Σεμέντερε – Γάμος

Όλα του γάμου όμορφα[1. Βλ. Κωνσταντίνου Νίγδελη, Καππαδοκία, δρώμενα γάμου,  Κέντρο ιστορίας Δήμου Συκεών, 2007]

«Εξέχουσα θέση ανάμεσα στα πολυάριθμα έθιμα του χώρου κατέχουν αυτά που αφορούν τον γάμο, μιας και αναγνωρίζεται η ζωτική του σημασία όχι μονάχα ως θεμελίου της οικογένειας, της διαιώνισης του ανθρώπινου είδους αλλά και αυτής της κοινωνικής διάρθρωσης. Έθιμα που αναδεικνύονται στο διάβα του χρόνου και που με αξιοσημείωτη συνοχή μεταφέρουν το γεγονός, συμβάλλουν  στην περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων και την ενίσχυση της ομάδας».

Γάμος Καππαδοκίας 1902 (φωτο Σύλλογος Αχενών Καππαδοκίας)
Γάμος Καππαδοκίας 1902 (φωτο Σύλλογος Αχενών Καππαδοκίας)

Αρχίζουμε λοιπόν την περιήγησή μας σε τούτα τα πολύτιμα της κοινότητας του Σεμέντερε μέσα από τις μαρτυρίες των δικών της ανθρώπων.[2. Σημ: υπάρχουν έθιμα γενικά, αυτά δηλαδή που εφαρμοζότανε σε όλο το χώρο της Καππαδοκίας, αλλά και ιδιαίτερης μορφής με εφαρμογή μόνο στο Σεμέντερε και σε κάποιες άλλες κοινότητες.]

  • -Τα στέφανα, κατά την ημέρα του γάμου, πάντοτε αντάλλασσε ο ανάδοχος ή σε περίπτωση μεγάλης διαφοράς ηλικίας κάποιο από τα παιδιά του.
  • -Το κάλεσμα- πρόσκληση για το γάμο γινότανε από τους στενούς συγγενείς  του γαμπρού και της νύφης. Ένα με δυο άνδρες ντυμένοι με τις καλές τους ενδυμασίες αναλάμβαναν αυτό το ευχάριστο καθήκον  προσφέροντας σε κάθε προσκεκλημένο ένα κερί…
  • -Οι άδειες γάμου βγαίνανε από την έδρα της Μητροπόλεως στη Νίγδη.
  • -Απαγορευότανε ο γάμος μεταξύ συγγενών μέχρι και του 7ου βαθμού.[3. Μαρτυρία Λουκίας Αργυροπούλου ό.π.Σημ: νομίζουμε πως πρόκειται περί λάθους ή συγγνωστής υπερβολής της πληροφορήτριας, αν σκεφτούμε πως τα πρώτα ξαδέλφια είναι 4ου βαθμού…]
  • -Η εορταστική ατμόσφαιρα του επικείμενου γάμου άρχιζε από τη Δευτέρα… με τους συγγενείς κάθε πλευράς να προετοιμάζονται πυρετωδώς για το γεγονός. Καθαριότητα των σπιτιών, ασβεστώματα, γανώματα- κασσιτέρωμα των οικιακών συσκευών, με τα βράδια να τελειώνουν με τους ήχους μουσικών τραγουδιών και σχετική οινοποσία.
  • -Η Παρασκευή ήταν πάντοτε μια μέρα ιδιαίτερη για την πλευρά της νύφης και τούτο διότι εμφάνιζε για πρώτη φορά τα προικιά της… Μια τελετουργική διαδικασία που παίρνανε μέρος όλα τα ανύπαντρα κορίτσια, φίλες της νύφης, και τις ευχές της εκκλησίας… αλλά και με τον γαμπρό και τους φίλους του να προσέρχονται υπό τους ήχους της μουσικής συνοδείας, να τη βλέπουν, να τη σχολιάζουν, πάντοτε εννοείται θετικά, να προσφέρουν τη κινά, ειδική βαφή για τα νύχια της νύφης και τα σχετικά φακούδια, έτσι για προκοπή.

 

Το ντύσιμο του γαμπρού

Επρόκειτο για μια περίπλοκη διαδικασία που ξεκινούσε με την προτροπή των φίλων του γαμπρού και τελείωνε μετά από ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Μια τελετουργική συνήθεια χρόνων με πολλά και διάφορα που σκοπό είχαν την ταλαιπωρία του γαμπρού με διάφορα τερτίπια, σε αγαστό συνδυασμό με την πρόκληση του γέλωτα από τα υποτιθέμενα δεινά του γάμου.

Τύχη αγαθή οι πληροφορητές[4. Μαρτυρίες των Καλαντάρη Γαϊτανίδη, Απόστολου Ουραϊλίδη, παπαευθύμη Αργυρόπουλου ό.π.] μας διέσωσαν τα σχετικά τραγούδια, κατά την εθιμική πρακτική του ντυσίματος,  τα οποία και παραθέτουμε:

Α μέρος

Το σο παππού το όνομα

σην Πόλη ’ναι γραμμένο.

Σην Πόλη και ση Γαλατά

και στην Αγία Σοφίτσα.

Να ένει βλοημένο

και πολυχρονουμένο.

Δηλαδή

Του παππού σου το όνομα

στην Πόλη είναι γραμμένο.

Στην Πόλη και στον Γαλατά

και στην Αγία Σοφία.

Να γίνει βλογημένο

και πολυχρονεμένο.

Β μέρος

Να φορώσουμ’ σ’ χιλιώνας το φες

(να φορέσουμε του γαμπρού το φέσι που αξίζει χιλιάδες

Να ένη βλοημένο και πολυχρονουμένο

 

Να φορώσουμ’ σ’ χιλιώνας το μετ’

(να φορέσουμε του γαμπρού το πουκάμισο που αξίζει χιλιάδες)

Να ένει βλοημένο και πολυχρονούμενο

 

Να φορώσουμ’ χιλιώνας τα τσουράπια

Να ένει βλοημένο και πολυχρονούμενο.

Να φορέσουμ’ σ’ χιλιώνας τα παπούτσια.

Να ένει βλοημένο και πολυχρονούμενο

Να φορώσουμ’ σ’ χιλιώνας το σαλβάρ

Να φορέσουμε του γαμπρού το παντελόνι που αξίζει χιλιάδες

Να ένει βλοημένο και πολυχρονούμενο

 

Η διαδικασία περιελάμβανε την επίδειξη κάθε αναφερόμενου κομματιού της ενδυμασίας από τον κουμπάρο ή από κάποιον φίλο… με τη συνεχή προσπάθεια να του τα φορέσουν μπερδεμένα για την πρόκληση του γέλωτα.

Παραλλαγή α

Να φορώσουμ’ το γαμπρόζ μας

να ειν’ ευλοημένο και πολυχρονουμένο.

-Ελάτ’ μετέρα του να κλάψουμ’ το παιί μας,

ελάτ, ελάτ’ σαπ γιαβρούμ,

να’ναι ευλοημένο και πολυχρονουμένο.

-Του πάππου τ’ τ’ όνομα που τ’αφήκα,

ελάτ’ ας τα ειπούμ’ και άκουτα.

-Έχουμ’ το γαμπρό μας, πουν το νυφ’ μας

πουν’ το σύντεκνο;

να είν’ ευλοημένο και πολυχρονουμένο.

 

– Του τουτ’ πάππου τ’ τ’ όνομα

στην Πολ’ είναι γραμμένο

να είν’ ευλοημένο και πολυχρονουμένο

και πολλά χρόνια να ζήσεις γιάβρουμ.

 

Παραλλαγή β

Φορώνουνε το λιόγαμπρο

να είν’ ευλοημένο και πολυχρονεμένο.

Και του τουτ’ πάππου τ’ τ’ όνομα

σημ boλ είναι γραμμένο

να είν’ ευλοημένο και πολυχρονεμένο.

Σημ bόλιν και σην Gαλατά

και σην Αη Σοφία

να είν’ ευλοημένο και πολυχρονεμένο

Κωνσταντίνος Ν. Νίγδελης
Συνεχίζεται


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Σεμέντερε - Σχολικά και Γλωσσικά
    Τα σχολικά δρώμενα ήταν επιεικώς απαράδεκτα. Άποψη που επιβεβαιώνεται και από τις σχετικές μαρτυρίες του Αρχείου της Προφορικής Παράδοσης του Κ.Μ.Σ. με κάποιες μάλιστα να κάνουν λόγο για την ανυπαρξία κάθε σχολείου.
  2. Σεμέντερε - Προφητείες, μάγια, παιχνίδια
    Αν και σύμφωνα με τους κανόνες του ορθοδόξου δόγματος θεωρείτο αμαρτία να ασχολείται κανείς με τούτες τις πρακτικές, εντούτοις, όχι μόνο άγνωστες ήταν, αλλά πάντοτε επίκαιρες και σε πολλές περιπτώσεις χρήσιμες… διότι «η πονηριά της γυναίκας ποτέ δεν σταματά
  3. Σεμέντερε - Εθιμικές Συνήθειες
    Μια από τις πλέον παράξενες εθιμικές συνήθειες ήταν αυτή του γιαγμούρ γκελινί, δηλαδή της νύφης της βροχής. Σύμφωνα λοιπόν με τα δρώμενα ντύνανε ένα πεντάρφανο κορίτσι...
  4. Σεμέντερε - Βότανα
    Αμύγδαλα … θρεπτικά, αλλά και σε διάφορες μορφές βοηθούν στο καθάρισμα του στήθους, δίνουν καλό ύπνο, ωφελούν στο συκώτι, στη σπλήνα, στο λαιμό, στον ανδρισμό.
  5. Σεμέντερε - τα του θανάτου
    Παρόλο που η επικράτηση του χριστιανισμού ήταν άμεση, από των πρώτων χρόνων και σε όλη την έκταση της Καππαδοκίας, είναι γνωστό πως η κυρίαρχη ιδεολογία του απορρόφησε και υιοθέτησε αρκετά δρώμενα των παλαιών παραδόσεων, διάφορες πρακτικές σε κάθε έκφανση της ζωής…
  6. Σεμέντερε - Γάμος
    Εξέχουσα θέση ανάμεσα στα πολυάριθμα έθιμα του χώρου κατέχουν αυτά που αφορούν τον γάμο, μιας και αναγνωρίζεται η ζωτική του σημασία όχι μονάχα ως θεμελίου της οικογένειας, της διαιώνισης του ανθρώπινου είδους αλλά και αυτής της κοινωνικής διάρθρωσης.
  7. Σεμέντερε - Κοινοτικά
    Στο κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνονται μια σειρά από δράσεις και συνήθειες αιώνων της υπό έρευνα κοινότητας του Σεμέντερε, κοινές πολλές εξ αυτών με τις διπλανές κοινότητες του χώρου, για τη λαϊκή λατρεία, τα εορταστικά ήθη και έθιμα, τις δοξασίες αιώνων...
  8. Σεμέντερε - Κύκλος του Χρόνου
    Στο κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνονται οι πληροφορίες που αντλήσαμε για τα ιδιαίτερα της κοινότητας, στον αέναο κύκλο του χρόνου: τη λαϊκή λατρεία, τις πρακτικές, τα ήθη και έθιμα, τις μικρές και μεγάλες γιορτές, τις δοξασίες, αλλά και τις πολλές αντιλήψεις για πολλά και διάφορα.
  9. Σεμέντερε - Λατρευτικά
    Δεν γνωρίζουμε εάν υπάρχει τάξη ή τάξεις αγίων. Εκείνο που ξέρουμε και μάλιστα καλά, είναι πως οι Καππαδόκες, χριστιανοί μα και μουσουλμάνοι σεμνύνονταν το όνομα του Αγίου Γεωργίου περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο.
  10. Σεμέντερε - Εκκλησιαστικά
    Η κοινότητα του Σεμέντερε, σύμφωνα με τα εκκλησιαστικά κατάστιχα, ανήκε στην Επισκοπή Μισθίων της Ιεράς Μητροπόλεως Ικονίου της οποίας ο προκαθήμενος έφερε τον τίτλο «Υπέρτιμος και Έξαρχος πάσης Λυκαονίας», με πρώτη μητροπολιτική έδρα το Ικόνιο και δεύτερη την πόλη της Νίγδης.
  11. Σεμέντερε - Πόσιμα ύδατα
    Πόσιμα ύδατα, βρύσες, πηγάδια, ρέματα, νερά… Στην ευρύτερη περιοχή της κοινότητας υπάρχουν μερικά αξιοπρόσεκτα ρέματα, μια πληθώρα άλλων μικρότερων κα
  12. Σεμέντερε - Κελέρια
    Πουθενά στην οικουμένη, όσο κι αν ψάξει κανείς, δεν υπάρχει σε τόσο μεγάλη έκταση εκμετάλλευση της γης για σκοπούς αλλότριους της γεωργίας, όσο στον χώρο της Καππαδοκίας. Ατέλειωτες υπόγειες πολιτείες, διαφορετικών ειδών ή καλύτερα διαφορετικής τεχνικής, φυσικές σπηλιές, λαξευτά κελέρια, υπόγειοι ή επίγειοι χώροι που χρησιμοποιήθηκαν από τους κατοίκους της στο διάβα του χρόνου για κάθε χρήση. Με την απάντηση στο γιατί ή καλύτερα σε τι οφείλεται τούτη η πρακτική να είναι απλή.
  13. Σεμέντερε - Τοπωνύμια
    Ά(β)ουρέν ή Άβορεν ή Αγορέν - Επρόκειτο περί κοινής τοποθεσίας στα νοτιοδυτικά χωριού σε απόσταση περίπου μισής ώρας προς το Ανταβάλ, με ιδιοκτησίες και των δυο κοινοτήτων και πολλά κελέρια. Χαρακτηριστικό στοιχείο της περιοχής ήταν το Αγορέν μπογαζί, δηλαδή ένας μακρύς ντερές (εσοχή) που έφτανε έως τον δημόσιο δρόμο
  14. Σεμέντερε - Πληθυσμιακά / Διοικητικά
    Οι ιστοριοδίφες του χώρου ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν είναι οι συγκεχυμένες και εν πολλοίς πληροφορίες που εμπεριέχουν υπερβολές, συχνά μάλιστα αντικρουόμενες μεταξύ τους… σε όλες τις εκφάνσεις της ερευνάς τους. Για το εκπαιδευτικό σύστημα, τις κυρίαρχες σχέσεις με τους «άλλους», την καθημερινότητα, την οικονομική κατάσταση…
  15. Σεμέντερε - Ρυμοτομία
    Σύμφωνα με τις υπάρχουσες μαρτυρίες μπορούμε να μιλάμε για μια τυπική κοινότητα του χώρου, εκεί και τότε, που ήταν χωρισμένη σε μαχαλάδες, με στενά σοκάκια το σύνολο των οποίων ήταν χωμάτινοι, χωρίς καμία επέμβαση από πλευράς της διοίκησης, με τον χώρο της τυπικής πλατείας και τους λοιπούς δρόμους που οδηγούσαν στις παράπλευρες κοινότητες.
  16. Σεμέντερε - Όνομα
    Προ κάθε συμπεράσματος θα θέλαμε να καταθέσουμε τη μόνη, ίσως, σαφέστατη και σε κάθε περίπτωση αξιόπιστης βιβλιογραφικής αναφοράς που έχει σχέση με την ιστορία της κοινότητας… Σύμφωνα λοιπόν με αυτήν το Σεμέντερε είναι ή κτίστηκε στην τοποθεσία που βρισκόταν κάποτε το χωριό Δάσμενδρον…
  17. Σεμέντερε - Η δημιουργία του χωριού
    Το πότε ακριβώς δημιουργήθηκε το χωριό μάς είναι άγνωστο, όπως επίσης και ο τρόπος. Απλά υπάρχουν μιας σειρά μαρτυριών που σίγουρα εμπεριέχουν υπερβολές, ανακρίβειες, μυθεύματα και σπέρματα αληθείας εμπλουτισμένα με προσωπικά συμπεράσματα. Και όλα φυσικά μέσα στα πλαίσια του εμείς και του εγώ, δηλαδή της δικής μας ράτσας και των δικών μου γνώσεων… δηλαδή στα πλαίσια μιας συγγνωστής υπερβολής.
  18. Σεμέντερε Καππαδοκίας
    Ανέκδοτη έκδοση ( Σεπτέμβριος 2015 ), με τίτλο "Σεμέντερε Καππαδοκίας" του Κώστα Νίγδελη. Το βιβλίο έχει περί τις διακόσιες σελίδες έρευνας του συγγραφέα και αποτελεί μοναδικό στο είδος του για τις πτυχές αυτές της περιοχής.

Περί γέννηση και βάπτιση

Βάπτιση, απεικόνιση πρωτοχριστιανικής τέχνης (φωτο Βικιπαιδεία)
Βάπτιση, απεικόνιση πρωτοχριστιανικής τέχνης (φωτο Βικιπαιδεία)

Απλά, καθημερινά, απαραίτητα…

περί τη γέννηση και βάπτιση

 

Σήμερα, με την πολυπλοκότητα των εκφάνσεων της δημόσιας διοίκησης, επιτεύχθηκε αφενός μεν η κάλυψη όλων των περιπτώσεων, για τα οποία ζητάται η συνδρομή της πολιτείας, αλλά αφετέρου η ταλαιπωρία από μια απίστευτη γραφειοκρατία. Εκεί όμως και τότε;

Φυσικά και είναι αδύνατη η εύρεση όλων των στοιχείων, λόγω ελλείψεως των σχετικών πληροφοριών, όμως σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετές οι οποίες είναι διαφωτιστικές για το καθεστώς εκείνης της εποχής. Για τα απλά μα και καθημερινά.

Έτσι υπήρχε κατά τα τελευταία χρόνια του 19ου αιώνα:

1- Το Σιτσίλ Νουφούς Καλεμί,

Το Σιτσίλ Νουφούς Καλεμί δηλαδή το Ληξιαρχικό Γραφείο με προϊστάμενο τον Νουφούς Μεμουρούς και αρμοδιότητες:

  • την καταχώρηση στα οικεία βιβλία των γεννήσεων αρσενικών τα θηλυκών παιδιών με πλήρη στοιχεία χρονολογίας γέννησης, γονέων, των βαπτίσεων για τους χριστιανούς, των θανάτων, των γάμων…

Φυσικά μετά την ενημέρωση του με επίσημο έγγραφο, μαζμπατά, της δημογεροντίας και της καταβολής των σχετικών εξόδων εγγραφής με πούλπαρασί, δηλαδή τα χαρτόσημα…

  • την έκδοση του τεζκερέ ή του οσμανιέ, ή νουφούς, δηλαδή κάποιου είδους ταυτότητος έναντι των πάντων…

2-Πιστοποιητικό γεννήσεως και βαπτίσεως

Το πιστοποιητικό γεννήσεως και βαπτίσεως που εκδιδόταν από τον ιερέα της κοινότητας στην οποία γεννήθηκε και βαπτίσθηκε το παιδί …

Χαρτί που περιελάμβανε τη μέρα της γέννας και της «φώτισης», το φύλλο του παιδιού, τους γονείς αλλά και το όνομα του τατάκα, δηλαδή του αναδόχου.

Πιστοποιητικό απαραίτητο για σχολική χρήση και την εγγραφή των μικρών παιδιών, για τους γάμους αλλά και ως σχετικής απόδειξης έναντι των πάντων…

Βεβαίως και πριν της επισήμου καθιερώσεως αυτών των διαδικασιών λαμβανότανε η σχετική πρόνοια για όλες τις προαναφερθείσες περιπτώσεις.

Έτσι το χριστιανικό στοιχείο, τουλάχιστον, λάβαινε τα μέτρα του κάνοντας «γαγίτη», εγγραφή δηλαδή των γεννήσεων και των βαπτίσεων καταχωρώντας τα σχετικά με την εγγραφή τους πίσω από τα εικονίσματα του σπιτιού ή σε υπάρχοντα βιβλία. Είναι χαρακτηριστικότατος και τα μάλα κατατοπιστικός ο προαναφερόμενος τρόπος των σχετικών εγγραφών.

Γράφει, για παράδειγμα, κάποιος Σινασίτης και για την ακρίβεια ο Σάββας Τσαντάς:

«α-Ο Νικόλαος ο υιός μου εγεννήθη Μαΐου 24 έτος 1860 ημέρα Παρασκευή ώρα 8

β-Η κόρη μου Βαρβάρα εγεννήθη Απριλίου 1867 ξημερώματα Δευτέρα ώρα 11

γ-Η κόρη μου Βασιλική εγγενήθη τω 1880 Ιανουαρίου 18 ξημερώματα Αγίου

Αθανασίου ημέρα Παρασκευή»[1]

Χαρακτηριστικές περί του θέματος είναι και οι επιστολές του πατρός Παϊσίου, επισκόπου Καισαρείας, προς τους ιερείς της επαρχίας του δια των οποίων τους καυτηριάζει λέγοντας πως:[2]

«…οι καταχωρήσεις στον Κώδικα γεννήσεων- βαπτίσεων και θανάτων εξακολουθούν να παραμένουν στην ίδια ανυποληψία με συνέπεια να προκαλούνται ζημιές οικονομικές και να δυσαρεστούνται μεταξύ τους οι χριστιανοί…

Η πρώτη μας λοιπόν εντολή:

Οι επίτροποι κάθε εκκλησίας ν’ αγοράσουν δυο Κώδικες των εκατό φύλλων για να καταχωρούν στον ένα τις γεννήσεις και στον άλλον τους θανάτους.[3] Οι κώδικες θα βρίσκονται στην κατοχή των ιερέων…

Αμέσως (μετά το όποιο γεγονός) ας βγάλει από τον κόρφο του ένα σημειωματάριο, που πάντα πρέπει να έχει κι ας καταχωρήσει σ’ αυτό την ημέρα γέννησης του παιδιού, το όνομά του, το όνομα του πατέρα του, το όνομα του αναδόχου…και κατά τον εσπερινό ας καταχωρήσει όλα αυτά τα στοιχεία στον Κώδικα που βρίσκεται στην κατοχή του…

Όταν κανείς πεθάνει κι αν ακόμα πρόκειται για παιδί ενός έτους, ας καταχωρήσει ο ιερέας το θάνατο στο σημειωματάριο που φέρει μαζί του αμέσως με κάθε λεπτομέρεια, (ημερομηνία θανάτου, φύλλο, ηλικία) κι έπειτα να τον καταχωρήσει με τον ίδιο τρόπο στον δεύτερο Κώδικα που επίσης βρίσκεται στην κατοχή του…

Ο ιερέας κάθε ενορίας οφείλει την1ην Σεπτεμβρίου κάθε χρόνου ν’ αντιγράφει σε καθαρό κατάστιχο, είτε από το προσωπικό του σημειωματάριο είτε από τον Κώδικα της εκκλησίας, όλους όσοι γεννήθηκαν εκείνο το έτος κι όλους όσοι πέθαναν και να το στείλει σε Μας, προκειμένου να καταχωρηθούν και στο δικό μας τον Αρχιερατικό Κώδικα που θα σταλεί στην Ιερά Σύνοδο, στην Πόλη.

Η εντολή μας αυτή, σύμφωνη με τις διαταγές του Υψηλού Δοβλετίου και της Ιεράς Συνόδου, είναι σύμφωνη και με τους Ιερούς Νόμους μας…

1839 Ιανουαρίου 27

Ο Καισαρείας Παϊσιος, θερμός εν Θεώ Ευχέτης σας»

 

3-Δημοτολόγια-Κώδικες

Φυσικά με τη δημιουργία των σχετικών Κωδίκων- Δημοτολογίων τα πράγματα απλοποιήθηκαν και άρχισε πια επίσημα η εγγραφή όλων των στοιχείων με υπεύθυνο τρόπο και από εξειδικευμένους υπαλλήλους.

Αρχικά με τη συμμετοχή των ιερέων, αλλά μετά απλά με τη συνεργασία τους, μιας και τη διοργάνωση, κόστος συντήρησης, κλπ, ανέλαβαν αποκλειστικά οι κοινοτικές αρχές. Υπεύθυνες απέναντι στην κεντρική διοίκηση για κάθε τι ήταν υποχρεωμένες εκτός της έκδοσης των σχετικών χαρτιών- πιστοποιητικών να καταγράφουν κάθε αρσενικό παιδί μιας και χρεωνότανε με το ποσό των 20 γροσίων, να τηρούν στατιστικά στοιχεία κλπ.[4]

 


[1] Σ. Ρίζος, ο. π. σελ 235

[2] Φ. Αποστολόπουλου, ο.π. σελ 231-234

[3] στην πράξη εφαρμόσθηκε ο ένας κώδικας με τις οικείες στήλες καταχωρήσεων…

[4] σχετικά στο οικείο περί φορολογίας κεφάλαιο

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Φορολογικό Δίκαιο
    Σε γενικές γραμμές πρόκειται για το πλέγμα των νόμων, με τους οποίους έχοντας σαν βάση τη φοροδοτική ικανότητα των πολιτών, το κράτος εισπράττει τα απαραίτητα για την ορθή λειτουργία των παρεχομένων υπηρεσιών του. Τώρα, για την καλύτερη κατανόηση του θέματος αρχίζουμε με δυο τρεις βασικές ορολογίες της φορολογικής νομοθεσίας- πρακτικής που υπήρχαν στην υπό εξέταση περιοχή εκεί και τότε.
  2. Εργατικό Δίκαιο
    Απλά και σε γενικές γραμμές πρόκειται για ένα σύνολο κανόνων δικαίου που διέπουν τις σχέσεις που παράγονται μεταξύ συμβαλλομένων κατά τις οποίες, η μια πλευρά προσφέρει την εργασία της για ορισμένο ή αόριστο χρόνο και η άλλη παρέχει έναντι αυτής το συμφωνημένο τίμημα. Φυσικά σήμερα είναι πολυσύνθετο, στο δε διάβα του χρόνου κάλυψε και συνεχίζει ακόμα, τα τυχόν κενά που προκύπτουν από τις προαναφερθείσες σχέσεις.
  3. Εμπορικό Δίκαιο
    Στο οικείο κεφάλαιο περί πωλήσεως τονίσαμε τις δυο βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζότανε το εμπόριο στην Κεντρική Ανατολία…Την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, τα οποία εν πολλοίς κάλυπταν την όποια ανυπαρξία έγγραφου τύπου κλπ. Τονίσαμε, επίσης, πως η επικύρωση οποιασδήποτε συμφωνίας γινότανε με μια απλή χειραψία μεταξύ των δυο συμβαλλομένων μερών και τη φράση «βε ες σελάμ», δηλαδή ο Θεός να τα φέρει βολικά, τον αντιπραγματισμό και την τράμπα, καθώς και την ύπαρξη αρχικά ομολόγων, δηλαδή πωλητηρίων εγγράφων και στο τέλος τις σχετικές μεταγραφές για ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας αντικείμενα στους κώδικες του χωριού…
  4. Ενοχικό Δίκαιο
    Πρόκειται «για το σύνολον των κανόνων δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τα ζητήματα τα οποία προκύπτουν εκ της υπάρξεως ενοχής, ήτοι εκ της υπάρξεως εννόμου σχέσεως δυνάμει της οποίας ωρισμένο πρόσωπον (ήτοι ο οφειλέτης) υποχρεούται προς έτερον (δανειστήν) εις παροχήν, η οποία δύναται να συνίσταται εις ενέργειαν ή παράλειψιν».
  5. Κληρονομικό δίκαιο
    Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθμίζουν την κληρονομική διαδοχή. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 του αναθεωρηθέντος Α.Κ., «κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο(κληρονομιά) περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι)….»
  6. Περί γέννηση και βάπτιση
    Σήμερα, με την πολυπλοκότητα των εκφάνσεων της δημόσιας διοίκησης, επιτεύχθηκε αφενός μεν η κάλυψη όλων των περιπτώσεων, για τα οποία ζητάται η συνδρομή της πολιτείας, αλλά αφετέρου η ταλαιπωρία από μια απίστευτη γραφειοκρατία. Εκεί όμως και τότε; Φυσικά και είναι αδύνατη η εύρεση όλων των στοιχείων, λόγω ελλείψεως των σχετικών πληροφοριών, όμως σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετές οι οποίες είναι διαφωτιστικές για το καθεστώς εκείνης της εποχής. Για τα απλά μα και καθημερινά.
  7. Η Υιοθεσία
    Δι’ αυτής δεν ικανοποιείται αποκλειστικά και μόνο ο συναισθηματικός κόσμος των ατέκνων, αλλά κυρίως δημιουργείται μια νέα κατάσταση δια τον υιοθετούμενο, δηλαδή, σχέσεως γονέως και τέκνου…Είναι επίσης και μια πράξη θεάρεστη σύμφωνα με την οποία «έσωζε κανείς μια ψυχή παίρνοντάς την υπό την ευθύνη του». Αλλά βεβαίως και μια λύση σε περίπτωση ατεκνίας προς αποφυγή της κατακραυγής ή του όποιου στιγματισμού…
  8. Το Διαζύγιο
    Έτσι «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω», δηλαδή και σε ελεύθερη μετάφραση ό,τι και να γίνει από τη στιγμή που πήρε μέρος η εκκλησία τίποτε δεν μπορεί να χωρίσει το ζευγάρι. Έστω και αν η γυναίκα υπέφερε τα πάνδεινα από τους οικείους του ανδρός της, αλλά και τον ίδιο ακόμα. Ξύλο, βρισιές, κατάρες, πείνα και πάλι ξύλο, προσβολές και…ό,τι μπορεί να φανταστεί ανθρώπου νους. Τα μαρτύρια του Ιώβ. Με μοναδική, ίσως, περίπτωση, αυτή της μοιχείας, από πλευράς της γυναίκας εννοείται…
  9. Ο Γάμος Γ'
    Τονίσαμε προηγούμενα ότι τουλάχιστον μέχρι και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα δεν υπήρχε η υποχρεωτικότητα στην προίκα, όμως παρόλα αυτά οι γονείς πάντοτε συνεισέφεραν το κατά δύναμιν, αλλά και κατά το δοκούν. Συνήθεια-έθιμο- που επιβάρυνε τα μάλα τον οικογενειακό προϋπολογισμό και όχι μόνο, με τη θυγατέρα να καθίσταται σιγά σιγά δυσβάστακτο βάρος μιας και όλοι προσέτρεχαν για να βολέψουν μια καλή προίκα.
  10. Ο Γάμος Β'
    Είναι γνωστό πως δια τον κλήρο της Καππαδοκίας και όχι μόνο, δεν υπήρχαν τακτικές αποδοχές, δηλαδή καταβολή μισθού από πλευράς της κοινότητος. Απλά μια πρόβλεψη δια το «κανονικόν» του ιερέως, δηλαδή κάποιος φόρος- ετήσιο χαράτσι, που επιβαλλότανε ανάλογα φυσικά με την φοροδοτική ικανότητα της κάθε χριστιανικής οικογένειας ή κατά περίπτωση...
  11. Ο Γάμος Α'
    Nuptiae sunt conjunctio maris et feminae et consortium omnis vitae divini et humani juris communicatio, δηλαδή, «γάμος εστίν ανδρός και γυναικός συνάφεια και συγκλήρωσις του βίου παντός, θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία». Ο γάμος ως ιερή και ίσως μια από τις πλέον σημαντικές στιγμές του ανθρώπου αποτελούσε τότε και ενδεχόμενα και σήμερα, το αντικείμενο ενός μαζικού ενδιαφέροντος ολάκερης της κοινωνίας. Ιδιαίτερα μάλιστα στις απομονωμένες κοινότητες της Καππαδοκίας...
  12. Οικογενειακό Δίκαιο
    «Πρόκειται για το σύνολον των κανόνων Δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τας σχέσεις αι οποίαι προκύπτουν εκ του γάμου, της συγγενείας και γενικώτερον επ’ ευκαιρία της οικογένειας…Το οικογενειακόν δίκαιον διαυλακώνεται υπό των ηθικών αρχών καθ’ όλην αυτού την έκτασιν. Τούτο ήτο αναπόφευκτον αλλά και δεόντως επιβεβλημένον, λόγω της φύσεως των σχέσεων, τας οποίας ρυθμίζει…»
  13. Εμπράγματο Δίκαιο
    Το σύνολο δηλαδή των κανόνων που ρυθμίζουν τα εμπράγματα δικαιώματα, με μια σημαντικότατη διάκριση. Πως τα πράγματα[1] διακρίνονται, κατά το άρθρο 948 του Α.Κ. σε: (α) ακίνητα, το έδαφος και τα συστατικά αυτού (β) κινητά, δηλαδή όσα δεν είναι ακίνητα. Αυτά, σε γενικές γραμμές, με τα ισχύοντα σήμερα, αλλά εκεί και τότε; Ποιες, για παράδειγμα, ήταν οι απόψεις, τα ισχύοντα περί την ιδιοκτησία, τη νομή και κατοχή, τη διάθεση μα και την προστασία της;
  14. Το δικαιοδοτικό υποσύστημα
    Η εφαρμογή του δικαίου είναι σπουδαία υπόθεση, όταν μάλιστα υπάρχουν τα σχετικά εργαλεία για την απονομή της, καθίσταται μάλλον και εύκολη υπόθεση. Φυσικά όταν μιλάμε για εργαλεία μιλάμε για εκείνο το νομικό καθεστώς που προβλέπει και καλύπτει όλα τα κενά, τόσο σε επίπεδο νόμων, όσο και σε αυτό της εφαρμογής. Και εξηγούμαστε άμεσα. Ναι μεν το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης όριζε πως «τα δικαστήρια έπρεπε να παρέχουν δικαιοσύνη και προστασία σε όλους τους υπηκόους και ότι έπρεπε να τιμωρούνται αυστηρά όποιοι αδικούσαν κάποιον και όποιοι δωροδοκούνται και ότι οι δίκες έπρεπε να γίνονται σύμφωνα με το νόμο», αλλά...
  15. Το Νομικό Πλαίσιο
    ...βάσιμα θεωρούμε πως τούτη η χρονολογία, μαζί με κάποιες άλλες κατοπινές, σηματοδότησαν μια περίοδο «άνοιξης» και ελευθεριών στην απέραντη οθωμανική αυτοκρατορία της οποίας η σήψη ήταν πλέον εμφανής σε κάθε τομέα και πτυχή της καθημερινότητας. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που απετέλεσε το σημείο αιχμής για πιέσεις στους ιθύνοντες της αυτοκρατορίας από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής και κυρίως από τη χριστιανική Ρωσία που, αποβλέποντας στον διαμελισμό της, αξίωνε να αναγνωρισθεί προστάτης όλων των ορθοδόξων κατοίκων της.
  16. Οι καλοί μας οι…γιατροί!
    Βεβαίως υπήρξαν πολλοί και πολλές. Που προσέφεραν τις ιατρικές τους υπηρεσίες στις απομεμακρυσμένες κοινότητες της Ανατολής, όμως… Όμως υπήρξαν και μερικοί των οποίων η προσφορά ήταν τόσο σημαντική, που το πέρασμα τους καταγράφηκε ανεξίτηλα στη μνήμη των ανθρώπων… Κυρίαρχες προσωπικότητες με έντονα τα στοιχεία της ύπαρξής τους βάλανε τα θεμέλια με την ανιδιοτελή προσφορά και τις ικανότητές τους, καταξιώθηκαν και παρέμειναν στη συλλογική μνήμη.