Τα αρχαία ευρήματα της Κύπρου

Στην πραγματική ομορφιά
ποτέ δεν λείπουν οι μνηστήρες…

Αρχαιοκάπηλοι υπήρχαν και θα υπάρχουν, τόσοι που στην πραγματικότητα δεν πρόκειται ποτέ όλοι να ξεσκεπαστούν. Υπάρχουν όμως και πολλοί ασύδοτοι κλεπταποδόχοι που μπορούν όχι μόνον ν’ αναγνωριστούν, αλλά και να κατονομαστούν για να γνωρίζει ο υπόλοιπος κόσμος τι έχουν όλοι μαζί αφαιρέσει από τους χώρους όπου οι ανεπιτήδευτοι αυτοί κερδοσκόποι βρήκαν και εμπορευματοποίησαν τ’ αρχαία πολιτιστικά αντικείμενα της λείας τους.

Ο “ΕΛΓΙΝ” ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Εικόνα 2 - L. P. Cesnola
Εικόνα 2 – L. P. Cesnola (φωτο Wikipedia)

Θα επικεντρωθούμε εδώ στην πολιτιστική κληρονομιά της Κύπρου και το δράμα των αρχαιοτήτων της από το 1865 ως το 1878 (στο τέλος της Τουρκικής κατοχής) που μας κάνει να δακρύζουμε. Θα μιλήσουμε επίσης πολύ περιληπτικά και για την εποχή όταν η κλεψιά των αρχαίων του νησιού ξεκίνησε.

Ο μεγάλος αρχαιολόγος της Κύπρου Βάσος Καραγιώργης σε βιβλίο του με τίτλο “Ancient Art from Cyprus: The Cesnola Collection” (βλ. εικόνα 8) έκδοση 2000, μιλάει για μια συλλογή αρχαίων της Κύπρου κατά τον 19ο αιώνα που βρίσκεται στην Αμερική. Η συλλογή αυτή χιλιάδων αρχαιοτήτων είναι λεία του «κυρίου» Palma di Cesnola (Πάλμα Τσεσνόλα, βλ. εικ. 2), «συναδέλφου» του Άγγλου Λόρδου Έλγιν.

Ο Τσεσνόλα, Ιταλός  στην καταγωγή, διετέλεσε αξιωματικός του Αμερικανικού στρατού κατά τον εμφύλιο και έλαβε βραβείο γενναιότητας από τον Πρόεδρο Λίνκολν. Πολιτογραφήθηκε Αμερικάνος κι έγινε Πρόξενος των Ηνωμένων Πολιτειών στην Κύπρο στα μέσα του 19ου αιώνα. Σε ανασκαφές που έκανε στην περιοχή του Δάλι ανάσκαψε χιλιάδες τάφους και υπεξαίρεσε αρχαία αντικείμενα απεριόριστης αξίας για το νησί και την ιστορία του. Λέμε απεριόριστης αξίας εφόσον το τότε Βρετανικό Μουσείο Αγγλίας μόνον για έναν αμφορέα του προσέφερε 150 λίρες στερλίνες.

Εφημερίδα "Evening capital journal" Ορλάντο ΗΠΑ, - 9 Νοεμβρίου 1891
Εφημερίδα “Evening capital journal” Ορλάντο ΗΠΑ, 9 Νοεμβρίου 1891

Ο Τσεσνόλα λοιπόν αφαίρεσε, από περίπου 9000 τάφους που σύλησε με τις ευλογίες των Τούρκων (εφημ. The Evening Telegraph, 27 Ιουνίου 1870) και από το ναό της Αφροδίτης της Γολγού, τα εξής αρχαία (πάνω από 10,000) συμπεριλαμβανομένων και μαρμάρινων αγαλμάτων φυσικού μεγέθους:

  • 1200 αρχαία Ελληνικά, Φοινικικά και Ρωμαϊκά γυάλινα αγγεία
  • 4000 αρχαίους Ελληνικούς, Ασσυριακούς, Φοινικικούς και Αιγυπτιακούς αμφορείς
  • 1400 αρχαίους Ελληνικούς, Ρωμαϊκούς και Βυζαντινούς λαμπτήρες
  • 425 αρχαία σκεύη, κύπελλα, καρφίτσες και στλεγγίδες διαφόρων μεγεθών και χρήσεων
  • 96 αρχαίες Φοινικικές, Ελληνικές και Κυπριακές επιγραφές
  • 204 πέτρινα και μαρμάρινα αγάλματα διαφόρων μεγεθών από το Τέμπλο της Αφροδίτης
  • 709 πέτρινες προτομές διαφόρων μεγεθών από το Τέμπλο της Αφροδίτης
  • 329 αναθήματα διαφόρων μεγεθών από το Τέμπλο της Αφροδίτης
  • 130 χρυσούς κυλίνδρους κ.ά.
Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης Ν.Υ.
Εικόνα 3 – Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης Ν.Υ.

Τα ανωτέρω αριθμημένα ευρήματα αποτελούν μόνον εκείνα που έφτασαν στον προορισμό τους στην Αμερική από τον Τσεσνόλα. Είναι αναρίθμητα εκείνα που υπεξαιρέθηκαν αλλά είτε δωρίστηκαν σε διάφορους δίχως την ενδεδειγμένη καταγραφή ή ακόμη ενταφιάστηκαν για πάντα στο βυθό της θάλασσας στην προσπάθεια μεταφοράς τους στην Αμερική και Αγγλία.

Σε μια άλλη περίσταση που ανακαλύψαμε, κάποιος καλλιτέχνης Thomas Nast (κυρίως σχεδιαστής και ζωγράφος) που είχε το σπίτι του στο Morristown, New Jersey της Αμερικής, όταν πέθανε στο Εκουαδόρ το 1903 βρέθηκαν στην Αμερική (στο σπίτι του Villa Fontana) αρχαία αντικείμενα της Κύπρου που, όπως αξιολογήθηκαν, ανήκαν στην περίοδο μεταξύ του 1400 και 1000 π.Χ. (εφημ. “New-York Tribune”, 15 Φεβρουαρίου 1903, σελ. 6). Ένα πήλινο βάζο απ’ αυτά αξιολογήθηκε ότι ανήκε τον 14ο αιώνα π.Χ. (το παλαιότερο που βρέθηκε ποτέ στο νησί) κι ένα άλλο τον 10ο αι. π.Χ.

Εικόνα 3 - Πήλινο αγγείο που χρονολογείται 1375 -1350 π.Χ. και βρίσκεται στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης Ν.Υ.
Εικόνα 4 – Πήλινο αγγείο που χρονολογείται 1375 -1350 π.Χ. και βρίσκεται στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης Ν.Υ.

Μεγάλο μέρος αυτών των πιο πάνω ευρημάτων κατέληξαν στο Βρετανικό Μουσείο καθώς και το Μουσείο Βερολίνου όπως λέει ο κύριος Karl Richard Lepsius (σε ρεπορτάζ Prof. M. O. Richter, το 1893), που πήραν τουλάχιστον 600 αμφορείς. Τα περισσότερα όμως έφτασαν στο Metropolitan Art Museum (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης) της Νέας Υόρκης (μεταξύ του 1874 με 1876) και «…αυτά έγιναν πριν ο Άγγλος πολιτικός Benjamin Disraeli ρίξει το μάτι του στο νησί της Κύπρου και την αποκαλέσει ‘’καλή’’» από αρχαιολογικής πλευράς. Σήμερα στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Αμερικής υπάρχουν 4164 αντικείμενα που προέρχονται από την Κύπρο, σύμφωνα με τις καταγραφές του Μουσείου. Φανταστείτε πόσα άλλα έχουν πάει στις ιδιωτικές συλλογές.

Το χειρότερο είναι ότι δεν γνωρίζουμε πόσα έχουν δωριστεί από τον Τσεσνόλα τον ίδιο σε φίλους, συγγενείς, ομοϊδεάτες δίχως να καταγραφούν. Είμαστε επίσης σίγουροι ότι μερικά πήγαν στην Κωνσταντινούπολη από τους Τούρκους και ήταν κυρίως χρυσαφικά. Άρα η κληρονομιά της Κύπρου πόσα έχει χάσει;

Όταν ο Τσεσνόλα έφερε αυτό τον πολιτιστικό πλούτο στην Αμερική οι Αμερικάνοι τόσο ενθουσιάστηκαν που τον διόρισαν Διευθυντή του Μετροπολιτικού Μουσείου Τέχνης, απλά και μόνο λόγω των ευρημάτων της Κύπρου που προσκόμισε. Το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης Ν.Υ. ιδρύθηκε το 1870 με λιγοστά κομμάτια. Στην πράξη έγινε Μουσείο με τη συλλογή των Κυπριακών ευρημάτων που ο Τσεσνόλα προσκόμισε. Πώς να μην τον τιμήσουν οι ιδρυτές του Μουσείου με τέτοιο αξίωμα, έστω κι αν δεν γνώριζε τίποτα από την συντήρηση ή διοίκηση Μουσείου στο παρελθόν.

Με τις επιτυχίες του Τσεσνόλα στις ανασκαφές άρχισε το χάλι της υπεξαίρεσης να επεκτείνεται και σε άλλους προξένους στην Κύπρο, όπως του Βρετανού Hamilton Lang και άλλων. «Μπείτε σκύλοι αλέστε»…

Στις 24 Νοεμβρίου 1871 μέσω του οίκου Rollin & Feuardent πωλήθηκαν από τον Τσεσνόλα για πρώτη φορά μια μεγάλη συλλογή από 5756 αρχαιότητες μεταξύ Ιανουαρίου και Μαΐου 1871. Το 1871 ο Τσεσνόλα καταφέρνει να μεταφέρει όλο τον πλούτο των ευρημάτων του εκτός Κύπρου (στην Αγγλία κυρίως) μετά από φιρμάνι των Τούρκων απαγόρευσης των εκσκαφών. Στην Αγγλία τον κατηγόρησαν για υπεξαίρεση των αρχαίων της Κύπρου και το δίκασαν. Ο Τσεσνόλα ισχυρίστηκε ότι δεν είναι Άγγλος και είναι Αμερικανός πολίτης οπότε δεν μπορούσαν να τον καταδικάσουν. Επίσης είπε, και αυτό είναι το σημαντικό, ότι δεν τα έλαβε με φιρμάνι των Τούρκων, απλά τα πήρε carte blanche, δηλαδή αυταρχικά και με πλήρη διακριτική ευχέρεια. Το δικαστήριο τελικά του έβαλε πρόστιμο δεκαπέντε δολαρίων και του πήρε κάμποσα αρχαία ευρήματα όπως αγαλματίδια θεοτήτων κ.ά. (εφημ. “Public Ledger”, 2 Δεκ. 1878, άρθρο “Imperial Gods”).

[vsw id=”wH4wThT7m4o” source=”youtube” width=”780″ height=”544″ autoplay=”no”]

Από την άλλη πλευρά στον Τσεσνόλα είχαν προσφερθεί 6000 λίρες στερλίνες το 1872 από την Βρετανική Κυβέρνηση για να αγοραστεί η υπόλοιπη συλλογή, αλλά αυτός τη θεώρησε δική του και σίγουρα μεγαλύτερης αξίας οπότε και δεν την πούλησε. Οι Γάλλοι επίσης προσέφεραν ένα μεγαλύτερο ποσό από τους Άγγλους αλλά λόγω συμμετοχής των Γάλλων σε πολέμους την εποχή εκείνη ναυάγησε η προσφορά. Την ίδια εποχή η Αμερικανική Κυβέρνηση προσέφερε 10000 λίρες για τα ίδια ευρήματα. Στην πράξη δηλαδή οι μεγάλες δυνάμεις, τρανοί κλεπταποδόχοι της εποχής, έθεταν κλήρο σε αρχαία ευρήματα της νήσου Κύπρου που δεν τους ανήκαν. Ο άρπαγας Τσεσνόλα από πλευράς του έκανε δημοπρασία σε ευρήματα ξένα, λες και ήταν δικά του, με φιρμάνι και, όπως ισχυρίστηκε, συγκατάθεση από το Τουρκικό κατεστημένο. Το φιρμάνι όμως αυτό δεν το έχουμε βρει, αν υπάρχει.

Εικόνα 4 - σκίτσο της εφημ. "The Sun", 2 Ιουλίου 1893
Εικόνα 5 – σκίτσο κεφαλής στην εφημ. “The Sun”, 2 Ιουλίου 1893 – χαμένης στον πάτο της θάλασσας μια και δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό της.

Περίπου είκοσι χρόνια αργότερα κάποιος Γερμανός αρχαιολόγος με το όνομα Prof. Max Ohnefasch-Richter (Ρίχτερ), μετά από δεκατρία χρόνια αρχαιολογικών ερευνών στη μεγαλόνησο, κατηγόρησε τον Τσεσνόλα για τα ανδραγαθήματά του αυτά, όμως δεν εισακούστηκε από κανέναν εφόσον η καταστροφή του αρχαίου πλούτου της μεγαλονήσου είχε ολοκληρωθεί.

Εικόνα 5 -Αρχαϊκή περίοδος, 6ος αι. π.Χ. Πέτρινο άγαλμα της συλλογής Σεσνόλα στο Μητρ. Μουσείο Τέχνης, Ν.Υ.
Εικόνα 6 -Αρχαϊκή περίοδος, 6ος αι. π.Χ. Πέτρινο άγαλμα της συλλογής Σεσνόλα στο Μητρ. Μουσείο Τέχνης, Ν.Υ.

Μόλις ο Ελληνισμός, της Κύπρου και της Τουρκίας, αντελήφθη το τι συνέβαινε διαμαρτυρήθηκε το 1872 μέσω της εφημερίδας «Νεολόγος» που εκδίδονταν στην Τουρκία με τα εξής: «…οι Χριστιανοί πολίτες του Σουλτάνου παρατηρούν με πικρία την αφαίρεση τόσων αξιόλογων ιστορικών και αρχαίων ευρημάτων από τη χώρα τους. Οι Έλληνες της Τουρκίας ευρίσκονται σε αμηχανία για τη διάσωση των αρπαγμένων όπως οι γονείς των Ελλήνων την εποχή παρομοίων πράξεων του Λόρδου Έλγιν.» (μεταφ. από την Αγγλική εφημ. Mower County transcript, 29 Φεβρουαρίου 1872).

Δηλαδή η διαμαρτυρία του Ελληνισμού από την πρώτη κιόλας στιγμή έπεσε σε κουφούς αφεντάδες, αδίστακτους αρχαιοκάπηλους και άρπαγες κλεπταποδόχους διευθυντές μουσείων της Αμερικής, Αγγλίας, Γερμανίας και Γαλλίας.

Το χειρότερο είναι ότι ένας μεγάλος αριθμός αυτών το θησαυρών της Κύπρου που άρπαξε ο Τσεσνόλα καταποντίστηκαν στη θάλασσα κατά την προσπάθεια μεταφοράς τους στην Αμερική ενώ βρισκόταν πάνω σ’ ένα καράβι με Αυστριακή σημαία με το όνομα Napried, όπως γράφει ο Prof. Max Ohnefasch-Richter στο βιβλίο του “Kypros, the Bible and Homer”.

Οι μεγαλύτερες ανασκαφές, κατά μερικούς κύκλους, άρχισαν όταν το 1859 ένας χωρικός στο Δάλι είπε στον Τσεσνόλα πως βρήκε κάποια Φοινικικά αγγεία ψάχνοντας για πέτρες να χτίσει το σπίτι του. Καθώς οι ντόπιοι κάτοικοι της Κύπρου απαγορευόταν να κάνουν ανασκαφές δίχως φιρμάνι του Σουλτάνου ή του Βεζίρη, και εφόσον το φιρμάνι κόστιζε περισσότερο από αυτό που μπορούσε να πληρώσει ο χωρικός, τα ξανα-έθαψε και δεν είπε τίποτα. Ο πονηρός Τσεσνόλα αμέσως μόλις είδε τα αγγεία εκείνα κατάλαβε την αξία τους.

Εικόνα 6 - Εξώφυλλο του βιβλίου του αρχαιολόγου M. Richter.
Εικόνα 7 – Εξώφυλλο του βιβλίου του αρχαιολόγου M. Richter.

Το Σεπτέμβριο του 1874 ο Τσεσνόλα συνέχισε τις ανασκαφές αυτή τη φορά στο Κούριο και τον ναό του Απόλλωνα. Η εφημερίδα “Bristol news” σε άρθρο της 22 Δεκ. 1874 γράφει για ένα μαρμάρινο άγαλμα περίπου 70 εκατοστών σε ύψος που αντιπροσώπευε έναν νέο. Το άγαλμα ήταν σε άριστη κατάσταση, συνεχίζει η εφημερίδα, από τα γόνατα και πάνω. Μόνον το αριστερό του πόδι είχε χαθεί. Επίσης γράφει και για ένα δεύτερο μαρμάρινο άγαλμα νέου, απίστευτης αρχαίας Ελληνικής τεχνικής λίγο μικρότερο. Την ίδια περίοδο βρέθηκε ένας μεγάλος αριθμός κεφαλών από πυλό, μερικά σε φυσικό μέγεθος, και άλλα αγαλματίδια (περίπου εκατό), πέτρινα και μπρούτζινα. Η εφημερίδα συνεχίζει λέγοντας ότι βρέθηκαν επίσης και πήλινα αγάλματα οπλισμένων και έφιππων στρατιωτών με περικεφαλαίες και στρογγυλές ασπίδες που απεικόνιζαν τη Μέδουσα, καθώς και τριάντα περίπου αγαλματίδια που φορούσαν φυλαχτά στο λαιμό και στους ώμους και κρατούσαν περιστέρια, λαγούς, χελώνες ή άλλα αναθήματα που βρίσκονταν σε εξαιρετική κατάσταση.

Εικόνα 7 - Εξώφυλλο βιβλίου του αρχαιολόγου Βάσου Καραγιώργη
Εικόνα 8 – Εξώφυλλο βιβλίου του αρχαιολόγου Βάσου Καραγιώργη

Για πολλοστή φορά στις 15 Ιανουαρίου 1874 η εφημερίδα “Holmes County Republican” έγραφε σε άρθρο της με τίτλο “Art Discoveries in Cyprus” (βλ. εικ. 9) ότι βρέθηκαν αρχαία μεγάλης ιστορικής αξίας στην περιοχή της Αμαθούς, νότια της Κύπρου και έξι περίπου μίλια από τη Λεμεσό. Στις ανασκαφές βρήκαν ένα τεράστιων διαστάσεων άγαλμα, μάλλον του Ηρακλή κρατώντας έναν λέοντα από το σαγόνι, εννέα πόδια (3 μέτρα) μήκους.

Οι Άγγλοι επειδή το βρήκαν σε ιδιωτικό οικόπεδο του Προξένου της Αγγλίας το θεώρησαν δικό τους και ήθελαν να το μεταφέρουν στο Βρετανικό Μουσείο. Ο Τούρκος Βεζίρης αμέσως μπήκε στη μέση και ζήτησε να το μεταφέρουν στην Τουρκία και μάλιστα στην Κωνσταντινούπολη. Μια διαμάχη άρχισε τότε μεταξύ δυο «γαϊδάρων σε ξένο αχυρώνα». Το ίδιο συνέβη και το 1866 που βρήκαν άγαλμα της Αφροδίτης εννέα μίλια έξω από τη Λάρνακα και το μετέφεραν στο Βρετανικό Μουσείο (εφημ. “Evening Star”, έκδοση 17 Ιανουαρίου 1866). O πρώην πρόξενος της Αγγλίας J.J. Barclay, παρουσίαζε φωτογραφίες του αγάλματος με ύφος αρχαιοκαπήλου στους κ.κ. Jones & Stone του Consular Bureau, State Department.

Η εφημερίδα “New-York Tribune”, στις 30 Αυγούστου 1876, σ. 2, έγραφε σε άρθρο με τίτλο “An Archaeological Convention” (αρχαιολογική συνέλευση), ότι το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης άκουσε ότι αρχαία ευρήματα έφτασαν στην Ν.Υ. και στο New-Haven. Τα ευρήματα αυτά βρισκόταν μέσα σε 140 κάσες και καλάθια. Το περιεχόμενο ήταν αγγεία, μπρούτζινα κατασκευάσματα, αγάλματα, αμφορείς κ.ά. που έφερε ο Τσεσνόλα (βλ. κατάλογο ευρημάτων πιο πάνω). Μια κάσα με τα αρχαία αυτά αντικείμενα είχε γίνει δώρο σε κάποιον Dr Perine. Τα υπόλοιπα αρχαία αυτά μεταφέρθηκαν και στην πιο πάνω αναφερθείσα Αρχαιολογική Συνέλευση προς επίδειξη.

Ο Τσεσνόλα όμως δεν άρπαξε τα αρχαία ευρήματα της Κύπρου μόνον. Προσπάθησε και να τα μεταποιήσει με αποτέλεσμα πολλά από αυτά να πάθουν ανεπανόρθωτη ζημιά όπως μας πληροφορεί το περιοδικό “Art Amateur” τον Αύγουστο του 1880, σε άρθρο του κυρίου Gaston L. Feuardent με τίτλο “Tampering with Antiquities”. Λέει ο κ. Feuardent στο άρθρο αυτό: “…various deceptive alterations and restorations, the archaeological value of certain objects in the collection of Cypriote antiquities belonging to the Metropolitan Museum of Art had been seriously impaired, if not totally destroyed.” Ο Τσεσνόλα οπωσδήποτε αρνήθηκε κάτι τέτοιο όμως το ίδιο ρεπορτάζ εμφανίζεται στην εφημερίδα “The Sun”, 3 Φεβρουαρίου 1884, όπου επίσης σημειώνεται ότι Feuardent και Cesnola έφτασαν στα δικαστήρια για το γεγονός των καταστροφών αυτών των αρχαιοτήτων.

Στις 8 Μαΐου 1877 σε ερώτημα της εφημερίδας “The Sun”, ο Τσεσνόλα απάντησε πως «Δεν διατίθεμαι να επιστρέψω στην Κύπρο. Έκανα 11 χρόνια στο νησί και σας διαβεβαιώνω ότι αρκετά έμεινα σ’ αυτή τη χώρα. Δεν έπρεπε να είχα πάει…». Πριν την άφιξή του στο νησί ο τότε Γενικός Γραμματέας Seward όταν ρώτησε τον Τσεσνόλα πού ήθελε να πάει κι εκείνος απάντησε στην Κύπρο, ο Γραμματέας του είπε ειρωνικά: “That’s a damned bad place. There is nothing in that”.

Η ΑΡΧΑΙΟΚΑΠΗΛΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΕΠΟΧΕΣ

Εικόνα 8 - "Holmes County Republican", 15 Ιαν. 1874
Εικόνα 9 – “Holmes County Republican”, 15 Ιαν. 1874

Ο Τσεσνόλα δεν είναι ο μοναδικός άρπαγας που έδρασε στην Κύπρο τα τελευταία 200 χρόνια.

Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Κάτο (Cato) αποπειράθηκε να κλέψει τα πανέμορφα δημιουργήματα τέχνης της, εμπλουτίζοντας με αυτά τη Ρώμη, αλλά κατά κακή του τύχη τα περισσότερα βρήκαν το τέλος τους στον πάτο της θάλασσας στη μεταφορά τους.

Ένας συνταγματάρχης του Αμερικανικού στρατού που διετέλεσε γραμματέας, αντιπρόσωπος της Αμερικανικής κυβέρνησης στην Κύπρο μεταξύ 1879 και 1891, με το όνομα Falkland Warren, άρπαξε κι αυτός ότι πρόλαβε.

Ο F. Warren υπεξαίρεσε περί τα ενενήντα αρχαία αντικείμενα τέχνης όπως χρυσά στολίδια, έργα χαρακτικής, σφραγίδες, κοσμήματα και κυλίνδρους που χρονολογούνται μεταξύ του 1200 έως 800 π.Χ. Ο «κύριος» αυτός τα έφερε το 1900 στην Αμερική και τα παρέδωσε σε κάποιον Theodore Marburg η γυναίκα του οποίου ήταν ξαδέρφη του. Ο Marburg με τη σειρά του τα δώρισε στο Πανεπιστήμιο του Baltimore. Ένα από αυτά τα σκαλιστά απεικόνιζε την κεφαλή του Μεγάλου Αλεξάνδρου πάνω σε σπάνια κόκκινη πέτρα που η μορφή λεγόταν ότι έμοιαζε πολύ με τον μεγάλο στρατηλάτη και ήταν έργο του γλύπτη Περγοτόλη (εφημ. “New-York Tribune”, 22 Δεκ. 1900). Πολλά από τα αρχαία που υπεξαίρεσε ο Warren και έδωσε στον Marburg έφτασαν στο Johns Hopkin’s Archaeological Museum και θα τα βρείτε εδώ. Ο ένας δώριζε στον άλλον, όλοι ήταν χαρούμενοι κι ευτυχώς που ακόμη υπάρχουν τα αποδεικτικά στοιχεία.

Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Ρίχτερ, η πολιτιστική κληρονομιά της Κύπρου σχετίζεται με τους Ίωνες, τον έκτο και έβδομο αιώνα π.Χ. και πριν από εκείνο των Αθηναίων, όπως δηλώνει η εφημερίδα «The Cape Giranrdeau Democrat» την 1η Φεβρουαρίου 1896. Ο Ιωνικός ρυθμός στην Αθήνα, συνεχίζει ο Ρίχτερ, προέρχεται από την Κύπρο και όχι αντιστρόφως όπως υποθέτουμε.

Η Κύπρος ήταν πάντα το σταυροδρόμι της Ανατολής και της Δύσης που αφομοίωνε από κάθε αποικιοκράτη ή κατακτητή τα καλύτερα του πολιτισμού του. Οι γυναίκες της Κύπρου ήταν οι ωραιότερες σύμφωνα με εφημερίδες της Αμερικής δημοσιογράφοι των οποίων επισκέπτονταν το νησί. Εκτενέστερη αναφορά όμως στις γυναίκες και τους άντρες της Κύπρου θα βρείτε σε αυτό το άρθρο.

Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι μεταξύ του 1880 και 1893 υπήρξε μια σκληρή και μακροχρόνια διαμάχη μεταξύ του στρατιωτικού/προξένου Τσεσνόλα και του αρχαιολόγου Ρίχτερ στις εφημερίδες της εποχής αφού ο ένας κατηγορούσε τον άλλο για υπεξαίρεση αρχαίων ευρημάτων από το νησί. Ο Ρίχτερ όμως φάνηκε πως σεβάστηκε την κυριότητα της Κύπρου επί των αρχαιοτήτων και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι απέσπασε οτιδήποτε.

Εμείς θέλουμε να διερωτηθούμε, εφόσον είμαστε σχεδόν σίγουροι ότι οι Κυπριακές Κυβερνήσεις γνωρίζουν γι’ αυτές τις απαράδεκτες υπεξαιρέσεις αρχαιοτήτων, άραγε τι κάνουν; Αν δεν γνωρίζουν θα πρέπει να γνωρίζουν. Ποιος όμως θα τους το πει σε τέτοιο οικονομικό τσουνάμι που σήμερα τους κατατρέχει;

Μερικοί ίσως ισχυριστούν ότι στα μουσεία του εξωτερικού συντηρούνται καλύτερα τα ευρήματα αυτά της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου. Ίσως η Κύπρος να μην έχει κατάλληλους χώρους να χωρέσει όλα αυτά τα εξαιρετικά ευρήματα της ιστορίας και του πολιτισμού της. Και ίσως τα απομεινάρια των αρχαίων αντικειμένων της που βρίσκονται στη Λευκωσία να μην έχουν σωστά αξιοποιηθεί. Σε τέτοια περίπτωση όμως τα ξένα μουσεία και κράτη πόσα χρωστάνε στη μικρή στο μέγεθος αλλά τεράστιας κληρονομιάς, πολιτιστικού αναστήματος και ιστορικής σημασίας μεγαλόνησο; Τέλος, οι ανεπτυγμένοι λαοί πώς επιτρέπουν βάρβαρους να συνεχίζουν την καταστροφή αυτού του ανεπανάληπτης αξίας πλούτου της τα τελευταία 800 χρόνια;

Ιάκωβος Γαριβάλδης
Νοέμβριος 2013

 

 

Βιβλιογραφία

  • Ιστοσελίδα Δήμου Ιδαλίου, ηλ. διεύθυνση http://www.dali.org.cy/en/2010-02-18-13-58-31/2010-02-18-14-04-23/171-2011-01-02-07-03-58, Νοέμβριος 2013
  • Ιστοσελίδα Wikipedia, ηλ. διεύθυνση http://en.wikipedia.org/wiki/Luigi_Palma_di_Cesnola, Νοέμβριος 2013
  • Ιστοσελίδα Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης Νέας Υόρκης, ηλ. διεύθυνση http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/242615?rpp=20&pg=7&ao=on&ft=Cyprus&pos=123, Νοέμβριος 2013
  • Ιστοσελίδα Library of Congress, National Endowment for the Humanities, Chronicling America Historic Newspapers, εφημερίδες με τους τίτλους: “Mower County Transcript”, “The Evening Telegraph”, “Daily Globe”, “The Cape Girardeau Democrat”, “The Carbon County Advocate”, “The Ottawa Free Trader”, “The Pacific Commercial Advertiser”, “The Stark County Democrat”, “Holmes County Republican”, “Evening Star”, “Memphis Daily Appeal”, “The Home Journal”, “The Sun”, “The Weekly Kansas Chief”, “New-York Tribune” εκδόσεις μεταξύ 1859 και 1913 με θέμα την Κύπρο.
  • Max Ohnefalsch-Richter PhD, “Kypros The Bible and Homer”, Asher & Co., Convent Garden, London 1893
  • Βάσος Καραγιώργης, “Ancient Art From Cyprus: The Cesnola Collection”, The Metropolitan Museum of Art, New York, Απρίλιος 2000
  • Βάσος Καραγιώργης, «Οι πρώτοι Έλληνες στην Κύπρο – οι αρχαιολογικές μαρτυρίες», Εκδόσεις Παπαδήμα, Αθήνα 1991
  • Βάσος Καραγιώργης, «Κύπρος, Το σταυροδρόμι της ανατολικής Μεσογείου 1600 -500 π.Χ.», Εκδόσεις ΚΑΠΟΝ, Αθήνα 2002
  • Gaston L. Feuardent, περιοδικό “Art Amateur”, Αύγουστος 1880, άρθρο “Tampering with Antiquities”

[vsw id=”zUNzqd2CENg” source=”youtube” width=”725″ height=”544″ autoplay=”no”]

 


 

Δημοσκόπηση

Αν συμφωνείται με τα παρακάτω υπογράψτε την προσπάθεια παρακίνησης της Κυπριακής Κυβέρνησης να οργανώσει συνομιλίες με τους κατόχους για επιστροφή των αρχαιοτήτων της Κύπρου στη χώρα δημιουργίας των.

PETITION

If you agree with the following petition please sign in order to put pressure to the government of Cyprus to initiate and promote talks about the return of these antiquities to their place of origin.

Your name - Το όνομά σας*

Email *

The undersigned individual would like to express my disagreement with the act of usurp of antiquities which belong to Cyprus and its people no matter where in the world they're being held and displayed. These antiquities are part of our tradition, culture and character. They belong in the place of their origin.

Comments


ONOMA
MHNYMA
Πιπίνα Έλλη (Elles)
Οι δικαιολογίες ότι οι αποποιήσεις έγιναν επειδή η νήσος της Κύπρου, ήταν υπό την τουρκική κατοχή, είναι ίδιες όπως πάντα. Οι Άγγλοι οι Γάλλοι οι Αμερικανοί και οι Γερμανοί δεν διστάζουν να αποκαλύπτουν την λαίμαργη φύση τους, είτε αυτό αφορά τη δύναμη είτε την αποποίηση, είτε την καταστροφή χωρών, είτε τον θάνατο αθώων... Οι Έλληνες απανταχού έχουν γευτεί ετούτη τη φύση των παραπάνω χωρών -χωρίς να εξαιρείται η Τουρκία από ετούτο το πλιάτσικο και όλα τα άλλα γνωστά -καθ΄υπερβολήν. Η ελληνική επικράτεια που αποτέλεσε την κοιτίδα του πολιτισμού στην Ευρώπη και μέχρι τα βάθη της ανατολής, αναστενάζει πάντα κάτω από ένα είδος κατοχής... Συγχαρητήρια στον Κ.Ι.Γαριβάλδη για ετούτη την αξιόλογη προσπάθεια.

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. «Στα παιδικά μου χρόνια άκουγα αεροπλάνο και έβαζα τα κλάματα»
    Τα τραύματα που άφησαν στο υποσυνείδητο της τα όσα οι αισθήσεις της κατέγραψαν την 14η Αυγούστου του 1974 όταν οι Τούρκοι μπήκαν στο χωριό της αλλά και τα τραύματα των γονιών της, τραύματα που ξεπηδούσαν μέσα από ιστορίες, εικόνες και κενά βλέμματα, μέσα στα οποία μεγάλωσε έστω και αν ένα χρόνο μετά την εισβολή όλη η οικογένεια μετανάστευσε στην Αδελαΐδα, καθόρισαν τη ζωή της.
  2. Γρηγόρης Αυξεντίου
    Ο Γρηγόρης Αυξεντίου γεννήθηκε στο χωριό Λύση της επαρχίας Αμμοχώστου. Μετά το δημοτικό σχολείο φοίτησε στο Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου και είχε μεγάλη αδυναμία στη Ιστορία. Ως μαθητής υποδύθηκε το ρόλο του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού σε δράμα με βάση το γνωστό ποίημα του Βασίλη Μιχαηλίδη «Η 9η Ιουλίου 1821».
  3. Κυπρος 1945
    Περιλαμβάνονται εδώ μερικές μαυρόασπρες φωτογραφίες από την Κύπρο και τον Αύγουστο του 1945. Οι φωτογραφίες αυτές ανήκουν στο αρχείο Library of Congress της Αμερικής, στον κατάλογο εκτυπωμένου υλικού και φωτογραφιών (Prints & Photographs Catalog).
  4. Τα αρχαία ευρήματα της Κύπρου
    Ο μεγάλος αρχαιολόγος της Κύπρου Βάσος Καραγιώργης σε βιβλίο του με τίτλο “Ancient Art from Cyprus: The Cesnola Collection” (βλ. εικόνα 7), έκδοση 2000, μιλάει για μια συλλογή αρχαίων της Κύπρου κατά τον 19ο αιώνα που βρίσκεται στην Αμερική. Η συλλογή χιλιάδων αρχαιοτήτων είναι λεία του «κυρίου» Palma di Cesnola (Πάλμα Τσεσνόλα, βλ. εικ. 2), «συναδέλφου» του Άγγλου Λόρδου Έλγιν.
  5. ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ;
    Με την κατάκτησή της από τους Τούρκους το 1571 μ.Χ. και μετά από μια τυραννική, καταπιεστική διακυβέρνηση των κατακτητών στα επόμενα 300 χρόνια οι κάτοικοί της μειώθηκαν από 1.2 εκατομμύρια στους 150 χιλιάδες (εφημ “The Ottawa Free Trader”, 1859).
  6. Το Καπούτι
    Στις 11 Ιανουαρίου '12, παρουσιάστηκε στα Εξάρχεια ένα πρωτότυπο ημερολόγιο του 2012 της ποιήτριας και κόρης προσφύγων από την περιοχή Καπουτίου της Μόρφου στην Κύπρο, Άντρεας Δημητρίου. Το ημερολόγιο περιλαμβάνει ποίηση και φωτογραφίες της συγγραφέα και διατίθεται στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων Αρμός στην Αθήνα. Την έκδοση που απεικονίζει την ομορφιά των κατεχόμενων περιοχών σε συνδυασμό με την ερήμωση, τη νοσταλγία και τον ρεαλισμό προλογίζει ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεοδόσης Πελεγρίνης ενώ επίσης συμμετείχαν οι Νάνος Βαλαωρίτης, Βάσια Καρκαγιάννη-Καραμπελιά κ.ά.
  7. Καρπασία
    Σήμερα παραμένουν στην Καρπασία 330 περίπου ψυχές. Η γη τους όχι μόνο έχει υφαρπαχτεί, αλλά δεν απολαμβάνουν ούτε καν στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα. H Κυπριακή Δημοκρατία προμηθεύει τους εγκλωβισμένους με πετρέλαιο, γκάζι και κάποια βασικά τρόφιμα. Τους προσφέρει και ένα μικρό χρηματικό επίδομα, σίγουρα πολύ μικρότερο από αυτό που προσφέρει στους πολιτικούς πρόσφυγες και λαθρομετανάστες...
  8. Κερύνεια
    Η Κερύνεια είναι η μικρότερη από τις έξι πόλεις της Κυπριακής Δημοκρατίας και μια από τις αρχαίες πόλεις της Κύπρου, όπως φανερώνει και η ονομασία της Κυρηνείας, αρχαιότατης πόλης της Αχαΐας. Σύμφωνα με τους αρχαίους ιστορικούς , η πόλη της Κερύνειας ιδρύθηκε γύρω στο 1300 π.Χ. από τον Πράξανδρο και τους Αχαιούς του, που έφτασαν από την Πελοπόννησο και εγκαταστάθηκαν στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. ΄Εκτοτε η πόλη παρέμεινε ελληνική, παρόλες τις βάρβαρες επιδρομές και κατακτήσεις που δέκτηκε στη μακραίωνη ιστορία της.
  9. Η Εκδίκηση της Ιστορίας
    Πρόσφατα ήρθαν στο φως αρχαιολογικά ευρήματα σπάνιας αξίας από ναυάγιο πλοίου στο βυθό της περιοχής του Μαζωτού, στη νότια παράκτια θάλασσα της Κύπρου. Η επικεφαλής της αποστολής επεσήμανε ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη ίσως επιτυχία της εναλίας αρχαιολογίας στην Κύπρο. Το εμπορικό πλοίο προερχόταν από το Αιγαίο και μετέφερε χίλιους αμφορείς γεμάτους κρασί καθώς βυθίστηκε γύρω στο 350 π.Χ. στη θάλασσα του Μαζωτού.