιδίως παροχή γης στα νησιά οι Έλληνες του εξωτερικού θα μπορέσουν να έλθουν στην Ελλάδα και να κτίσουν κατοικίες και να φέρουν ζωή στα νησιά. Εάν είχαν Ελληνική σημαία και μερικούς κατοίκους τα ακατοίκήτα νησιά τότε δεν θα χάναμε τα Ίμια.
  2. Εθνική Ανάγκη
    Στην Ελλάδα, η πτωτική τάση της γεννητικότητας επιδεινώθηκε σημαντικά από την οικονομική κρίση και την αρνητική μετανάστευση της τελευταίας δεκαετίας, αλλά και την έλλειψη αποτελεσματικών και συνεκτικών πολιτικών αντιμετώπισης του προβλήματος. Κατά συνέπεια, το ποσοστό γεννητικότητας (περίπου 1,35 γεννήσεις ανά γυναίκα) είναι σήμερα πολύ χαμηλό σε σχέση με το απαιτούμενο 2,1
  3. Ελλάδα και σημερινά προβλήματα
    Είναι δυνατόν να προσδιορισθούν ορισμένες βασικές αρχές και απόψεις ως προς την υφιστάμενη νοοτροπία των Ελλήνων, την οποία αν μπορέσουμε με συνειδητό τρόπο να αλλάξουμε, έστω και σε έναν βαθμό, όχι απολύτως, είμαι σίγουρος ότι μπορούμε όχι μόνο να ενταχθούμε ισότιμα στον στενό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, αλλά και να κατακτήσουμε μια επίζηλη θέση στον κόσμο.
  4. Ίων Δραγούμης
    Ο Ίων Δραγούμης που γεννήθηκε στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο του 1878 και δολοφονήθηκε[2] τον Απρίλιο του 1920, μεγάλωσε σε ένα ήσυχο και οικογενειακό περιβάλλον. Η οικογένειά του ήταν από τα μεγαλύτερα ονόματα της πρωτεύουσας, η δε ανατροφή του και η διαπαιδαγώγησή του υπήρξαν τέλεια. Από νεαρή ηλικία, διάβαζε ιστορία, θέατρο, ποίηση, πεζογραφία και Φιλοσοφία, ενώ στη συνέχεια μελέτησε τους μεγάλους Ευρωπαίους διανοούμενους.
  5. Καταγραφή
    ομολογουμένως τη φύσει ζην, όπερ ταυτό του κατ’ αρετήν ζην (Ζήνων ο Κιτιεύς) Στη συστηματική κι αμίλητη φύση δεν υπάρχει χώρος για ρουσφετολογία, για αδικία αλλά ούτε και για απόδοση δικαιοσύνης όπως τη γνωρίζουμε. Η φύση λειτουργεί ανεξάρτητα, αυτοκυρίαρχα, αυτοπειθαρχημένα κι όποιος δε γνωρίζει τους νόμους της καταλήγει ανέγνωρος και αθέλητος από αυτή, κατά συνέπεια καταδικασμένος στην αφάνεια, στην απομάκρυνση και αργά ή γρήγορα στην εξαφάνιση. Η απόδοση δικαιοσύνης της φύσης είναι το αποτέλεσμα της παραβίασης των κανόνων της. «Ως σκοπός ορίζεται η ζωή σε συμφωνία με τη φύση…» - Ζήνων ο Κιτιεύς.
  6. Σπυρίδων Ζαμπέλιος
    Ο Σπυρίδων Ζαμπέλιος από την άλλη πλευρά, θεωρεί ότι “η μεγάλη ποίησις απαρτίζει και συγκεφαλιοί την πολιτείαν, αντανακλά το φως όλης της ιστορικής εποχής”. Κατά τη γνώμη του λοιπόν, σωστοί είναι εκείνοι οι οποίοι επεδόθησαν στη δημιουργία έργων που περιείχαν “παν ό,τι μέγα του αιώνος”.
  7. Ιστορικά της Ελαφονήσου
    Η Ελαφόνησος βρίσκεται στην αρχή του ανατολικού τμήματος εισόδου του Λακωνικού Κόλπου, δυτικά του Μαλέα και βόρεια των Κυθήρων. Η έκτασή της είναι 20 τ.χλμ. Απέχει μόλις 350 μέτρα από την απέναντι ακτή (Πούντα) με την οποία ήταν κάποτε ενωμένη, σχηματίζοντας τη Χερσόνησο ‘’Όνου Γνάθο’
  8. Ελαφόνησος
    Το λιμάνι του Αντινόγναθου (υπόστεγου), αποτελεί το πιο σύντομο πέρασμα προς το νησί. Δυτικά του λιμανιού και λίγα μέτρα πιο κάτω από τις στήλες της ΔΕΗ, μπορεί κανείς να θαυμάσει, ακόμη και σήμερα, τους αμαξήλατους δρόμους που ένωναν το σημερινό νησί με τη στεριά, μέχρι το 375 μ.Χ. και σήμερα χάνονται στο πυθμένα της θάλασσας (σε μερικά σημεία είναι ορατοί), για να εμφανισθούν σε αρκετές τοποθεσίες του νησιού.
  9. Κακώς κείμενα: Το τέλος της Ομορφιάς
    Χωρίς αυτά, με λίγα λόγια χωρίς την απτή (και όχι την ακαδημαϊκή) παράδοση, την συλλογική παρακαταθήκη που με την σημερινή κατάσταση δεν μπορεί να επιβιώσει γιατί χάνεται όχι από τα βιβλία αλλά από το οξυγόνο της γειτονιάς μας, άρα από μέσα μας, η όποια «καλλιτεχνική» παραγωγή δεν μπορεί να υπάρξει τίποτα άλλο παρά ανερμάτιστη, αποπροσανατολισμένη, κακοχυμένη και ευτελής, όπως είναι και ο κατακερματισμένος αισθητικά και ιδεολογικά κόσμος που την περιβάλλει.
  10. Το DNA των Ελλήνων
    Οι μελέτες του DNA των σύγχρονων ανθρώπων είναι μάρτυρες του ιστορικού και προϊστορικού παρελθόντος εξίσου αξιόπιστοι με τα αρχαιολογικά ευρήματα και τις ιστορικές μαρτυρίες, εφόσον το γενετικό υλικό μεταβιβάζεται σχεδόν αυτούσιο από τους πανάρχαιους προγόνους στους σημερινούς απογόνους τους.

Author: Μνήμες