Τρίγλια (Τρίγλεια) – μέρος 3

IV. Ιεροί Ναοί – Ιερές Μονές

Εκτός από τις Εκκλησίες που υπήρχαν στους αυλόγυρους των µοναστηριών και τα διάφορα εξωκλήσια, υπήρχαν στην Τρίγλια και οι παρακάτω εκκλησίες:

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Ιωάννη, του Αγίου Δημητρίου και η Αγία Επίσκεψη.

Από τις εκκλησίες αυτές, οι τρεις πρώτες λειτουργούσαν κάθε Κυριακή. Σ’αυτές λειτουργούσαν Τριγλιανοί ιερείς και µερικές φορές ιερείς από άλλα χωριά. Τα έξοδα· των ναών καλύπτονταν από τα ταµεία της Δηµογεροντίας.

Η Αγία Επίσκεψις

Ο Ναός της Επίσκεψης ή Αγίου Βασιλείου ήταν µικρός αλλά γνωστός για την εικόνα της Θεοτόκου που υπήρχε σ’ αυτόν και ονοµάζονταν Επίσκεψη. Απ’ αυτήν την εικόνα ο Ναός μετονοµάστηκε σε Ναό της Επίσκεψης.

Η εικόνα ήταν µωσαϊκή και απεικόνιζε την Παναγία που είχε στην αγκαλιά της το Χριστό. Βρέθηκε από κάποιο Τούρκο και παραδόθηκε στους Χριστιανούς. Αρχικά τοποθετήθηκε στο Ναό του Αγίου Δηµητρίου και κατόπιν µεταφέρθηκε στο Ναό του Αγίου Βασιλείου.

Όταν οι Τριγλιανοί το 1922 έφθασαν πρόσφυγες στην Ελλάδα και µερικοί παρέµειναν στην Αθήνα, δώρησαν την εικόνα στο Βυζαντινό Μουσείο, κόσµηµα του οποίου αποτελεί ακόµη και σήµερα.

Άξιες λόγου είναι επίσης οι Ι. Μονές[1] που υπήρχαν µέσα στα όρια της κωµόπολής µας καθώς και στην ευρύτερη περιοχή. Οι µονές αυτές εκτός από τη µεγάλη πνευµατική και υλική τους προσφορά είναι κυρίως γνωστές για τον αγώνα που κατέβαλλαν υπέρ της ορθοδόξου πίστεως, την εποχή της εικονοµαχίας.

Στους κόλπους αυτών των Ι. Μονών αναδείχθηκαν µεγάλα πνευµατικά αναστήµατα και άγιοι Πατέρες.

Οι µονές αυτές ήταν:

Η µονή της Τριγλείας ή της Παντοβασιλίσσης

Ο Ναός της Παντοβασίλισσας όπως σώζεται σήμερα

Κτίσθηκε το 780 σε ένα λόφο δυτικά της κωµοπόλεως Τριγλείας σε απόσταση περίπου 20 µέτρων από τη θάλασσα. Δυστυχώς ο κτήτορας µάς είναι άγνωστος.

Μετά την παρακµή της Μονής διασώθηκε µόνο το καθολικό της που λειτουργούσε ως ενοριακός Ναός της κωµοπόλεως Τριγλείας και λόγω της εικόνας της Παναγίας ονοµάσθηκε Μονή Παντοβασιλίσσης.

Στον ιερό αυτό Ναό της Παντοβασιλίσσης, στην άσχηµη κατάσταση που σώζεται σήµερα τελέστηκε για πρώτη φορά θεία λειτουργία, μετά από 81 χρόνια

Τη  λειτουργία τέλεσε ο ιερομόναχος πατήρ Θεοδόσιος Σεπετσής, ιερομόναχος της Σκήτης της Αγίας Άννης στο Άγιο Όρος. Παρών ήταν και ο τότε εφημέριος της Ν. Τρίγλιας, ιερομόναχος π.Φιλόθεος Σαρηγιαwίδης.Τη λειτουργία παρακολουθήσαμε με κατάνυξη ο τότε δήμαρχος της Ν.Τρίγλιας κ. Ι.Μήτσου με την σύζυγό του,δημοτικοί σύμβουλο και όλοι όσοι συμμετείχαμε στην εκδρομή – προσκύνημα στην Τρίγλια και στις άλλες πατρίδες της Μ. Ασίας απ’ όπου κατάγεται ο καθένας μας.

Μονή Χηνολάκκου

Εικόνα 10 - Το εσωτερικό του καθολικού ναού της μονής Χηνολάκου

Ετιμάτο στον Άγιο Στέφανο. Τοποθετείται στον 18° αιώνα. Βρίσκονταν στο εσωτερικό της κωμοπόλεως. Ο καθολικός της Ναός σώζεται ακόμη και σήμερα σε πολύ καλή κατάσταση και λειτουργεί από το 1661 σε τζαμί.

Μοναχός της μονής αυτής υπήρξε ο Άγιος Μεθόδιος ο Ομολογητής και Πατριάρχης της Κωνσταντινουπόλεως ο οποίος στις 19 Φεβρουαρίου 842 μαζί με την αυτοκράτειρα Θεοδώρα αναστήλωσαν τις ιερές εικόνες θέτοντας τέλος στην εικονομαχία.

Μονή Μηδικίου

Η είσοδος της Μονής Μηδικίου όπως διασώζεται μέχρι και σήμερα .Πάνω από τη πορτάρα διακρίνεται η μαρμάρινη πλάκα όπου αναγράφεται το όνομα της μονής

Βρίσκεται στην έξοδο της Τριγλείας, αριστερά του δρόμου που οδηγεί προς τα χωριά Γιαλί-Τσιφλίκι, Βελετλέρ κά. Είναι κτισμένη μέσα σε μια κατάφυτη κοιλάδα μεταξύ του λόφου των «Μικρών Αλωνιών». Τοποθετείται στον 8° αιώνα. Ήταν γνωστή ως «Μονή των Πατέρων». Τη Μονή επισκέφθηκε ο Μιχαήλ Ψελλός. Επειδή δεν έτυχε όμως της υποδοχής που επιθυμούσε, έκανε λογοπαίγνιο με το όνομά της και αποκάλεσε υποτιμητικά τη Μονή Μηδικίου, μικρό μύδι.

Τη Μονή Μηδικίου επισκέφθηκε επίσης ο ποιητής Αλ. Σούτσος, το 1863 μετά την επιστροφή του από το Παρίσι. Από την επίσκεψη και φιλοξενία του Αλ. Σούτσου στη Μονή Μηδικίου σώζεται η παρακάτω ευτράπελη ιστορία.

Τη νύχτα που κατέλυσε στη Μονή ο ποιητής δε μπόρεσε να κοιμηθεί καθόλου γιατί ούρλιαζαν τα τσακάλια. Πήγε λοιπόν στο κελί του ηγουμένου Ιγνατίου και θέλησε να πληροφορηθεί την αιτία για την οποία ούρλιαζαν τα τσακάλια. Εκείνος του απάντησε ότι οι κραυγές των ζώων οφείλονται στην αλλαγή του καιρού την οποία διαισθάνονταν. Ησύχασε ο ποιητής και πήγε για ύπνο.

Αργότερα, όταν βρέθηκε στη Σμύρνη (14 Ιουνίου 1864), συνάντησε τους φίλους του, γιατρούς, ποιητές και δασκάλους. Όταν τους ρώτησε αν ο καιρός την επομένη θα ήταν κατάλληλος ώστε να μπορέσει να ταξιδεύσει στην Αθήνα, εκείνοι δεν ήταν σε θέση να του απαντήσουν με βεβαιότητα. Τότε ο ποιητής τους απάντησε έμμετρα με το παρακάτω σκωπτικό δίστιχο:

«δικηγόροι, ιατροί της Σμύρνης όλης και δάσκαλοι, δεν ξέρετε όσα αυτοί της Τριγλείας οι τσάκαλοι».

Το 2003 συμμετείχα με την οικογένειά μου στην προσκυνηματική εκδρομή που έγινε στην Τρίγλια της Μ. Ασίας. Έτσι μου δόθηκε η ευκαιρία να επισκεφθώ τη Μονή Μηδικίου, όπως και τις άλλες Μονές.

Από το παλιό μοναστηριακό συγκρότημα σώζεται η εξωτερική περίφραξη, η παλιά πορτάρα και πάνω απ’ αυτήν μια μαρμάρινη πλάκα όπου υπάρχει μισοσβησμένο το όνομα του Μοναστηριού. Στ’ αριστερά όπως μπαίνεις σώζεται ένα παλιό μοναστηριακό κτίριο που λειτουργεί ως πτηνοτροφείο. Τα κτίσματα και η γη που καταλαμβάνουν ανήκουν σήμερα σε Τούρκο ιδιώτη.

Moνή Πελεκητής

Ο Ναός της Μονής της Πελεκητής εξωτερικά, όπως διασώζεται σήμερα

Eτιμάτο στον Άγιον Ιωάwην του Θεολόγου. Ιδρύθηκε το 709, επί αυτοκράτορος lουστινιανού Β, άγνωστο από ποιόν. Ήταν κτισμένη πάνω σε βράχο, είχε θαυμάσια θέα τον Κιανόν Κόλπον, την νήσον Βέσβικον, το Αγαθώνιον όρος. Απέχει από την Τριγλεία 5 χιλιόμετρα περίπου. Περιβάλλεται από πανύψηλα δέντρα πλατάνια, πεύκα και λεύκες.

Το εσωτερικό του Ναού της Πελεκητής

Το υγιεινό της κλίμα προσέλκυε, κατά τους βυζαντινούς χρόνους, πλήθος προσκυνητών και ατόμων που έπασχαν από διάφορες ασθένειες. Μονή του Βαθέως Ρύακος ή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Χριστού που οι ντόπιοι την αποκαλούσαν «Σωτήρα». Ιδρύθηκε από τον όσιον Βασίλειον Καππαδόκη στην καταγωγή, πιθανώς αρχές του 10ου αιώνα. Βρίσκεται σε περίοπτη θέση και απέχει μια ώρα από τη θάλασσα. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Μητροπολίτη Λεοντοπόλεως Σωφρονίου Ευστρατιάδη που κατάγονταν από τη Σιγή, δίπλα στην Τρίγλια, η Μονή είχε και Μετόχι αφιερωμένο στον Προφήτη Ηλία κοντά στη θάλασσα, μεταξύ Τριγλείας και Σιγής.

Η οικογένεια Κράνη με τον π. Φ. Σαρηγιαννίδη και τον π. Θ. Σεπετσή μέσα στο ναό της Παντοβασίλισσας μετά τη Θεία Λειτουργία. Αριστερά η κ. Σ. Παπαλεωνίδα

Δέσποινα Παρασκευά-Κράνη
“Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής, Ένα ταξίδι μέσα στο Χρόνο και την Ιστορία”
χορηγός – Δήμος Ν. Τρίγλιας

Οπισθόφυλλο του βιβλίου "Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής, ένα ταξίδι μέσα στο χρόνο και την ιστορία"
[1] Για τις Ιερές Μονές της Τριγλείας αναφέρομαι εκτενέστερα στην εργασία μου «Τριγλεία της Βιθυνίας, τόπος Οσίων Μαρτύρων κ’ Ομολογητών».