Πρόσφυγες Σμύρνης στη Νάπολη

Έλληνες και Αρμένιοι πρόσφυγες της Σμύρνης καταπλέουν στη Νάπολη με το ατμόπλοιο Σουμάτρα στις 25 Σεπτεμβρίου 1922 και αφηγούνται την καταστροφή στον Έλληνα Πρόξενο Βασίλειο Κολοκοτρώνη.

“Προς το επί των Εξωτερικών Υπουργείον
Αθήνας.

Αναφερόμενος εις το υπ’ αριθ. 513 και από 13/26 τρέχοντος έγγραφόν μου, δι ού δια βραχέων και επειγόντως ανήγγειλα τω Υπουργείω την άφιξίν ενταύθα υπερεκατόν προσφύγων εκ Μικράς Ασίας, δια του εκ Σμύρνης επαναπλεύσαντος, χωρίς να προσεγγίση εις ελληνικόν λιμένα, ιταλικού ατμόπλοιου “Σουμάτρα”, έχω την τιμήν να παράσχω υμίν σήμερον τας ακολούθους συμπληρωματικάς πληροφορίας.

Περί αφίξεως των εν λόγω ημετέρων προσφύγων ειδοποιήθην κατά τα ς πρώτας μεταμεσημβριανάς ώρας της παρελθούσης Δευτέρας (12/25 Σεπτεμβρίου), ημέρας καθ’ ήν κατέπλευσεν ενταύθα το ατμόπλοιον “Σουμάτρα”, παρά τινος των ενταύθα εγκατεστημένων Ελλήνων, ελθόντος ιδία να μοι αναγγείλη ότι εις πολλούς των προσφύγων τούτων, στερουμένους διαβατηρίου, δεν επέτρεψαν την αποβίβασιν αι Αρχαί του λιμένος, και επεκαλούντο την επέμβασίν μου. Εξακριβω΄σας το πράγμα, μετέβην εις την Διεύθυνσίν της Αστυνομίας και εζήτησα όπως επιτραπή η αποβίβασις εις αυτούς εν λόγω πρόσφυγας, υπ’ ευθύνην μου, λαβών δε την υπόσχεσιν όθα εδίδοντο αμέσως αι δέουσαι διαταγαί, έσπευσα εις το πλοίον των όπως καθυσυχάσω αυτούς και τοις παράσχα πάσαν αναγκαίαν βοήθειαν.

Παρατεταγμένοι εις το κατάστρωμα με υπεδέχθησαν μετά ζωηρών επιφωνήσεων ανακουφίσεως τεσσαράκοντα περίπου άνδρες, γυναίκες και παιδία. Παρά το τετραήμερον ταξείδιον, άπαντες ευρίσκοντο εισέτι υπό το κράτος απερίγραπτου τρόμου, όστις εις την όλως τυπικήν και πρόσκαιρον δυσέρειαν της αποβάσεώς των, ενέπνεε τας πλέον απαισιοδόξους εξηγήσεις. Εφαντάζοντο ότι ήτο δυνατόν να αποπεμφθώσιν εκ νέου εις Σμύρνην και μοι ωμολόγησαν σοβαρώς ότι, αν το πλοίον των απέπλεε χωρίς να αποβιβάση αυτούς, ήσαν αποφασισμένοι να ριφθώσι πάντες εις την θάλασσαν! Εδέησε να τοις υπομνήσω, όπως καθησυχάσωσιν, ότι δεν ευρίσκοντο υπό το κράτος Κεμάς, αλλ’ εν κράτει χριστιανικώ και πεπολιτισμένω, το οποίον θα τοις παρείχε ασφαλώς πάσαν φιλοξενίαν.

Πράγματι δε μετ’ολίγον κατέφθασε η άδεια της αποβιβάσεώς των, αλλ’ επειδή ήτο πλέον αργά και το σκότος εξηκολούθει να εμποιή τρόμον εις τας τόσον δοκιμασθείσας ψυχάς των, προετίμησαν να αποβιβασθώσιν όλοι ομού την επομένην διανυκτερεύοντες ακόμη μίαν νύκτα εις το πλοίον αδεία του πλοιάρχου. Ευχαρίστως αναφέρω ενταύθα ότι εις τα τρομακτικάς περί των δεινοπαθημάτων των αφηγήσεις αυτών, εξεφράσθησαν άπαντες μετ’ ευγνομωσύνης δια την προς αυτούς φιλάνθρωπον συμπεριφοράν του εν λόγω πλοιάρχου, κ. Enrico Portunato, και των λοιπών αξιωματικών του πλοίου, ως και εν γένει των εν Σμύρνη Ιταλών, εις ούς όφειλον, ως έλεγον, την διάσωσίν των. Ήσαν πράγματι ο ειρημένος πλοίαρχος ως και οι λοιποί αξιωματικοί του πλοίου, μεθ’ ων συνωμίλησα, υπό το κράτος βαθυτάτης συγκινήσεως εξ όσων είχον ίδει διαδραματιζόμενα εις την προκυμαίαν της Σμύρνης, κατά την εκεί βραχείαν παραμονήν του πλοίου, και ηπόρουν ότι υπήρχεν ακόμη τόση βαρβαρότης εν των κόσμω…”

Οι σελίδες Μνήμες δεν χρειάζεται να πληροφορήσουν περισσότερο τον αναγνώστη. Οι μαρτυρίες της ομάδας αυτών των ατόμων που τρομοκρατημένοι έφτασαν στη Νάπολη το Σεπτ. 1922 μετά την καταστροφή της Σμύρνης τα λέει όλα. Απαντάει και στους πιο δύσπιστους ανάμεσά μας, αυτούς που θέλουν και αναζητούν την φιλία των λαών, όπως την θέλουμε όλοι μας. Αλλά πώς να υπάρξει φιλία δίχως την αναγνώριση της καταστροφής ως καταστροφή και της εκδίωξης ως εκδίωξη.

Ακολουθεί ολόκληρη η επιστολή, στην οποία περιγράφει ο Πρόξενος  “θηριωδίες…” και καταλήγει “Και άλλοτε μεν αι τουρκικαί σφαγαί και λοιπαί ωμότητες, τουλάχιστον εφ’ όσον εγίνοντο αρκούντως γνωσταί, εξήγειρον κατά το μάλλον ή ήττον την συνείδησίν της χριστιανικής Ευρώπης και προεκάλουν την υπέρ των σφαζομένων χριστιανών επέμβασίν της, εν ω σήμερον ευρισκόμεθα προ ενός τύπου κεκηρυγμένου αναφανδόν υπέρ του Κεμάλ και μιας κοινής γνώμης την οποίαν συγκινεί περισσότερον μία ήττα του πυγμάχου Carpentier παρά η ήττα και καταστροφή του Έθνους εκείνου, το οποίον δεν έπαυσεν από τριών χιλιάδων ετών να χύνη το αίμα του, όπως υπερασπίση την Ευρώπην από τας ατελεύτητους επιδρομάς των αγρίων ορδών ας εκπέμπει κατ’ αυτής η βάρβαρος Ασία.”:

 

———

Ορφανά από τη Μ. Ασία στο Μαραθώνα το 1915. Μια ομάδα από τις πέντε χιλιάδες που μαρτυρεί μέχρι τότε η λεζάντα. (φωτο Library of Congress)
Ορφανά από τη Μ. Ασία στο Μαραθώνα το 1915. Μια ομάδα από τις πέντε χιλιάδες που μαρτυρεί μέχρι τότε η λεζάντα. (φωτο Library of Congress)

 

Πρόσφυγες από τη Μ. Ασία στην Αθήνα το 1922 (Library of Congress)
Πρόσφυγες από τη Μ. Ασία στην Αθήνα το 1922 (Library of Congress)

—-

Έκκληση για έρανο στην Αμερική προς βοήθεια των προσφύγων...
Αφίσα έκκλησης εράνου στην Αμερική προς βοήθεια των προσφύγων…

Πηγή – Κελλιανός


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Καταγραφή
    ομολογουμένως τη φύσει ζην, όπερ ταυτό του κατ’ αρετήν ζην (Ζήνων ο Κιτιεύς) Στη συστηματική κι αμίλητη φύση δεν υπάρχει χώρος για ρουσφετολογία, για αδικία αλλά ούτε και για απόδοση δικαιοσύνης όπως τη γνωρίζουμε. Η φύση λειτουργεί ανεξάρτητα, αυτοκυρίαρχα, αυτοπειθαρχημένα κι όποιος δε γνωρίζει τους νόμους της καταλήγει ανέγνωρος και αθέλητος από αυτή, κατά συνέπεια καταδικασμένος στην αφάνεια, στην απομάκρυνση και αργά ή γρήγορα στην εξαφάνιση. Η απόδοση δικαιοσύνης της φύσης είναι το αποτέλεσμα της παραβίασης των κανόνων της. «Ως σκοπός ορίζεται η ζωή σε συμφωνία με τη φύση…» - Ζήνων ο Κιτιεύς.
  2. Πρόσφυγες Σμύρνης στη Νάπολη
    ...Μιας [Ευρωπαϊκής] κοινής γνώμης την οποίαν συγκινεί περισσότερον μία ήττα του πυγμάχου Carpentier παρά η ήττα και καταστροφή του Έθνους εκείνου, το οποίον δεν έπαυσεν από τριών χιλιάδων ετών να χύνη το αίμα του, όπως υπερασπίση την Ευρώπην από τας ατελεύτητους επιδρομάς των αγρίων ορδών ας εκπέμπει κατ' αυτής η βάρβαρος Ασία.
  3. 1922 - Προσφυγιά Ι
    To 1922 είναι μια χρονολογία που θα παραμείνει στη μνήμη των Ελλήνων ανεξίτηλη, απροσπέραστη, αγιάτρευτη για πάντα. Γιατί τα λάθη δεν βαραίνουν τους ασυνείδητους, τη γενεά εκείνη και τις επόμενες βαραίνουν, όπως και τη μνήμη αυτών που θ' αναζητούν στους αιώνες του μέλλοντος το γιατί.
  4. Δημοπρασία πρώην Ελληνικού χωριού
    Οι μεγαλύτερες ανταλλαγές πληθυσμών στον κόσμο έχουν γίνει στα Βαλκάνια. Κι αυτό κατ' επανάληψη κυρίως κατά τη δεκαετία μεταξύ του 1913 και 1923. Όταν έγιναν αυτές οι ανταλλαγές η ζητούμενη συμφωνία ήταν να μεταφερθούν ολόκληρα χωριά από μια χώρα σε μια άλλη για λόγους άρνησης των κατοίκων αυτών να ασπαστούν τις φυλλετικές, θρησκευτικές ή γλωσσικές προτιμήσεις του κράτους.
  5. Αυθεντικές Μαρτυρίες Ορφανών Προσφύγων
    "Φύγανε με ένα γαλλικό πλοίο που τους άφησε πρώτα στη Χίο. Ο ένας αδελφός κολύμπησε μέχρι τη Χίο γιατί δεν μπήκε στο πλοίο."
  6. Παιδιά προσφύγων Μικράς Ασίας
    Η σελίδα αυτή στις Μνήμες, μέσω φωτογραφικού υλικού της εποχής, προσπαθεί να δώσει μια όψη και μια αίσθηση του τι συνέβη τότε και τι συμβαίνει γενικότερα στον κόσμο όταν η απληστία και η μιζέρια των ισχυρών δεν έχει όρια. Όταν η δίψα για υπεροχή και ο ρατσισμός υπερνικά κάθε καλή θέληση κι ελπίδα. Είμαστε υπόχρεοι να μην ξεχάσουμε. Είμαστε υπόχρεοι να το επαναλαμβάνουμε μέχρι να σταματήσει αυτή η πλεονεξία και η λαιμαργία να εξαληφθεί.
  7. Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού
    Το Εκπαιδευτικό και Πολιτιστικό Ίδρυμα της Ιεράς Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως μεταξύ των αρμοδιοτήτων και των επιδιωκομένων σκοπών του έχει και τη συλλογή, επεξεργασία μα και μεταλαμπάδευση της γνώσης, για τους ιερούς τόπους της ρωμιοσύνης, τις αλησμόνητες πατρίδες των Ελλήνων... Ταυτόχρονα, βασική του επιδίωξη, σκοπός ιερός, η προτροπή των μαθητών για γνώση της παράδοσης, αλλά και των ιδιαίτερων προγονικών εστιών...