Το Καπούτι

 

Στις 11 Ιανουαρίου ’12, παρουσιάστηκε στα Εξάρχεια ένα πρωτότυπο ημερολόγιο του 2012 της ποιήτριας και πρόσφυγα από την περιοχή Καπουτίου Μόρφου (ή Καλού Χωριού) της Κύπρου, Άντρεας Δημητρίου. Το ημερολόγιο περιλαμβάνει ποίηση και φωτογραφίες της συγγραφέα και διατίθεται στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων Αρμός στην Αθήνα.

Την έκδοση που απεικονίζει την ομορφιά των κατεχόμενων περιοχών στο ημερολόγιο 2012 της Α. Δημητρίου σε συνδυασμό με την ερήμωση, τη νοσταλγία και τον ρεαλισμό προλογίζει ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεοδόσης Πελεγρίνης ενώ επίσης συμμετείχαν οι Νάνος Βαλαωρίτης, Βάσια Καρκαγιάννη-Καραμπελιά, Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ κ.ά.

Τα περισσότερα ποιήματα έχουν μεταφραστεί από την ποιητική συλλογή The mountains couldnt walk away του Πανεπιστημίου La Trobe της Μελβούρνης – για πρώτη φορά στα ελληνικά-.

Την μετάφραση των ποιημάτων στην ελληνική γλώσσα έχει επιμεληθεί ο Νάνος Βαλαωρίτης.

Για το βιβλίο “The mountains couldn’t walk away” έχουν γράψει:

”Τα ποιήματά της μου θυμίζουν τα Tehilim (εβραϊκοί ψαλμοί) από τα πιο σημαντικά λογοτεχνικά έργα του πολιτισμού μας. Το έργο της επίσης αντηχεί έναν από τους μεγαλύτερους ποιητές του 20ού αιώνα, τον Παλαιστίνιο Mahmoud Darwish, που με το έργο του επίσης αντιστάθηκε στην εξουσία και επίσης τραγούδησε την ελπίδα. Θεωρώ πως είναι επίσης σημαντικό, να καταλάβουμε ότι η δουλειά της είναι ένα κομμάτι καθώς και η συνέχεια της Αυστραλέζικης ριζοσπαστικής ποίησης. Οι φωτογραφίες της δεν είναι τυχαίες μιλούν και αυτές για την δύναμη της μνήμης. Ευχαριστώ την Αντρέα που αρνείται την σιωπή. Δεν έχουν σωπάσει όλοι οι ποιητές…” – Χρήστος Τσιόλκας, Ελληνοαυστραλός Συγγραφέας ‘ The Slap‘ προτάθηκε για το Man Booker Prise

”Μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι υπάρχει μια πολιτική διάσταση στα ποιήματά της, όμως αυτή είναι μόνο μία σημαντική πτυχή της δουλειάς της. Θα έλεγα ότι, πιο πολύ από πολιτική, η ποίηση της, κατάγεται σίγουρα από την ποίηση του Καβάφη. Κυρίως και πάνω απ’ όλα, κατάγεται από τον Καβάφη της απώλειας και της καταστροφής των αρετών του πολίτη. Τα θέματα που απασχολούσαν τον Ελύτη όπως και οι ανησυχίες του, διακρίνονται στο έργο της Αντρέα καθώς και στο έργο πολλών άλλων που κατέγραψαν την Ελληνική εμπειρία. Η ποίησή της ανήκει στην παράδοση του «Άξιον Εστί». – Άγγελος Λουκάκης, ‘For Τhe Patriarch‘. Βραβευμένος Ελληνοαυστραλός συγγραφέας, Πρόεδρος της Εταιρίας Αυστραλών Λογοτεχνών.

”Αυτό που αγαπώ σ’αυτό το βιβλίο είναι η απλότητα, η αμεσότητα μα περισσότερο από όλα η γυμνή του αλήθεια. Η ποιήτρια ανακαλεί την νοσταλγία, την αγάπη και το πάθος του εκτοπισμένου ελληνοκύπριου με χάρη που σε αγγίζει βαθιά έως το κόκαλο. Σε εμπνέει.” – Daniel Κlein ‘Plato and Platypus walk into a bar’The New York Times Bestseller

”Η ποίηση της Αντρέα Δημητρίου είναι σημαντική γιατί καταφέρνει να δημιουργήσει το δικό της ύφος μέσα από υλικό και γεγονότα που είναι προσωπικά και ιστορικά.  Ο θυμός και απόγνωση που νιώθει για την απώλεια της γενέθλιας γης μεταφράζεται σε λιτή και άμεση γλώσσα χωρίς στόμφο, με απλές φράσεις που λένε πολλά. Αυτά τα ποιήματα χαρακτηρίζονται από μια ζωτικότητα η οποία αντισταθμίζει το θρηνητικό είδος που έχει κληρονομηθεί από την αρχαιότητα”.  ΝάνοςΒαλαωρίτης

”Ελληνίδα της διασποράς η Αντρέα Δημητρίου -σημαδεμένη από τις τραγικές αναμνήσεις της εισβολής του Αττίλα στην πατρίδα της την Κύπρο- από την ‘προβλήτα του χρόνου’ της δεύτερης πατρίδας της, της Αυστραλίας, αναβιώνει την εμπειρία της μέσω της γραφής για να θεραπεύσει το τραύμα της παιδικής ηλικίας.  Το ποιητικό αποτέλεσμα έρχεται να δικαιώσει με τον καλύτερο τρόπο την ‘μεταφορά”. – Βασίλης Βασιλικός

”Το ‘Τραγούδι της Κυρήνειας’ της Αντρέα Δημητρίου είναι μια πτήση πέρα και πάνω από τα ερείπια ενός ιστορικού νησιού…  Μέσα σ’ αυτό το τραγούδι ακούω τη φιλοσοφία να καλεί τον Ιμπ Ταρκάν Αλ Φαραμπί, – φιλόσοφο του ισλαμικού κόσμου, που γεννήθηκε τον 10ο αιώνα-  να συμμαχήσει με τον Ηράκλειτο από την Έφεσσο και τον Ζήνωνα από το Κίτιο της Λάρνακας, για να σβήσουν την γραμμή του Αττίλα, που είναι το αποτύπωμα της εισβολής και της λεηλασίας.  Αυτό περιγράφεται με τον πιο ‘ανεξιχνίαστο και μεταφυσικό τρόπο’ μέσα από αυτή την δέησή της Αντρέας  για την Κύπρο”.– Jean-Pierre Faye, Γάλλος Ποιητής και Φιλόσοφος

”Αυτά τα ποιήματα της απώλειας και της νοσταλγίας χαρακτηρίζονται από ένα άγριο, βίαιο και αδάμαστο συναίσθημα, από ανικανοποίητο όραμα, καθώς και από την επιθυμία της ποιήτριας να ζήσει ξανά στον κόσμο που εξαναγκάσθηκε να αποχωριστεί το 1974. «Υπήρξαμε κάποτε», γράφει.  «Ήμασταν κάποτε ευτυχισμένοι, έστω κι αν δεν υπάρχει τίποτα που να το αποδεικνύει αυτό σήμερα», μέσα στην ερημιά και την εγκατάλειψη νιώθεις την τρυφερότητα και την αγάπη της.” – Michael Haag, Άγγλος Ιστορικός και Συγγραφέας

Για τη Διασπορική Λογοτεχνική Στοά, η Άντρεα Δημητρίου δεν είναι ξένη. Αποτελεί μέλος των πρώτων εκείνων προσπαθειών της έκφρασης που εγκαθίδρυσαν την τέχνη του λόγου των ομογενών της Διασπορικής Στοάς στο στερέωμα της δημιουργίας στην ελληνική γλώσσα. Όταν περνούσαμε από το εμβριακό στάδιο στο εφηβικό.

Εγώ που διάβασα την τέχνη του απέμεινε μια πικρή γεύση της ανεκπλήρωτης επιθυμίας των αδικοχαμένων ηρώων του νησιού στη σκέψη και μια επιθυμία να βρεθώ στο Ριζοκάρπασο προτού κλείσω να μάτια μου. Η φωνή των χαμένων αδερφών δεν έχει σιγάσει ακόμη, στις μνήμες βρίσκεται και στην ψυχή μας πάλλει.

Επιστρέφοντας στο Καλό Χωριό – γράφει στην εισαγωγή του άρθρου του με τίτλο “Λαϊκές Τέχνες- Παραγωγή των Παραδοσιακών Ψαθιών του χθες και σήμερα“, ο κύριος Χαράλαμπος Ττέρλικκας

___________________________

Περισσότερες πληροφορίες για το Καλό Χωριό (Καπούτι) θα βρείτε στο Διαδίκτυο, αλλά μια καλή αρχή είναι αυτές οι σελίδες που ανήκουν στα Προσφυγικά Σωματεία Καλού Χωριού Μόρφου. Το φωτογραφικό υλικό που παραθέτουμε πιο κάτω ανήκει στον ίδιο οργανισμό. Ολοκληρώνεται έτσι μια παρουσίαση ακόμη μιας κατεχομένης περιοχής της Βόρειας Κύπρου.

kapouti

Στο χωριό μας, που σήμερα βρίσκεται υπό κατοχή, μέχρι την εισβολή του 1974, ανθούσε η βιοτεχνία της κατασκευής ψαθιών με ειδικούς αργαλειούς (βούφες). Η πρώτη ύλη, το φλούδι, αφθονούσε στις κοιλάδες των ποταμών, γι’ αυτό και χρησιμοποιόταν πλατιά για την κατασκευή ψαθιών, καλύπτοντας πολλές ανάγκες των νοικοκυριών της εποχής, αλλά και προσφέροντας απασχόληση και πρόσθετο εισόδημα στην αγροτική οικογένεια.
Σήμερα, η βιοτεχνία αυτή έχει περιοριστεί σε μικρή έκταση στην περιοχή Ακρωτηρίου με την διαφορά ότι χρησιμοποιείται ένα άλλο είδος φυτού (το σαμάτζιη), το Προσφυγικό Σωματείο της κοινότητας, καταβάλλει προσπάθειες για αναβίωση της ασχολίας αυτής η οποία κάποτε ανθούσε στο χωριό μας. Η ενέργεια αυτή πρέπει να στηριχθεί, όχι για σκοπούς βιοποριστικούς, αλλά περισσότερο για συνέχιση της παραδοσιακής αυτής απασχόλησης που συνδέεται με πολλές πτυχές της ζωής των προγόνων μας.
Το ψαθί είναι είδος χαλιού πλεγμένο κατά κύριο λόγο με φλούδι, ήταν ωραίο στην κατασκευή του, στερεό και είχε σε παλαιότερες εποχές στην Κύπρο τις ακόλουθες χρήσεις:
Το μικρό ψαθούι ή ψαθάκι με διαστάσεις 90 χ 65 εκατοστά το χρησιμοποιούσαν όπως χρησιμοποιούμε σήμερα τα μικρά χαλάκια που βάζουμε στην είσοδο του σπιτιού για το σκούπισμα των παπουτσιών ή δίπλα από τα κρεββάτια.
Το μεγάλο ψαθί με διαστάσεις 190 χ 130 εκατοστά το χρησιμοποιούσαν για το άπλωμα διαφόρων προϊόντων για αποξήρανση στον ήλιο, για το φαγητό κυρίως των παιδιών (έβαζαν πάνω μία μεγάλη κούπα με το φαγητό και κάθονταν γύρω -γύρω τα παιδιά και έτρωγαν),το χρησιμοποιούσαν για να βάζουν τα στρωσίδια πάνω και να κοιμούνται, για να τυλίγουν τους νεκρούς μέσα και να τους θάβουν, κυρίως οι Τουρκοκύπριοι που πίστευαν πως το σώμα του νεκρού δεν έπρεπε να έρχεται σε επαφή με το χώμα, επίσης το στερέωναν με βελόνες στον τοίχο δίπλα από το κρεββάτι για να μη λερώνονται τα κλινοσκεπάσματα από την επαφή με τους ασβεστωμένους ή γύψινους τοίχους, το χρησιμοποιούσαν για να βάζουν πάνω το κρεββάτι της νύφης και να το ράβουν, ακόμη και στους γάμους, αντί για τραπέζια και καρέκλες, έστρωναν τα φαγητά τους πάνω, έτρωγαν και διασκέδαζαν. Από αυτό δε τον τρόπο χρήσης των ψαθιών προήλθε και το πιο κάτω δίστιχο:

«εδήκλησα στον ουρανό τζι’ είδα ψαθκιά απλωμένα
είδα τζιαι την αγάπη μου τζιαι καρτερά εμένα»

περισσότερα εδώ

Το ημερολόγιο του 2012 πιο κάτω, παραχωρείται για δική σας ενημέρωση, απολαύστε το όπως και την τέχνη που το περιβάλλει από κάθε άποψη.

http://issuu.com/diasporic/docs/imerologio_2012


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. «Στα παιδικά μου χρόνια άκουγα αεροπλάνο και έβαζα τα κλάματα»
    Τα τραύματα που άφησαν στο υποσυνείδητο της τα όσα οι αισθήσεις της κατέγραψαν την 14η Αυγούστου του 1974 όταν οι Τούρκοι μπήκαν στο χωριό της αλλά και τα τραύματα των γονιών της, τραύματα που ξεπηδούσαν μέσα από ιστορίες, εικόνες και κενά βλέμματα, μέσα στα οποία μεγάλωσε έστω και αν ένα χρόνο μετά την εισβολή όλη η οικογένεια μετανάστευσε στην Αδελαΐδα, καθόρισαν τη ζωή της.
  2. Γρηγόρης Αυξεντίου
    Ο Γρηγόρης Αυξεντίου γεννήθηκε στο χωριό Λύση της επαρχίας Αμμοχώστου. Μετά το δημοτικό σχολείο φοίτησε στο Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου και είχε μεγάλη αδυναμία στη Ιστορία. Ως μαθητής υποδύθηκε το ρόλο του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού σε δράμα με βάση το γνωστό ποίημα του Βασίλη Μιχαηλίδη «Η 9η Ιουλίου 1821».
  3. Κυπρος 1945
    Περιλαμβάνονται εδώ μερικές μαυρόασπρες φωτογραφίες από την Κύπρο και τον Αύγουστο του 1945. Οι φωτογραφίες αυτές ανήκουν στο αρχείο Library of Congress της Αμερικής, στον κατάλογο εκτυπωμένου υλικού και φωτογραφιών (Prints & Photographs Catalog).
  4. Τα αρχαία ευρήματα της Κύπρου
    Ο μεγάλος αρχαιολόγος της Κύπρου Βάσος Καραγιώργης σε βιβλίο του με τίτλο “Ancient Art from Cyprus: The Cesnola Collection” (βλ. εικόνα 7), έκδοση 2000, μιλάει για μια συλλογή αρχαίων της Κύπρου κατά τον 19ο αιώνα που βρίσκεται στην Αμερική. Η συλλογή χιλιάδων αρχαιοτήτων είναι λεία του «κυρίου» Palma di Cesnola (Πάλμα Τσεσνόλα, βλ. εικ. 2), «συναδέλφου» του Άγγλου Λόρδου Έλγιν.
  5. ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ;
    Με την κατάκτησή της από τους Τούρκους το 1571 μ.Χ. και μετά από μια τυραννική, καταπιεστική διακυβέρνηση των κατακτητών στα επόμενα 300 χρόνια οι κάτοικοί της μειώθηκαν από 1.2 εκατομμύρια στους 150 χιλιάδες (εφημ “The Ottawa Free Trader”, 1859).
  6. Το Καπούτι
    Στις 11 Ιανουαρίου '12, παρουσιάστηκε στα Εξάρχεια ένα πρωτότυπο ημερολόγιο του 2012 της ποιήτριας και κόρης προσφύγων από την περιοχή Καπουτίου της Μόρφου στην Κύπρο, Άντρεας Δημητρίου. Το ημερολόγιο περιλαμβάνει ποίηση και φωτογραφίες της συγγραφέα και διατίθεται στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων Αρμός στην Αθήνα. Την έκδοση που απεικονίζει την ομορφιά των κατεχόμενων περιοχών σε συνδυασμό με την ερήμωση, τη νοσταλγία και τον ρεαλισμό προλογίζει ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεοδόσης Πελεγρίνης ενώ επίσης συμμετείχαν οι Νάνος Βαλαωρίτης, Βάσια Καρκαγιάννη-Καραμπελιά κ.ά.
  7. Καρπασία
    Σήμερα παραμένουν στην Καρπασία 330 περίπου ψυχές. Η γη τους όχι μόνο έχει υφαρπαχτεί, αλλά δεν απολαμβάνουν ούτε καν στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα. H Κυπριακή Δημοκρατία προμηθεύει τους εγκλωβισμένους με πετρέλαιο, γκάζι και κάποια βασικά τρόφιμα. Τους προσφέρει και ένα μικρό χρηματικό επίδομα, σίγουρα πολύ μικρότερο από αυτό που προσφέρει στους πολιτικούς πρόσφυγες και λαθρομετανάστες...
  8. Κερύνεια
    Η Κερύνεια είναι η μικρότερη από τις έξι πόλεις της Κυπριακής Δημοκρατίας και μια από τις αρχαίες πόλεις της Κύπρου, όπως φανερώνει και η ονομασία της Κυρηνείας, αρχαιότατης πόλης της Αχαΐας. Σύμφωνα με τους αρχαίους ιστορικούς , η πόλη της Κερύνειας ιδρύθηκε γύρω στο 1300 π.Χ. από τον Πράξανδρο και τους Αχαιούς του, που έφτασαν από την Πελοπόννησο και εγκαταστάθηκαν στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. ΄Εκτοτε η πόλη παρέμεινε ελληνική, παρόλες τις βάρβαρες επιδρομές και κατακτήσεις που δέκτηκε στη μακραίωνη ιστορία της.
  9. Η Εκδίκηση της Ιστορίας
    Πρόσφατα ήρθαν στο φως αρχαιολογικά ευρήματα σπάνιας αξίας από ναυάγιο πλοίου στο βυθό της περιοχής του Μαζωτού, στη νότια παράκτια θάλασσα της Κύπρου. Η επικεφαλής της αποστολής επεσήμανε ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη ίσως επιτυχία της εναλίας αρχαιολογίας στην Κύπρο. Το εμπορικό πλοίο προερχόταν από το Αιγαίο και μετέφερε χίλιους αμφορείς γεμάτους κρασί καθώς βυθίστηκε γύρω στο 350 π.Χ. στη θάλασσα του Μαζωτού.