Παρεκκλήσια Τρίγλιας

Τα παρεκκλήσια της Τρίγλιας

Στην Τρίγλια υπήρχαν παρεκκλήσια τόσο εντός του οικισμού, όσο και εκτός αυτού. Μαρτυρίες για τα παρεκκλήσια αντλούμε από τις προφορικές μαρτυρίες που περιλαμβάνονται στο Αρχείο Προφορικής Παράδοσης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ).

Oι πληροφορητές του ΚΜΣ περιγράφουν, εντός της Τρίγλιας, στην ενότητα “Παρεκκλήσια” (σελ. 136) το παρεκκλήσι του Προφήτου Δανιήλ και στην ενότητα “Αγιάσματα” εκείνο της Αγίας Παρασκευής (σελ. 152).

Το παρεκκλήσι του Προφήτου Δανιήλ περιγράφεται ως: “Ο Προφήτης Δανιήλ ήταν στον μαχαλά του Άϊ Γιάννη παρεκκλήσι μικρό, 4Χ4 μ παλιό. Πέτρινο ήταν, είχε ένα γεφυράκι και κατέβαινες στο παρεκκλήσι με μερικά σκαλιά. Είχε και ιερό και μερικές κινητές εικόνες. Λειτουργούσε μια φορά το χρόνο, ανήμερα ή αν ήθελε κανένας κι άλλες φορές κάναν κομμάτι αγιασμό, καμιά παράκληση”. Οι ίδιοι πληροφορητές τοποθετούν τη βρύση Τσαούς Τσεσμέ, κοντά στις πόρτες του ντερέ, στο μαχαλά του Αϊ Γιάννη. Επομένως, ο μαχαλάς του Αϊ Γιάννη, και συνεπώς και το παρεκκλήσι του Προφήτου Δανιήλ, πρέπει να βρισκόταν κοντά στη βρύση Τσαούς Τσεσμέ.

Το παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής βρισκόταν πιο νότια από τη θέση αυτή και κοντά στο Σεργί, δηλαδή στο τέλος περίπου του τότε αστικού ιστού της Τρίγλιας, και περιγράφεται ως: “Στο μαχαλά του Άϊ Γιάννη ήταν κι η Αγία Παρασκευή, αγίασμα. Πηγάδι ήταν κι εκκλησία από πάνω μικρή, 5Χ5 μ. Αυτή φαινόταν νεώτερη από τον Προφήτη Δανιήλ. Ιερό δεν είχε, μόνο κινητές εικόνες. Μια φορά το χρόνο λειτουργούσε κι αυτό, της Αγίας Παρασκευής κι όποτε άλλοτε ήθελε κανείς έκαμε καμιά παράκληση”. Κατά την επίσκεψή μας στην Τρίγλια, το Σεπτέμβριο 2018, εντοπίσαμε την τοποθεσία του, χωρίς να βρούμε, όμως, ερείπια και ίχνη του παρεκκλησίου.

Εκτός της Τρίγλιας, περιγράφουν στην ενότητα “Ξωκκλήσια” το εξωκκλήσι του Αϊ Θόδωρου (σελ. 137) και στην ενότητα “Αγιάσματα” εκείνο της Αγίας Μπαραμπολινής (ή Παραπολινής) (σελ 150-151), της Αγίας Σισβινής (σελ. 153), του Άϊ Σπύριδου (σελ. 154-155), και του Αϊ Τρύφου (σελ. 156). Σημειώνεται ότι, τα Αγιάσματα αυτά ανήκαν σε αντίστοιχες Μονές και παρατίθενται στην ενότητα των παρεκκλησιών επειδή από τις περιγραφές τους προκύπτει ότι είχαν και αυτό τον χαρακτήρα.

Το Εξωκκλήσι του Αγίου Σπύριδου περιγράφεται ως: “Ο Άϊ Σπύριδος ήταν εξωκκλήσι, μικρό, 20 λεπτά από το χωριό, πάνω από τις Πλατανιές. Είχε και αγίασμα, μέσα από την εκκλησία έβγαινε τ’ αγίασμα κι έτρεχε στο δρόμο με το σωλήνα. Ήταν για τους κουφούς αυτό τ’ αγίασμα. Όταν πονούσε τ’ αυτί σου πήγαινες και τόβαζες σε μια τρύπα εκεί, σε μια θυρίδα, πλενόσουν και με λίγο αγιασμό και «η πίστις σου σέσωκέ σε». Πήγε κι ένας περαστικός μια μέρα να πάρη νερό από το δρόμο κι ήταν ένας άλλος κρυμμένος μέσα και φώναξε: «Να μου φέρης τον άρτο που μου έταξες» κι αυτό τόβαλε στα πόδια και ούτε στο χωριό δε σταμάταγε. Ο Άϊ Σπύριδος ήταν ο προστάτης των τσαγκαράδων και των χρυσοχόων, επειδή λέει και το τροπάριό του: «… και όφιν εις χρυσούν μετέβαλες». Στις 12 Δεκεμβρίου πανηγύριζε το ξωκκλήσι τούτο και εκείνη τη μέρα δε δούλευαν τα σινάφια των τσαγκαράδων και χρυσοχόων. Όλο ελαιώνες ήταν κι αυτή η περιφέρεια“.

Το Αγίασμα της Αγίας Μπαραμπολινής (ή Παραπολινής) περιγράφεται ως: “Αυτό ήταν άγριο μέρος, από την Τρίγλια 1 ½ ώρα προς τα Νοτιοδυτικά, προς το Καϊμάbασι (τουρκοχώρι). Είχε και ένα ρέμα εκεί. Σ’ αυτό το μέρος είχε αγίασμα και βουλιαγμένα ντουβάρια, ίσως από εκκλησία, μες στο ρέμα ήταν, τρέχαν τα νερά από κάτω. Αγία Μπαραμπολινή ήταν το αγίασμα αυτό, κι από κει ονομάστηκε έτσι η τοποθεσία, Ψωράγιασμα ήταν και πήγαιναν και οι δικοί μας και οι Τούρκοι, που είχαν ψώρα, περιχιόνταν αγίασμα, δέναν κι ένα κουρελάκι από το ρούχο τους εκεί σ’ ένα θάμνο. Πανηγύριζε στις 40 μέρες του Πάσχα, της Αναλήψεως, πήγαινε αρκετός κόσμος από την περιφέρεια. Αλλά και τις Πέμπτες, από το Πάσχα ως της Αναλήψεως, πήγαιναν και παίρναν αγίασμα”. Εκτός απ’ αυτό το Αγίασμα, ο Λάζαρος Βελισσάρης αναφέρει στο βιβλίο του «Πορεία Ζωής» (σελ. 18) και άλλο ένα, με το ίδιο όνομα, μέσα στο χωριό, κοντά στη θάλασσα.

Συγκεκριμένα, γράφει: “Εκεί ήταν η Εκκλησία του Αϊ Γιώργη με το πάρκο και το «Ηρώον». Από εκεί και πέρα υπήρχε η θάλασσα, με τα καφενεία στην παραλία και, στο τέλος, το Τελωνείο. Στα αριστερά συναντούσες το σπίτι του καπετάν Σοφοκλή του παππού μου. Εκεί μας πήγαινε, στο πανηγύρι, η μάνα μου, να δούμε το Δεσπότη που ερχόταν από την Προύσσα να ρίξει το σταυρό …. Πίσω από το σπίτι του παππού Σοφοκλή ήταν το αγίασμα της Αγίας Μπαραμπολινής. Παραπέρα έβλεπες τη φημισμένη πέτρα Καρουλού, όπου πηγαίναμε και με τα πόδια και μαζεύαμε στρούμπους την άνοιξη. Παρακάτω συναντούσες μια αμμουδιά και μετά τη θάλασσα του Αϊ Θόδωρου, εκεί έκαναν μπάνιο τα παιδιά του πάνω μαχαλά”. Το σπίτι του καπετάν Σοφοκλή ταυτοποιείται στη θέση του σημερινού πανδοχείου «Cinar Motel», στο οικόπεδο 465, 2204/1 στο κτηματολογικό διάγραμμα 2015 (εικόνα 5).

(Εικόνα 5) Κτηματολογικό διάγραμμα 2015 της Τρίγλιας

Το Αγίασμα της Αγίας Σισβινής περιγράφεται ως: “Η Αγία Σισβινή ήταν αγίασμα ανάμεσα στα σπίτια του χωριού, στην παραλία. Ένα πηγάδι ήταν με καμάρα από πάνω, και πάνω σπίτια. Πέτρινο (δηλαδή η καμάρα που ανέφεραν πιο πάνω, εννοώντας το κτίσμα που περιλάβαινε το αγίασμα) ήταν, μικρό 4Χ3 μ. Οι γυναίκες πήγαιναν κάθε Τετάρτη την αυγή, ανάβαν καντήλια, θυμιάζαν. Οι Τούρκοι το τιμούσαν πιο πολύ από μας, το σέβονταν. Θα έδειξε το θαύμα του φαίνεται πολλές φορές. Ηλιού του Θεσβίτου λέγαν ότι ήταν κι αυτό το παρεκκλήσι γι’ αυτό λεγόταν και Αγία Σισβινή“.

Το Αγίασμα του Αϊ Τρύφου περιγράφεται ως: “Ο Άϊς Τρύφος ήταν δυό ώρες από το χωριό προς το Γιαλί Τσιφλίκ, στα σύνορα. Κανονικά ήταν στο μερά (περιοχή) της Τρίγλιας, αλλά τον πήραν έπειτα οι Γιαλι Τσιφλικιώτες. Ήταν αγίασμα μ’ ένα ντάμι (στέγη) από πάνω, ένα μικρό δωμάτιο, που χτίστηκε στα χρόνια τα δικά μας, πέτρινο, να προφυλάη το αγίασμα και να πάη κανείς μέσα εν ώρα βροχής. Θάπαιρνε ίσαμε 50 άτομα. Το χρόνο μια φορά γιόρταζε, την 1η Φεβρουαρίου, και τα Σάββατα όλα της Πεντηκοστής, πήγαιναν οι γυναίκες“.

Οι Εκκλησίες της Τρίγλιας Βιθυνίας
Οι Εκκλησίες της Τρίγλιας Βιθυνίας

 

Γεράσιμος Ν. Αποστολάτος
Οι Εκκλησίες της Τρίγλιας Βιθυνίας” – Αθήνα 2019

0 0 vote
Article Rating

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Παρεκκλήσια Τρίγλιας
    Στην Τρίγλια υπήρχαν παρεκκλήσια τόσο εντός του οικισμού, όσο και εκτός αυτού. Μαρτυρίες για τα παρεκκλήσια αντλούμε από τις προφορικές μαρτυρίες που περιλαμβάνονται στο Αρχείο Προφορικής Παράδοσης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ).
  2. Η εκκλησία Αγίου Γεωργίου
    Η εκκλησία Αγίου Γεωργίου Κάτω ανεγέρθηκε τον 17ο αιώνα και περιγράφεται στο αρχείο ΜΚΣ ως: “Την εκκλησία αυτή τη λέγαμε ο Κάτω Άϊ Γιώργης για να την ξεχωρίζουμε από τον Απάνω Άϊ Γιώργη στον Επάνω μαχαλά. Ήταν πέτρινη, μεγάλη εκκλησία, μεγαλύτερη από τον Απάνω Άϊ Γιώργη. Δυό φορές το χρόνο γινόταν μονεκκλησιά, εκεί χωρούσε όλο το εκκλησίασμα.
  3. Η Eκκλησία Υπεραγίας Θεοτόκου
    Η εκκλησία της Παναγίας-Μητρόπολης ανεγέρθηκε τον 17ο αιώνα, αλλά σε ένα γωνιόλιθο, που είναι εντοιχισμένος ψηλά στη γωνία Eski Pazar Cad και Demirhane Araligi Sok (φωτογραφία 52), έχει χαραχθεί, στην πλευρά επί του Demirhane Araligi Sok, με ανάγλυφους αριθμούς το έτος 1834
  4. Η εκκλησία της Παντοβασίλισσας
    Η εκκλησία της Παντοβασίλισσας ήταν το καθολικό της Μονής Τρίγλιας, η οποία ιδρύθηκε το 780 μΧ, σύμφωνα με τον Τρ. Ευαγγελλίδη (Βρύλλειον- Τριγλεία, σ. 53) και τη Δέσποινα Παρασκευά (Τριγλεία της Βιθυνίας, σ. 17). Η εκκλησία κτίστηκε 1) κατά “τον όψιμο 13ο αιώνα”, σύμφωνα με σχετική βιβλιογραφία...
  5. Η εκκλησία της Αγίας Επισκέψεως
    Εκτός από την εκκλησία του Αγ. Δημητρίου, υπήρχε και η εκκλησία της Αγίας Επισκέψεως, η οποία ανεγέρθηκε τον 17ο αιώνα και περιγράφεται, από τους πληροφορητές του ΚΜΣ, ως εξής: “Η Αγία Επίσκεψις ήταν στη συνοικία του Επάνω Άϊ Γιώργη. Πριν ήταν εκκλησία και λειτουργούσε και κάηκε το 1895. Έμεινε η εικόνα και κάτι άλλα, και κτίσαν ένα παρεκκλήσι...
  6. Η σχέση της Τρίγλιας...
    Οι ιστορικές αναφορές για τον αρχικό οικισμό "Βρύλλειον" στην ευρύτερη περιοχή της Τρίγλιας, Βιθυνίας, έχουν αφετηρία το 500 π.Χ., αλλά η δημιουργία του πρώτου οικισμού της περιοχής αναφέρεται στον 12ο αιώνα, στη θέση "Παλαιοχώρια", λίγα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του σημερινού...
  7. Σιγίλου ή Σιγήλου
    Το 1321, έγινε μια απογραφή από τους Βυζαντινούς απογραφείς Περγαμηνό και Φαρισέο. Στην απογραφή αυτή ορίζονται τα όρια της γης που κατέχει η μονή Λινοβροχίου στη Σιγίλου. Συγκεκριμένα ως γείτονες αυτής της γης αναφέρονται : τα κτήματα που κατείχε η Λάβρα στο Όξυνο, η ιδιοκτησία της Μονής Δοχιαρείου στο Ρουσσαίου, ο στρατιώτης Νεοκαστρίτης που κατείχε κι αυτός έκταση στο Ρουσαίου την οποία είχε αποσπάσει από τα εδάφη της Μονής Δοχιαρείου και η ιδιοκτησία μιας άλλης μονής, του Χορταίτη στη γη επίσης του χωριού Σιγίλου.
  8. Βελετλέρ, Τρίγλια - μέρος 8
    Το χωριό αυτό βρίσκεται σε απόσταση είκοσι λεπτών περίπου από την Τρίγλια, στο δρόμο που οδηγεί από το Γιαλί-Τσιφλίκ στο Αναφόρι και Ντερίκιοι. Απέχει μια ώρα με τα πόδια από τη θάλασσα, μιάμιση ώρα από τη Ν. Τρίγλια, και δύο ώρες από τα Μουδανιά επίσης με τα πόδια. Το χωριό βρίσκεται πάνω σε ύψωμα. Στα πόδια του υψώματος εκτείνεται εύφορος κάμπος...
  9. Ανατολική Θράκη, Τρίγλια - μέρος 7
    Οι Θρακιώτες που εγκαταστάθηκαν στο Σουφλάρ, σήμερα Ν. Τρίγλια, κατάγονταν από τα χωριά Γάνος, Στέρνα, Κερασιά, Πάνιδο και Πλαγιάρι της Ανατολικής Θράκης. Οι κάτοικοι των χωριών αυτών ήταν Έλληνες χριστιανοί Ορθόδοξοι. Οι Τούρκοι ζούσαν σε δικά τους χωριά. Κάθε χωριό είχε την εκκλησία ή ξεχωριστούς μαχαλάδες ή τις εκκλησίες του και το σχολείο του. Στις κωμοπόλεις υπήρχαν τα σχολαρχεία που αντιστοιχούν στα σημερινά γυμνάσια.
  10. Κίζεδερβεντ, Τρίγλια - μέρος 6
    Το χωριό αυτό βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο της Μ. Ασίας κοντά στη Νικομήδεια και απέχει 100 χιλιόμετρα από την Κωνσταντινούπολη. Είναι κτισμένο μεταξύ τεσσάρων βουνών. Το βουνό που βρίσκεται ανατολικά του χωριού έχει ύψος 1800μ., αυτό που βρίσκεται δυτικά έχει ύψος 2000μ. και αυτά που βρίσκονται βόρεια και νότια του χωριού έχουν ύψος 600μ. και 700μ. αντίστοιχα.
  11. Διακεκριμένοι Τριγλιανοί - Τρίγλια, μέρος 5
    Πολλοί Τριγλιανοί µε διαφορετικό τρόπο ο καθένας τους βoήθησαν τους συγχωριανούς τους, άλλοι στην παλιά Τρίγλια και άλλοι στη Νεα Τρίγλια. Εξέχουσες προσωπικότητες ήταν: ο Διόδωρος, μητροπολίτης Σισανίου, Ιωαννίκιος επίσκοπος Δεσκάτης, Μιλτιάδης Παπαλεξανδρής, δάσκαλος, Τρύφων Ευαγγελίδης, φιλόλογος, οι γιατροί Ιωάννης Τσιβάνης, Βασίλειος Βασιλειάδης, Ανέστης Τσίτερ και Ιωάννης Κρυσταλλίδης, ο Ιωάννης Σάπαρης, μεγαλέμπορος, Χρυσόστομος Ευστράτιος, Χρυσόστομος και Νικόλαος Καβουνίδης, οικογένεια εφοπλιστών.
  12. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 4
    Στο έργο του Τρύφωνα Ευαγγελίδη «Τα ελληνικά σχολεία από της αλώσεως (1453) μέχρι του 1837», αναφέρονται τα εξής σχετικά με τα σχολεία που λειτούργησαν στην Τριγλεία της Μ. Ασίας. Σχολεία δεν έλειψαν από την Τριγλεία, αλλά λειτουργούσαν κρυφά στις Μονές Μηδικίου και Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου για το φόβο των Τούρκων. Σ’ αυτά δίδασκαν λόγιοι ηγούμενοι ή μοναχοί.
  13. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 3
    Εκτός από τις Εκκλησίες που υπήρχαν στους αυλόγυρους των µοναστηριών και τα διάφορα εξωκλήσια, υπήρχαν στην Τρίγλια και οι παρακάτω εκκλησίες: Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Ιωάννη, του Αγίου Δημητρίου και η Αγία Επίσκεψη. Από τις εκκλησίες αυτές, οι τρεις πρώτες λειτουργούσαν κάθε Κυριακή. Σ’αυτές λειτουργούσαν Τριγλιανοί ιερείς και µερικές φορές ιερείς από άλλα χωριά. Τα έξοδα· των ναών καλύπτονταν από τα ταµεία της Δηµογεροντίας.
  14. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 2
    Η Τρίγλια της Μ. Ασίας βρίσκεται βορειοανατολικά και στα δεξιά αυτού που εισέρχεται στον κόλπο της Κίου. Είναι κτισµένη πάνω σε δυο αντικριστούς λόφους. Ο ένας λόφος ονοµαζόταν λόφος Σταυροπηγής και ο άλλος, άγριος και απότοµος, ύψους 500 µ. περίπου, επειδή ήταν γεµάτος φωλιές κοράκων και γλάρων, ονοµαζόταν Κορακοφωλιά. Το 1915 είχε 3000 περίπου κατοίκους.
  15. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 1
    Στις ανασκαφές που έγιναν το 1853 στην Ακρόπολη των Αθηνών βρέθηκε μια πλάκα. Εκεί αναφέρεται και κάποια πόλη με το όνομα Βρύλειο. Από το εύρημα αυτό πληροφορούμαστε ότι το Βρύλειο ήταν ελληνικό, χτίστηκε περίπου το 500 ή το 487 π.Χ. και έγινε σύμμαχος των Αθηναίων για να προφυλαχθεί από τις επιθέσεις των Περσών. Οι περιγραφές των αρχαίων για την τοποθεσία του Βρυλείου –αναφέρονται ως κοντινές πόλεις η Σιγή (Σιγείς), η Κίος (Κιανοί), με τις οποίες γειτονεύει και η Τρίγλια της Μ. Ασίας- οδηγούν τον Τριγλιανό φιλόλογο Τρύφωνα Ευαγγελίδη στο συμπέρασμα ότι η Τρίγλια βρισκόταν στην περιοχή του αρχαίου Βρύλειου.

Author: Μνήμες

Subscribe
Notify of
0 Comments / Σχόλια
Inline Feedbacks
View all comments