ΡΩΜΑΪΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ – Α

ΡΩΜΑΪΚΗ, ΜΕΤΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Το 148 π.Χ. ο Ρωμαίος Καικίλιος Μέτελλος νίκησε τον Ανδρίσκο (Ψευδοφίλιππο) και ο ίδιος ονομάστηκε «Μακεδονικός».  Έτσι η Μακεδονία απέβη Ρωμαϊκή ε­παρχία. Οι Ρωμαίοι συνεχίζοντας το κατακτητικό τους έργο, υπέταξαν την υπόλοιπη Ελλάδα.

Επί Αρκαδίου (395 – 408 μ. Χ.) έχουμε τη διάσπαση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας σε Δυτικό και Ανατολικό κράτος. Η ελληνική γλώσσα αρχίζει να κερδίζει έδα­φος στο Ανατολικό κράτος τον 4ο και 5ο αι. (οι αυτοκράτορες του 5ου αι. συντελούν στη δημι­ουργία ενός μεγάλου Μεσαιωνικού Ελληνικού κράτους) και τον 6ο αι. πλέον στο Ανατολικό κράτος που αποκαλείται Βυζάντιο ομιλείται η Ελληνική. Ως τέτοιο αντιμετωπίζει τους βαρβάρους της Βαλκανικής χερσονήσου. Τον 6ο αι. οι Ούννοι, οι Άβαροι, οι Βούλγαροι και οι Σλάβοι, λεηλατούν την Ελληνική χερσόνησο μέχρι τον Ισθμό της Κορίνθου[1].  Οι λόγοι είναι πάντα εύλογοι: το άνοιγμα στο αιώνιο Αιγαίο και στην λεκάνη της Μεσογείου.

Συγκεκριμένα το 559 μ. Χ. οι Σλάβοι και οι Βούλγαροι, εμφανίζονται προ της Κων­σταντινούπολης και ο γηραιός στρατηγός του αυτοκράτορα Ιουστινιανού, Βελισάριος, τον οποίο ο Ιουστι­νιανός ανακηρύσσει στρατηγό αυτοκράτορα στην εκσ­τρατεία του Βυζαντίου εναντίον των Βανδάλων στην Αφρική, την σώζει.  Το 586 μ. Χ., πολιορκείται από τους Σλάβους και η Θεσσαλονίκη. Οι Σλάβοι συνεχίζουν τις καταστρεπτικές επιδρομές του ανά την χώρα.

Άλλος εχθρός υπήρξαν και οι Πέρσες. Ο στρατηγός Τιβέριος (478-582) που διαδέχεται τον Ιουστίνο II, νικά τους Πέρσες στην Μελετινή, το 575 μ. Χ.  Ο πόλεμος συνεχίζεται σε περσικό έδαφος και υπό την στρατηγία του Μαυρικίου όλες οι Ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας, ελευθερώνονται. Πολύ σημαντικό είναι και το ότι επί της βασιλείας του Μαυρικίου, στο Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος εκτοπίζεται η Λατινική γλώσσα από την Ελληνική, η ο­ποία έκτοτε κυριαρχεί.  Ο δε Μαυρίκιος θεωρείται ο πρώτος Έλλην Αυτοκράτορας της  Ελληνόγλωσσης πλέον Βυζαν­τινής Αυτοκρατορίας.

Κατά τη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων του Βυζαντίου εναντίον των Περσών, οι Σλάβοι επωφελούμενοι από τον περισπασμό του πολέμου, για πρώτη φορά περνούν τον Δούναβη ποταμό και κάνουν τις πρώτες τους εγκατα­στάσεις εντός των ορίων του Βυζαντινού κράτους. Στα τέλη του 6ου και αρχές του 7ου αιώνα οι Σλάβοι κατέρχον­ται μόνοι στην Βαλκανική και επιδίδονται σε μι­κρές πολεμικές επιχειρήσεις. Παρά το γεγονός ότι ετούτοι κατέχουν μεγάλο τμήμα της Ευρώπης (από την Ανατο­λική Γερμανία μέχρι τα Ουράλια Όρη), καθώς δεν έχουν στρατιωτική οργάνωση, ικανούς αρχηγούς ή ανεπτυγμένη πολιτική, δεν ιδρύουν κράτος, όπως οι Ούννοι, οι Γότθοι και άλλοι. Μεγάλος αριθμός Σλάβων ζούσε στην σημερινή Ρουμανία, η οποία από αυτούς, είχε ονομαστεί Σκλαβηνία. Όταν εισβάλανε στην Βόρεια Βαλ­κανική πέτυχαν ταυτόχρονα και την εγκατάστασή τους σε αυτήν. Έτσι  από τον 8ο αι. βρίσκονται μόνιμα εγκατεστημένοι στην ύπαιθρο.

Τα σλαβικά φύλα εισδύσανε στις χώρες του Βυζαντίου, με την μετακίνηση ποιμνίων ζώων. Με παρόμοιο τρόπο εισδύσανε και οι ποιμενικές φυλές των Αλβανών. Δεν έ­λειψαν ωστόσο και σοβαρές επιδρομές εκ μέρους των. Οι Σλάβοι περνούσαν την ζωή τους στο στάβλο, στον αγρό και στο κοπάδι. Ως εκ τούτου, ζούσαν στις ορεινές περιοχές των χώρων στους οποίους είχαν εισδύσει και εγκατασταθεί και πολύ λί­γοι ζούσαν στις πεδιάδες, όπου κυριαρχούσαν οι Έλληνες χωρικοί και ποτέ στις πόλεις. Ως υποτελείς ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν φόρο στο Βυζαντινό κράτος.

Αυτή την είσδυση αριθμού Σλάβων στο Βυζάντιο, και τις μικρές ποιμενικές εγκαταστάσεις των σε κάποιες ορεινές περιοχές, μερικοί ιστορικοί (κυρίως ο Γερμανός λόγιος Φαλμεράγιερ), υποστήριξαν ότι οι σημερινοί Έλληνες είναι απόγονοι των Σλάβων και άλλων φυλών. Την ιστορική περίοδο  του αγώνα (το 1830) των Ελλήνων για την απελευθέρωση τους από τους Τούρ­κους, ο “Μισέλλην” Φαλμεράγιερ, προσπάθησε να επιβάλει την άποψη  ότι οι Έλληνες, παρά τη γλώσσα τους, την Ελληνι­κή και παρά την ιστορία της (Ελληνικό Δημοτικό Τραγούδι[2] με απόηχο τις αρχαίες ελληνικές πεποιθήσεις, αντιλήψεις, μύθους κ.τ.λ., καθώς  και τα Ελληνικά Ήθη και Έθιμα με παρόμοιους απόηχους από τον αρχαίο Ελληνικό τρόπο  ζωής κ.τ.λ.), ότι είναι απόγονοι των Σλάβων και άλλων φυλών. Οπωσ­δήποτε παράβλεψε ή μεγαλοποίησε τις τοπικές επιμειξίες, που αποδεδειγμένα δεν λείπουν από κανένα έ­θνος. Επιπλέον παράβλεψε το γεγονός ότι πολλές φορές στους Βυζαντινούς συγγραφείς, ο χώρος στον οποίο αποδιδόταν το όνομα “Ελλάδα”, είχε ποικίλη έκταση, ότι ξέφευγε από τα όρια της σημερινής Ελλάδας και κάποτε συμπεριλάμβανε και την Βυζαντινή χώρα μέχρι τον Δούναβη, ακόμη και την σημερινή Βουλγαρία. Επιπλέον λάθος ήταν και το γεγονός ότι τις ειδήσεις για μεταγενέστερες καταστροφές στην Αττική, τις εξέλαβε ως πληρο­φορίες που αναφέρονταν στα χρόνια των Σλάβων. Πολλοί ήταν εκείνοι, Έλληνες και Ευρωπαίοι Ιστορικοί, που με αδιάσει­στα επιχειρήματα απέδειξαν ως λανθασμένη τη θεωρία του Φαλμεράγιερ.

Την περίοδο 675-681 οι Άβαροι και οι Σλάβοι πολιόρκησαν την Θεσσαλονίκη κατ’ επανάληψη. Οι κάτοικοι απέκρουσαν ηρωϊκά τους βαρβάρους και ανέδειξαν την Θεσσα­λονίκη[3] ως δυνατό προπύργιο του Ελληνισμού. Οι Θεσσαλονικείς απέδωσαν την σω­τηρία τους από τους Σλάβους επιδρομείς, στον πολιούχο της πόλης των, τον Άγιο Δη­μήτριο[4] και προς τιμήν του ανέγειραν μεγαλοπρεπή ναό.

Το 679 οι Βούλγαροι εγκαθί­στανται στην κάτω Μοισία, που από ετούτους ονομάστηκε Βουλ­γαρία. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Πωγωνάτος (668-685) θεώρησε ότι θα είχε τους Βουλγάρους με το μέρος του, ως συμμάχους του στον αγώνα  κατά των Αβαροσλάβων. Αντιθέτως όμως, όλα τα σλαβικά φύλα της περιφερείας υποτάχτηκαν στους Βουλγάρους[5] και έτσι δημιουργήθη­κε το Βουλγαρικό έθνος με γλώσσα τη Σλαβική. Αν ο Κωνσταντίνος Πωγωνάτος είχε προβλέψει τους κινδύνους που επεφύλασσε η Βουλγαρική επικράτεια για το μέλλον του Βυζαντίου και για τον Ελληνισμό, θεώρισε ότι πιθανόν να μην επέτρεπε την εγκατάσταση των  σλαβικών φύλων σε Βυζαντινές περιοχές.

Σημαντική υπήρξε επίσης και η προσπάθεια των Αράβων να καταλάβουν την Κωνσταντινούπολη την περίοδο 717-718 πολιορκώντας την, πλην όμως,  υπήρξε αποτυχής[6].

Τα μέσα του 9ου αι. μ. Χ. πραγματοποιείται το σημαντικό γεγονός της διάδοσης του χριστιανισμού στους σλαβικούς λαούς από το Βυζάντιο. Το 850 μ. Χ., υποτάσσονται και εξελληνίζονται οι λίγοι Σλάβοι που είχαν απομείνει από τις Σλαβικές επιδρομές, στην πε­ριοχή της Πελοποννήσου. Το 863 μ. Χ. μεταδίδεται  ο χριστιανισμός στην Μ. Μοράβια[7], όπου, με την πρόσκληση του ηγεμόνος Ραστισλάβου, δύο ιεραπόστο­λοι από την Θεσσαλονίκη, οι αδερφοί Μεθόδιος και Κωνσταντίνος Κύριλλος, αποστέλλονται επί Μιχα­ήλ Γ’ και του Πατριάρχου Φωτίου, μαζί με άλλους συνεργά­τες και τεχνίτες. Ο Μεθόδιος είχε ήδη διακριθεί ως διοι­κητής σλαβικής επαρχίας και αργότερα ως ηγούμε­νος μονής. Ο Κύριλλος, μαθητής του Φωτίου του Με­γάλου, ήταν σοφός καθηγητής της φιλοσοφίας και θε­ολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης και λαμπρός κληρικός, όπως ο αδερφός του Μεθόδιος.  Οι δυο μαζί φτιάξανε το σλαβικό αλφάβητο, που ονο­μάστηκε «Κυρίλλειο» με βάση την Ελληνική μεγαλογράμματη γραφή κι έτσι μπόρεσαν να μεταφράσουν από την Ελληνική στην σλαβονική γλώσσα, το Ευαγγέλιο και τα απαραίτητα λειτουργικά βιβλία. Με τη χρήση της εγχώριας γλώσσας κέρδι­σαν την αγάπη ετούτου του λαού στον Χριστιανισμό και στον Βυζαντινό πολιτισμό. Οι αδερφοί Μεθόδιος και Κωνσταντίνος Κύριλλος, παράλληλα με την διάδοση του Χριστιανισμού, έθεσαν και τις βάσεις της σλαβικής φιλολογίας.  Επιπλέον δίδαξαν πολλούς μαθητές, οι οποίοι συνέχισαν το έργο τους στην Βουλγαρία[8] και στην Σερβία.

Την περίοδο 867-1057 οι αυτοκράτορες του Βυζαντίου ανήκουν στην αποκαλούμενη Μακεδονική[9] Δυναστεία, η οποία είναι αμιγώς Ελληνική Δυναστεία. Το 1054 χαρακτηρίζεται από το σχίσμα της Εκκλησίας σε Ανατολική και Δυτική Εκκλησία. Επί Κωνσταντίνου Θ’ του Μο­νομάχου[10] εμφανίζονται οι Σελτζούκοι, Τουρ­κικός λαός. Το 1078 καταλαμβάνουν τα Ιεροσόλυμα και καταδιώκουν τον Χριστια­νισμό, ανηλεώς. Το 1079 φτάνουν μέχρι την Κωνσταντινούπολη. Η Δύση και ο Πάπας της Δυτικής Εκ­κλησίας, Ουρβανός Β’, συμφωνούν ότι είναι ωφέλιμο το πρόσχημα της απελευθέρωσης των Αγίων Τόπων για τους ακόλουθους λόγους:

α. για να καταλάβουν την Ασία και να τη μοιραστούν

β. για να εκμε­ταλλευτούν την ευκαιρία να σφετεριστούν το παγκό­σμιο εμπόριο

γ’. για να καθυποτάξουν την Ελληνική Εκκλησία του Βυζαντίου.

Οι σταυροφορίες που οργάνωσαν προς τούτο, υπήρξαν πολλές[11] και καταστρεπτικές, κυρίως στην περίπτωση της  Κωνσταντινούπολης.

Ο αυτοκράτορας Θεόδωρος Β΄ Δούκας Λάσκαρης[12] ανήλθε στον θρόνο της Νικαίας το 1254, σε ηλικία 32 ετών και απεβίωσε τέσσερα χρόνια μετά. Η αιτία του θανάτου του δεν έχει απολύτως εξακριβωθεί. Λέγεται ότι έπασχε από ανίατη ασθένεια, που τον οδήγησε στον τάφο, όμως δεν ήσαν λίγοι όσοι επιδίωξαν τον θάνατό του, μεταξύ των οποίων πιθανολογείται ότι ήταν και ο Μιχαήλ Παλαιολόγος.

H Μακεδονία κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (μελέτη Κυριάκου Παπακυριάκου, “Ιστορία του Νομού Σερρών”)

Η αυτοκρατορία του Ελληνικού Βυζαντίου είχε ποι­κίλους εχθρούς οι οποίοι προσπαθούσαν να σφετερι­στούν κομμάτια του κράτους και να το διαλύσουν. Η 25 Ιουλίου του 1261, θεωρείται η ημέρα της ανασυσταθείσης αυτοκρατορίας του Ελληνικού Βυζαν­τίου και ο Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγος στέφεται αυτο­κράτορας[13]. Την 15η Αυγούστου επίσης το 1261, ο Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγος[14], εισέρχεται στην Κωνσταντινούπολη νικηφόρος, ύστερα από την ήττα των Λατίνων, την αποχώρηση με ενετικά πλοία για την Ευρώπη του αυτοκράτορα Βαλδουίνου και άλλων επισήμων. Τώρα η Βυζαντινή αυτοκρατορία συμπεριλαμβάνει την Νίκαια, την Θράκη, μέρος της Μακεδονί­ας με την Θεσσαλονίκη και τις νήσους Ρόδο, Λέ­σβο, Σαμοθράκη και Ίμβρο. Οι Βούλγαροι, οι Σέρβοι, οι Φράγκοι και οι Τούρκοι, πολεμούσαν με το Βυζάντιο επί δύο αιώ­νες.

Επί Στεφάνου Δουσάν[15] το σερβικό κρά­τος γνωρίζει μεγάλη ακμή. Ο Δουσάν καταλαμβάνει την Μακεδονία, πλην της Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδι­κής, την Θεσσαλία, την Αλβανία και την Ήπειρο. Το 1346 ο Δουσάν στέφεται Τσά­ρος Σέρβων και Ρωμαίων (δηλαδή των Ελλήνων) στα Σκόπια.  Με τις κατακτήσεις του σχεδίαζε να γίνει κύριος  της Βαλκανικής και να αντικαταστήσει την Βυζαντινή Αυτοκρατορία, με εκείνη του κράτους του οποίου ηγείτο. Δε σταματά λοιπόν εκεί και στην συνέχεια εισβάλει στην Θράκη και φτάνει ως τον Έβρο. Το 1355 επιχειρεί να καταλάβει την Κωνσταντινούπολη, αλλά πεθαίνει. Το Σερβικό κράτος διαλύεται σε κρατί­δια τα οποία βαθμηδόν υποτάσσονται στους Τούρκους.

Τον 14ο αι. λέγεται ότι αριθμός  Αλβανών, κυρίως ποιμένες, κατεβαίνει νότια στις Ελληνικές χώρες. Αρ­γότερα μικροί αριθμοί αυτών εγκαθίστανται σε πε­ριοχές της Αττικής, της Βοιωτίας, της Πελοποννήσου, στα ορεινά μέρη μερικών νήσων, όπου αφομοιώνονται από τους Έλ­ληνες της εκάστοτε περιοχής και αποκτούν Ελληνική συνείδηση.

Το έτος 1453, την 29η Μαΐου και ώρα 8η πρωινή, επί του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου ΙΑ’ Παλαιολόγου, ο Μωάμεθ ο Β’, ύστερα από επίμονες και σοβαρές προσπάθειες, κατορθώνει να κυριεύσει την Κων­σταντινούπολη. Όνειρό του Μωάμεθ Β’ ήταν η συνέχιση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας υπό το στέμμα του.

Δρ Πιπίνα Δ. Έλλη
“Μελέτες και άλλα κείμενα”
Σύδνεϋ 2018

Υποσημειώσεις

  • [1] Οι Αβαροσλάβοι επί Μαυρικίου (582-602 μ. Χ.) κατέ­βηκαν λεηλατούντες μέχρι την Πελοπόννησο.
  • [2] “Έναντι του ελληνικού δημοτικού τραγουδιού, παρόμοια με εκείνη του Νίκου Πολίτη, θέση,  έλαβε και ο Γάλλος μελετητής Φωριέλ, γνωστός φιλέλλην, τον 19ο αιώνα.  Ο Φωριέλ υποστήριξε τις ελληνικές θέσεις στην κρίσιμη περίοδο των αγώνων των Ελλήνων  για την αποτίναξη του Τουρκικού ζυγού –που οδήγησαν τελικά στην επανάσταση του 1821- σχετικά με το θέμα της συνέχειας της ελληνικότητας των κατοίκων της ελληνικής χερσονήσου, έναντι του Γερμανού ιστορικού Φαλμεράϋερ, ο οποίος υποστήριζε σοβαρή ποσοστιαία -αν όχι κυρίαρχη- παρουσία του σλαβικού στοιχείου, στην Ελληνική χερσονήσο. Ο Φωριέλ τόνισε ότι το ελληνικό δημοτικό τραγούδι, αυτούσιο, αποτελεί αδιάσειστη απόδειξη της ελληνικότητας του λαού της ελληνικής χερσονήσου.  Χαρακτήρισε μάλιστα την γλώσσα των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών, ως την ωραιότερη ανάμεσα στις γλώσσες της Ευρώπης”.  Απόσπασμα από  το κείμενο: Τραγούδια-Μοιρολόγια του Κάτω Κόσμου και του Χάρου, Ιστορικά Άσματα, Τραγούδια της Ξενιτιάς, πόνημα που παρουσιάστηκε ως ομιλία στις εκδηλώσεις της Ηπειρωτικής Εβδομάδας (24 Φεβρουαρίου -ημέρα Τετάρτη- 1999), και που εμπεριέχεται στην ανέκδοτη Συλλογή: Κριτικές Μελέτες, Τόμος Β’, της Πιπίνας Δ. Ιωσηφίδου – Έλλη (Elles).
  • [3] Η Θεσσαλονίκη, ιδρυτής της οποίας υπήρξε ο Βασίλειος ο Μακεδόνας (867-886), δεν ήταν σπουδαία πόλη στην περίοδο της Μακεδονικής Δυναστείας (867-1057). Στην διάρκεια ωστόσο της Βυζαντινής περιόδου, έζησε δύο μεγάλες θεολογικές διενέξεις: 1.Την Εικονοκλασία, τον  8ο και 9ο αι. και  2.Τον Ησυχασμό, που εισηγήθηκε από τους μοναχούς του Όρους Άθως, τον 14ο αι. με κύριο εκπρόσωπό του τον Γρηγόριο Παλαμά.
  • [4]Η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου είναι η μεγαλύτερη ελληνική εκκλησία και χτίστηκε στον τόπο του μαρτυρίου του Αγίου. Φέρουν αρχιτεκτονική που μιμείται το κλασσικό ελληνικό οικοδόμημα. Η κρύπτη του Αγίου Δημητρίου θεωρείται ότι έχει χτιστεί, εκεί όπου ήταν τα ρωμαϊκά λουτρά, χώρος στον οποίο μαρτύρησε ο Άγιος. Ο Άγιος Δημήτριος γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη τον 3ο αι. και πιστεύεται ότι ντυμένος ως στρατιωτικός της εποχής, παρουσιάστηκε σε δυσχερείς στιγμές για την πόλη και ότι συνέβαλε στην τροπή των επιδρομέων της.
  • [5] «οι Έλληνες συγγραφείς τους ονομάζουν με διάφορα ονόματα Σκύθας, Μυσούς, Ούννους και αρ­γότερα Βουλγάρους.  Άλλοι ιστορικοί δέχονται ότι οι Βούλγαροι είναι Τουρκική φυλή, άλλοι φινοουγγρική επομένως συγγενείς των Ούγγρων».
  • [6] Στην πολιορκία της Κωνσταντινούπολης το 717-718 (η 2η πολιορκία από τους Άραβες), οι Άραβες δεν κατάφεραν να περάσουν την οροσειρά του Ταύρου στην  Μικρά Ασία και διάφορες επιθέσεις τους στην Κωνσταντινούπολη είχαν αποκρουστεί. Και το 740 οι χερσαίες  δυνάμεις τους υπέστησαν μεγάλη ήττα από τους Βυζαντινούς. Αυτό προκάλεσε εμφύλιο πόλεμο, την άνοδο των Αββασιδών, και την στροφή προς την Βαγδάτη.  Με λίγα λόγια, οι Βυζαντινοί έπαιξαν κρίσιμο ρόλο, επειδή εξαιτίας τους, οι μουσουλμάνοι έστρεψαν την προσοχή τους αλλού: στην Κεντρική Ασία και στην Άπω Ανατολή», ΤΖΟΥΝΤΙΘ ΧΕΡΙΝ, εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 2/11/2008.
  • [7] Μοράβια = Τσεχοσλοβακία.
  • [8] Το 864 μ. Χ. διαδίδεται ο Χριστι­ανισμός στους Βουλγάρους και ο ηγεμόνας τους Βόγορις, βαφτίζεται Χριστιανός, με το όνομα Μιχα­ήλ. Ανάδοχός του υπήρξε ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου, Μιχαήλ Γ’, μέσω αντιπροσώπου του. Η Βουλγαρία εκχριστιανίζεται την δεκαετία του 860 επί βασιλείας Βόγορις. Ο ίδιος ο Βόγορις βαπτίζεται χριστιανός τον Σεπτέμβριο του 865 από έναν επίσκοπο σταλμένο στην Βουλγαρία από την Βυζαντινή αυτοκρατορία. Λίγο αργότερα ο Βόγορις βρίσκεται αντιμέτωπος με μια εξέγερση εθνικής κλίμακας που σκοπό είχε την ανατροπή και δολοφονία του Βόγορις, και επιπλέον την αποκατάσταση της παλιάς ειδωλολατρικής θρησκείας των Βουλγάρων. Ο Βόγορις συντρίβει την εξέγερση των “βογιάρων” και τιμωρεί ανελέητα τους πρωτεργάτες: σαράντα δύο από τους ηγέτες της εξέγερσης θανατώνονται μαζί με τα παιδιά τους.  Στην συνέχεια ο Βόγορις, δυσαρεστημένος από την άρνηση των Βυζαντινών να συναινέσουν στην ίδρυση βουλγαρικού πατριαρχείου, προσπαθεί να κάνει άνοιγμα προς την Δύση, στέλνοντας επιστολή προς τον Πάπα, στην οποία ζητούσε πατριάρχη και ιερείς, ενώ παράλληλα ζητούσε απάντηση σε 106 ερωτήσεις θρησκευτικού περιεχομένου, που αφορούσαν περισσότερο την συμπεριφορά και όχι την πίστη, D. OBOLENSKY: Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΙΝΟΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΑΝΙΑΣ.
  • [9] Η Μακεδονική Δυναστεία συμπεριλαμβάνεται στα χρονικά όρια: 867-1057.
  • [10] Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Θ΄ ο Μονομάχος (1042-1055) ήταν ωραίος, ξανθός, εκλεπτυσμένος, γενναιόδωρος, αγαπούσε τις απολαύσεις και ενδιαφερόταν για τα γράμματα. Ανέβηκε στον θρόνο, αφού παντρεύτηκε την  δημοφιλή αυτοκράτειρα Ζωή, που ήταν απόγονος της θρυλικής Μακεδονικής Δυναστείας.
  • [11]Από το 1096-1270.
  • [12] Ο Θεόδωρος Β’ Δούκας Λάσκαρης στα λίγα χρόνια της βασιλείας του, όπως γράφει ο μέγας βυζαντινολόγος Κρουμβάχερ, «δεν απομακρύνθηκε των λαμπρών, του πατρός του παραδόσεων, εις την διοίκηση του κράτους, ιδίως δε απέκτησε ανθηρά οικονομικά χωρίς καταπιεστική φορολογία, παράλληλα δε, ήταν φίλος της Παιδείας. Αν και φιλάσθενος, ήταν εξαίρετος στρατιώτης».
  • Μέσα σε μύριες δυσκολίες και υπονομεύσεις στο εσωτερικό και στο εξωτερικό της αυτοκρατορίας ο Θεόδωρος Δούκας Λάσκαρης πέτυχε να διατηρήσει ισχυρή την σε εξορία Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Πέραν του ποιητικού του ταλέντου ο Θεόδωρος Δούκας Λάσκαρης ήταν και έγκριτος θεολόγος και εν μέσω μυρίων δυσκολιών υπεράσπισε τα δίκαια της Ορθοδοξίας έναντι των Λατίνων, Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος.
  • [13] Ο ιδρυτής της δυναστείας των Παλαιολόγων Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγος για να καταλάβει τον θρόνο τύφλωσε τον ανήλικο υιό του Θεοδώρου, Ιωάννη Δ΄ Λάσκαρη (1250-1305), ο οποίος έζησε το υπόλοιπο του βίου του ως μοναχός. Σημειώνεται πως πριν το τέλος της ζωής του Ιωάννη, τον επισκέφθηκε ο υιός του Μιχαήλ Ανδρόνικος Παλαιολόγος και του ζήτησε ταπεινά συγγνώμη για την ενέργεια του πατέρα του, Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος.
  • [14] 1259-1261.
  • [15] 1331-1355.

 

Συνεχίζεται – Μέρος Β

4 1 vote
Article Rating

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. ΡΩΜΑΪΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ - Α
    Το 148 π.Χ. ο Ρωμαίος Καικίλιος Μέτελλος νίκησε τον Ανδρίσκο (Ψευδοφίλιππο) και ο ίδιος ονομάστηκε «Μακεδονικός».  Έτσι η Μακεδονία απέβη Ρωμαϊκή ε­παρχία. Οι Ρωμαίοι συνεχίζοντας το κατακτητικό τους έργο, υπέταξαν την υπόλοιπη Ελλάδα.
  2. ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ¨Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ¨
    Η ιστορία του κτιρίου: Το κτίριο κτισμένο σε σχήμα Π χρονολογείται από το 1880 και χτίστηκε για να φιλοξενήσει τις εγκαταστάσεις της έφιππης Οθωμανικής Σχολής Χωροφυλακής. Γράφει ο Δρ Εμμανουήλ Χριστοφορίδης
  3. Αψίδες Θεσσαλονίκης
    Ο Διοκλητιανός δύο χρόνια μετά την ανάρρησή του στο θρόνο της Ρώμης πήρε ως συνάρχοντα το Μαξιμιανό και επτά χρόνια αργότερα, στις 21 Μαΐου 293 το Γαλέριο και τον Κωνστάντιο το Χλωρό, ως Καίσαρες. Ο Κωνστάντιος ο Χλωρός είναι ο πατέρας του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Έτσι ιδρύθηκε η λεγόμενη Πρώτη Τετραρχία και η αυτοκρατορία μοιράστηκε σε τέσσερα τμήματα. Ο Γαλέριος ήταν διοικητής του τμήματος εκείνου στο οποίο συμπεριλαμβανόταν και η ελληνική χερσόνησος. Ως έδρα του είχε ορίσει το Σίρμιο της Πανονίας, τη σημερινή Μητροβίτσα στη Σερβία, αργότερα όμως προτίμησε τη Θεσσαλονίκη.
  4. Απελευθερωση της Θεσσαλονικης
    Στις 5 το πρωί της 26ης Οκτωβρίου ο Σεφίκ Πασάς επέστρεψε φέρνοντας την απάντηση του Ταχσίν Πασά, ο οποίος δεχόταν όλους τους όρους εκτός από την παράδοση του Καραμπουρνού και της διατήρησης υπό τα όπλα 5.000 ανδρών για τη προστασία των αόπλων αιχμαλώτων του.
  5. Αχειροποίητος
    Η Αχειροποίητος, ο μεγάλος ναός της Παναγίας, ιδρύθηκε στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και λίγα μέτρα βορειότερα από τη μεγάλη Λεωφόρο της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης, περίπου στη συμβολή των σημερινών οδών Εγνατίας και Αγίας Σοφίας. Το κτίσμα ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής με νάρθηκα και υπερώα, και απολήγει σε μεγάλη ημικυκλική αψίδα στα ανατολικά.
  6. Μπέη Χαμάμ
    Όπως μας πληροφορεί η κτητορική επιγραφή στα αραβικά επάνω από την είσοδό του χτίστηκε στα 1444 από τον Σουλτάνο Μουράτ Β΄, που ήταν γνωστός περισσότερο με τον τίτλο του Μπέη. Πρόκειται για το πρώτο οθωμανικό λουτρό που χτίστηκε στη Θεσσαλονίκη και το μεγαλύτερο που σώζεται σήμερα στην Ελλάδα.
  7. Μητρόπολη Θεσσαλονίκης
    Ο ναός του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά βασίζεται αρχιτεκτονικά στον βυζαντινό οκταγωνικό τύπο· παράλληλα, διαθέτει νεοκλασικά και νεορωμανικά μορφολογικά στοιχεία, ακολουθώντας την τάση του εκλεκτικισμού που χαρακτήριζε την αρχιτεκτονική της Θεσσαλονίκης στον 19ο αιώνα. Ο κυρίως ναός έχει σχήμα εγγεγραμμένου ισοσκελούς σταυρού και καλύπτεται από μεγάλο τρούλο, ενώ τέσσερα ψηλά και ραδινά κωδωνοστάσια καταλαμβάνουν τις γωνίες του οικοδομήματος.
  8. Γυναίκα της Θεσσαλονίκης
    Για τη θέση της γυναίκας στο διάβα του χρόνου γνωρίζουμε αρκετά. Παρακολούθημα του ανδρός, βρίσκονταν σχεδόν πάντοτε στη μεγαλοπρέπεια της σκιάς του. Ή σχεδόν πάντοτε, εκτός από ορισμένες απειροελάχιστες χρονικές- ειδικές εξαιρέσεις, φωτεινές είναι αλήθεια, που και αυτές χαμήλωσαν υπό την πίεση της κυρίαρχης ιδεολογίας, που την ήθελε ως ανδράποδο.
  9. Τραμ
    Τα πρώτα ιππήλατα τραμ δρομολογήθηκαν το 1893 και ηλεκτροδοτήθηκαν το 1908. Στη μεγάλη τους ακμή οι τροχιόδρομοι κάλυπταν μεγάλο μέρος της πόλης, περίπου 25 χιλιομέτρων διαθέτοντας πάνω από 100 συνολικά βαγόνια.
  10. Ροτόντα
    Η Ροτόντα ανήκει στην κατηγορία των περίκεντρων κτισμάτων και οφείλει το όνομά της στο σχεδόν κυκλικό σχήμα της. Ιδρύθηκε γύρω στο 300 μ.Χ., πολύ κοντά στα ανατολικά τείχη της πόλης από το Ρωμαίο καίσαρα Γαλέριο, όταν αυτός επέλεξε τη Θεσσαλονίκη ως έδρα της διακυβέρνησής του. Το μνημείο ιδρύθηκε αρχικά ως ναός αφιερωμένος στο Δία ή στον Κάβειρο ή, σύμφωνα με μια λιγότερο πιθανή εκδοχή, προοριζόταν για μαυσωλείο του Γαλερίου.
  11. Η Θεσσαλονίκη κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
    Η ολοκληρωμένη διαδρομή της Θεσσαλονίκης στον Β‘ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί ιστοριογραφικά: Απαιτεί μια πολυπρισματική και ολόπλευρα τεκμηριωμένη ανίχνευση της πολιτικής, πολιτιστικής και καθημερινής ζωής στην πόλη. Ούτε και το ιστορικό μυθιστόρημα γι’ αυτήν την ζοφερή περίοδο (1940 – 1944) έχει γραφεί: Υπάρχουν μόνο αποσπασματικές αναφορές. Καταφεύγουμε λοιπόν σ’ ένα απάνθισμα αντλημένο από τα βιβλία και τα κείμενα που περιέχουν εικόνες, μαρτυρίες και πληροφορίες και πολλά ερεθίσματα για έρευνα, σχετικά με τη Θεσσαλονίκη κατά τον Β‘ Παγκόσμιο Πόλεμο.
  12. Κέντρο Ιστορίας Δήμου Συκεών
    Το Κέντρο Ιστορίας του Δήμου Συκεών άρχισε να λειτουργεί το Σεπτέμβριο του 2002, στεγαζόμενο σε ιδιόκτητο ισόγειο χώρο, που βρίσκεται επί της οδού Γρηγορίου Λαμπράκη 40-42. Σκοποί του: (α) Η έρευνα, η καταγραφή, η ανάλυση των ιστορικών δεδομένων και στοιχείων της περιοχής αρχικά και, κατ’ επέκταση, της ευρύτερης αργότερα. (β) Η έρευνα και η καταγραφή κάθε στοιχείου από τις «αλησμόνητες πατρίδες», τόπων καταγωγής των κατοίκων. (γ) Η «μεταλαμπάδευση» της γνώσης στη νέα γενιά.
  13. Καπετανίκιον Καλαμαριάς
    Στα τέλη του 12ου αιώνα, ιδιαίτερα μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους το 1204, προκύπτει από τα βυζαντινά έγγραφα μια σημαντική διοικητική μεταρρύθμιση που πολύ πιθανόν επήλθε επί Κομνηνών κατά τα έτη 1081-1180. Πριν τη μεταρρύθμιση αυτή, ο όρος «κατεπανίκιον» δήλωνε το μεγάλο θέμα[1], το οποίο διοικούσε ο «κατεπάνω», διοικητικός άρχοντας που στην ιεραρχική κλίμακα ήταν μετά το δούκα ( δουξ-κατεπάνω-στρατηγός).Με τη μεταρρύθμιση αυτή ο όρος «καπετανίκιον» δήλωνε πλέον μια μικρή διοικητική υποδιαίρεση του θέματος.
  14. Οι Νέοι κι ο Δρόμος τους
    Παίρνουμε ένα δρόμο… Πίσω μας σαλπίζουμε συναγερμό και καλούμε τους νέους, όλους τους νέους, που λαχταρούν για φως, για μια ψυχική και πνευματική ανάταση, να μας ακολουθήσουν στο δρόμο μας. Όσοι νοιώθουν να ξεχειλίζη μέσα τους ένα περίσσευμα νεανικής ζωής, όσοι με ψυχική λαχτάρα ερευνούν, όσοι μοχθούν πνευματικά, ας έλθουν μαζί μας, να σπάσωμε μαζί τους γρανίτες, να κυλίσωμε μαζί τους ογκόλιθους και ν’ ανοίξωμε διάπλατα το δρόμο προς το φως και την αλήθεια. Εμείς οι λίγοι, που πήραμε στους νεανικούς μας ώμους πρώτοι τα βάρη του αγώνα, εμείς που πρώτοι χαράξαμε αποφασιστικά το δρόμο μας, δε φράζουμε σε κανένα το πέρασμα....
  15. Θεσσαλονίκη... Η πυρκαγιά του 1917
    Ένα από τα κορυφαία γεγονότα της πόλης, στο διάβα του χρόνου, είναι η πυρκαγιά η οποία εκδηλώθηκε το απόγευμα της 5ης (18ης) Αυγούστου του 1917. Μα φωτιά που ξεκίνησε στο βορειοδυτικό άκρο της και πιο συγκεκριμένα έξω από τη σημερνή παλαιά λαχαναγορά, στην πλατεία Χορ-χορ… και η οποία σε διάστημα μόλις 30 ωρών κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της...
  16. Η Θεσσαλονίκη τότε...Λεύκωμα
    Όπως στα τότε…Ρωμιούς και Τούρκους μαζί… Όπως στα χθες… Αρμένιους μα και Εβραίους κοντά της… Όλους ένα πράγμα, σιμά της…Γιατί λάτρεψε και λατρεύτηκε παθιασμένα. Πολυάνθρωπη, περιμάζεψε στη θερμή αγκαλιά της τους ανθρώπους κάθε φάρας, φυλής, πατρίδας. Χωνευτήρι ψυχών… Άγγλοι, Γάλλοι, Πορτογάλοι, ολίγοι Ιταλοί, μα και μπόλικοι Εβραίοι και κάπου στη μέση, ανάμεσα, οι Ρωμιοί. Κι όλοι αδελφωμένοι κάτω από το αραχνοΰφαντο πέπλο του κορμιού της, πιστοί με όρκους υποταγής στην ύπαρξή της…
  17. Οι Ζηλωτές της Θεσσαλονίκης
    Η Σύνοδος των Εκκλησιών στη γαλλική πόλη Λυών το 1274, αντί να φέρει θρησκευτική συνένωση Ανατολής και Δύσης επέφερε την ουσιαστική διαίρεση στις τάξεις του κλήρου και του λαού του Βυζαντίου. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Παλαιολόγος και οι περί αυτόν πίστευαν στην ένωση, την υποστήριζαν και εργάστηκαν για την υλοποίησή της. Αντίθετα, το μεγαλύτερο μέρος του κλήρου τάχτηκε εναντίον της και, υποκινώντας κατάλληλα και το λαό, την καταπολέμησε με πείσμα.
  18. Περίπατοι Κληρονομιάς
    Το βιβλίο "Περίπατοι Κληρονομιάς στη Θεσσαλονίκη" αποτελεί μία συνεργασία του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης και του παραρτήματος Θεσσαλονίκης της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού. Πρόκειται για έναν οδηγό πόλεως για τη Θεσσαλονίκη στον οποίο προτείνονται συγκεκριμένες διαδρομές ιστορικού ενδιαφέροντος για την πόλη. Στις προτεινόμενες διαδρομές, οι οποίες αποτυπώνονται και σε κατατοπιστικούς χάρτες της Εθνικής Χαρτοθήκης, περιγράφονται διεξοδικά, με κατατοπιστικά κείμενα, όλα τα μνημεία, οι αρχαιολογικοί χώροι και τα αξιοθέατα που περιβλαμβάνονται.
  19. Καλαμαριά 1927-1960
    Το φωτογραφικό αυτό υλικό ελήφθη από το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς και το οποίο βρίσκεται επί της οδού Ανδρέα Παπανδρέου 29Α στον Άγιο Ιωάννη. Ευχαριστούμε τους υπευθύνους του Ιστορικού Αρχείου για τη συνεργασία και τιμή που μας κάνουν να παραχωρήσουν τέτοιες σπάνιες φωτογραφίες που απεικονίζουν την Καλαμαριά μερικών αξέχαστων δεκαετιών.
  20. Προέλευση του Μωμόγερου
    Κανείς δεν γνωρίζει την ακριβή χρονολογική γέννηση του θεατρικού δρώμενου Μωμόγερος. Πιθανολογείται όμως ότι προήλθε από τον 6ο αι. π.Χ., από τις γιορτές των Μεγάλων Διονυσίων, που διεξάγονταν με τη μεγαλύτερη λαμπρότητα, προς τιμή του θεού Διόνυσου, του θεού του κρασιού και της ευθυμίας. Η διονυσιακή θρησκεία είναι συνδυασμένη με το κρασί και το χορό και στη διάρκεια των τελετών αυτών ψελνόταν από χορωδίες, με τη συνοδεία αυλών, ο διθύραμβος, το λατρευτικό τραγούδι του Διόνυσου.

Author: Μνήμες

Subscribe
Notify of
0 Comments / Σχόλια
Inline Feedbacks
View all comments