Κλήδονας Ε’

Δευτερεύουσες εθιμικές πρακτικές

Παρεπόμενα

nero-tou-klidona2Βεβαίως το νερό του Κλήδονα ήταν μαγικό ή θα λέγαμε, με τις προαναφερόμενες εθιμικές πρακτικές, αποκτούσε τέτοιες «επίζηλες» δυνάμεις.   Γι’ αυτό, λοιπόν, σε όλες τις κοινότητες του χώρου μετά το τέλος το δρώμενου και πάλι μετά μεγίστης προσοχής και επιμελείας, φρόντιζαν να μην το μαγαρίσουν, δηλαδή να μη το πετάξουν στο δρόμο, να πατήσουν με τα παπούτσια τους το μέρος, να περάσουν από πάνω του ζωντανά κλπ.

Λάβαιναν πρόνοια συνεπώς με την ίδια κοπέλα, που το μετέφερε στο αρχικό στάδιο του εθίμου, να χυθεί σε κάποιο πηγάδι, να ποτίσει τα λουλούδια του κήπου και κυρίως τον βασιλικό, ή να το πιουν άνθρωποι και ζωντανά.

  • Στα προηγούμενα κεφάλαια υπάρχει σχετική αναφορά μας περί της σκυφομαντείας… Της μαντικής εκείνης μεθόδου όπου σε ένα ποτήρι- κύπελλο (σκύφο) έριχναν μια ποσότητα νερού και ανάλογα με τους ιριδισμούς που σχηματίζονταν κάτω από το φως κάνανε τις επιθυμητές προβλέψεις… Κάτι παρόμοιο παρατηρήθηκε και στο δρώμενο του Κλήδονα  στον υπό έρευνα χώρο αλλά σε μικρή έκταση.

Σε κάποιο ποτήρι, λοιπόν, βάζανε  μέχρι το χείλος του το νερό του κλήδονα. Στη συνέχεια αυτή που ήταν μυημένη σε τούτη την τέχνη, έπαιρνε μια μακριά τρίχα από το κεφάλι της αιτουμένης την πρόβλεψη… έδενε στην άκρη της μια βέρα και την κρατούσε πάνω από το ποτήρι στη μέση ακριβώς ακίνητη. Με το ρυθμό των καρδιακών κτύπων τής έδιδε κίνηση και… μετρούσε τις αιωρήσεις- πλάγιες κινήσεις.   Στον αριθμό που σταματούσε τον προσάρμοζε στο  αλφαβητάριο, μαζί με ακατάληπτες για μεγαλύτερη επισημότητα λέξεις και έτσι το σχετικό γράμμα αντιπροσώπευε το όνομα του μέλλοντα συζύγου… Π.χ. αν σταματούσε στο 10 δηλαδή το Κ προφανώς το όνομα θα ήταν Κωνσταντίνος…

  • Βεβαίως αξιοπρόσεχτες είναι και οι πληροφορίες μας για την παρασκευή, με το χρησιμοποιούμενο νερό,  μιας αλμυρόπιτας.[1] Μιας πίτας το κύριο χαρακτηριστικό της οποίας ήταν η τρομερή αλμύρα της η οποία προφανέστατα προκαλούσε την δίψα… Κατά την επικρατούσα δοξασία:

– οι κοπέλες θα έβλεπαν στον ύπνο τους το παλικάρι που θα τους ξεδιψούσε, άρα τον μελλοντικό σύζυγο…

-θα ξυπνούσαν από την δίψα και το πρόσωπο- παλικάρι που θα ερχόταν στο μυαλό τους κατά την πόση του νερού θα ήταν ο μελλοντικός τους σύζυγος…

-κομμάτι της τοποθετούμενο στο μαξιλάρι της κοπελιάς θα έδιδε τις επιπλέον πληροφορίες για το μέλλον της…

  • Αξιοσημείωτη, θα λέγαμε, ήταν και η σχετική πρόβλεψη που γινότανε με τη βοήθεια των φύλλων μιας συκιάς[2]…  Κάθε κοπέλα, που επιζητούσε την σχετική πρόβλεψη, έκοβε τρία συκόφυλλα «που καθένα από αυτά αντιστοιχούσε στο όνομα κάποιου παλικαριού. Τα εμβάπτιζαν στο αμίλητο νερό και τα άφηναν τη νύχτα για να φεγγαροκτυπηθούν. Το πρωί, με το πρώτο φέγγος, βλέπανε το αποτέλεσμα τούτης της διαδικασίας και ερμήνευαν τα σημάδια. Έτσι, εκείνο το φύλλο που ήταν πιο μαραμένο ήταν το τυχερό της κοπέλας, δηλαδή κάποια στιγμή θα κέρδιζε την αγάπη του νέου αυτού».
  • Το αβγό και το νερό. Επρόκειτο περί μιας ακόμα διαδικασίας προβλέψεως της τύχης ενός κοριτσιού, που γινότανε με τη βοήθεια του νερού και του ασπραδιού ενός αβγού…

Με το πέρας της βασικής διαδικασίας- εθίμου η κοπέλα που επιζητούσε τη σχετική πρόβλεψη και με αυτόν τον ιδιαίτερο τρόπο, φρόντιζε να προμηθευτεί τουλάχιστον μια καράφα με το αμίλητο νερό. Ανήμερα του Αγίου Ιωάννη, με την παρουσία και τις ευχές ομίλου κοριτσιών- της παρέας της, έχυνε σταυρωτά το νερό σε μια λεκάνη και επιπλέον το ασπράδι του αβγού από μια μαύρη κότα. Στη συνέχεια την σκέπαζαν  με κάποιο κόκκινο πανί και την άφηναν για λίγο χρονικό διάστημα.

Τέλος, η μυημένη περί της τέχνης της αβγομαντείας, την ξεσκέπαζε και  ανάλογα με τα δημιουργούμενα σχήματα που έπαιρνε το ασπράδι μέσα στο νερό μάντευε το μέλλον της.[3]

  • Παρόμοια διαδικασία ήταν και αυτή με τη χρησιμοποίηση του λαδιού ενός καντηλιού και του νερού. Παίρνανε ποσότητα αμίλητου νερού, τη βάζανε σε κάποιο μεγάλο σκεύος και τελετουργικά με την παρουσία της παρέας των κοριτσιών εμπότιζαν ένα αναμμένο καντήλι. Από τα δημιουργούμενα σχήματα νερού- λαδιού η μυημένη περί την τέχνη προέβλεπε το μέλλον της  κοπέλας.

 Σημείωση

Ιδιαίτερο έθιμο της ημέρας, χωρίς βεβαίως να μπορούσε να αιτιολογήσουμε το γιατί, ούτε καν να το συνδέσουμε με κανένα τρόπο με το έθιμο του Κλήδονα, ήταν ο από αιώνων πετροπόλεμος μεταξύ της κοινότητος της Τελμησού  και των κοντινών μαχαλάδων της Νίγδης… που λάβαινε χώρα πάντοτε στις 24 του Ιούνη.

Ουδείς γνώριζε από πότε ξεκίνησε το έθιμο, αν και η μόνιμη αιτία αντιδικίας πιστεύουμε πως ήταν γνωστή: η έλλειψη νερού και η κατοχή -χρήση της μοναδικής νερομάνας  που βρισκότανε στα όρια  των προαναφερομένων κοινοτήτων.

Φαινόμενο για όλη την περιφέρεια που μετεξελίχθηκε σε έθιμο με τους επισκέπτες -προσκυνητές της Παναγιάς της Γαλατερής σε ετήσια βάση στις 24 του Ιούνη να αναμένουν τον καθιερωμένο ετήσιο αγώνα- πετροπόλεμο της πηγής που, σε αρκετές περιπτώσεις, ήταν αιματηρός. Σύμφωνα λοιπόν με τις μαρτυρίες την ίδια ημέρα και περίπου την ίδια ώρα,  τα παιδιά των κοινοτήτων  χωρισμένα σε δυο παθιασμένα εχθρικά στρατόπεδα στήνανε στα γύρω από την πηγή υψώματα αληθινό και συστηματικό πόλεμο, αγωνίζονταν με τις σφενδόνες και τις πέτρες τους, για τη συμβολική κατάκτησή της.[4]

Κώστας Νίγδελης
συνεχίζεται

_____________________________

[1] Μαρτυρία Γιάννη Σταματιάδη, (Σύλλατα) ό.π.
Σημ: σύμφωνα με κάποιους κάθε κοπέλα ετοίμαζε τρεις αλμυρόπιτες- αλμυροκουλούρες τις οποίες έψηναν στη χόβολη της φωτιάς… Έτρωγε μόνο τις δυο και μάλιστα χωρίς να πιουν καθόλου νερό, με απώτερο σκοπό να δουν στον ύπνο τους το παλικάρι (μελλοντικό σύζυγο) που θα τους ξεδιψάσει. Την τρίτη την κρατούσαν για την παραμονή των Αποστόλων στις 29 Ιουνίου.
[2] Το έθιμο το συναντάμε σε όλο τον χώρο της Μ. Αίας με διάφορες παραλλαγές.
[3] Το έθιμο- πρακτική το βρίσκουμε με αρκετές παραλλαγές.  Σε κάποια από αυτές (Ανακού) η κόρη παίρνει το αμίλητο νερό και το τοποθετεί μέσα σε ένα γυάλινο μπουκάλι στο οποίο ήδη υπάρχει το ασπράδι του αβγού. Αφού το ανακατέψει, το αφήνει στο φως των αστεριών και την επαύριο παρουσία των φίλων της και της κατεχούσης την τέχνη «βλέπουνε» τα σημάδια- σχήματα του ασπραδιού με το νερό προλέγοντας ταυτόχρονα το μέλλον.  Μπορούν επιπλέον να «διαβάσουν», σύμφωνα με τα σχηματιζόμενα σημάδια ακόμα ακόμα και το επάγγελμα του μέλλοντος συζύγου, τις σχέσεις με τους οικείους, αν θα πραγματοποιηθεί κανένα ταξίδι, τα περί της υγείας κλπ.
[4]  Σοφία Αναστασιάδη Μανουσάκη, (Τελμησός)

Author: Μνήμες