Κλήδονας Α’

Εισαγωγή

Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι η μελέτη, καταγραφή και παρουσίαση της πανάρχαιας εθιμικής πρακτικής του ΚΛΗΔOΝΑ στον χώρο της καθ’ ημάς Ανατολής και ιδιαίτερα στην περιοχή της Καππαδοκίας, που τον ανιχνεύουμε και υπό την ονομασία βαρτουβάρια.

Ενός εθίμου που, ναι μεν ήταν ευρέως γνωστός σε διάφορες περιοχές της χώρας, Μακεδονία, Κρήτη, Ήπειρο, νησιωτικά συμπλέγματα,[1]  αλλά αμφιλεγόμενος ή καλύτερα θα λέγαμε γνωστός και άγνωστος στις κοινότητες του υπό εξέταση χώρου.

Γεγονός που καταμαρτυρείται τόσο από τους τοπικούς ιστοριοδίφες, όσο και από τις μαρτυρίες   ανθρώπων που έζησαν εκεί και τότε… πραγματικότητα που προκαλεί όντως απορία και ίσως μια κάποια σύγχυση. Διότι σε ένα χώρο που η έκτασή του προσδιορίζεται από το σκαληνό με όρια το Ακσαράϊ (Αρχελαϊδα), την Καισάρεια (Μάζακα), την Νίγδη και το Ικόνιο… και με εκατό (100) περίπου νησίδες ελληνοχριστιανικού πολιτισμού στην απεραντοσύνη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, προκαλούνται εύλογα ερωτηματικά όταν στα Φάρασα, για παράδειγμα, περίμεναν και προετοιμάζονταν επισταμένως καιρό πριν την έναρξή του, ενώ στην κοινότητα της Μαλακοπής, μιας τα μάλα εξελιγμένης, κατά κοινή ομολογία όλων, δεν γνώριζαν τίποτε.  Δηλαδή υπήρχαν περιοχές ή καλύτερα χωριά της Καππαδοκίας, που τους ήταν εντελώς άγνωστο ή παντελώς αδιάφορο, όπως για παράδειγμα στο Μισθί, τα Λίμνα, ή την Τροχό,[2] σύμφωνα με τον ιστοριοδίφη Θανάση Κωστάκη…[3]ενώ σε κάποιες άλλες  όπως το Προκόπι, τη Σινασσό κλπ γνωστότατο.

Ο οποίος μάλιστα σημειώνει μετά βεβαιότητας πως, από την έρευνα που έκανε υπό την επίβλεψη του Κ.Μ.Σ., κανείς από τους πληροφορητές δεν θυμόταν  τούτη τη μαντική διαδικασία και κατά την άποψή του ίσως πρόκειται για σύγχυση

Φυσικά εργαλεία μας και στην παρούσα μελέτη, αποτελούν οι υπάρχουσες βιβλιογραφικές αναφορές αλλά κυρίως ο ζωντανός λόγος όλων εκείνων που, μέσα από το Αρχείο Προφορικής Παράδοσης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών,  εξακολουθούν να μας «μιλούν» για τα ιερά και όσια της ράτσας, τα ήθη και τα έθιμα αυτού του πανάρχαιου πολιτισμού: των Καππαδοκών.

Και το όνομα αυτού

Στην υπάρχουσα βιβλιογραφία αλλά και στο Αρχείο Προφορικής Παράδοσης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών βρίσκουμε το έθιμο με διάφορες ονομασίες ή αν θέλετε καλύτερα με μια ποικιλομορφία τοπικών λεκτικών ιδιωματισμών. Προαναφέραμε, για παράδειγμα, πως στην Κρήτη το ονομάζουν Ριζικάρια, στον Πόντο Κουντουρμά, Καληνίτσα στην Ανατολική Θράκη, Βαρτουβάρια ή βερτουβάρ στην Καππαδοκία κλπ.  Σαφέστατα ονομασίες που, κατά βάση, οφείλονταν στην ερμηνεία η οποία διδότανε διαχρονικά στο έθιμο, στη λειτουργία του μα και στον επιδιωκόμενο σκοπό.

Βεβαίως πρόκειται περί ενός πανάρχαιου ελληνικού εθίμου οι ρίζες του οποίου χάνονται κάπου στο λυκαυγές του χρόνου, αλλά ανθεκτικότατου έως και των ημερών μας… έστω και με φολκλορικές παραλλαγές.

Επισημαίνουμε επίσης πως:

-Το όνομα Κλήδονας προέρχεται από την αρχαία λέξη ΚΛΗΔΩΝ που σημαίνει μάντεμα[4]… με τον πατέρα των Θεών Δία να ονομάζεται μεταξύ των άλλων και ΚΛΗΔΟΝΙΟΣ, μιας και θεωρείτο η αρχή και η βάση κάθε  μαντείας.

Επισημαίνουμε επίσης το Ιερόν των Κληδόνων στη  Σμύρνη, τις σχετικές αναφορές του Παυσανία  για τα μνημεία των Θηβών  «…Μαντική δε καθέστηκεν αυτόθι από Κληδόνων, η δη και Σμυρναίους μάλιστα χρωμένους οίδα. Έστι γαρ και Σμυρναίοις υπέρ την πόλιν, κατά το εκτός του τείχους Κληδόνων ιερόν»…[5] αλλά και την παράθεση της άποψης του Αριστείδη περί της Θεάς το όνομα της οποίας ήταν Κληδών στο ιερόν της οποίας προσέρχονταν  και «ακροώντο με θρησκευτικήν σιγήν»  οι αιτούμενοι πρόβλεψη περί των μελλουμένων.[6]

-Ριζικάρι ή ριζικάρια… δηλαδή η μαντεία για να βρουν τα κορίτσια που συμμετέχουν στη διαδικασία του εθίμου το ριζικό τους: ποιον άνδρα θα πάρουν, αν θα ευτυχίσουν στη ζωή τους, αριθμό παιδιών, του φύλου τους, αλλά και μια σειρά τέτοιων μελλοντικών προσδοκιών.

-Γιούδα: γενική ονομασία που προέρχεται από τη λέξη Ιούδας και είχε να κάνει με το κάψιμο του αχυρένιου ομοιώματος του προδότη μαθητή Ιούδα την παραμονή του Αϊ Γιαννιού…[7]

-Στην βιβλιογραφία το βρίσκουμε και στον πληθυντικό αριθμό, ως ΚΛΗΔΟΝΕΣ, δηλαδή μαντείες ή ΚΛΗΔΟΝΙΣΜΟΝ.[8]

-Βαρτουβάρ, βερτουβάρ: πρόκειται περί τουρκικής λέξεως που προέρχεται, κατά τον Αναστάσιο Λεβίδη, ιστοριοδίφη του χώρου, από τις λέξεις βαχτού βαρ, δηλαδή, «έχει τον καιρό του». Επισημαίνουμε επίσης και την Κυριακή του Βερτουβάρ, δηλαδή την Βερτουβάρ Παζαρί. Επρόκειτο για την πρώτη  Κυριακή μετά την εορτή της Αναλήψεως κατά την οποία άρχιζαν στην κοινότητα των Φλαβιανών τα προκαταρτικά για την πραγματοποίηση του εθίμου.[9]

Βερτουβάρ Γκελινή, δηλαδή η νύφη του Βερτουβάρ…

Βαχτουβάρ, ή βαρτουβάρ ή βαρτουβάρια[10]: προέρχεται από την αρμενική λέξη βάρτ που σημαίνει  ρόδο… και που σύμφωνα με τον Π. Καρολίδη πρόκειται για «την εορτή των ρόδων που τελούνται μιαν εβδομάδα προ της Πεντηκοστής».[11]

Χρόνος δρώμενου…

Επισημαίνουμε πως το έθιμο του Κλήδονα «παιζότανε» και σε άλλες ημερομηνίες εκτός της ήδη προαναφερθείσης όπως:

  • στα Χάσια της Μακεδονίας,  την Πρωτομαγιά…
  • σε κάποιες κοινότητες της Θράκης, ανήμερα ή παραμονή της εορτής του Αγίου Γεωργίου…

Στα ελληνικά χωριά της Καππαδοκίας τις παρακάτω μέρες:

  • στην Αξό τον Μάη (χωρίς ακριβή ημερομηνία)…
  • στον Άι Κωνσταντίνο, στο Γκέλβερι, στη Μαλακοπή, στα Σίλατα, στο Αγιρνάς, και στη Σινασό από 24-30 Ιουνίου…
  • στο Ανδρονίκι, στο Τασλίκ, στα Μάνταλα, στη Μουταλάσκη, στη Νεάπολη, στο Προκόπι, την ημέρα της Αναλήψεως…[12]
  • σύμφωνα με κάποιες μαρτυρίες, οι οποίες βεβαίως κατά την άποψή μας είναι μάλλον λανθασμένες, «γίνονταν στις 40 του Πάσχα για να βρέξει, όταν το καλοκαίρι είναι ξερό… Ντύνονται οι γυναίκες και τραγουδούν το βαρτουβάρ βαρ ολσούν. Αυτό γινόταν μόνο όταν δεν έβρεχε, όχι πάντοτε…». [13]

Τέλος,  χωρίς βεβαίως να είμαστε σε θέση να αποδείξουμε εμπράκτως το γιατί  του χρόνου, δηλαδή την επιλογή του δρώμενου κυρίως για το χρονικό διάστημα περί την εορτή του Ιωάννη του Προδρόμου, εμείς απλά παραθέτουμε τις σκέψεις μας ως μιας σχετικής απαντήσεως και μάλιστα υπό την κρίση του αναγνώστη.

Προϋπήρχε λοιπόν μια λατρεία, κάποιο δρώμενο ή αν θέλετε μια εθιμική αρκετά διαδεδομένη πρακτική που στο διάβα του χρόνου παρέμενε αλώβητη και μάλιστα ισχυροποιημένη…

Κάποια στιγμή οι αρχαίοι θεοί εξαφανίστηκαν με την έλευση του χριστιανισμού,  αλλά όπως όλοι μας γνωρίζουμε συνήθειες αιώνων παρέμειναν ανέγγιχτες…

Πιστεύουμε λοιπόν και νομίζουμε όχι αυθαίρετα, πως η ημέρα του Κλήδονα και των μαντεμάτων, αντικαταστάθηκαν  με μια κάποια αισθητική συγγένεια από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, τελευταίο από τους προφήτες… για να λειτουργεί μεν το έθιμο, αλλά υπό τον μανδύα- σκέπη της χριστιανικής πίστεως ως ένα στοιχείο απλά και μόνο τα παράδοσης, μιας και ήταν αδύνατη η εξαφάνισή του.

Να υπενθυμίσουμε επίσης και δυο ακόμα κυρίαρχα, κατά την άποψή μας, στοιχεία.

1ον Ο Κλήδονας ζωντανεύει τη μέρα του Αγίου Ιωάννη, δηλαδή στις 24 του Ιούνη, ημέρα – χρονικό διάστημα που συμπίπτει   με το Θερινό Ηλιοστάσιο- θερινές ροπές…[14] Με τον Ήλιο να θεωρείται ως την ισχυρότατη εκείνη δύναμη που μπορεί να φανερώνει τα μελλούμενα κλπ.

2ον Κατά τον Ευαγγελιστή Λουκά ο Ιωάννης ο Πρόδρομος ήταν μεγαλύτερος του Ιησού  έξη μήνες…

Συμπερασματικά, αφού η γέννηση του Κυρίου προσδιορίστηκε την 25ην του Δεκέμβρη- χειμερινό ηλιοστάσιο- ροπές… ακολουθούσε η γέννηση του Ιωάννη στις 24 του Ιούνη…

Κώστας Νίγδελης

συνεχίζεται

_____________________

[1] Κλήδονας ή ριζικάρια (Κρήτη),  Κοντουμάς (Πόντος), Καληνίτσα (Ανδιανούπολη) κλπ. Η λέξη «ο κλήδονας» παράγεται από την αρχαία λέξη «η κληδών», η οποία αναφέρεται στον Παυσανία (Βοιωτικά), Όμηρο κ.α. Κληδών ονομαζόταν ο προγνωστικός ήχος, το μαντικό σημάδι και κατ’ επέκταση το άκουσμα του οιωνισμού ή προφητείας, ο συνδυασμός τυχαίων και ασυνάρτητων λέξεων ή πράξεων κατά τη διάρκεια μαντικής τελετής στον οποίο αποδιδόταν προφητική σημασία.
[2]Ιδιαίτερα για την Τροχό σύμφωνα με τους πληροφορητές της δεν γνώριζαν ούτε το δρώμενο, μα ούτε και τη λέξη. Σε κάθε περίπτωση στις 24 Ιουνίου είχαν τη συνήθεια να ανάβουν φωτιές στους κοινοτικούς δρόμους και να πηδούν από πάνω τους μικροί και μεγάλοι. Ωστόσο υπάρχει και μια μαρτυρία η οποία επιβεβαιώνει το δρώμενο αλλά… για τον μουσουλμανικό πληθυσμό των διπλανών κοινοτήτων.
[3] Θανάσης Κωστάκης, Το Μιστί της Καππαδοκίας,  Αθήνα, Ακαδημία Αθηνών, 1977, σ. 317 «Ούτε τα βαρτουβάρια, ούτε κλήδονα ξέρουν οι Μιστιώτες».
[4] Μια σειρά ιστοριοδιφών αποδίδει την ετυμολογία της λέξεως, πιστεύουμε λανθασμένα,  στο ρήμα κλειδώνω, ορμώμενοι ίσως από τμήμα του τελετουργικού του το οποίο περιγράφουμε στο οικείο κεφάλαιο.
[5] Συλβίου, Ο Κλήδονας, Μικρασιατικά Χρονικά Σύγγραμμα Περιοδικόν τ,3ος , Αθήναι 1940 σ. 393
[6] Αριστείδης XL 754 XXXIX 12
[7] Πιστεύουμε πως επρόκειτο περί συγχύσεως. Πρόκειται για δυο έθιμα με διαφορετικό περιεχόμενο τα οποία όμως «παρουσιάζονταν» στο ίδιο χρονικό διάστημα…
[8] Συλβίου, Ο Κλήδονας, ό.π.  σ. 391 «Οι βυζαντιοί έκαναν και κλήδονες, δηλαδή μαντείες, όπως λέγει ο Θεοδώρητος Ε΄ αιώνας… Τον έλεγαν και Κληδονισμόν, μια δε Οικουμενική Σύνοδος, η εν Τρούλλω (Δ΄ αιώνας) καταδίκασε το έθιμο και το απαγόρεψε ο Πατριάρχης στην Κωνσταντινούπολη».
[9] Τσαλίκογλου Εμμ. Λαογραφικά των Φλαβιανών της Καππαδοκίας, Μικρασιατικά Χρονικά, σύγγραμμα Περιοδικόν  εκδιδόμενον υπό του τμήματος Μικρασιατικών Μελετών της Ενώσεως Σμυρναίων, τ. 13ος Αθήνα 1967 σ. 333
[10] Θεωρείται εορτή των ανθέων δηλαδή Ανθοφόρια- Ανθεστήρια.
[11] Π. Καρολίδης, Γλωσσάριον συγκριτικόν ελληνοκαππαδοκικών λέξεων, ήτοι η εν Καππαδοκία λαλουμένη ελληνική διάλεκτος και τα εν αυτή  σωζόμενα ίχνη της αρχαίας καππαδοκικής γλώσσης, Σμύρνη 1885, σ. 71
[12]Θανάση Κωστάκη, Η Ανακού, Αθήνα, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, 1963, σ. 251
[13] Μαρτυρία Κοσμά Παπαδόπουλου (Αραβησσός)
[14] Ο Ήλιος φτάνει στο βορειότερο σημείο της εκλειπτικής  και αρχίζει να κατέρχεται και πάλι τρεπόμενος προς τον ουράνιο ισημερινό… σημείο που ονομάζεται θερινό τροπικό ή απλά θερινή τροπή…


 


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Ζιντζίντερε - Κοινότητες
    Κοινότητες της περιοχής Καισάρεια Παλαιές ονομασίες: Μάζακα… Ευσέβεια. Επρόκειτο περί μιας μεγάλης πόλεως, έδρα μητροπόλεως, αλλά με λίγες χριστιανικές οικογένειες.   Αγιρνάς Παλαιό όνομα: Αναργυράσιος.[1] Τουρκόφωνο χωριό,  με 200-250 περίπου σπίτια από τα οποία τα 150 ανήκαν σε χριστιανικές οικογένειες.  Βρίσκεται ΒΑ της Καισάρειας δίπλα στην κοινότητα Σκόπη. Διατηρούσε δημοτικό σχολείο και εκκλησία στο όνομα των αγίων Αναργύρων.
  2. Ζιντζίντερε - το Χωριό
    Το Ζιντζίντερε της Καππαδοκίας Από το ομόνυμο βιβλίο του Κωνσταντίνου Νίγδελη Προλογικά Είναι βέβαιο πως εκείνο που γνωρίζουμε είναι το ελάχιστο, ενώ εκείνο που αγνοούμε είναι το άπειρο… Γι’ αυτό, λοιπόν, καιρό τώρα, προσπαθούμε με τις μικρές δυνάμεις να φωτίσουμε τους δρόμους της γνώσης ή να της προσθέσουμε κάποιο λιθαράκι… ιδιαίτερα μάλιστα σε ότι αφορά τις αλησμόνητες προγονικές πατρίδες… από αυτές που έλκει η καταγωγή μας. Η ανάδειξη τόπων και ομάδων, μικρών νησίδων ελληνοχριστιανικού πολιτισμού, στην απεραντοσύνη της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Που κατακτήθηκαν, ζήσανε με τους «άλλους» πάνω κάτω εννιακόσια χρόνια,  παρέμειναν οι ίδιοι με αναλλοίωτα τα θρησκευτικά μα και εθνικά τους φρονήματα.
  3. Περιοχή Καππαδοκίας
    Καταγραφή τελευταίων αυθεντικών καταχωρήσεων από την περιοχή της Καππαδοκίας. Παρακαλούμε τους αναγνώστες να παροτρύνουν κι άλλους συμπολίτες τους πρό
  4. Το Ζεύγμα
    Η αρχαία πόλη Ζεύγμα (σημαίνει πέρασμα) βρισκόταν στη νοτιοανατολική Τουρκία, 180 χιλιόμετρα ανατολικά των Αδάνων. Η περιοχή ανήκε στο βασίλειο των Σελευκιδών και για ένα διάστημα στο βασίλειο της Κομμαγηνής.
  5. Κλήδονας Β'
    Κυρίαρχο στοιχείο της εθιμικής πρακτικής, στο διάβα του χρόνου, σε όλες τις κοινότητες του χώρου, ήταν η δια της μαντικής εκπλήρωση – ικανοποίηση του από αιώνων επιθυμητού της ανθρώπινης υπάρξεως: της πρόβλεψης του μέλλοντος. Ιδιαίτερα μάλιστα του ασθενούς φύλου, που ναι μεν το «πίστευε- έβλεπε- επιδίωκε» αλλά ταυτόχρονα, κατά «βίος ανεόρταστος μακρά οδός απανδόχευτος», το θεωρούσε και ως μια ικανή διέξοδο από την πλήξη της καθημερινότητας.
  6. Κλήδονας Α'
    Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι η μελέτη, καταγραφή και παρουσίαση της πανάρχαιας εθιμικής πρακτικής του ΚΛΗΔOΝΑ στον χώρο της καθ’ ημάς Ανατολής και ιδιαίτερα στην περιοχή της Καππαδοκίας, που τον ανιχνεύουμε και υπό την ονομασία βαρτουβάρια.
  7. Συνεδριο 24-25 Μαϊου
    Καππαδοκια - Χναρια ΕλληνοΧριστιανικου Πολιτισμου [vsw id="VQUpvVAOM9s" source="youtube" width="720" height="480" autoplay="yes"] Open publication - F
  8. Περιοχή Σεβάστειας
    Καταγραφή αυθεντικών μαρτυριών από την περιοχή Σεβάστειας (Sivas στα Τουρκικα) Ο κατάλογος εμφανίζεται αλφαβητικά ανάλογα με το όνομα της περιοχής της
  9. Λιμνά Καππαδοκίας
    Φωτογραφικό υλικό και χάρτης Λιμνών Καππαδοκίας που δείχνει σημαντικές περιοχές του χώρου.
  10. Τα Φλογητά Καππαδοκίας
    Τα Φλογητά βρίσκονται εντός της περιοχής του Μπουντάκ Οβασί του Βαγδαονικού οροπεδίου, δυτικά της Μαλακοπής, ανάμεσα στα χωριά Ανακού, Σύλλατα, Λίμναι, Τροχός, Ποταμιά, Δήλα, Νάξος, κ.α. Ήταν μια κοινότητα που διοικητικά υπαγότανε στο Μουτεσαριφλίκ (ι) της Νίγδης, μιας από τις οκτώ περιφέρειες της Καππαδοκίας, στο Καϊμακαμλίκ (ι) του Νεβ-Σεχίρ και στο μεγάλο Βαλελίκ (ι) του Ικονίου που σύμφωνα με τον Π. Κοντογιάννη το μέγεθός του «…ισούται σχεδόν προς την παλαιάν Ελλάδα ολόκληρον, ηυξημένην κατά το ήμισυ αυτής…»
  11. Οι μαχαλάδες στα Λιμνά Καππαδοκίας
    Ολόκληρα σόγια μένοντας στην ίδια γειτονιά και πολλαπλασιαζόμενα έδιδαν στην περιοχή – μαχαλά την ονομασία του επιθέτου τους π.χ. μαχαλάς Νιγδέλογλου, μαχαλάς Τογιάν… Φυσικά στο διάβα του χρόνου επεκράτησαν πολλαπλά κριτήρια ή και σκοπιμότητες συνδεόμενες με την αποκλειστικότητα της περιοχής, τα όριά της, τις αναπτυσσόμενες δυναμικές, τις διάφορες παραγωγές…
  12. Αγία Μακρίνα
    Έχουν γραφεί αρκετά και έχουν ειπωθεί περισσότερα για τα εκκλησιαστικά δρώμενα στην περιοχή της Καππαδοκίας. Αλήθειες μα και υπερβολές στηριγμένες στα «τοπικά» και την ιδιοσυγκρασία του ντόπιου στοιχείου που με αυτόν τον τρόπο ή καλύτερα με τέτοιους τρόπους πρόβαλε τα δικά του, που ήταν «σπουδαιότερα και καλύτερα». Ανθρώπινη αδυναμία; Ίσως. Προτέρημα της φυλής μας; Μπορεί
  13. Σινασός Καππαδοκίας
    Η Σινασός βρίσκεται σε μια πανέμορφη τοποθεσία στην καρδιά της Καππαδοκίας, στην κεντρική Μικρά Ασία. Απέχει 360 περίπου χλμ. νοτιοανατολικά από την Άγκυρα, και 50 περίπου χλμ. νοτιοδυτικά από την Καισάρεια. Το έδαφος της Καππαδοκίας προέρχεται από ηφαιστειακή λάβα του ανενεργού πλέον ηφαιστείου Αργαίον όρος. Η περιοχή είναι γεμάτη με κωνόλιθους διαφόρων σχημάτων που λαξεύτηκαν στη διάρκεια των αιώνων από τον χρόνο, τις καιρικές συνθήκες αλλά και τους ανθρώπους. Κατοικίες, σκήτες, μοναστικά κέντρα, σκαλιστές στα βράχια εκκλησίες με σημαντικές αγιογραφίες...
  14. Χαμιντιέ
    Να θυσιάζονται πολύτιμα αγιοκέρια του παγκόσμιου ναού της φύσης για χάρη μιας κοινότητας κάπου εκεί, στην απεραντοσύνη των εκτάσεων της Μικράς Ασίας…Για ένα μικρό, πολύ μικρό οικισμό, κοινότητα…μια από τις τόσες και τόσες και δεν ήτανε και λίγες, πάνω κάτω τρεις χιλιάδες, διασπαρμένες στην απεραντοσύνη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας… Και όταν, μάλιστα, δεν υπάρχουν στα σπλάχνα της παλαιά ευρήματα μιας άλλης εποχής…όταν δεν υπήρξε ποτέ σπουδαίο κέντρο, όταν από εκεί δεν ξεπήδησαν εξαιρετικές προσωπικότητες…
  15. Χαλβάντερε
    ....Η του Χαλβαδερέ χωρίου νοτιοδυτικώς της Καρβάλης εις απόστασιν 6 περίπου ωρών τουρκόφωνας αριθμούσα περί τας 50 οικογενείας γεωργικάς ημετέρας εστερημένας δυστυχώς παντός αισθήματος ανθρωπίνου εις κατάστασιν κτηνώδη κυριολεκτικώς παρ’ ισαρίθμοις μωαμεθανικαίς. Συνετηρείτο δημοδιδάσκαλος συνδρομή σημαινόντων Καρβαλιωτών... Γενικόν Βασιλικόν Προξενείον - Προς το επί των Εξωτερικών Βασιλικόν Υπουργείον
  16. Αγιομακρυνιώτικα
    Στην ιστορική πατρίδα , την Αξό της Καππαδοκίας το πανηγύρι της Αγίας Μακρίνας , αποτελούσε σημείο αναφοράς για όλους τους Καππαδόκες. Πλήθος κόσμου συνέρρεε, για να προσκυνήσει το άγιο λείψανο της , που βρίσκονταν σε ξεχωριστό ναύδριο ,δίπλα στο ναό και να διασκεδάσουν με τους < < μεγάλους χορούς >> στον αύλιο χώρο του ναού. Χιλιάδες ευλαβείς προσκυνητές όχι μονάχα από τις γύρω κοντινές κοινότητες (Λιμνά, Μιστί , Τροχό, Τσαρικλί , κτλ ) αλλά και από τα ποιο απόμακρα ελληνικά χωριά , ακόμα και Οθωμανοί, επιδίωκαν εκείνες τις μέρες να βρίσκονται στην Αξό.
  17. Το έθιμο Γιολούχ στο Μιτσί της Καππαδοκίας
    Στο Μιστί, την Αξό, το Τσαρικλί τα Λιμνά, και στην ευρύτερη περιοχή της Καππαδοκίας υπήρχε το έθιμο του Γιολούχ . Ένα έθιμο που γινόταν με τρόπο απαρέγκλιτα τελετουργικό διατηρώντας την συνήθεια ο πατέρας του γαμπρού να δίνει μπαχτσίσι ( 2 με 3 λίρες, διάφορα οικόσιτα ζώα ) για να επισφραγίσει το αρραβώνα του γιού του με την κόρη. Εφόσον λοιπόν κατάληγαν στο οριστικό μπαχτσίσι , το οποίο ονομαζόταν Γιολούχ γινόταν γλέντι ανάμεσα στα σόγια των νέων.Οι δυο νέοι πλέον θεωρούνταν ...
  18. Το ταντούρ στην Καππαδοκία
    Απαραίτητο στοιχείο στο προσφυγόσπιτο κάθε καραμανλίδικης οικογένειας ήταν το ταντούρ. Σημείο συγκέντρωσης της οικογένειας. Η θερμάστρα του σπιτιού αλλά και ο φούρνος ταυτόχρονα. Μια συνήθεια που έφεραν οι πρόσφυγες απ’ την Καππαδοκία. Για τα ταντούρια στα προσφυγόσπιτα μας έδωσε πληροφορίες η κ. Οσία Εδιάρογλου.
  19. Απλά και Πληροφοριακά
    Μερικές πληροφορίες λοιπόν για το μετρικό σύστημα της περιοχής, αλλά και μερικές ενδεικτικές τιμές, όπως τις βρήκαμε από καταγραφές στην προαναφερομένη βιβλιογραφία του χώρου… Να σημειώσουμε πως για το ίδιο πράγμα υπάρχει μια ποικιλία ονομάτων, κάτι που είναι αρκούντως γνωστό, μιας και στην περιοχή υπήρχαν τέσσερα γλωσσικά συστήματα με αρκετές παραλλαγές.
  20. Κληρονομικό δίκαιο
    Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθμίζουν την κληρονομική διαδοχή. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 του αναθεωρηθέντος Α.Κ., «κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο(κληρονομιά) περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι)….»
  21. Ωφέλιμα και χρήσιμα
    Η γιαγά Δευτερίνα, ο Θεός να τη συχωρνά, πάντοτε μας προέτρεπε να τρώμε χόρτα, πολλά μάλιστα, γιατί «είναι του Θεού και κάνουν καλό…». Το γιατί μάλλον δεν το ήξερε, έτσι είχε ακούσει και έτσι έλεγε. Το ίδιο και η θεία μου η Δέσποινα. Αυτή μάλιστα επέμενε πως τα σκόρδα είναι ένα κι ένα για γερό οργανισμό, «σκοτώνουν» μάλιστα το κακό. Ιδιαίτερα το τελευταίο δεν το γνωρίζω, πάντως εκείνο που ξέρω είναι πως κάποτε θέλοντας να αναζωογονηθώ κατά τις προτροπές της, μάλλον ανέδυα οσμές απωθητικές, έστω και μετά από ένα καλό πλύσιμο των οδόντων.
  22. Με μια πρώτη ματιά στη χώρα των αντιθέσεων
    Όσο και αν φαίνεται αρκούντως παράξενο η Καππαδοκία ήταν η χώρα των μεγάλων αντιθέσεων ακόμα και στα περί την ιατρική θέματα. Από το ένα σημείο ίσαμε το άλλο. Με φωτεινά παραδείγματα, πρότυπα μίμησης, αλλά και περιπτώσεις που προκαλούσαν θυμηδία έως και θλίψη περισσή.
  23. Ιατρική, θρησκεία και μουσουλμανικό στοιχείο
    Ένα πραγματικά από τα πλέον ενδιαφέροντα πεδία έρευνας τούτης της μελέτης είναι και η ιατρική σε σχέση με τη θρησκευτικότητα του μουσουλμανικού κόσμου. Ενός κόσμου που συνοικούσε για χρόνια πολλά με το αντίστοιχο χριστιανικό, μέσα σ’ ένα περίεργο πλέγμα σχέσεων διαμορφωμένο στο διάβα του χρόνου. Με όλους τους ερευνητές μάλιστα να συμφωνούν.
  24. Ιατρική και θρησκεία… β'
    Στην κατ’ επανάληψη σχολιαζόμενη σύνδεση-ανάμειξη της θρησκείας με την ιατρική υπήρχε (ει) επιπλέον κάτι ακόμα χαρακτηριστικότερο και ίσως επιεικώς υπερβολικό. Η ταυτοποίηση κάποιων αγίων με τη θεραπεία συγκεκριμένων παθήσεων,[1]συχνά μάλιστα με αλληλοεπικαλύψεις. Απότοκα φυσικά μιας κατανοητής θρησκοληψίας, τουλάχιστον για εκείνη την εποχή. Σε μια στενή σχέση μεταξύ θρησκείας και ιατρικής που η έναρξή της άρχιζε από τα πολύ παλιά. Όπου στη μακριά του διαδρομή το ανθρώπινο γένος ανέθετε στο αυτό άτομο την ιατρική, παράλληλα με την πνευματική εξουσία…
  25. Ιατρική και θρησκεία... α'
    Είναι γεγονός πως έχουν γραφεί πολλά, μα έχουν ειπωθεί περισσότερα. Για την επίδραση της θρησκείας στα ιατρικά δρώμενα με τους εκπροσώπους της ή και για να είμαστε δικαιότεροι, για τις διάφορες καταλυτικές παρεμβάσεις σε τέτοια ζητήματα στο διάβα του χρόνου. Στη διαμορφωθείσα κατάσταση, το εθιμικό ιατρικό δίκαιο, τις απαγορεύσεις, και τα πρέπει…
  26. Οι υπόγειες πολιτείες
    Η Καππαδοκία είναι μια θαυμάσια χώρα, αλλά αυτό που την κάνει ξεχωριστή είναι οι αμέτρητες σκοτεινές και σιωπηλές υπόγειες πολιτείες της… Το πότε ακριβώς έγιναν είναι αδύνατον να ειπωθεί. Εκείνο που γνωρίζουμε είναι πως η ανθρώπινη παρέμβαση άρχισε από παλιά και συνεχίστηκε μέχρι και τα τελευταία χρόνια.
    GDE Error: Requested URL is invalid

Author: Μνήμες