Θέατρο του Διόνυσου

Το θέατρο του Διονύσου είναι ο σημαντικότερος γνωστός υπαίθριος θεατρικός χώρος στην αρχαία Αθήνα. Θεμελιώθηκε πιθανώς τον 6ο π.Χ. αι., στην περίοδο της δυναστείας των Πεισιστρατιδών και θεωρείται για τα τότε δεδομένα ως ένα  γιγάντιο τεχνικό έργο.

Φωτογραφία του 1896 από το Πανεπιστήμιο του Χάιντελμπεργκ στη Γερμανία.
Φωτογραφία του 1896 από το Πανεπιστήμιο του Χάιντελμπεργκ στη Γερμανία.

 

Τον έκτο π.Χ. αιώνα, όταν ο Πεισίστρατος εισήγαγε στην Αθήνα τη λατρεία του Διονύσου, στους πρόποδες της Ακρόπολης χτίστηκε προς τιμήν του θεού ένας μικρός ναός.

Στα τα τέλη του ίδιου αιώνα, στο κοντινό πλάτωμα άρχισαν να διοργανώνονται οι πρώτες διονυσιακές γιορτές με μουσικές και θεατρικές παραστάσεις. Οι θεατές τις παρακολουθούσαν καθισμένοι στην πλαγιά του λόφου. Εκεί σύντομα τοποθετήθηκαν ξύλινοι πάγκοι για να κάθονται. Ο χώρος όπου δίνονταν οι παραστάσεις πήρε το σχήμα ενός τέλειου κύκλου. Εκεί υπήρχε και η θυμέλη, ο βωμός του θεού Διόνυσου. Ο χορός (έτσι λέγονταν οι χορευτές των παραστάσεων) χόρευε γύρω από τη θυμέλη. Στα αρχαία η λέξη “χορεύω” είναι “ορχούμαι”, γι’ αυτό και η κυκλική σκηνή, όπου χόρευε ο χορός, ονομάστηκε ορχήστρα. Επίσης κατασκευάστηκε ένα ξύλινο οικοδόμημα, για να χωρίζει το θέατρο από το ναό, αλλά και για να φυλάσσονται στο εσωτερικό του τα απαραίτητα για τις παραστάσεις.

Στο θέατρο αυτό δίδαξαν τις τραγωδίες τους ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης και τις κωμωδίες του ο Αριστοφάνης.

Θέατρο Διόνυσου

Τον τέταρτο π.Χ. αιώνα αντί για τους ξύλινους πάγκους που κάθονταν οι θεατές έφτιαξαν κερκίδες από πωρόλιθο. Μερικές απ’ αυτές σώζονται μέχρι σήμερα. Τότε το θέατρο πήρε τη χαρακτηριστική του μορφή, με 64 σειρές κερκίδες. Υπολογίζεται ότι το θέατρο χωρούσε 17.000 θεατές. Η πρώτη σειρά καθισμάτων, που ήταν 67 θέσεις από πεντελικό μάρμαρο, πολλές από τις οποίες σώζονται μέχρι σήμερα, προορίζονταν για να κάθονται οι εξέχουσες προσωπικότητες της πόλης. Στην άλλη πλευρά της ορχήστρας προστέθηκε ένα μεγαλοπρεπές διώροφο σκηνικό οικοδόμημα με μια κιονοστοιχία στο άκρο κάθε πλευράς του.

Στη διάρκεια των ελληνιστικών χρόνων, στο οικοδόμημα αυτό έγιναν πολλές αλλαγές.

Την εποχή του Ρωμαίου αυτοκράτορα, Νέρωνα, ο οποίος το 61 μ.Χ. ήρθε, για να λάβει μέρος σε μουσικούς αγώνες, η ορχήστρα έγινε ένα ημικύκλιο. Η πρόσοψη του σκηνικού οικοδομήματος στολίστηκε με κιονοστοιχίες. Αργότερα αυτές διακοσμήθηκαν με αγάλματα και ανάγλυφες παραστάσεις. Όλα αυτά καταστράφηκαν στη διάρκεια των γοτθικών επιδρομών του τρίτου μ.Χ. αιώνα. Κάποια γλυπτά του θεάτρου χρησιμοποιήθηκαν από ένα βυζαντινό άρχοντα, το Φαίδρο, για να ομορφύνουν ένα βήμα που σώζεται μέχρι σήμερα.

Στη δεξιά του πλευρά του θεάτρου παρουσιάζεται η γέννηση του Διονύσου, με το Δία καθιστό και εμπρός του τον Ερμή που κρατά το θεϊκό βρέφος, καθώς και άλλες σκηνές που συνδέονται με την ιστορία της λατρείας του Διόνυσου. Το πανέμορφο μαρμάρινο δάπεδο του θεάτρου που σώζεται ακόμα έχει κατασκευαστεί στη διάρκεια των ρωμαϊκών χρόνων. Το τοιχάκι που υπάρχει γύρω από τη σκηνή χτίστηκε κι αυτό από τους Ρωμαίους, όταν στο χώρο άρχισαν να γίνονται μονομαχίες ή ακόμη και λεμβοδρομίες (!), γιατί έφραζαν το πίσω μέρος και γέμιζαν την ορχήστρα με νερό.

Περισσότερες πληροφορίες στις σελίδες –

 

κείμενο “Η Ακρόπολη των Αθηνών

ΜΝΗΜΕΣ – αρχείο Κωνσταντίνου Νίγδελη

Σμύρνη – Θέατρο και Τύπος

Σμύρνη - τύπος

5         Ο εθνικός ρόλος του ελληνικού τύπου
και θεάτρου στη Σμύρνη

Οι ελληνικές εφημερίδες και τα ελληνικά περιοδικά που κατά καιρούς κυκλοφόρησαν στη Σμύρνη συνέβαλαν, παράλληλα με τα ελληνικά σχολεία, τα μέγιστα στη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας, στην καλλιέργεια της ελληνικής συνείδησης, και στην ενημέρωση των Ελλήνων κατοίκων της πόλης για τις εξελίξεις στον ελλαδικό χώρο.

Οι απόψεις που διατυπώνει για τον ελληνικό τύπο της διασποράς ο Καθηγητής Γιώργος Καναράκης στον Πρόλογο του βιβλίου του «Ο Ελληνικός Τύπος στους Αντίποδες – Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία» (Εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 2000) ισχύουν εξίσου και για τον ελληνικό τύπο της Σμύρνης.

Παραθέτω απόσπασμα από τον Πρόλογο:

«Ο Τύπος της διασποράς, σε οποιαδήποτε ακραία προφυλακή και αν τον τοποθέτησε η ιστορική του μοίρα, είναι η ίδια η φωνή των Ελλήνων της διασποράς, είναι ένας καθρέφτης που αντανακλά τις ελπίδες και τα όνειρα, τις επιτυχίες και τις αποτυχίες, καθώς και το καθημερινό πρόσωπο της κάθε μιας παροικίας του Ελληνισμού στο αλλόχθονο περιβάλλον».

Εντυπωσιακός είναι ο αριθμός των ελληνικών εφημερίδων που κατά καιρούς κυκλοφόρησαν στη Σμύρνη. Σε 135 ανέρχονται οι εφημερίδες και τα περιοδικά που κυκλοφόρησαν από το 1821 μέχρι το 1922, σύμφωνα με τον Χρήστο Σολομωνίδη*. Δεδομένου ότι η έκδοση εφημερίδας και περιοδικού την εποχή εκείνη ήταν πολυδάπανη, και η κυκλοφορία της συναντούσε πολλά εμπόδια, η διάρκεια ζωής πολλών από τα 135 έντυπα ήταν σύντομη.

Από τις ελληνικές εφημερίδες της Σμύρνης η μακροβιότερη ήταν Αμάλθεια (1838-1922), η οποία αποτελούσε παράδειγμα της ελληνικής δημοσιογραφικής δράσης στην Μικρά Ασία. Άλλες εφημερίδες που κυκλοφόρησαν κατά καιρούς ήταν: Εφημερίδα της Σμύρνης (1849-1855), Πρόοδος (1872-1878), Νέα Σμύρνη (1869-1912), Αρμονία (1880-1922), Ο Εργάτης (1908-1922)

Αξιοσημείωτο είναι ότι μετά τον ξεριζωμό, οι εκδότες της εφημερίδας Αμάλθεια συνέχισαν την έκδοσή της και στην Αθήνα μέχρι τον Οκτώβριο του 1923, συμπληρώνοντας 85 χρόνια κυκλοφορίας.

Θα πρέπει να σημειώσω πως η έκδοση ελληνικών εφημερίδων και περιοδικών στην Μικρά Ασία δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Οι οθωμανικές αρχές με δυσκολία έδιναν τις σχετικές άδειες. Παράλληλα, επιβάλλονταν και απαγορεύσεις για την κάλυψη λαϊκών εξεγέρσεων, για παράπονα εναντίον Τούρκων διοικητών, και άλλα θέματα που θα πρόβαλλαν αρνητική εικόνα για την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η μη συμμόρφωση με τις διάφορες απαγορευτικές διατάξεις είχαν ως συνέπεια την κατάσχεση φύλλων των σχετικών εντύπων, απαγόρευση της έκδοσης για κάποιο χρονικό διάστημα, ή και φυλάκιση ή εξορία του εκδότη.

Εν όψει αυτών των περιορισμών, οι Σμυρναίοι δημοσιογράφοι έκαναν χρήση υπονοούμενων και αλληγοριών για να καμουφλάρουν ειδήσεις και σχόλια που απαγορεύονταν από τις διάφορες διατάξεις.

Κοινό χαρακτηριστικό των εκδοτών ελληνικών εφημερίδων της Σμύρνης ήταν η ευρεία τους μόρφωση, το ενδιαφέρον τους για την ομογένεια, και το υψηλό εθνικό τους φρόνημα. Κύριο μέλημά τους ήταν η προάσπιση των δικαιωμάτων των υπόδουλων Ελλήνων, και η διατήρηση της ελληνικής γλώσσας.

Και κάτι παράδοξο. Όπως θα δούμε στη συνέχεια αυτής της σειράς, μετά την απόβαση του ελληνικού στρατεύματος στη Σμύρνη στις 15 Μαΐου, η πόλη παρέμεινε κάτω από ελληνική διοίκηση μέχρι τις αρχές του Σεπτεμβρίου 1922, όταν το ηττημένο ελληνικό στράτευμα αποχώρησε από την Μικρά Ασία, και οι δυνάμεις του Κεμάλ Πασά κατέλαβαν, και πυρπόλησαν, τη Σμύρνη.

Για το διάστημα Μάιος 1919 – Σεπτέμβριος 1922 υπεύθυνος για τη διοίκηση της Σμύρνης ήταν ο Ύπατος Αρμοστής Αριστείδης Στεργιάδης, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για πολλές αυθαιρεσίες εις βάρος των Ελλήνων της Σμύρνης.

Ως Ύπατος Αρμοστής, ο Στεργιάδης είχε επιβάλει λογοκρισία στις ελληνικές εφημερίδες της Σμύρνης για ειδήσεις που αφορούσαν τις πολεμικές επιχειρήσεις. Αυτό ήταν ευνόητο, λόγω της εμπόλεμης κατάστασης που επικρατούσε την περίοδο εκείνη.

Ο ζήλος του όμως, και η επιθυμία του να μην θίξει την ευαισθησία του τουρκικού στοιχείου, τον οδήγησαν σε απαγορεύσεις, κάποιες από τις οποίες προκαλούσαν την αγανάκτηση ή την ειρωνεία των Σμυρναίων, όπως θα δούμε από τα ακόλουθα δύο παραδείγματα.

Όταν στις 25 Μαρτίου 1921 στη Σμύρνη γιορτάστηκαν τα 100 χρόνια από την Επανάσταση του 1821, ο Στεργιάδης απαγόρευσε στις ελληνικές εφημερίδες της πόλης να χρησιμοποιήσουν τη λέξη «Τούρκος» και τα παράγωγά της.

Μια από τις εφημερίδες που είχε πρωτοσέλιδα την εικόνα του Νικηταρά του Τουρκοφάγου, όταν βρισκόταν στο πιεστήριο, ο εκδότης αναγκάστηκε από τη λεζάντα που έγραφε «Νικηταράς ο Τουρκοφάγος» να βγάλει το πρώτο συνθετικό «Τουρκο», και έτσι η λεζάντα έγραφε «Νικηταράς ο -φάγος».

Σε μια άλλη περίπτωση, μια εφημερίδα έβαλε την εικόνα της πυρπόλησης της τουρκικής Ναυαρχίδας στο λιμάνι της Χίου. Και πάλι, με διαταγή του Στεργιάδη, απαγορεύτηκε στη λεζάντα να γίνει λόγος για την πυρπόληση της τουρκικής Ναυαρχίδας, με αποτέλεσμα η λεζάντα να γράφει «Κωνσταντίνος Κανάρης. Ωραία φωτοχυσία εορτής»!

 

Η ΑΚΜΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ

[vsw id=”33Z41MkRPMw” source=”youtube” width=”600″ height=”400″ autoplay=”yes”]

Το ελληνικό θέατρο στη Σμύρνη έκανε την εμφάνισή του στα μέσα του 19ου αιώνα. Όπως είδαμε πιο πάνω, την ίδια περίπου περίοδο ξεκίνησαν την κυκλοφορία τους και οι πρώτες ελληνικές εφημερίδες.

Αυτή ήταν η εποχή που στην ελληνική κοινότητα της Σμύρνης επανήλθε η γαλήνη, μετά από τους διωγμούς και τις σφαγές από τους Τούρκους κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1820, ως αντίποινα για την Ελληνική Επανάσταση του 1821.

Όταν το 1841 στη Σμύρνη άρχισε τη λειτουργία του το πρώτο μεγάλο θέατρό της «Ευτέρπη», γαλλικοί και ιταλικοί μελοδραματικοί θίασοι άρχισαν να επισκέπτονται την πόλη, συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία ενός θεατρόφιλου κοινού. Η πρώτη ελληνική παράσταση δόθηκε τον Φεβρουάριο του 1845 στο θέατρο «Ευτέρπη», από ερασιτέχνες ηθοποιούς.

Το 1856, μετά από πιέσεις των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής εκείνης, εκδόθηκε το σουλτανικό διάταγμα Χάττι-Χουμαγιούν (1856), με το οποίο επαναπροσδιορίστηκαν τα δικαιώματα των χριστιανικών μειονοτήτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στις οποίες παραχωρήθηκαν κάποιες ελευθερίες στο χώρο της παιδείας και των πολιτιστικών δραστηριοτήτων.

Κάτω από τις ευνοϊκές αυτές συνθήκες, και σε συνάρτηση με την οικονομική ευημερία των Ελλήνων της Σμύρνης, από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι την Μικρασιατική Καταστροφή το 1922 η ελληνική κοινότητα είχε φτάσει στο απόγειο της ακμής της.

Κατά την περίοδο αυτή το ελληνικό θέατρο γνώρισε ημέρες δόξας, με τη δημιουργία σμυρνιώτικων θιάσων, ερασιτεχνικών και επαγγελματικών, την επίσκεψη θιάσων από την Αθήνα, και τη συγγραφή ελληνικών θεατρικών έργων ή τη μετάφραση ευρωπαϊκών.

Το 1862 στη Σμύρνη χτίστηκε ένα μεγάλο, τριώροφο θέατρο, στο οποίο δόθηκε το όνομα του Ιταλού αρχιτέκτονα «Καμεράνο», αλλά ήταν γνωστό και ως «Θέατρο Σμύρνης». Το νέο θέατρο δεν είχε τίποτε να ζηλέψει από τα μεγάλα ευρωπαϊκά θέατρα. Στη συνέχεια κτίστηκαν και πολλά άλλα θέατρα. Μεταξύ αυτών ήταν και το «Θέατρο Σπόρτιγκ Κλαμπ», με ευρωπαϊκές προδιαγραφές, και με 600 θέσεις, το οποίο το 1920 μετονομάστηκε σε «Θέατρο Κυβέλη».

Οι Έλληνες της Σμύρνης εξελίχθηκαν σε ένα ένθερμο θεατρόφιλο κοινό, και ενώ στην αρχή παρακολουθούσαν ξένες παραστάσεις, κυρίως ιταλικές και γαλλικές, με την δημιουργία τοπικών θιάσων, και τις επισκέψεις θιάσων από την Αθήνα, στράφηκαν με ενθουσιασμό στο ελληνικό θέατρο, το οποίο παράλληλα με την ελληνική παιδεία και τις ελληνικές εφημερίδες, λειτούργησε ως έκφραση του ελληνικού πολιτισμού, εμπέδωση της ελληνικής γλώσσας, και ενίσχυση της ελληνικής συνείδησης.

Ενδεικτικό αυτής της συμβολής του ελληνικού θεάτρου αποτελούν οι παραστάσεις με έργα πατριωτικού και εθνικού περιεχομένου, όπως το 1908, με τη λήξη του Μακεδονικού Αγώνα τα θεατρικά έργα «Ο ήρως της Μακεδονίας», «Ο Παύλος Μελάς», το 1909 «Οι Λύκοι της Μακεδονίας», και το 1919 «Προ παντός η πατρίς».

Παράλληλα με τους τοπικούς επαγγελματικούς θιάσους, και τους θιάσους από την Ευρώπη και την Ελλάδα, στη Σμύρνη παρατηρήθηκε και μια έντονη θεατρική δραστηριότητα, σε ερασιτεχνικό επίπεδο, από ποικιλώνυμους οργανισμούς.

Από τις τάξεις αυτών των θεατρικών ομίλων αναδείχθηκαν επιφανή μέλη της σμυρναϊκής κοινότητας, τα οποία διέπρεψαν στα γράμματα, στις τέχνες και στις επιστήμες. Με τον ξεριζωμό του 1992 και του 1923 πολλά από τα άτομα αυτά μετέφεραν στην Ελλάδα το θησαυρό των γνώσεών τους, συμβάλλοντας σημαντικά στην αναγέννηση των ελληνικών γραμμάτων και τεχνών.

Αποτελεί τραγική ειρωνεία το ότι η τελευταία θεατρική παράσταση που δόθηκε στη Σμύρνη τον Ιούνιο του 1922, τρεις μήνες πριν από τον εμπρησμό της και τον τελικό ξεριζωμό τον Σεπτέμβριο του ιδίου έτους, είχε τον τίτλο «Μικρασία Χαίρε».

Την ερχόμενη εβδομάδα θα ασχοληθώ με την Μεγάλη Ιδέα, ως προοίμιο για τον Μικρασιατικό Πόλεμο και την Μικρασιατική Καταστροφή που ακολούθησε ως απόρροιά του.

Του Κυριάκου Αμανατίδη
τα άρθρα για τη Σμύρνη που εκτίθενται στις ΜΝΗΜΕΣ και του Κ.Α.,
έχουν πρωτοεμφανιστεί στην εφημερίδα της Μελβούρνης
“Νέος Κόσμος”

Κύριες πηγές

  • Χρήστος Σολομωνίδης, «Η δημοσιογραφία στη Σμύρνη, 1821-1922», Αθήνα 1959.
  • Ένθετο της αθηναϊκής εφημερίδας Ελευθεροτυπία, «Σμύρνη – Η ζωή και το τέλος της πόλης των ‘Γκιαούρηδων’», 12/9/2009.
  • Ένθετο της αθηναϊκής εφημερίδας Η Καθημερινή «Η παιδεία στη Σμύρνη», 3/5/1998.
  • Ένθετο της αθηναϊκής εφημερίδας Η Καθημερινή «Το Θέατρο της Διασποράς», 7/9/2003
  • Giles Milton, “Paradise Lost, Smyrna 1922”, Sceptre, London 2008.

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Σμύρνη - Γέφυρα Καραβανιών
    Ένας από τους τρεις συγκοινωνιακούς κόμβους της Σμύρνης. Το χτίσιμο της γέφυρας χρονολογείται στα 850 π.Χ, γεγονός που την καθιστά την αρχαιότερη γέφυρα ακόμα εν χρήσει, σε όλο τον κόσμο, ένα σημαντικό επίτευγμα για τους Σμυρνιούς. Η Γέφυρα των Καραβανιών ή αλλιώς η Γέφυρα Μέλητος των Καραβανιών, έπαιζε σπουδαίο ρόλο στο εμπόριο, καθώς εξαιτίας της γερής κατασκευής της και της τοποθεσίας της, επέτρεπε την άνετη πρόσβαση των καραβανιών αλλά και μεμονωμένων καμήλων από την ανατολή, ώστε να μεταφέρουν και να ξεφορτώνουν τα εμπορεύματά τους στη Σμύρνη.
  2. Σμύρνη - Όρος Πάγος
    Το όρος Πάγος ή Λόφος του Καντιφεκαλέ, που σημαίνει «Βελούδινο Κάστρο», βρίσκεται δυο χιλιόμετρα περίπου μακριά από την ακτή…. Επάνω του υπάρχει η αρχαία ακρόπολη που κτίστηκε κατά τη διάρκεια της Ελληνιστικής περιόδου, αρχικά με σαράντα πύργους, στους οποίους αργότερα προστέθηκαν και νέα οχυρωματικά έργα. Η πανοραμική θέα της πόλης από την κορυφή του Πάγου είναι καταλυτική τόσο σε μια επιτόπια επίσκεψη στη Σμύρνη όσο και σε μια εικονική περιήγηση. Εξίσου σημαντική είναι και η διαδρομή της ανάβασης, πραγματοποιούμενη μέσα από τις φτωχογειτονιές της Σμύρνης.
  3. Σμύρνη - Έντυπα, Εφημερίδες
    Η πνευματική κίνηση των Ελλήνων στη Σμύρνη άρχισε ν’ αναπτύσσεται στις αρχές του 19ο αιώνα. Πρώτος που φέρεται να ίδρυσε κοινωνικό πνευματικό κέντρο, ήταν ο Κωνσταντίνος Οικονόμος, o οποίος ίδρυσε την "Ιωνική Λέσχη". Σημειώνεται ότι από τα τέλη της δεκαετίας του 1840, όπως μαρτυρείται από τον Χρήστο Σολομωνίδη, στη Σμύρνη λειτουργούσαν δέκα τυπογραφεία, όπου στα πέντε εξ' αυτών τυπώνονταν οι εβδομαδιαίες ελληνικές εφημερίδες "Αμάλθεια", "Ιωνικός Παρατηρητής", "Άργος" και η "Ιωνική Μέλισσα" καθώς και το περιοδικό "Αποθήκη των Ωφελίμων Γνώσεων". Στη μάλιστα στατιστική που είχε προβεί ο Κάρολος ντε Σερζέ (Charles de Scherzer) το 1870 στη Σμύρνη, λειτουργούσαν τότε 17 τυπογραφεία εκ των οποίων 10 ήταν ελληνικά, 3 αρμενικά, 2 γαλλικά, 1 τουρκικό και 1 εβραϊκό. Συνολικά κυκλοφορούσαν 134 εφημερίδες, περιοδικά και επιθεωρησιακά έντυπα.
  4. Σμύρνη - Κέντρα διασκέδασης
    Στην πλακόστρωτη προκυμαία της Σμύρνης συγκεντρώνονταν το πολύβουο πλήθος, στις ώρες της κοινωνικής συναναστροφής. Μεγαλέμποροι και εργάτες, μεσαίοι επαγγελματίες και άνθρωποι του μόχθου. Η θέα της θάλασσας από εδώ ήταν μοναδική… με τις ταράτσες των κτιρίων να έχουν μετατραπεί σε μπιραρίες, καφωδεία, στέκια για όλα τα γούστα. Εδώ υπήρχαν τα περισσότερα θέατρα και οι κινηματογράφοι, οι λέσχες, τα ξενοδοχεία και τα αναρίθμητα κέντρα αναψυχής (καφενεία, ζυθοπωλεία, ζαχαροπλαστεία) πολλά από τα οποία διέθεταν ορχήστρα με ξένη συνήθως ιταλική ορχήστρα ή λαϊκή μουσική και θεάματα.
  5. Σμύρνη - Υπηρεσίες πολιτών από 1675
    Το κτίριο που απεικονίζεται σε διάφορες φωτογραφίες της εποχής, ήταν έργο της γαλλικής Εταιρείας Societe des Quais de Smyrne… που είχε αναλάβει συνολικά το έργο της διευθέτησης του λιμένα, της προκυμαίας και διαφόρων απαραιτήτων έργων για την εύρυθμο και σύγχρονη λειτουργία της πόλης. Μια πόλη πολυάνθρωπη, πολυπολιτισμική, κέντρο βιομηχανικής παραγωγής, εμπορικό κέντρο, αλλά ταυτόχρονα και η μεγαλύτερη ναυτική πύλη εισόδου και εξόδου προϊόντων, ταξιδιωτών και εμπορευομένων, με το μεγαλύτερο ίσως λιμάνι της οθωμανικής αυτοκρατορίας, ήταν επόμενο πως έπρεπε να αναπτύξει και ιδιαίτερες υπηρεσίες ελέγχου αυτών που εισέρχονταν και εξέρχονταν… Αφενός με την ύπαρξη του τεράστιου ρολογιού, αριστουργήματος εποχής ύψους 25 μέτρων, αλλά και αφετέρου από το κονάκι- άλλοτε Διοικητήριο… σήμερα το κέντρο της κίνησης της πόλης με την αποβάθρα των μικρών επιβατηγών πλοίων που εξυπηρετούν τη συγκοινωνία με τα παράλια- περίχωρα της Σμύρνης.
  6. Σμύρνη - Κέντρο της πόλης
    Η «Γκιαούρ Ιζμίρ», δηλαδή η Σμύρνη των απίστων. Πραγματικότητα, μιας και άπιστος η Σμύρνη ήταν μια πόλη καθαρά Ελληνική… αλλά λόγω της θέσεώς της εμπλουτισμένη με όλες τις φυλές του κόσμου… Μια πόλη που στο διάβα του χρόνου υπέστη πολλές καταστροφές από φυσικά αίτια και ανθρώπινες παρεμβάσεις… αλλά άντεξε και ανδρώθηκε σε τέτοιο σημείο ώστε να καταστεί ζηλευτή σε όλους. Από τα τέλη του 19ου αιώνα εξελίχθηκε σε ένα πολυπολιτισμικό και κοσμοπολίτικο αστικό κέντρο, που συναγωνίζονταν τη Μασσαλία, την Κωνσταντινούπολη και την Αλεξάνδρεια στο θαλάσσιο εμπόριο της Μεσογείου και συγκέντρωνε τα βλέμματα θαυμασμού και φθόνου ολόκληρης της Ευρώπης.
  7. Η Σμύρνη μάνα καίγεται
    «Μια από τις πιο σημαντικές μαρτυρίες σχετικά με την πυρκαγιά είναι η έκθεση που υπογράφει ο Αγγλικανός εφημέριος της Σμύρνης, Αιδεσιμότατος Charles Dobson, και μια επιτροπή από σημαίνοντες Βρετανούς κατοίκους της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των Αγγλικανών εφημερίων του Μπουρνόβα και του Μπουτζά. Η έκθεση αυτή επιρρίπτει την ευθύνη για την πυρκαγιά στους Τούρκους...
  8. Σμύρνη και 25 Οκτωβρίου 1920
    Η Συνθήκη των Σεβρών επικυρώθηκε στις 10 Αυγούστου 1920. Με τη Συνθήκη αυτή στο χαρτοφύλακά του, ο Βενιζέλος επέστρεψε στην Ελλάδα με τη βεβαιότητα πως ο ελληνικός λαός θα τον υποδεχόταν με ενθουσιασμό, και θα τον συγχωρούσε για τις ταλαιπωρίες που είχε υποστεί κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913, τα δύο τελευταία χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1916-1918), και πιο πρόσφατα με την Μικρασιατική Εκστρατεία, που άρχισε με την απόβαση στρατεύματος στη Σμύρνη στις 15 Μαΐου 1919.
  9. Σμύρνη - Βενιζέλος και Μικρασιατική Καταστροφή
    Το ερώτημα αν η αποστολή ελληνικού στρατεύματος στη Σμύρνη ήταν σωστή ή λαθεμένη απόφαση του Ελευθέριου Βενιζέλου, ακόμη απασχολεί τους ιστορικούς, 91 χρόνια αργότερα. Αυτό δεν πρέπει να μας παραξενεύει, γιατί η απόβαση του ελληνικού στρατεύματος στην Σμύρνη στις 15 Μαΐου 1919 υπήρξε η πρώτη πράξη ενός δράματος που διήρκεσε κοντά τρεισήμισι χρόνια.
  10. Σμύρνη - Βενιζέλος, Λόυντ Τζορτζ
    Βλέποντας το όνειρό του για την Μεγάλη Ιδέα να πλησιάζει την πλήρη πραγματοποίησή του – το πρώτο της μέρος είχε ήδη επιτευχθεί με την απελευθέρωση της Ηπείρου, της Μακεδονίας και των μεγάλων νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913 – ο Βενιζέλος ενήργησε αστραπιαία, μήπως και η Ιταλία έπειθε τις τρεις σύμμαχες χώρες να αλλάξουν την απόφασή τους.
  11. Περιοχή Σμύρνης
    Error: a marker with the ID "5" does not exist!
    -- Τελευταία αυθεντικά στοιχεία προσφύγων από τη Σμύρνη Οι αναγνώστες εδώ μπορούν να παροτρύνουν κι άλλους συμπολίτες τους, μέ
  12. Σμύρνη - Στήθηκε το σκηνικό
    Σε υπόμνημά του στο Συμβούλιο ο Ελευθέριος Βενιζέλος προσδιόρισε τις ελληνικές διεκδικήσεις στην Μικρά Ασία, τις οποίες στήριξε σε δύο κύριους λόγους: (1) Στο γεγονός ότι από το πρόγραμμα βίαιου εκτουρκισμού που είχαν αρχίσει οι Νεότουρκοι το 1911, με την ενθάρρυνση της Γερμανίας, αλλά και κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918), γύρω στις 900.000 Έλληνες της Μικράς Ασίας, του Πόντου και της Ανατολικής Θράκης είχαν εξοντωθεί με εκτελέσεις ή εκτοπισμούς, ενώ κοντά στο μισό εκατομμύριο διώχθηκαν ή έφυγαν τρομοκρατημένοι ως πρόσφυγες στην Ελλάδα.
  13. Σμύρνη - Πολιτική Βενιζέλου
    Στόχος του Βενιζέλου ήταν η Ελλάδα να βρεθεί στο πλευρό των χωρών της Αντάντ – Μεγάλης Βρετανίας και Γαλλίας – στο τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τον οποίο προέβλεπε πως θα κέρδιζαν, για να πάρει μέρος στη συνδιάσκεψη της ειρήνης που θα ακολουθούσε. Βέβαιος πως οι σύμμαχοι θα προέβαιναν στο διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία στον πόλεμο είχε ενταχθεί στο πλευρό της Γερμανίας και της Αυστροουγγαρίας, ο Βενιζέλος ήθελε η Ελλάδα να διεκδικήσει περιοχές που ιστορικοί και δημογραφικοί λόγοι συνηγορούσαν, κατά την άποψή του, για την ενσωμάτωσή τους στο ελληνικό κράτος.
  14. Σμύρνη - Βενιζέλος, Κωνσταντίνος
    Την περασμένη εβδομάδα αναφέρθηκα στις εκλογές του Νοεμβρίου 1910, στις οποίες η παράταξη του Ελευθέριου Βενιζέλου πήρε 307 από τις 362 έδρες. Εδώ πρέπει να γίνει η διευκρίνιση ότι στις εκλογές εκείνες δεν πήραν μέρος τα παλαιά μεγάλα κόμματα, και ως εκ τούτου τις έδρες τις μοιράστηκε η παράταξη του Βενιζέλου με κάποια μικρά κόμματα, όπως ήταν η ομάδα των Κοινωνιολόγων του Αλέξανδρου Παπαναστασίου, και διάφορους ανεξάρτητους πολιτικούς.
  15. Σμύρνη - Εξελίξεις στην Ελλάδα γύρω στα 1900
    Πριν μπω στο θέμα της Μικρασιατικής Εκστρατείας, κρίνω πως είναι απαραίτητη η αναφορά σε κάποιες από τις σημαντικές εξελίξεις από τα τέλη του 19ου αιώνα, ως την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα (1900-1910), ως προοίμιο για την εμφάνιση του Ελευθέριου Βενιζέλου στο πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας το 1910, στο οποίο έμελλε να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο κατά την επόμενη δεκαετία (1910-1920).
  16. Μνήμη Σμύρνης
    Στα τέλη Μαΐου του 1922, ο πολύ δραστήριος Μητροπολίτης Πάφου Ιάκωβος (1910-1929) επισκεπτόταν τη Σμύρνη και επέδιδε στο Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο (1910-1922), το μετέπειτα Εθνομάρτυρα, και στον αρχιστράτηγο Αναστάσιο Παπούλα (1859-1935) επιστολές του Εθνικού Συμβουλίου και της Εκκλησίας της Κύπρου, με τις οποίες οι Έλληνες της Κύπρου χαιρετούσαν τις νίκες του Ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία και εύχονταν η Ιωνία να ανακτήσει την Ελληνικότητά της.
  17. Σμύρνη - Η Μεγάλη Ιδέα
    Μετά τα εισαγωγικά κεφάλαια για την ιστορία της Σμύρνης, από την ερχόμενη εβδομάδα θα ασχοληθώ με την Μικρασιατική Εκστρατεία, που άρχισε με την αποστολή στρατεύματος στις 15 Μαΐου 1919 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο για την κατάληψη της Σμύρνης, μέχρι την Μικρασιατική Καταστροφή, και την πυρπόληση της πόλης τον Σεπτέμβριο του 1922. Για να γίνει κατανοητή η προσπάθεια του Βενιζέλου να πείσει τους Συμμάχους για την αποστολή ελληνικού στρατεύματος στην Μικρά Ασία, θα χρειασθεί να γίνει μια εισαγωγική αναφορά στην Μεγάλη Ιδέα, και πώς αυτή επηρέασε την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1920.
  18. Σμύρνη - Θέατρο και Τύπος
    Οι ελληνικές εφημερίδες και τα ελληνικά περιοδικά που κατά καιρούς κυκλοφόρησαν στη Σμύρνη συνέβαλαν, παράλληλα με τα ελληνικά σχολεία, τα μέγιστα στη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας, στην καλλιέργεια της ελληνικής συνείδησης, και στην ενημέρωση των Ελλήνων κατοίκων της πόλης για τις εξελίξεις στον ελλαδικό χώρο. Οι απόψεις που διατυπώνει για τον ελληνικό τύπο της διασποράς ο Καθηγητής Γιώργος Καναράκης στον Πρόλογο του βιβλίου του «Ο Ελληνικός Τύπος στους Αντίποδες – Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία» (Εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 2000) ισχύουν εξίσου και για τον ελληνικό τύπο της Σμύρνης.
  19. Σμύρνη - Εστία του μικρασιατικού Ελληνισμού
    Την περασμένη εβδομάδα έκανα μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία της Σμύρνης από την αρχαιότητα μέχρι την κατάληψή της από τους Οθωμανούς Τούρκους το 1424, είκοσι εννέα χρόνια πριν από την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453. Οι δύο πρώτοι αιώνες της τουρκοκρατίας υπήρξαν ιδιαίτερα σκληροί για τον μικρασιατικό Ελληνισμό, με την αφομοίωση που επιδιώχθηκε με τα μέτρα του εξισλαμισμού, και με το παιδομάζωμα.
  20. Μια διαχρονική αναφορά στην Σμύρνη
    Ομόφωνη είναι η γνώμη των ιστορικών ότι η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, και ο ξεριζωμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, του Πόντου και της Ανατολικής Θράκης, που ακολούθησε, αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα που έχει υποστεί ο Ελληνισμός από την αρχαιότητα μέχρι τις ημέρες μας.
  21. Σμύρνη
    Error: a marker with the ID "5" does not exist!
    Περιοχή Σμύρνης (στη σημερινή Τουρκία Ismir) στην αρχαία Ιωνία. Μπορείτε εδώ πιο κάτω να συμπληρώσετε τα στοιχεία σας ανάλογα
  22. "Καλλίστη των πασών"
    Η «καλλίστη των πασών» κατά τον Στράβωνα, μια από τις επτά εκκλησίες των πρώτων χριστιανικών χρόνων, ιδρύθηκε σύμφωνα με τον μύθο από Φρύγες με τον βασιλιά τους Τάνταλο που της έδωσε το όνομα Ναύλοχος …Στη συνέχεια την κατέλαβαν οι Λέλεγες, λίγο αργότερα ο Αιολείς και τέλος οι Ίωνες… Στο διάβα το χρόνου απετέλεσε σπουδαίο οικονομικό και πνευματικό κέντρο. ‘Ήταν γνωστή για τη Εραστράτειο Ιατρική Σχολή, την Ευαγγελική Σχολή, την Εμπορική Σχολή Αρώνη, το Ιατρικό μουσείο, το νοσοκομείο, το ορφανοτροφείο, τα πάμπολλα τυπογραφεία της στα ποία τυπώνοντας επτά εφημερίδες και μια πληθώρα περιδικών…