“Σήμαντρα” – Ενθύμια Στρατού

___________________________

Το υλικό που υπάρχει σ’ αυτό το κείμενο αποτελεί μέρος του βιβλίου με τίτλο “ΣΗΜΑΝΤΡΑ” των Σωτήριο Κων. Σαπουντζή, Γεωλόγο – Εκπαιδευτικό και Ευανθία Φωτ. Ζουμπουρλή, Ερευνήτρια, Πτυχιούχος Κοινωνικής Διοίκησης Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Η συλλογή υλικού υποβλήθηκε το 2009 στο Κέντρο Έρεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών και βραβεύθηκε το 2010.

Σ’ αυτό το σημείο κρίνεται σκόπιμο να παρουσιαστούν οι φωτογραφίες από τη στρατιωτική θητεία των νέων απ’ τη Καρκάρα της Χαλκιδικής. Πάνω σ’ αυτές μπορεί να διακρίνει κανείς στοιχεία με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όπως ημερομηνίες, χειρόγραφες σημειώσεις, στιχάκια προς αγαπημένα πρόσωπα και άλλα πολλά σύμφωνα με τις συνήθειες κάθε εποχής.

Οι πρόσφυγες, μετά την εγκατάστασή τους στην Καρκάρα, όπως και όλοι οι άλλοι έλληνες υπηρέτησαν στον ελληνικό στρατό παίρνοντας μέρος στους αγώνες του έθνους που ακολούθησαν. Αρκετοί όμως, πριν απ’ αυτούς, πήραν μέρος σε πολεμικές επιχειρήσεις που προηγήθηκαν. Μέχρι σήμερα έχουν βρεθεί δυο φωτογραφίες που επιβεβαιώνουν αυτό το γεγονός:

1) Φωτογραφία (εικ. 160) του Ιορδανίδη Κωνσταντίνου, στο πίσω μέρος της φωτογραφίας υπάρχει χειρόγραφο σημείωμα (εικ. 161):

εικόνα160

εικόνα 161

«Τη 1/8/1922
Αγαπιτεμου Εξαδέλφε Βασίλι χέρε λάβε … τογραφιαμου δι… Ενθίμιον Τις Μ.Α.
Σέ χέροτο έγο όξαδελ…
Ιωρδανίδις Κων/νου
VII
Μοίρα Τραυ/φορέον
Τ.Τ. 904»

2) Φωτογραφία (εικ. 162) του Λύρα Χρήστου. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα συνθήματα, οι επιγραφές και τα σχέδια της ταπετσαρίας που χρησιμοποιεί ο φωτογράφος σαν φόντο. Μεταξύ άλλων αναγράφεται :

εικόνα 162

«ΕΓΕΡΘΟΙΤΙ ΒΑΣΙΛΕΥ ΚΑΙ ΒΛΕΠΕ ΤΟΥΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΥ ΣΟΥ.»

Επίσης αξίζει να προσεχθεί το σχέδιο στα δεξιά, με τον τούρκο να σκαρφαλώνει σε ένα στύλο, ίσως κορμό δέντρου, γιατί τον καταδιώκει ένα φίδι.

Ακολουθεί κατάλογος μεταγενέστερων φωτογραφιών.

  1. Νατσόπουλος Γεώργιος. «1930, σφραγίδα με ελληνική σημαία, Ενθύμιον Κιλκίς, Ενθύμιον Φιλίας, Ενθύμιον Στρατού.». Στο πίσω μέρος χειρόγραφο στιχάκι και ημερομηνία 3=11/1930. (εικ. 163)
  2. Καρασούλης Συμεών. Στο πίσω μέρος σφραγίδα με στιχάκι. (εικ. 164)
  3. Παρέα Σημαντρινών Στρατιωτών. Από αριστερά: Μουτάφης Βασίλειος, Καρασούλης Συμεών, με τα πολιτικά Ηλιάδης Σάββας(;), Μιστιλίδης Ηλίας, (παρατσούκλι Χαβούζ) Λυμνίδης ή Καλανταρίδης Κυριάκος. (εικ. 165)
  4. Ευταξίας Νικόλαος. (εικ. 166)
  5. Στρατιώτες σε στρατόπεδο. Στην άκρη δεξιά διακρίνεται ο Γαϊτανίδης Καλανδάρ. (εικ. 167)
  6. Γαϊτανίδης Καλανδάρ. 1935. Διακρίνεται η σφραγίδα του φωτογράφου του στρατοπέδου. (εικ. 168)
  7. Ομάδα στρατιωτών. Ανάμεσά τους ο Μαυρίδης Βασίλειος. Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας υπάρχει σφραγίδα: «Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ – ΦΩΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ – ΕΝΘΥΜΙΟΝ ΦΙΛΙΑΣ – 1936». (εικ. 169)
  8. Μηνόπουλος Αναστάσιος. «1934 – ΕΝΘΥΜΙΟΝ ΣΤΡΑΤΟΥ». (εικ. 170)
  9. Μηνόπουλος Αναστάσιος. Πίσω σφραγίδα με στιχάκι. (εικ. 171)
  10. Μπροστά στο Λευκό Πύργο. Μηνόπουλος Αναστάσιος, Καβούκογλου Μιχαήλ, από πληροφορίες φωτογραφία του 1937. (εικ. 172)
  11. Στη Γέφυρα του Αξιού. Μηνόπουλος Αναστάσιος, από πληροφορίες φωτογραφία του 1938. (εικ. 173)
  12. ΕΝΘΥΜΙΟΝ ΣΤΡΑΤΟΥ. Από αριστερά: Μπεζηργιάννης Χαράλαμπος, με τα πολιτικά Τσαρκατζόγλου …, Αποστολίδης Θεόφιλος. Πίσω σφραγίδα με στιχάκι. Από πληροφορίες φωτογραφία του 1938. (εικ. 174)

εικόνα 164

εικόνα 166

εικόνα 168

Παρατίθενται στη συνέχεια τα στιχάκια που βρέθηκαν πάνω σ’ αυτές τις φωτογραφίες. Αποτελούν ίσως μια ενδιαφέρουσα κατηγορία λαϊκής ποίησης (εικ. 182).

λαβε κορμή διχός πσηχή
καί σώμα δίχος έμα
λαβε καί τήν φοτογραφιαμου
Γιά νά θιμάστε εμένα
Νάμουνα γραμματόσημο
στό γράμμα νά … (δυσανάγνωστη λέξη)
ναρχόμουν νά σ… (δυσανάγνωστη λέξη) …βλεπα(δυσανάγνωστη λέξη)
καί πίσω νά γυρίσω.
Γιά δές κορμί λεβέντικο
στά έρημα τά ξένα
ενθύμιον τό έβγαλα
καί τ’ όστειλα σ’ εσένα.Γράμμα γιά σκίσε τά βουνά
Καί πέρασε σ’ άν σφαίρα
Καί σύρε στό χρυσό σπιτάκι μου
Καί πέστους όλους καλημέρα

Στη συλλογή μας υπάρχουν άλλες έξι φωτογραφίες οι οποίες έχουν έμμεση σχέση με το εξεταζόμενο στην παράγραφο αυτή θέμα. Στις δυο απ’ αυτές απαθανατίζονται στιγμές απ’ τη Μικρασιατική Εκστρατεία. Σε άλλες δύο τα πρόσωπα στις φωτογραφίες έχουν έμμεση και όχι άμεση σχέση με τα Σήμαντρα. Ενώ δυο άλλες φωτογραφίες βρέθηκαν στα χέρια Σημαντρινών αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουν αναγνωρισθεί τα πρόσωπα. Ακολουθεί κατάλογος αυτών των φωτογραφιών.

  1. «Εθνικόν Ενθύμιον 1920. Αν. Καβάκια Βοσπόρου.» Στρατιώτες υψώνουν την ελληνική σημαία. (εικ. 175)
  2. «Ενθύμιον Κιουτάχειας 1921. Μαγήρευμα Σισσιτίου.» (εικ. 176)
  3. Ευαγγελίδης Χαράλαμπος. Αδελφός της Ελένης συζύγου Βασιλείου Νατσόπουλου. (εικ. 177)
  4. Σωτήριος Κωνσταντίνου Σαπουντζής. (εικ. 178) Ο παππούς μου. Πρόσφυγας απ’ την Πάνορμο. Υπηρέτησε στον ελληνικό στρατό και το 1921 βρέθηκε στην Θεσσαλονίκη απ’ όπου έστειλε την φωτογραφία στην Πάνορμο. Διαβάζουμε πίσω απ’ την φωτογραφία:
    «Θεσ/νίκη τη 24/12/21
    Τη αγαπητή μου θεία Σουλτανίτσα εις Πάνορμον,
    σας εύχομαι όπως διέλθετε τας εορτάς εν πλήρη υγεία και ευτυχία ως και τας εξαδέλφας μου Κυριακούλας και Αλεξάνδρας καλάς τύχας και καλήν αντάμωσιν. Ενθύμιον του ανεψιού σας Σωτήριος Κ. Σαπουντζής» (εικ. 179)
  5. Ενθύμιον Θεσσαλονίκης. Άγνωστος. Βρέθηκε μαζί με την φωτογραφία του Γαϊτανίδη Καλανδάρ. Πίσω υπάρχει χειρόγραφο σημείωμα: «Πρός τόν Κύριον Καλάνταν Γαϊτανίδης». (εικ. 180)
  6. Ενθύμιον Στρατού. 1935. Άγνωστος. Βρέθηκε μαζί με την φωτογραφία του Γαϊτανίδη Καλανδάρ. (εικ. 181)

 

εικόνα 175

υλικό από το αρχείο
Σωτήριο Κων. Σαπουντζή και
Ευανθίας Φωτ. Ζουμπουρλή

Author: Μνήμες