Σμύρνη – Βενιζέλος, Λόυντ Τζορτζ

Eleftherios Venizelos on the cover of Time magazine, 18 February 1924.
Eleftherios Venizelos on the cover of Time magazine, 18 February 1924.

11    Ελευθέριος Βενιζέλος: ρεαλιστής ή ουτοπιστής;

Όπως είδαμε την περασμένη εβδομάδα, τον Μάιο του 1919 στο Συμβούλιο Ειρήνης στο Παρίσι ο Πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας Λόυντ Τζορτζ, με τη σύμφωνη γνώμη του Πρωθυπουργού της Γαλλίας Ζωρζ Κλεμανσώ και του Προέδρου των Η.Π.Α. Γούντροου Ουίλσον, πρότεινε στον Ελευθέριο Βενιζέλο να στείλει ειρηνευτική δύναμη στη Σμύρνη, για την προστασία του χριστιανικού πληθυσμού της.

Βλέποντας το όνειρό του για την Μεγάλη Ιδέα να πλησιάζει την πλήρη πραγματοποίησή του – το πρώτο της μέρος είχε ήδη επιτευχθεί με την απελευθέρωση της Ηπείρου, της Μακεδονίας και των μεγάλων νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913 – ο Βενιζέλος ενήργησε αστραπιαία, μήπως και η Ιταλία έπειθε τις τρεις σύμμαχες χώρες να αλλάξουν την απόφασή τους.

Με τηλεγράφημά του στις 6 Μαΐου 1919, ο Βενιζέλος ζήτησε από το Υπουργείο Εξωτερικών να προβεί στη λήψη μέτρων για την ετοιμότητα αποστολής της 1ης Μεραρχίας στρατού από τη Θεσσαλονίκη, σε τόπο που θα τους γνωστοποιούσε αργότερα.

Στις 12 Μαΐου, πάλι από το Παρίσι, ο Βενιζέλος έδωσε εντολή στο Υπουργείο Εξωτερικών για την άμεση αποστολή του στρατεύματος στη Σμύρνη. Στις 15 Μαΐου το στράτευμα αποβιβάστηκε στη Σμύρνη.

Το γεγονός ότι μια αποστολή στρατού, του μεγέθους της Μικρασιατικής Εκστρατείας, οργανώθηκε και διεκπεραιώθηκε μέσα σε 9 ημέρες (6 Μαΐου – 15 Μαΐου) σχολιάστηκε, και συνεχίζει να σχολιάζεται, επικριτικά από πολλούς ιστορικούς.

Βέβαια, οι ιστορικοί έχουν το πλεονέκτημα ότι σχολιάζουν την απόφαση εκείνη του Βενιζέλου, γνωρίζοντας τις εξελίξεις που ακολούθησαν μετά την Μικρασιατική Εκστρατεία.

Όμως, όταν ο Βενιζέλος κλήθηκε να δώσει μια επί τόπου απάντηση στην πρόταση των Συμμάχων με ένα «ναι» ή ένα «όχι», δεν ήταν ανθρωπίνως δυνατό να προβλέψει την μελλοντική αλλαγή στην στάση των Συμμάχων, ούτε την εμφάνιση στο τουρκικό προσκήνιο του Κεμάλ Ατατούρκ, που πυροδότησε την έξαψη του τουρκικού εθνικισμού.

Ούτε βέβαια μπορούσε να φαντασθεί ο Βενιζέλος πως ενάμισι χρόνο αργότερα θα έχανε τις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920, και πως ο αντιπαθής στους Συμμάχους βασιλιάς Κωνσταντίνος θα επέστρεφε στη Ελλάδα από την εξορία του.

Εκείνο για το οποίο θα μπορούσε να επικριθεί ο Βενιζέλος είναι ότι, πριν από την απόφασή του δεν είχε συμβουλευθεί το Γενικό Επιτελείο Στρατού, και πως επέτρεψε τον ενθουσιασμό του, και την ειλικρινή του έγνοια για την προστασία του ελληνικού στοιχείου της Ιωνίας, να επισκιάσουν την ευθυκρισία και οξυδέρκεια που τον διέκριναν ως πολιτικό και διπλωμάτη.

Επιπλέον, θα μπορούσε να του καταλογισθεί πως στο Συνέδριο Ειρήνης στο Παρίσι δεν μερίμνησε, πριν την αποστολή του στρατεύματος στη Σμύρνη, να εξασφαλίσει τη δέσμευση των συμμάχων για έμπρακτη βοήθεια, όταν οι περιστάσεις θα το απαιτούσαν. Εξάλλου έπρεπε να γνωρίζει, από τις μακρόχρονες συζητήσεις και διαπραγματεύσεις κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου Ειρήνης στο Παρίσι, ότι η κύρια μέριμνα των Συμμάχων ήταν η διασφάλιση των δικών τους οικονομικών και γεωστρατηγικών συμφερόντων από τον προβλεπόμενο διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

 

ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΑΠΟΦΑΙΝΟΝΤΑΙ

Δεδομένου ότι η Μικρασιατική Εκστρατεία συνεχίζει να απασχολεί τους ιστορικούς, στη συνέχεια θα δώσω απόψεις διακεκριμένων πανεπιστημιακών για το επίμαχο αυτό θέμα, που σε μεγαλύτερο βαθμό από κάθε άλλο, συνέβαλε στη διαμόρφωση, και πορεία, του ελληνικού κράτους μετά το 1922.

Φωτογραφία των μελών της Επιτροπής της Κοινωνίας των Εθνών. Δεξιά ο Βενιζέλος (Φωτο- Wikipedia) Photo of the members of the commission of the League of Nations created by the Plenary Session of the Preliminary Peace Conference, Paris, France 1919. Venizelos is on the right.

Η Ιστορία του Ελληνικού Έθνους αναφέρεται σε δήλωση στελέχους της βρετανικής κυβέρνησης στη Βουλή των Κοινοτήτων στις 26 Μαρτίου 1920 ότι η Αγγλία «ουδεμίαν υποχρέωσιν οιουδήποτε είδους» είχε αναλάβει απέναντι στην Ελλάδα, (1).

Στην ίδια σελίδα, το εν λόγω βιβλίο δίνει τους ακόλουθους λόγους, που κατά πάσα πιθανότητα έκαναν τον Βενιζέλο να αδράξει την ευκαιρία που του έδωσαν οι Σύμμαχοι για την αποστολή ελληνικού στρατεύματος στη Σμύρνη:

«Αλλά οι διεθνείς συγκυρίες, η ήττα της Τουρκίας και η προοπτική διαμελισμού της, η κυρίαρχη παρουσία της Αγγλίας στα στενά και στην Κωνσταντινούπολη, η πεποίθηση ότι θα εφαρμοζόταν ο όρος του αφοπλισμού, και οι επανειλημμένες συμμαχικές δηλώσεις για υποστήριξη των ελληνικών διεκδικήσεων, ήταν αντίθετα παράγοντες που έδιναν στη συμμαχική εντολή όλα τα χαρακτηριστικά μιας σπάνιας ευκαιρίας για τις αλυτρωτικές βλέψεις της ελληνικής πολιτικής».

Ο Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος, Καθηγητής νεότερης ιστορίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, εκφράζει πολλές επιφυλάξεις για την Μικρασιατική Εκστρατεία, όπως φαίνεται από την παρακάτω παράγραφο:

«Ο πειρασμός (για την Μικρασιατική Εκστρατεία) ήταν ακατανίκητος: μήπως η αποστολή αυτή δεν έφερνε μαζί της τον γοητευτικό αντικατοπτρισμό της βυζαντινής αυτοκρατορίας; Το όνειρο όμως αυτό ήταν πραγματοποιήσιμο με διαιρεμένο τον ελληνικό λαό; Αλλά και οι ευρύτερες αντικειμενικές συνθήκες της εποχής έδιναν ελπίδες επιτυχίας στην επικίνδυνη αυτή επιχείρηση; Πάντως γεγονός είναι ότι οι «σύμμαχες» μεγάλες δυνάμεις έσπρωχναν την Ελλάδα σε μια τέτοια περιπέτεια, στην οποία όχι μόνο δεν ήταν πρόθυμες να βοηθήσουν, αλλ’ αντίθετα να κάνουν το παν για να την καταστρέψουν, εφόσον τα συμφέροντά τους αντιστρατεύονταν στα δικά της», (2).

Ενδιαφέροντα είναι τα ακόλουθα σχόλια του Winston Churchill, ο οποίος την περίοδο εκείνη ήταν Υπουργός Στρατιωτικών της Αγγλίας:

«Δεν μπορώ να καταλάβω ως σήμερα πώς οι διακεκριμένοι πολιτικοί στο Παρίσι, ο Ουίλσον, ο Λόυντ, ο Κλεμανσώ και ο Βενιζέλος, που η γνώση, η σύνεση και η επιδεξιότητά τους, τους είχαν ανυψώσει, ύστερα από τις σοβαρές δοκιμασίες, τόσο πάνω από τους ομοίους τους, μπόρεσαν να ξεγελαστούν και να προβούν σ’ ένα τόσο απερίσκεπτο και μοιραίο διάβημα», (3).

Σε άρθρο του στην αθηναϊκή εφημερίδα Το Βήμα (12/7/2009) με τίτλο «Η ελληνική απόβαση και ο τουρκικός εθνικισμός», ο Π. Κ. Κιτρομηλίδης (4) θέτει το ερώτημα κατά πόσο η απόβαση ελληνικού στρατεύματος στη Σμύρνη έδωσε την ευκαιρία στον Κεμάλ Ατατούρκ να εξάψει τον τουρκικό εθνικισμό, με το σύνθημα ότι διακυβευόταν η εδαφική ακεραιότητα και ανεξαρτησία της πατρίδας του τουρκικού λαού.

 «Η απόφαση για την ελληνική απόβαση στη Σμύρνη το 1919 παραμένει η πιο επίμαχη και αμφισβητούμενη πολιτική πράξη του Ελευθερίου Βενιζέλου.

{…} Για την τουρκική πλευρά η ελληνική απόβαση στη Σμύρνη στις 15 Μαΐου 1919 ήταν μια ανυπόφορη πρόκληση, ριζικά διαφορετική από την οδυνηρή απώλεια των ευρωπαϊκών εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Τώρα, το 1919, φαινόταν ότι όντως κατέρρεε οριστικά η Τουρκία και ότι η επιβίωση του τουρκικού έθνους στην κοιτίδα του ετίθετο εν αμφιβόλω. Έτσι τουλάχιστον προσέλαβε την πρόκληση εκείνος που επρόκειτο να αποβεί διά πυρός και σιδήρου ο «πατέρας των Τούρκων», ο Μουσταφά Κεμάλ».

ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΗΣ 1ης ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1920 ΑΛΛΑΞΑΝ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΚΗΝΙΚΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο Βενιζέλος, παρ’ όλη την προνοητικότητα που τον διέκρινε στη λήψη των αποφάσεών του, δεν φαίνεται να είχε λάβει υπόψη του, τον αστάθμητο ομολογουμένως, αλλά ελλοχεύοντα, τουρκικό εθνικισμό, ο οποίος σε συνδυασμό με τα λάθη που διαπράχθηκαν μετέπειτα από την ελληνική πλευρά, έμελλε να οδηγήσει στην Μικρασιατική Καταστροφή.

Το ελαφρυντικό για τον Βενιζέλο είναι ότι μετά την εκλογική του ήττα τον Νοέμβριο του 1920, η επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου, την εξορία του οποίου είχαν επιβάλει οι Σύμμαχοι το 1917 για τα φιλογερμανικά του αισθήματα, χρησιμοποιήθηκε, κυρίως από τους Γάλλους και τους Ιταλούς, ως πρόσχημα για την αποδέσμευσή τους από τη Συνθήκη των Σεβρών που είχαν επικυρώσει τον Αύγουστο του 1920.

Δεν ήταν μόνο η απόσυρση της υποστήριξης προς την Ελλάδα εκ μέρους της Ιταλίας και της Γαλλίας, αλλά και η βοήθεια, οικονομική και στρατιωτική από τις δύο αυτές χώρες, καθώς και από την Σοβιετική Ρωσία, προς τον Κεμάλ, που του έδωσαν τη δυνατότητα να αντιπαρατάξει έναν αξιόμαχο στρατό στο ελληνικό εκστρατευτικό σώμα. Σε αντίθεση, η Αγγλία κράτησε μια ουδέτερη στάση.

Αν ο Βενιζέλος παρέμενε πρωθυπουργός καθ’ όλη τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας, ίσως η Αγγλία να συμπαραστεκόταν στην Ελλάδα ενεργά, γιατί ο πρωθυπουργός της Λόυντ Τζορτζ έτρεφε μεγάλη εκτίμηση προς το πρόσωπο του Βενιζέλου, αλλά και γιατί η ελληνική παρουσία στην Μικρά Ασία εξυπηρετούσε καλύτερα τα αγγλικά συμφέροντα.

Η συζήτηση γι’ αυτήν την όψη της Μικρασιατικής Εκστρατείας θα συνεχισθεί την ερχόμενη εβδομάδα.

 Του Κυριάκου Αμανατίδη
Bachelor of Arts, Melbourne University,
Bachelor of Letters, University of New England

Σημειώσεις

  1. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1978, Τόμος ΙΕ΄, σελ. 116.
  2. Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος «Νέα Ελληνική Ιστορία, 1204-1985», Εκδόσεις Βάνια, Θεσσαλονίκη 1997, σελ. 366.
  3. Winston Churchill, “The World Crisis: The Aftermath”, London 1929, σελ. 369. Το απόσπασμα που παρέθεσα είναι από το βιβλίο του Michael Llewellyn Smith, «Το Όραμα της Ιωνίας – Η Ελλάδα στη Μικρά Ασία, 1919-1922», Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2009, σελ. 173.
  4. Ο Πασχάλης Κ. Κιτρομηλίδης είναι Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, και Διευθυντής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Ερευνών.

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Σμύρνη - Γέφυρα Καραβανιών
    Ένας από τους τρεις συγκοινωνιακούς κόμβους της Σμύρνης. Το χτίσιμο της γέφυρας χρονολογείται στα 850 π.Χ, γεγονός που την καθιστά την αρχαιότερη γέφυρα ακόμα εν χρήσει, σε όλο τον κόσμο, ένα σημαντικό επίτευγμα για τους Σμυρνιούς. Η Γέφυρα των Καραβανιών ή αλλιώς η Γέφυρα Μέλητος των Καραβανιών, έπαιζε σπουδαίο ρόλο στο εμπόριο, καθώς εξαιτίας της γερής κατασκευής της και της τοποθεσίας της, επέτρεπε την άνετη πρόσβαση των καραβανιών αλλά και μεμονωμένων καμήλων από την ανατολή, ώστε να μεταφέρουν και να ξεφορτώνουν τα εμπορεύματά τους στη Σμύρνη.
  2. Σμύρνη - Όρος Πάγος
    Το όρος Πάγος ή Λόφος του Καντιφεκαλέ, που σημαίνει «Βελούδινο Κάστρο», βρίσκεται δυο χιλιόμετρα περίπου μακριά από την ακτή…. Επάνω του υπάρχει η αρχαία ακρόπολη που κτίστηκε κατά τη διάρκεια της Ελληνιστικής περιόδου, αρχικά με σαράντα πύργους, στους οποίους αργότερα προστέθηκαν και νέα οχυρωματικά έργα. Η πανοραμική θέα της πόλης από την κορυφή του Πάγου είναι καταλυτική τόσο σε μια επιτόπια επίσκεψη στη Σμύρνη όσο και σε μια εικονική περιήγηση. Εξίσου σημαντική είναι και η διαδρομή της ανάβασης, πραγματοποιούμενη μέσα από τις φτωχογειτονιές της Σμύρνης.
  3. Σμύρνη - Έντυπα, Εφημερίδες
    Η πνευματική κίνηση των Ελλήνων στη Σμύρνη άρχισε ν’ αναπτύσσεται στις αρχές του 19ο αιώνα. Πρώτος που φέρεται να ίδρυσε κοινωνικό πνευματικό κέντρο, ήταν ο Κωνσταντίνος Οικονόμος, o οποίος ίδρυσε την "Ιωνική Λέσχη". Σημειώνεται ότι από τα τέλη της δεκαετίας του 1840, όπως μαρτυρείται από τον Χρήστο Σολομωνίδη, στη Σμύρνη λειτουργούσαν δέκα τυπογραφεία, όπου στα πέντε εξ' αυτών τυπώνονταν οι εβδομαδιαίες ελληνικές εφημερίδες "Αμάλθεια", "Ιωνικός Παρατηρητής", "Άργος" και η "Ιωνική Μέλισσα" καθώς και το περιοδικό "Αποθήκη των Ωφελίμων Γνώσεων". Στη μάλιστα στατιστική που είχε προβεί ο Κάρολος ντε Σερζέ (Charles de Scherzer) το 1870 στη Σμύρνη, λειτουργούσαν τότε 17 τυπογραφεία εκ των οποίων 10 ήταν ελληνικά, 3 αρμενικά, 2 γαλλικά, 1 τουρκικό και 1 εβραϊκό. Συνολικά κυκλοφορούσαν 134 εφημερίδες, περιοδικά και επιθεωρησιακά έντυπα.
  4. Σμύρνη - Κέντρα διασκέδασης
    Στην πλακόστρωτη προκυμαία της Σμύρνης συγκεντρώνονταν το πολύβουο πλήθος, στις ώρες της κοινωνικής συναναστροφής. Μεγαλέμποροι και εργάτες, μεσαίοι επαγγελματίες και άνθρωποι του μόχθου. Η θέα της θάλασσας από εδώ ήταν μοναδική… με τις ταράτσες των κτιρίων να έχουν μετατραπεί σε μπιραρίες, καφωδεία, στέκια για όλα τα γούστα. Εδώ υπήρχαν τα περισσότερα θέατρα και οι κινηματογράφοι, οι λέσχες, τα ξενοδοχεία και τα αναρίθμητα κέντρα αναψυχής (καφενεία, ζυθοπωλεία, ζαχαροπλαστεία) πολλά από τα οποία διέθεταν ορχήστρα με ξένη συνήθως ιταλική ορχήστρα ή λαϊκή μουσική και θεάματα.
  5. Σμύρνη - Υπηρεσίες πολιτών από 1675
    Το κτίριο που απεικονίζεται σε διάφορες φωτογραφίες της εποχής, ήταν έργο της γαλλικής Εταιρείας Societe des Quais de Smyrne… που είχε αναλάβει συνολικά το έργο της διευθέτησης του λιμένα, της προκυμαίας και διαφόρων απαραιτήτων έργων για την εύρυθμο και σύγχρονη λειτουργία της πόλης. Μια πόλη πολυάνθρωπη, πολυπολιτισμική, κέντρο βιομηχανικής παραγωγής, εμπορικό κέντρο, αλλά ταυτόχρονα και η μεγαλύτερη ναυτική πύλη εισόδου και εξόδου προϊόντων, ταξιδιωτών και εμπορευομένων, με το μεγαλύτερο ίσως λιμάνι της οθωμανικής αυτοκρατορίας, ήταν επόμενο πως έπρεπε να αναπτύξει και ιδιαίτερες υπηρεσίες ελέγχου αυτών που εισέρχονταν και εξέρχονταν… Αφενός με την ύπαρξη του τεράστιου ρολογιού, αριστουργήματος εποχής ύψους 25 μέτρων, αλλά και αφετέρου από το κονάκι- άλλοτε Διοικητήριο… σήμερα το κέντρο της κίνησης της πόλης με την αποβάθρα των μικρών επιβατηγών πλοίων που εξυπηρετούν τη συγκοινωνία με τα παράλια- περίχωρα της Σμύρνης.
  6. Σμύρνη - Κέντρο της πόλης
    Η «Γκιαούρ Ιζμίρ», δηλαδή η Σμύρνη των απίστων. Πραγματικότητα, μιας και άπιστος η Σμύρνη ήταν μια πόλη καθαρά Ελληνική… αλλά λόγω της θέσεώς της εμπλουτισμένη με όλες τις φυλές του κόσμου… Μια πόλη που στο διάβα του χρόνου υπέστη πολλές καταστροφές από φυσικά αίτια και ανθρώπινες παρεμβάσεις… αλλά άντεξε και ανδρώθηκε σε τέτοιο σημείο ώστε να καταστεί ζηλευτή σε όλους. Από τα τέλη του 19ου αιώνα εξελίχθηκε σε ένα πολυπολιτισμικό και κοσμοπολίτικο αστικό κέντρο, που συναγωνίζονταν τη Μασσαλία, την Κωνσταντινούπολη και την Αλεξάνδρεια στο θαλάσσιο εμπόριο της Μεσογείου και συγκέντρωνε τα βλέμματα θαυμασμού και φθόνου ολόκληρης της Ευρώπης.
  7. Η Σμύρνη μάνα καίγεται
    «Μια από τις πιο σημαντικές μαρτυρίες σχετικά με την πυρκαγιά είναι η έκθεση που υπογράφει ο Αγγλικανός εφημέριος της Σμύρνης, Αιδεσιμότατος Charles Dobson, και μια επιτροπή από σημαίνοντες Βρετανούς κατοίκους της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των Αγγλικανών εφημερίων του Μπουρνόβα και του Μπουτζά. Η έκθεση αυτή επιρρίπτει την ευθύνη για την πυρκαγιά στους Τούρκους...
  8. Σμύρνη και 25 Οκτωβρίου 1920
    Η Συνθήκη των Σεβρών επικυρώθηκε στις 10 Αυγούστου 1920. Με τη Συνθήκη αυτή στο χαρτοφύλακά του, ο Βενιζέλος επέστρεψε στην Ελλάδα με τη βεβαιότητα πως ο ελληνικός λαός θα τον υποδεχόταν με ενθουσιασμό, και θα τον συγχωρούσε για τις ταλαιπωρίες που είχε υποστεί κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913, τα δύο τελευταία χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1916-1918), και πιο πρόσφατα με την Μικρασιατική Εκστρατεία, που άρχισε με την απόβαση στρατεύματος στη Σμύρνη στις 15 Μαΐου 1919.
  9. Σμύρνη - Βενιζέλος και Μικρασιατική Καταστροφή
    Το ερώτημα αν η αποστολή ελληνικού στρατεύματος στη Σμύρνη ήταν σωστή ή λαθεμένη απόφαση του Ελευθέριου Βενιζέλου, ακόμη απασχολεί τους ιστορικούς, 91 χρόνια αργότερα. Αυτό δεν πρέπει να μας παραξενεύει, γιατί η απόβαση του ελληνικού στρατεύματος στην Σμύρνη στις 15 Μαΐου 1919 υπήρξε η πρώτη πράξη ενός δράματος που διήρκεσε κοντά τρεισήμισι χρόνια.
  10. Σμύρνη - Βενιζέλος, Λόυντ Τζορτζ
    Βλέποντας το όνειρό του για την Μεγάλη Ιδέα να πλησιάζει την πλήρη πραγματοποίησή του – το πρώτο της μέρος είχε ήδη επιτευχθεί με την απελευθέρωση της Ηπείρου, της Μακεδονίας και των μεγάλων νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913 – ο Βενιζέλος ενήργησε αστραπιαία, μήπως και η Ιταλία έπειθε τις τρεις σύμμαχες χώρες να αλλάξουν την απόφασή τους.
  11. Περιοχή Σμύρνης
    -- Τελευταία αυθεντικά στοιχεία προσφύγων από τη Σμύρνη Οι αναγνώστες εδώ μπορούν να παροτρύνουν κι άλλους συμπολίτες τους, μέλη προσφυγικών οικογενει
  12. Σμύρνη - Στήθηκε το σκηνικό
    Σε υπόμνημά του στο Συμβούλιο ο Ελευθέριος Βενιζέλος προσδιόρισε τις ελληνικές διεκδικήσεις στην Μικρά Ασία, τις οποίες στήριξε σε δύο κύριους λόγους: (1) Στο γεγονός ότι από το πρόγραμμα βίαιου εκτουρκισμού που είχαν αρχίσει οι Νεότουρκοι το 1911, με την ενθάρρυνση της Γερμανίας, αλλά και κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918), γύρω στις 900.000 Έλληνες της Μικράς Ασίας, του Πόντου και της Ανατολικής Θράκης είχαν εξοντωθεί με εκτελέσεις ή εκτοπισμούς, ενώ κοντά στο μισό εκατομμύριο διώχθηκαν ή έφυγαν τρομοκρατημένοι ως πρόσφυγες στην Ελλάδα.
  13. Σμύρνη - Πολιτική Βενιζέλου
    Στόχος του Βενιζέλου ήταν η Ελλάδα να βρεθεί στο πλευρό των χωρών της Αντάντ – Μεγάλης Βρετανίας και Γαλλίας – στο τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τον οποίο προέβλεπε πως θα κέρδιζαν, για να πάρει μέρος στη συνδιάσκεψη της ειρήνης που θα ακολουθούσε. Βέβαιος πως οι σύμμαχοι θα προέβαιναν στο διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία στον πόλεμο είχε ενταχθεί στο πλευρό της Γερμανίας και της Αυστροουγγαρίας, ο Βενιζέλος ήθελε η Ελλάδα να διεκδικήσει περιοχές που ιστορικοί και δημογραφικοί λόγοι συνηγορούσαν, κατά την άποψή του, για την ενσωμάτωσή τους στο ελληνικό κράτος.
  14. Σμύρνη - Βενιζέλος, Κωνσταντίνος
    Την περασμένη εβδομάδα αναφέρθηκα στις εκλογές του Νοεμβρίου 1910, στις οποίες η παράταξη του Ελευθέριου Βενιζέλου πήρε 307 από τις 362 έδρες. Εδώ πρέπει να γίνει η διευκρίνιση ότι στις εκλογές εκείνες δεν πήραν μέρος τα παλαιά μεγάλα κόμματα, και ως εκ τούτου τις έδρες τις μοιράστηκε η παράταξη του Βενιζέλου με κάποια μικρά κόμματα, όπως ήταν η ομάδα των Κοινωνιολόγων του Αλέξανδρου Παπαναστασίου, και διάφορους ανεξάρτητους πολιτικούς.
  15. Σμύρνη - Εξελίξεις στην Ελλάδα γύρω στα 1900
    Πριν μπω στο θέμα της Μικρασιατικής Εκστρατείας, κρίνω πως είναι απαραίτητη η αναφορά σε κάποιες από τις σημαντικές εξελίξεις από τα τέλη του 19ου αιώνα, ως την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα (1900-1910), ως προοίμιο για την εμφάνιση του Ελευθέριου Βενιζέλου στο πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας το 1910, στο οποίο έμελλε να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο κατά την επόμενη δεκαετία (1910-1920).
  16. Μνήμη Σμύρνης
    Στα τέλη Μαΐου του 1922, ο πολύ δραστήριος Μητροπολίτης Πάφου Ιάκωβος (1910-1929) επισκεπτόταν τη Σμύρνη και επέδιδε στο Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο (1910-1922), το μετέπειτα Εθνομάρτυρα, και στον αρχιστράτηγο Αναστάσιο Παπούλα (1859-1935) επιστολές του Εθνικού Συμβουλίου και της Εκκλησίας της Κύπρου, με τις οποίες οι Έλληνες της Κύπρου χαιρετούσαν τις νίκες του Ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία και εύχονταν η Ιωνία να ανακτήσει την Ελληνικότητά της.
  17. Σμύρνη - Η Μεγάλη Ιδέα
    Μετά τα εισαγωγικά κεφάλαια για την ιστορία της Σμύρνης, από την ερχόμενη εβδομάδα θα ασχοληθώ με την Μικρασιατική Εκστρατεία, που άρχισε με την αποστολή στρατεύματος στις 15 Μαΐου 1919 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο για την κατάληψη της Σμύρνης, μέχρι την Μικρασιατική Καταστροφή, και την πυρπόληση της πόλης τον Σεπτέμβριο του 1922. Για να γίνει κατανοητή η προσπάθεια του Βενιζέλου να πείσει τους Συμμάχους για την αποστολή ελληνικού στρατεύματος στην Μικρά Ασία, θα χρειασθεί να γίνει μια εισαγωγική αναφορά στην Μεγάλη Ιδέα, και πώς αυτή επηρέασε την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1920.
  18. Σμύρνη - Θέατρο και Τύπος
    Οι ελληνικές εφημερίδες και τα ελληνικά περιοδικά που κατά καιρούς κυκλοφόρησαν στη Σμύρνη συνέβαλαν, παράλληλα με τα ελληνικά σχολεία, τα μέγιστα στη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας, στην καλλιέργεια της ελληνικής συνείδησης, και στην ενημέρωση των Ελλήνων κατοίκων της πόλης για τις εξελίξεις στον ελλαδικό χώρο. Οι απόψεις που διατυπώνει για τον ελληνικό τύπο της διασποράς ο Καθηγητής Γιώργος Καναράκης στον Πρόλογο του βιβλίου του «Ο Ελληνικός Τύπος στους Αντίποδες – Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία» (Εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 2000) ισχύουν εξίσου και για τον ελληνικό τύπο της Σμύρνης.
  19. Σμύρνη - Εστία του μικρασιατικού Ελληνισμού
    Την περασμένη εβδομάδα έκανα μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία της Σμύρνης από την αρχαιότητα μέχρι την κατάληψή της από τους Οθωμανούς Τούρκους το 1424, είκοσι εννέα χρόνια πριν από την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453. Οι δύο πρώτοι αιώνες της τουρκοκρατίας υπήρξαν ιδιαίτερα σκληροί για τον μικρασιατικό Ελληνισμό, με την αφομοίωση που επιδιώχθηκε με τα μέτρα του εξισλαμισμού, και με το παιδομάζωμα.
  20. Μια διαχρονική αναφορά στην Σμύρνη
    Ομόφωνη είναι η γνώμη των ιστορικών ότι η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, και ο ξεριζωμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, του Πόντου και της Ανατολικής Θράκης, που ακολούθησε, αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα που έχει υποστεί ο Ελληνισμός από την αρχαιότητα μέχρι τις ημέρες μας.
  21. Σμύρνη
    Περιοχή Σμύρνης (στη σημερινή Τουρκία Ismir) στην αρχαία Ιωνία. Μπορείτε εδώ πιο κάτω να συμπληρώσετε τα στοιχεία σας ανάλογα με την περιοχή Σμύρνης π
  22. "Καλλίστη των πασών"
    Η «καλλίστη των πασών» κατά τον Στράβωνα, μια από τις επτά εκκλησίες των πρώτων χριστιανικών χρόνων, ιδρύθηκε σύμφωνα με τον μύθο από Φρύγες με τον βασιλιά τους Τάνταλο που της έδωσε το όνομα Ναύλοχος …Στη συνέχεια την κατέλαβαν οι Λέλεγες, λίγο αργότερα ο Αιολείς και τέλος οι Ίωνες… Στο διάβα το χρόνου απετέλεσε σπουδαίο οικονομικό και πνευματικό κέντρο. ‘Ήταν γνωστή για τη Εραστράτειο Ιατρική Σχολή, την Ευαγγελική Σχολή, την Εμπορική Σχολή Αρώνη, το Ιατρικό μουσείο, το νοσοκομείο, το ορφανοτροφείο, τα πάμπολλα τυπογραφεία της στα ποία τυπώνοντας επτά εφημερίδες και μια πληθώρα περιδικών…

Author: Μνήμες