Η Ελληνίδα – α’

Η Ελληνίδα

IMG_7847Η συμβολή της Ελληνίδας μητέρας, κόρης, αδερφής, ακόμη και γιαγιάς στην πορεία του Ελληνισμού, τουλάχιστον τα προηγούμενα τέσσερις χιλιάδες και πλέον χρόνια είναι γεμάτη από ηρωισμό, αυτοθυσία, σκληρή δουλειά, αλλά και προσβολή της προσωπικότητάς της, της θέσης της στην κοινωνία, γεμάτη καημούς και αίμα. Η ακαταμάχητη παρουσία της Ελληνίδας γυναίκας, προσηλωμένης σταθερά στη θετική προσφορά της χαροπαλεύουσας πλέον και περήφανης στο παρελθόν τιμής και ευημερίας των Ελλήνων ανά τους αιώνες είναι αναμφισβήτητη.

Ως εδώ όμως ο προσωπικός μας θαυμασμός και το σχόλιο για την ελληνίδα γυναίκα όπως την είδαμε και τη βλέπουμε εμείς, πιο σημαντικό είναι να εξετάσουμε πώς την περιγράφει η ιστορία και τέλος πώς την αξιολόγησαν ξένοι λαοί σε σύγκριση με γυναίκες στις υπόλοιπες εθνότητες του κόσμου.
Η γυναίκα, κατά γενικό κανόνα, είναι ένα θαύμα της φύσης κι ένα όν ως επί το πλείστον ευαίσθητο, ανεκτικό, υπομονετικό, επίμονο, επιδέξιο, καλαίσθητο, τρυφερό, γοητευτικό, ανθεκτικό, προνοητικό, χαρισματικό και όχι μόνον.

Ελληνίδα της Κλασσικής Εποχής

«Οία η μορφή, τοιάδε και η ψυχή»

xaragmeno-prosopoΠριν μας μιλήσει ο Όμηρος για την ωραία Ελένη, πριν διαβάσουμε τα λόγια του μέγιστου αυτού ποιητή του Ελληνισμού, δεν έχουμε στοιχεία του κάλλους και του ωραίου των γυναικών της εποχής.

Ας ξεκινήσουμε πλέον από τους τρόπους εκτίμησης της ομορφιάς της Ελληνίδας όπως την μετρούσαν με ειδική τροπολογία οι αρχαίοι μας πρόγονοι, που διαχώριζαν το πρόσωπο σε τέταρτα. Χάραζαν δηλαδή τέσσερις οριζόντιες γραμμές, μια στο υψηλότερο σημείο του μετώπου, τη δεύτερη πάνω στα φρύδια, την τρίτη στο άκρο της μύτης και την τέταρτη στο κάτω μέρος του σαγονιού. Έτσι μετρώντας το διάστημα μεταξύ των γραμμών, εύρισκαν αν το πρόσωπο είχε τις απαιτούμενες αναλογίες που τις θεωρούσαν βασικές για τον προσδιορισμό του κάλλους. Αν οι οριζόντιες γραμμές αυτές είχαν ίση απόσταση μεταξύ τους το πρόσωπο μιας γυναίκας θεωρείτο ότι είχε τα βασικά χαρακτηριστικά που θα χρησιμεύσουν στην απόδοση θεϊκού κάλλους και δελεαστικής ομορφιάς.

Κατά τον ίδιο τρόπο, οι Αρχαίοι Έλληνες γλύπτες δημιουργούσαν τα αγάλματά τους χρησιμοποιώντας το μέτρο διαχωρισμού σε τέταρτα, ενώ οι ζωγράφοι ζωγράφιζαν επίσης έτσι όταν ήθελαν ν’ αποδώσουν κάλλος. Όποιος ξέφευγε από αυτή την προδικασμένη τακτική η δημιουργία του θεωρείτο συμβατική.

Αν η γυναίκα είχε λίγο κοντή μύτη ή μεγάλο μέτωπο θεωρείτο ότι δεν είχε τα απαραίτητα προσόντα ομορφιάς. Καλλιστεία διεξάγονταν σε διάφορες πόλεις όπως την Έφεσο, την Τένεδο και τη Λέσβο όπου γίνονταν προς τιμή της θεάς Ήρας και αποκαλούνταν… «Καλλιστεία».

Βέβαια υπήρχαν από τότε οι οδηγίες για το πώς η γυναίκα θα διατηρούσε το κάλλος το οποίο ίσως είχε. Η σωστή διατροφή προς αυτή την κατεύθυνση συμπεριλάμβανε γάλα, μέλι, λάδι κ.ά. Το λάδι χρησιμοποιούταν ως ενυδατική κρέμα προς αναγέννηση του ξηρού δέρματος και αναπαραγωγή των κυττάρων. Το λάδι αναμειγμένο με ζάχαρη ή και αλάτι χρησίμευε και ως απολεπιστικό. Το μέλι επίσης έχει μια μακρά ιστορία χρήσης στην ομορφιά της γυναικός ως αντι-φλεγμονώδες και εκκαθαριστικό. Το γάλα χρησιμοποιείτο ως μαλακτικό αλλά επειδή ήταν δυσεύρετο κυρίως οι ευκατάστατες κυρίες είχαν την οικονομική ευχέρεια να το αγοράσουν.

Η ρουτίνα καθαρισμού του σώματος της γυναίκας ξεκινούσε από μπάνιο και κατόπιν την επάλειψη του σώματος με διάφορα λάδια και αρώματα στο δέρμα τους. Τα μαλλιά τους ήταν μακριά «Καρηκομόωντες» και τα προτιμούσαν ξανθά οπότε τα έπλεναν με ένα συνονθύλευμα ξυδιού ή κίτρινων ανθών και έκθεση στον ήλιο. Επίσης κρατούσαν τα μαλλιά τους με χτενάκια και τους έβαζαν κερί για να διατηρείται η γυαλάδα τους. Φορούσαν διάφορα στολίδια και ήταν πάντα καθαρές. Το διάδημα ήταν χαρακτηριστικό των ευκατάστατων γυναικών ή γυναικών της βασιλικής οικογένειας και συμπληρώνονταν με κοσμήματα και χρυσάφι.

Η Σπαρτιάτισσες γυναίκες στην αρχαία Ελλάδα λεγόταν ότι ήταν οι ποιο όμορφες αισθητικά. Κι αυτό γιατί στο ντύσιμό τους ήταν πολύ εκλεκτικές. Φορούσαν τον πιο κοντό χιτώνα σχισμένο στον δεξί μηρό «φαινομηρίδες». Επίσης φορούσαν περίδεσμο και στρόφιον (ζώνη) κάτω από τους μαστούς που τους στήριζε και τους ωθούσε μπροστά. Οι άνδρες που έβλεπαν το νεανικό γυναικείο σώμα τοιουτοτρόπως ενδεδυμένο δεν μπορούσαν παρά να τις χαρακτηρίσουν ως τις πιο όμορφες.

Στην αρχαία Ελλάδα, μας λέει η κυρία Χέμινγουεη, οι νεαρές κοπέλες πολλές φορές αναθρέφονταν από την τροφό και περνούσαν αρκετό από το χρόνο τους στον γυναικωνίτη που βρισκόταν στο υψηλότερο πάτωμα του σπιτιού. Δεν ήταν όμως ποτέ περιορισμένες οι γυναίκες της Αρχαίας Ελλάδας στον γυναικωνίτη.

[vsw id=”J9w-yxfajZU” source=”youtube” width=”625″ height=”424″ autoplay=”no”]

Επίσης συμμετείχαν στις κοινές εκδηλώσεις περισσότερο ακόμη και από τις γυναίκες του σήμερα. Ο γυναικωνίτης χρησίμευε και στις μητέρες ως χώρος περίθαλψης των νηπίων, την κατασκευή υφαντών κ.ά. Εκτός από τη γέννηση και ανατροφή των παιδιών η γυναίκα είχε και την υπευθυνότητα υφαντικής και διοίκηση του σπιτικού. Οι νεαρές κοπέλες είχαν λίγες περισσότερες ελευθερίες όπως τη συγκομιδή νερού από την τοπική κρήνη (βρύση) όπου ήταν δυνατόν να έρθουν σε κοινωνική επαφή με άλλες συνομήλικές τους. Ήταν επίσης υπευθυνότητα των γυναικών να επισκέπτονται και να περιποιούνται τους τάφους των συγγενών. Συχνά έφερναν μαζί τους δώρα και έδεναν στεφάνια γύρω από τον επιτύμβιο λίθο.

Όπως προαναφέρθηκε η γυναίκα μπορούσε να επισκέπτεται και να συμμετέχει σε αρκετές δημόσιες εκδηλώσεις όπως αυτές που πραγματοποιούνταν προς τιμή της Αρτέμιδος και της Νύμφης στους πρόποδες της Ακροπόλεως. Μερικοί συγγραφείς πληροφορούν ότι όταν βρισκόταν σε έξοδο η γυναίκα έπρεπε να καλύπτει το σώμα της και να φέρει κάλυμμα στην κεφαλή.

Όλες οι ηλικίες των γυναικών έπαιρναν μέρος σε θρησκευτικές τελετές και φεστιβάλ όπως τα Παναθήναια (υπέρ της Παλλάδας Αθηνάς), τα Ελευσίνια (υπέρ της Αρτέμιδος), τα Ανθεστήρια (υπέρ του Διονύσου). Μερικές κοινωνικές εκδηλώσεις ήταν απαγορευμένες για τις αρχαίες ελληνίδες που παντρεύονταν συνήθως μετά τα 14 ή 15 τους έτη. Οι νύφες χαρακτηριζόταν ως γυναίκες Αθηναίων πολιτών και δεν είχαν δικαίωμα πολιτογράφησης, ενώ έπρεπε να έχουν και προίκα η οποία όμως δεν ανήκε στον γαμπρό. Όταν παντρευόταν η γυναίκα σταματούσε να αποκαλείται «κόρη» γιατί πλέον γινόταν «νύμφη» μέχρι να γεννηθεί το πρώτο της παιδί οπόταν γινόταν «γυνή». Η ζωή της γυναίκας τότε ήταν γύρω στα 40 χρόνια (Colette Hemingway. “Women in Classical Greece”).

Η φημισμένη μόδα της Γαλλίας κατά τον δέκατο-ένατο και εικοστό αιώνα πήρε τα περισσότερα χαρακτηριστικά στην κόμη και στο ντύσιμο από τις αρχαίες ελληνίδες (εφημ. “The Washington Times”, 28 Αυγούστου 1921). Έτσι, και ο υπόλοιπος κόσμος υιοθέτησε τη μόδα του Παρισιού θαμπώνοντας τις γυναίκες όλου του κόσμου.

Οι κοινωνικές θέσεις που μπορούσε να κατέχει μια γυναίκα της αρχαίας Ελλάδας ήταν πολλές. Δεν γνωρίζουμε καμία έρευνα που να αναφέρει όλες τις θέσεις της γυναίκας στην αρχαία κονιωνία. Το μόνο που θ’ αναφέρουμε εδώ είναι τα πιθανά ιερατικά αξιώματά της που ήταν: Πυθία, Ιέρεια, Πρωθιέρια, Μυσταγωγός,  Παναγίς, Ιεροφάντις, Αρχιέρεια, Ιεραπόστολις και Προμάντις.

Ο Όμηρος στην Ιλιάδα αναφέρεται σε πάρα πολλές γυναίκες που έλαβαν μέρος, και ήταν παρούσες στον Τρωικό πόλεμο στηρίζοντας τους συζύγους τους. Η συμβολή πολλών γυναικών σ’ αυτό τον πόλεμο της Τροίας, όπως και θεοτήτων, θεωρείται σημαντική. Ο Όμηρος αναφέρεται ακόμη και στις Αμαζόνες τις οποίες αποδεκάτισε ο Ηρακλής φονεύοντας την αρχηγό τους Ιππολύτη και παίρνοντας τη ζώνη της.

ektorΕνώ ετοιμάζεται η μονομαχία του Αχιλλέα με τον Έκτορα, η ωραία Ελένη, που υφαίνει στα διαμερίσματά της, προσκαλείται από την αγγελιαφόρο των θεών, την Ίριδα, να πάει στα τείχη. Εκείνη αφήνει το υφαντό της, που απεικόνιζε τον πόλεμο που γίνεται για χάρη της και με τις θεραπαινίδες εμφανίζεται στα τρωικά τείχη, μπροστά στους γέροντες της πόλης. Όλοι θαυμάζουν την ομορφιά της και ο Πρίαμος την καλεί κοντά του και της ζητάει πληροφορίες για τους αρχηγούς που βλέπει κάτω από τα τείχη…

Ιάκωβος Γαριβάλδης
Μελβούρνη, 2014
συνεχίζεται, μέρος α’ εκ τριών

Βιβλιογραφία

  • Hemingway, Colette. “Women in Classical Greece”. In Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000–. http://www.metmuseum.org/toah/hd/wmna/hd_wmna.htm (October 2004)
  • «Η αποκάλυψη της αρχαίας Ελληνίδας / Η Κατάρριψη των Μύθων», Δρ. Παναγιώτης Κυριακόπουλος, Εκδόσεις Εύανδρος
  • Εφημερίδα “The Washington Times”, έκδοση 28 Αυγούστου 1921
  • Εφημερίδα “The Sun”, έκδοση 29 Νοεμβρίου 1906
  • Εφημερίδα “Dodge City Times”, έκδοση 6 Νοεμβρίου 1880
  • Εφημερίδα “Rocky Mountain husbandman”, έκδοση 30 Οκτωβρίου 1879
  • Ιστοσελίδα «Fashioning the Past», 26 Απριλίου 2012, ηλεκτρονική διεύθυνση: http://www.fashioningthepast.com/2012/04/ancient-greece-beauty-regime.html
  • Ιστοσελίδα «Heilbrunn Timeline of Art History» The Metropolitan Museum of Art, ηλ. διεύθυνση http://www.metmuseum.org/ 2014
  • Εφημερίδα “The Guardian”, έκδοση 6 Οκτωβρίου 2013, ηλ. διεύθυνση http://www.theguardian.com/commentisfree/2013/oct/06/women-change-name-after-marriage-greece
  • Ιλιάδα Γ 189
  • Ιλιάδα Ζ 186
  • Απολλόδωρου Β 98
  • Παυσανίου Α 2, 1.15, 2.17, 2.41, 7
  • Στράβωνος Β 504
  • Λεξικό της Ελληνικής Μυθολογίας (Αικ. Τσοτάκου-Καρβέλη) εκδόσεις Σόκολη
  • Αρχαίοι Έλληνες Θετικοί Επιστήμονες (Κ. Γεωργακόπουλου) εκδόσεις Γεωργιάδη.
    Εφημερίδα Ελληνική Αγωγή τεύχος 18 και τεύχος 19

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Η Ελληνίδα - γ'
    Η Ελληνίδα γυναίκα αλλάζει συχνά ρόλους και υποχρεώσεις στην Ελληνική οικογένεια. Είναι κορίτσι, νύφη, σύζυγος, μητέρα, γιαγιά, εργαζόμενη, ερωμένη, συχνά αδικημένη και παραγκωνισμένη από κατεστημένα και προλήψεις της κάθε εποχής. Η επιμονή της όμως, η υπομονή και ακαταμάχητη στάση της σε καιρούς χαλεπούς και μη είναι ιδιαίτερα αξιέπαινη.
  2. Η Ελληνίδα - β'
    Ας προχωρήσουμε προς τις πιο πρόσφατες μαρτυρίες ομορφιάς ελληνίδων γυναικών. Θα προσπαθήσουμε να κάνουμε έναν διαχωρισμό μεταξύ ομορφιάς και κάλλους γιατί τα δυο πράγματα αυτά πολλές φορές δεν συμβαδίζουν. Τα αμέσως πιο κάτω σχόλια έρχονται από τους Άγγλους.
  3. Η Ελληνίδα - α'
    Η συμβολή της Ελληνίδας μητέρας, κόρης, αδερφής, ακόμη και γιαγιάς στην πορεία του Ελληνισμού, τουλάχιστον τα προηγούμενα τέσσερις χιλιάδες και πλέον χρόνια είναι γεμάτη από ηρωισμό, αυτοθυσία, σκληρή δουλειά, προσβολή της προσωπικότητάς της και της θέσης της στην κοινωνία, καημούς και αίμα. Η ακαταμάχητη παρουσία της Ελληνίδας γυναίκας, προσηλωμένης σταθερά στη θετική προσφορά της χαροπαλεύουσας πλέον και περήφανης στο παρελθόν τιμής και ευημερίας των Ελλήνων ανά τους αιώνες είναι αναμφισβήτητη.

Περί γέννηση και βάπτιση

Βάπτιση, απεικόνιση πρωτοχριστιανικής τέχνης (φωτο Βικιπαιδεία)
Βάπτιση, απεικόνιση πρωτοχριστιανικής τέχνης (φωτο Βικιπαιδεία)

Απλά, καθημερινά, απαραίτητα…

περί τη γέννηση και βάπτιση

 

Σήμερα, με την πολυπλοκότητα των εκφάνσεων της δημόσιας διοίκησης, επιτεύχθηκε αφενός μεν η κάλυψη όλων των περιπτώσεων, για τα οποία ζητάται η συνδρομή της πολιτείας, αλλά αφετέρου η ταλαιπωρία από μια απίστευτη γραφειοκρατία. Εκεί όμως και τότε;

Φυσικά και είναι αδύνατη η εύρεση όλων των στοιχείων, λόγω ελλείψεως των σχετικών πληροφοριών, όμως σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετές οι οποίες είναι διαφωτιστικές για το καθεστώς εκείνης της εποχής. Για τα απλά μα και καθημερινά.

Έτσι υπήρχε κατά τα τελευταία χρόνια του 19ου αιώνα:

1- Το Σιτσίλ Νουφούς Καλεμί,

Το Σιτσίλ Νουφούς Καλεμί δηλαδή το Ληξιαρχικό Γραφείο με προϊστάμενο τον Νουφούς Μεμουρούς και αρμοδιότητες:

  • την καταχώρηση στα οικεία βιβλία των γεννήσεων αρσενικών τα θηλυκών παιδιών με πλήρη στοιχεία χρονολογίας γέννησης, γονέων, των βαπτίσεων για τους χριστιανούς, των θανάτων, των γάμων…

Φυσικά μετά την ενημέρωση του με επίσημο έγγραφο, μαζμπατά, της δημογεροντίας και της καταβολής των σχετικών εξόδων εγγραφής με πούλπαρασί, δηλαδή τα χαρτόσημα…

  • την έκδοση του τεζκερέ ή του οσμανιέ, ή νουφούς, δηλαδή κάποιου είδους ταυτότητος έναντι των πάντων…

2-Πιστοποιητικό γεννήσεως και βαπτίσεως

Το πιστοποιητικό γεννήσεως και βαπτίσεως που εκδιδόταν από τον ιερέα της κοινότητας στην οποία γεννήθηκε και βαπτίσθηκε το παιδί …

Χαρτί που περιελάμβανε τη μέρα της γέννας και της «φώτισης», το φύλλο του παιδιού, τους γονείς αλλά και το όνομα του τατάκα, δηλαδή του αναδόχου.

Πιστοποιητικό απαραίτητο για σχολική χρήση και την εγγραφή των μικρών παιδιών, για τους γάμους αλλά και ως σχετικής απόδειξης έναντι των πάντων…

Βεβαίως και πριν της επισήμου καθιερώσεως αυτών των διαδικασιών λαμβανότανε η σχετική πρόνοια για όλες τις προαναφερθείσες περιπτώσεις.

Έτσι το χριστιανικό στοιχείο, τουλάχιστον, λάβαινε τα μέτρα του κάνοντας «γαγίτη», εγγραφή δηλαδή των γεννήσεων και των βαπτίσεων καταχωρώντας τα σχετικά με την εγγραφή τους πίσω από τα εικονίσματα του σπιτιού ή σε υπάρχοντα βιβλία. Είναι χαρακτηριστικότατος και τα μάλα κατατοπιστικός ο προαναφερόμενος τρόπος των σχετικών εγγραφών.

Γράφει, για παράδειγμα, κάποιος Σινασίτης και για την ακρίβεια ο Σάββας Τσαντάς:

«α-Ο Νικόλαος ο υιός μου εγεννήθη Μαΐου 24 έτος 1860 ημέρα Παρασκευή ώρα 8

β-Η κόρη μου Βαρβάρα εγεννήθη Απριλίου 1867 ξημερώματα Δευτέρα ώρα 11

γ-Η κόρη μου Βασιλική εγγενήθη τω 1880 Ιανουαρίου 18 ξημερώματα Αγίου

Αθανασίου ημέρα Παρασκευή»[1]

Χαρακτηριστικές περί του θέματος είναι και οι επιστολές του πατρός Παϊσίου, επισκόπου Καισαρείας, προς τους ιερείς της επαρχίας του δια των οποίων τους καυτηριάζει λέγοντας πως:[2]

«…οι καταχωρήσεις στον Κώδικα γεννήσεων- βαπτίσεων και θανάτων εξακολουθούν να παραμένουν στην ίδια ανυποληψία με συνέπεια να προκαλούνται ζημιές οικονομικές και να δυσαρεστούνται μεταξύ τους οι χριστιανοί…

Η πρώτη μας λοιπόν εντολή:

Οι επίτροποι κάθε εκκλησίας ν’ αγοράσουν δυο Κώδικες των εκατό φύλλων για να καταχωρούν στον ένα τις γεννήσεις και στον άλλον τους θανάτους.[3] Οι κώδικες θα βρίσκονται στην κατοχή των ιερέων…

Αμέσως (μετά το όποιο γεγονός) ας βγάλει από τον κόρφο του ένα σημειωματάριο, που πάντα πρέπει να έχει κι ας καταχωρήσει σ’ αυτό την ημέρα γέννησης του παιδιού, το όνομά του, το όνομα του πατέρα του, το όνομα του αναδόχου…και κατά τον εσπερινό ας καταχωρήσει όλα αυτά τα στοιχεία στον Κώδικα που βρίσκεται στην κατοχή του…

Όταν κανείς πεθάνει κι αν ακόμα πρόκειται για παιδί ενός έτους, ας καταχωρήσει ο ιερέας το θάνατο στο σημειωματάριο που φέρει μαζί του αμέσως με κάθε λεπτομέρεια, (ημερομηνία θανάτου, φύλλο, ηλικία) κι έπειτα να τον καταχωρήσει με τον ίδιο τρόπο στον δεύτερο Κώδικα που επίσης βρίσκεται στην κατοχή του…

Ο ιερέας κάθε ενορίας οφείλει την1ην Σεπτεμβρίου κάθε χρόνου ν’ αντιγράφει σε καθαρό κατάστιχο, είτε από το προσωπικό του σημειωματάριο είτε από τον Κώδικα της εκκλησίας, όλους όσοι γεννήθηκαν εκείνο το έτος κι όλους όσοι πέθαναν και να το στείλει σε Μας, προκειμένου να καταχωρηθούν και στο δικό μας τον Αρχιερατικό Κώδικα που θα σταλεί στην Ιερά Σύνοδο, στην Πόλη.

Η εντολή μας αυτή, σύμφωνη με τις διαταγές του Υψηλού Δοβλετίου και της Ιεράς Συνόδου, είναι σύμφωνη και με τους Ιερούς Νόμους μας…

1839 Ιανουαρίου 27

Ο Καισαρείας Παϊσιος, θερμός εν Θεώ Ευχέτης σας»

 

3-Δημοτολόγια-Κώδικες

Φυσικά με τη δημιουργία των σχετικών Κωδίκων- Δημοτολογίων τα πράγματα απλοποιήθηκαν και άρχισε πια επίσημα η εγγραφή όλων των στοιχείων με υπεύθυνο τρόπο και από εξειδικευμένους υπαλλήλους.

Αρχικά με τη συμμετοχή των ιερέων, αλλά μετά απλά με τη συνεργασία τους, μιας και τη διοργάνωση, κόστος συντήρησης, κλπ, ανέλαβαν αποκλειστικά οι κοινοτικές αρχές. Υπεύθυνες απέναντι στην κεντρική διοίκηση για κάθε τι ήταν υποχρεωμένες εκτός της έκδοσης των σχετικών χαρτιών- πιστοποιητικών να καταγράφουν κάθε αρσενικό παιδί μιας και χρεωνότανε με το ποσό των 20 γροσίων, να τηρούν στατιστικά στοιχεία κλπ.[4]

 


[1] Σ. Ρίζος, ο. π. σελ 235

[2] Φ. Αποστολόπουλου, ο.π. σελ 231-234

[3] στην πράξη εφαρμόσθηκε ο ένας κώδικας με τις οικείες στήλες καταχωρήσεων…

[4] σχετικά στο οικείο περί φορολογίας κεφάλαιο

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Φορολογικό Δίκαιο
    Σε γενικές γραμμές πρόκειται για το πλέγμα των νόμων, με τους οποίους έχοντας σαν βάση τη φοροδοτική ικανότητα των πολιτών, το κράτος εισπράττει τα απαραίτητα για την ορθή λειτουργία των παρεχομένων υπηρεσιών του. Τώρα, για την καλύτερη κατανόηση του θέματος αρχίζουμε με δυο τρεις βασικές ορολογίες της φορολογικής νομοθεσίας- πρακτικής που υπήρχαν στην υπό εξέταση περιοχή εκεί και τότε.
  2. Εργατικό Δίκαιο
    Απλά και σε γενικές γραμμές πρόκειται για ένα σύνολο κανόνων δικαίου που διέπουν τις σχέσεις που παράγονται μεταξύ συμβαλλομένων κατά τις οποίες, η μια πλευρά προσφέρει την εργασία της για ορισμένο ή αόριστο χρόνο και η άλλη παρέχει έναντι αυτής το συμφωνημένο τίμημα. Φυσικά σήμερα είναι πολυσύνθετο, στο δε διάβα του χρόνου κάλυψε και συνεχίζει ακόμα, τα τυχόν κενά που προκύπτουν από τις προαναφερθείσες σχέσεις.
  3. Εμπορικό Δίκαιο
    Στο οικείο κεφάλαιο περί πωλήσεως τονίσαμε τις δυο βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζότανε το εμπόριο στην Κεντρική Ανατολία…Την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, τα οποία εν πολλοίς κάλυπταν την όποια ανυπαρξία έγγραφου τύπου κλπ. Τονίσαμε, επίσης, πως η επικύρωση οποιασδήποτε συμφωνίας γινότανε με μια απλή χειραψία μεταξύ των δυο συμβαλλομένων μερών και τη φράση «βε ες σελάμ», δηλαδή ο Θεός να τα φέρει βολικά, τον αντιπραγματισμό και την τράμπα, καθώς και την ύπαρξη αρχικά ομολόγων, δηλαδή πωλητηρίων εγγράφων και στο τέλος τις σχετικές μεταγραφές για ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας αντικείμενα στους κώδικες του χωριού…
  4. Ενοχικό Δίκαιο
    Πρόκειται «για το σύνολον των κανόνων δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τα ζητήματα τα οποία προκύπτουν εκ της υπάρξεως ενοχής, ήτοι εκ της υπάρξεως εννόμου σχέσεως δυνάμει της οποίας ωρισμένο πρόσωπον (ήτοι ο οφειλέτης) υποχρεούται προς έτερον (δανειστήν) εις παροχήν, η οποία δύναται να συνίσταται εις ενέργειαν ή παράλειψιν».
  5. Κληρονομικό δίκαιο
    Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθμίζουν την κληρονομική διαδοχή. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 του αναθεωρηθέντος Α.Κ., «κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο(κληρονομιά) περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι)….»
  6. Περί γέννηση και βάπτιση
    Σήμερα, με την πολυπλοκότητα των εκφάνσεων της δημόσιας διοίκησης, επιτεύχθηκε αφενός μεν η κάλυψη όλων των περιπτώσεων, για τα οποία ζητάται η συνδρομή της πολιτείας, αλλά αφετέρου η ταλαιπωρία από μια απίστευτη γραφειοκρατία. Εκεί όμως και τότε; Φυσικά και είναι αδύνατη η εύρεση όλων των στοιχείων, λόγω ελλείψεως των σχετικών πληροφοριών, όμως σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετές οι οποίες είναι διαφωτιστικές για το καθεστώς εκείνης της εποχής. Για τα απλά μα και καθημερινά.
  7. Η Υιοθεσία
    Δι’ αυτής δεν ικανοποιείται αποκλειστικά και μόνο ο συναισθηματικός κόσμος των ατέκνων, αλλά κυρίως δημιουργείται μια νέα κατάσταση δια τον υιοθετούμενο, δηλαδή, σχέσεως γονέως και τέκνου…Είναι επίσης και μια πράξη θεάρεστη σύμφωνα με την οποία «έσωζε κανείς μια ψυχή παίρνοντάς την υπό την ευθύνη του». Αλλά βεβαίως και μια λύση σε περίπτωση ατεκνίας προς αποφυγή της κατακραυγής ή του όποιου στιγματισμού…
  8. Το Διαζύγιο
    Έτσι «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω», δηλαδή και σε ελεύθερη μετάφραση ό,τι και να γίνει από τη στιγμή που πήρε μέρος η εκκλησία τίποτε δεν μπορεί να χωρίσει το ζευγάρι. Έστω και αν η γυναίκα υπέφερε τα πάνδεινα από τους οικείους του ανδρός της, αλλά και τον ίδιο ακόμα. Ξύλο, βρισιές, κατάρες, πείνα και πάλι ξύλο, προσβολές και…ό,τι μπορεί να φανταστεί ανθρώπου νους. Τα μαρτύρια του Ιώβ. Με μοναδική, ίσως, περίπτωση, αυτή της μοιχείας, από πλευράς της γυναίκας εννοείται…
  9. Ο Γάμος Γ'
    Τονίσαμε προηγούμενα ότι τουλάχιστον μέχρι και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα δεν υπήρχε η υποχρεωτικότητα στην προίκα, όμως παρόλα αυτά οι γονείς πάντοτε συνεισέφεραν το κατά δύναμιν, αλλά και κατά το δοκούν. Συνήθεια-έθιμο- που επιβάρυνε τα μάλα τον οικογενειακό προϋπολογισμό και όχι μόνο, με τη θυγατέρα να καθίσταται σιγά σιγά δυσβάστακτο βάρος μιας και όλοι προσέτρεχαν για να βολέψουν μια καλή προίκα.
  10. Ο Γάμος Β'
    Είναι γνωστό πως δια τον κλήρο της Καππαδοκίας και όχι μόνο, δεν υπήρχαν τακτικές αποδοχές, δηλαδή καταβολή μισθού από πλευράς της κοινότητος. Απλά μια πρόβλεψη δια το «κανονικόν» του ιερέως, δηλαδή κάποιος φόρος- ετήσιο χαράτσι, που επιβαλλότανε ανάλογα φυσικά με την φοροδοτική ικανότητα της κάθε χριστιανικής οικογένειας ή κατά περίπτωση...
  11. Ο Γάμος Α'
    Nuptiae sunt conjunctio maris et feminae et consortium omnis vitae divini et humani juris communicatio, δηλαδή, «γάμος εστίν ανδρός και γυναικός συνάφεια και συγκλήρωσις του βίου παντός, θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία». Ο γάμος ως ιερή και ίσως μια από τις πλέον σημαντικές στιγμές του ανθρώπου αποτελούσε τότε και ενδεχόμενα και σήμερα, το αντικείμενο ενός μαζικού ενδιαφέροντος ολάκερης της κοινωνίας. Ιδιαίτερα μάλιστα στις απομονωμένες κοινότητες της Καππαδοκίας...
  12. Οικογενειακό Δίκαιο
    «Πρόκειται για το σύνολον των κανόνων Δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τας σχέσεις αι οποίαι προκύπτουν εκ του γάμου, της συγγενείας και γενικώτερον επ’ ευκαιρία της οικογένειας…Το οικογενειακόν δίκαιον διαυλακώνεται υπό των ηθικών αρχών καθ’ όλην αυτού την έκτασιν. Τούτο ήτο αναπόφευκτον αλλά και δεόντως επιβεβλημένον, λόγω της φύσεως των σχέσεων, τας οποίας ρυθμίζει…»
  13. Εμπράγματο Δίκαιο
    Το σύνολο δηλαδή των κανόνων που ρυθμίζουν τα εμπράγματα δικαιώματα, με μια σημαντικότατη διάκριση. Πως τα πράγματα[1] διακρίνονται, κατά το άρθρο 948 του Α.Κ. σε: (α) ακίνητα, το έδαφος και τα συστατικά αυτού (β) κινητά, δηλαδή όσα δεν είναι ακίνητα. Αυτά, σε γενικές γραμμές, με τα ισχύοντα σήμερα, αλλά εκεί και τότε; Ποιες, για παράδειγμα, ήταν οι απόψεις, τα ισχύοντα περί την ιδιοκτησία, τη νομή και κατοχή, τη διάθεση μα και την προστασία της;
  14. Το δικαιοδοτικό υποσύστημα
    Η εφαρμογή του δικαίου είναι σπουδαία υπόθεση, όταν μάλιστα υπάρχουν τα σχετικά εργαλεία για την απονομή της, καθίσταται μάλλον και εύκολη υπόθεση. Φυσικά όταν μιλάμε για εργαλεία μιλάμε για εκείνο το νομικό καθεστώς που προβλέπει και καλύπτει όλα τα κενά, τόσο σε επίπεδο νόμων, όσο και σε αυτό της εφαρμογής. Και εξηγούμαστε άμεσα. Ναι μεν το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης όριζε πως «τα δικαστήρια έπρεπε να παρέχουν δικαιοσύνη και προστασία σε όλους τους υπηκόους και ότι έπρεπε να τιμωρούνται αυστηρά όποιοι αδικούσαν κάποιον και όποιοι δωροδοκούνται και ότι οι δίκες έπρεπε να γίνονται σύμφωνα με το νόμο», αλλά...
  15. Το Νομικό Πλαίσιο
    ...βάσιμα θεωρούμε πως τούτη η χρονολογία, μαζί με κάποιες άλλες κατοπινές, σηματοδότησαν μια περίοδο «άνοιξης» και ελευθεριών στην απέραντη οθωμανική αυτοκρατορία της οποίας η σήψη ήταν πλέον εμφανής σε κάθε τομέα και πτυχή της καθημερινότητας. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που απετέλεσε το σημείο αιχμής για πιέσεις στους ιθύνοντες της αυτοκρατορίας από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής και κυρίως από τη χριστιανική Ρωσία που, αποβλέποντας στον διαμελισμό της, αξίωνε να αναγνωρισθεί προστάτης όλων των ορθοδόξων κατοίκων της.
  16. Οι καλοί μας οι…γιατροί!
    Βεβαίως υπήρξαν πολλοί και πολλές. Που προσέφεραν τις ιατρικές τους υπηρεσίες στις απομεμακρυσμένες κοινότητες της Ανατολής, όμως… Όμως υπήρξαν και μερικοί των οποίων η προσφορά ήταν τόσο σημαντική, που το πέρασμα τους καταγράφηκε ανεξίτηλα στη μνήμη των ανθρώπων… Κυρίαρχες προσωπικότητες με έντονα τα στοιχεία της ύπαρξής τους βάλανε τα θεμέλια με την ανιδιοτελή προσφορά και τις ικανότητές τους, καταξιώθηκαν και παρέμειναν στη συλλογική μνήμη.

Η Υιοθεσία

theofilo1

Η υιοθεσία[1]…μια πράξη θεάρεστη

Δι’ αυτής δεν ικανοποιείται αποκλειστικά και μόνο ο συναισθηματικός κόσμος των ατέκνων, αλλά κυρίως δημιουργείται μια νέα κατάσταση δια τον υιοθετούμενο, δηλαδή, σχέσεως γονέως και τέκνου…

Είναι επίσης και μια πράξη θεάρεστη σύμφωνα με την οποία «έσωζε κανείς μια ψυχή παίρνοντάς την υπό την ευθύνη του».[2]

Αλλά βεβαίως και μια λύση σε περίπτωση ατεκνίας προς αποφυγή της κατακραυγής ή του όποιου στιγματισμού…

Έτσι το ζευγάρι συνήθως έπαιρνε – υιοθετούσε κάποιο παιδί από το δικό του αίμα-δηλαδή κάποιο παιδί συνήθως συγγενικό και όχι ξένο…«μπαστάρδι».[3]

Τώρα, έχουν παρατηρηθεί δυο μορφές υιοθεσίας, ισχυρότατες αμφότερες.

Η πρώτη λεγότανε εβλατλέκ-εβλιατλίκι δηλαδή και ήτανε ο θεσμός του ψυχοπαιδιού.

Χωρίς τυπικές διαδικασίες, χαρτιά και όλα τα παρεπόμενα, απλά και μόνο με τον λόγο και την τιμή της οικογένειας… Με το παιδί να διατηρεί αναλλοίωτα αρκετά δικαιώματα από τη φυσική του οικογένεια …

Η δεύτερη είχε τυπικές διατυπώσεις μιας και γινότανε μεταξύ ξένων οικογενειών. Αλλά και σε αυτές τις περιπτώσεις, αρχικά τουλάχιστον, υπήρχε σχετική ευκολία με μόνη απαραίτητη αυτή της παρουσίας του ιερέα και της σχετικής του ευχής, δηλαδή το «γιακαντάν γκετζιρντί» αλλά και της μεταβίβασης ορισμένων περιουσιακών στοιχείων στο φσάχ, για ασφάλειά του.

Αλλά και η τήρηση, αργότερα, και κυρίως προς το τέλος του 19ου αιώνα των απαραίτητων τύπων που κατοχύρωναν ουσιαστικά το υιοθετημένο παιδί, με την εγγραφή του στους οικείους καταλόγους της κοινότητος με τα νέα στοιχεία της οικογένειας, με την επίσημη «προίκισή» του με σημαντικά οικονομικά στοιχεία, φυσικά ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του θετού πατέρα κλπ…

Βεβαίως υπήρχαν και οι περιπτώσεις των «εκθέτων» παιδιών:

  • -αυτών που προέρχονταν από φτωχιές οικογένειες και υπήρχε αδυναμία να τα ζήσουν…
  • -των «πίτσκων», μπαστάρδων, δηλαδή,

που σε αμφότερες τις περιπτώσεις άφηναν κρυφά κάποιες ή κάποιοι στις πόρτες των σπιτιών ευπόρων οικογενειών ή στα σκαλοπάτια των εκκλησιών.

 

Να σημειώσουμε, επίσης, πως ξεχωριστά από τη νόμιμη διαδικασία υπήρχε η δοξασία πως το παιδί μπορούσε να γίνει «δικό» της, της στέρφας κυράς δηλαδή, «αφού το περάσει μέσα από το πουκάμισό της από το κεφάλι μέχρι τα πόδια…σα να το γεννούσε η ίδια»[4]

Μερικές πληροφορίες θέλουν την πράξη υιοθεσίας να γίνεται, για τα μη έκθετα παιδιά, σε ηλικία 4 ή 5 ετών και μάλιστα με ιδιαίτερους εκκλησιαστικούς τύπους.

«Το υιοθετούμενο παιδίον, το ηλικίας 4 ή 5 ετών, προσήρχετο εις την εκκλησίαν μετά των γονέων ή οικείων αυτού, συγχρόνως δε προσήρχετο και ο υιοθετών μετά των οικείων αυτού, πάντες κρατούντες λαμπάδας ανημμένας, καθώς και οι απαραιτήτως παριστάμενοι κατά την τελετήν δημογέροντες.

Το παιδίον εισήρχετο εις το ιερόν, ενώ ο υιοθετών έμενεν εκτός Ιερού. Ο ιερεύς περιβεβλημένος τα ιερά άμφια μετά την καθιερωμένην ιερουργίαν ευλογεί αμφοτέρους, μεθ’ ο το παιδίον εξέρχεται του ιερού και γονυπετεί προ του υιοθετούντος, ούτος δε φέρει τον δεξιόν αυτού πόδα επί του ώμου του παιδίου και λέγει: “Από σήμερον είσαι τέκνον μου, διότι σήμερα σε εγέννησα”, είτα δε ανεγείρει το παιδίον και ασπάζεται αυτό.

Το παιδίον φιλεί την δεξιάν χείρα του υιοθετούντος και λέγει: “Από σήμερον είσαι ο πατήρ μου.”

Μετά την τελετήν ταύτην μετέβαινον εις το γραφείον της Δημογεροντίας, όπου συνετάσσετο το σχετικόν έγγραφον. Εν τω εγγράφω τούτω εδηλούτο:

α-Ότι ο υιοθετούμενος μέχρις ηλικίας δεκαπέντε ετών θα φέρη το όνομα του θετού πατρός, μετά δε ταύτα θα είναι ελεύθερος να συνεχίση το όνομα τούτου ή να αναλάβη το της οικογενείας του.

β-ότι ο υιοθετούμενος κληρονομεί τον θετόν πατέρα και αποξενούται από της κληρονομίας του φυσικού πατρός.»[5]


[1] οι σχετικές διατάξεις του Α.Κ. τροποποιήθηκαν με την αναθεώρηση του Κώδικα στα 1982

[2] μαρτυρία

[3] Μαρτυρία Γεωργίου Καλλινικίδη,  ο.π. «Αυτό ήταν σχετικά εύκολο και πρέπον μάλιστα. Όλοι είχαν πολλά παιδιά και εξάλλου το παιδί θα ’ταν δίπλα σου, κοντά σου, στην ίδια γειτονιά, μόνο που θα το κοίταζε ο αδελφός σου ή η αδελφή σου…Φυσικά ο λόγος ήταν ισχυρός και δεν χρειαζόταν χαρτιά και τέτοια. Μόνο το ’ξερε ο παπάς και η γειτονιά με το φσαχ μάλιστα να το’ χει δίπορτο. Δυο μάνες, δυο πατεράδες, κληρονομικά δικαιώματα …καλά είναι τα παιδιά, αλλά το αίμα σου είναι αίμα σου…»

[4] Μαρτυρία Δέσποινας Μιχαηλίδου ο.π.

Κατά τη μαρτυρία του Γιάννη Σταματιάδη τούτη η εθιμική τακτική λάβαινε χώρα τρεις φορές για τα τελειώσει με την αντίστοιχη εγγραφή στο βιβλίο της δημογεροντίας και τις δημόσιες αναφορές του θετού πατέρα «από αυτή τη στιγμή αυτό είναι το δικό μου παιδί»…

[5] Κ. Λαμέρα,, ο.π,. σ. 30.


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Φορολογικό Δίκαιο
    Σε γενικές γραμμές πρόκειται για το πλέγμα των νόμων, με τους οποίους έχοντας σαν βάση τη φοροδοτική ικανότητα των πολιτών, το κράτος εισπράττει τα απαραίτητα για την ορθή λειτουργία των παρεχομένων υπηρεσιών του. Τώρα, για την καλύτερη κατανόηση του θέματος αρχίζουμε με δυο τρεις βασικές ορολογίες της φορολογικής νομοθεσίας- πρακτικής που υπήρχαν στην υπό εξέταση περιοχή εκεί και τότε.
  2. Εργατικό Δίκαιο
    Απλά και σε γενικές γραμμές πρόκειται για ένα σύνολο κανόνων δικαίου που διέπουν τις σχέσεις που παράγονται μεταξύ συμβαλλομένων κατά τις οποίες, η μια πλευρά προσφέρει την εργασία της για ορισμένο ή αόριστο χρόνο και η άλλη παρέχει έναντι αυτής το συμφωνημένο τίμημα. Φυσικά σήμερα είναι πολυσύνθετο, στο δε διάβα του χρόνου κάλυψε και συνεχίζει ακόμα, τα τυχόν κενά που προκύπτουν από τις προαναφερθείσες σχέσεις.
  3. Εμπορικό Δίκαιο
    Στο οικείο κεφάλαιο περί πωλήσεως τονίσαμε τις δυο βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζότανε το εμπόριο στην Κεντρική Ανατολία…Την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, τα οποία εν πολλοίς κάλυπταν την όποια ανυπαρξία έγγραφου τύπου κλπ. Τονίσαμε, επίσης, πως η επικύρωση οποιασδήποτε συμφωνίας γινότανε με μια απλή χειραψία μεταξύ των δυο συμβαλλομένων μερών και τη φράση «βε ες σελάμ», δηλαδή ο Θεός να τα φέρει βολικά, τον αντιπραγματισμό και την τράμπα, καθώς και την ύπαρξη αρχικά ομολόγων, δηλαδή πωλητηρίων εγγράφων και στο τέλος τις σχετικές μεταγραφές για ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας αντικείμενα στους κώδικες του χωριού…
  4. Ενοχικό Δίκαιο
    Πρόκειται «για το σύνολον των κανόνων δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τα ζητήματα τα οποία προκύπτουν εκ της υπάρξεως ενοχής, ήτοι εκ της υπάρξεως εννόμου σχέσεως δυνάμει της οποίας ωρισμένο πρόσωπον (ήτοι ο οφειλέτης) υποχρεούται προς έτερον (δανειστήν) εις παροχήν, η οποία δύναται να συνίσταται εις ενέργειαν ή παράλειψιν».
  5. Κληρονομικό δίκαιο
    Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθμίζουν την κληρονομική διαδοχή. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 του αναθεωρηθέντος Α.Κ., «κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο(κληρονομιά) περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι)….»
  6. Περί γέννηση και βάπτιση
    Σήμερα, με την πολυπλοκότητα των εκφάνσεων της δημόσιας διοίκησης, επιτεύχθηκε αφενός μεν η κάλυψη όλων των περιπτώσεων, για τα οποία ζητάται η συνδρομή της πολιτείας, αλλά αφετέρου η ταλαιπωρία από μια απίστευτη γραφειοκρατία. Εκεί όμως και τότε; Φυσικά και είναι αδύνατη η εύρεση όλων των στοιχείων, λόγω ελλείψεως των σχετικών πληροφοριών, όμως σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετές οι οποίες είναι διαφωτιστικές για το καθεστώς εκείνης της εποχής. Για τα απλά μα και καθημερινά.
  7. Η Υιοθεσία
    Δι’ αυτής δεν ικανοποιείται αποκλειστικά και μόνο ο συναισθηματικός κόσμος των ατέκνων, αλλά κυρίως δημιουργείται μια νέα κατάσταση δια τον υιοθετούμενο, δηλαδή, σχέσεως γονέως και τέκνου…Είναι επίσης και μια πράξη θεάρεστη σύμφωνα με την οποία «έσωζε κανείς μια ψυχή παίρνοντάς την υπό την ευθύνη του». Αλλά βεβαίως και μια λύση σε περίπτωση ατεκνίας προς αποφυγή της κατακραυγής ή του όποιου στιγματισμού…
  8. Το Διαζύγιο
    Έτσι «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω», δηλαδή και σε ελεύθερη μετάφραση ό,τι και να γίνει από τη στιγμή που πήρε μέρος η εκκλησία τίποτε δεν μπορεί να χωρίσει το ζευγάρι. Έστω και αν η γυναίκα υπέφερε τα πάνδεινα από τους οικείους του ανδρός της, αλλά και τον ίδιο ακόμα. Ξύλο, βρισιές, κατάρες, πείνα και πάλι ξύλο, προσβολές και…ό,τι μπορεί να φανταστεί ανθρώπου νους. Τα μαρτύρια του Ιώβ. Με μοναδική, ίσως, περίπτωση, αυτή της μοιχείας, από πλευράς της γυναίκας εννοείται…
  9. Ο Γάμος Γ'
    Τονίσαμε προηγούμενα ότι τουλάχιστον μέχρι και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα δεν υπήρχε η υποχρεωτικότητα στην προίκα, όμως παρόλα αυτά οι γονείς πάντοτε συνεισέφεραν το κατά δύναμιν, αλλά και κατά το δοκούν. Συνήθεια-έθιμο- που επιβάρυνε τα μάλα τον οικογενειακό προϋπολογισμό και όχι μόνο, με τη θυγατέρα να καθίσταται σιγά σιγά δυσβάστακτο βάρος μιας και όλοι προσέτρεχαν για να βολέψουν μια καλή προίκα.
  10. Ο Γάμος Β'
    Είναι γνωστό πως δια τον κλήρο της Καππαδοκίας και όχι μόνο, δεν υπήρχαν τακτικές αποδοχές, δηλαδή καταβολή μισθού από πλευράς της κοινότητος. Απλά μια πρόβλεψη δια το «κανονικόν» του ιερέως, δηλαδή κάποιος φόρος- ετήσιο χαράτσι, που επιβαλλότανε ανάλογα φυσικά με την φοροδοτική ικανότητα της κάθε χριστιανικής οικογένειας ή κατά περίπτωση...
  11. Ο Γάμος Α'
    Nuptiae sunt conjunctio maris et feminae et consortium omnis vitae divini et humani juris communicatio, δηλαδή, «γάμος εστίν ανδρός και γυναικός συνάφεια και συγκλήρωσις του βίου παντός, θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία». Ο γάμος ως ιερή και ίσως μια από τις πλέον σημαντικές στιγμές του ανθρώπου αποτελούσε τότε και ενδεχόμενα και σήμερα, το αντικείμενο ενός μαζικού ενδιαφέροντος ολάκερης της κοινωνίας. Ιδιαίτερα μάλιστα στις απομονωμένες κοινότητες της Καππαδοκίας...
  12. Οικογενειακό Δίκαιο
    «Πρόκειται για το σύνολον των κανόνων Δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τας σχέσεις αι οποίαι προκύπτουν εκ του γάμου, της συγγενείας και γενικώτερον επ’ ευκαιρία της οικογένειας…Το οικογενειακόν δίκαιον διαυλακώνεται υπό των ηθικών αρχών καθ’ όλην αυτού την έκτασιν. Τούτο ήτο αναπόφευκτον αλλά και δεόντως επιβεβλημένον, λόγω της φύσεως των σχέσεων, τας οποίας ρυθμίζει…»
  13. Εμπράγματο Δίκαιο
    Το σύνολο δηλαδή των κανόνων που ρυθμίζουν τα εμπράγματα δικαιώματα, με μια σημαντικότατη διάκριση. Πως τα πράγματα[1] διακρίνονται, κατά το άρθρο 948 του Α.Κ. σε: (α) ακίνητα, το έδαφος και τα συστατικά αυτού (β) κινητά, δηλαδή όσα δεν είναι ακίνητα. Αυτά, σε γενικές γραμμές, με τα ισχύοντα σήμερα, αλλά εκεί και τότε; Ποιες, για παράδειγμα, ήταν οι απόψεις, τα ισχύοντα περί την ιδιοκτησία, τη νομή και κατοχή, τη διάθεση μα και την προστασία της;
  14. Το δικαιοδοτικό υποσύστημα
    Η εφαρμογή του δικαίου είναι σπουδαία υπόθεση, όταν μάλιστα υπάρχουν τα σχετικά εργαλεία για την απονομή της, καθίσταται μάλλον και εύκολη υπόθεση. Φυσικά όταν μιλάμε για εργαλεία μιλάμε για εκείνο το νομικό καθεστώς που προβλέπει και καλύπτει όλα τα κενά, τόσο σε επίπεδο νόμων, όσο και σε αυτό της εφαρμογής. Και εξηγούμαστε άμεσα. Ναι μεν το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης όριζε πως «τα δικαστήρια έπρεπε να παρέχουν δικαιοσύνη και προστασία σε όλους τους υπηκόους και ότι έπρεπε να τιμωρούνται αυστηρά όποιοι αδικούσαν κάποιον και όποιοι δωροδοκούνται και ότι οι δίκες έπρεπε να γίνονται σύμφωνα με το νόμο», αλλά...
  15. Το Νομικό Πλαίσιο
    ...βάσιμα θεωρούμε πως τούτη η χρονολογία, μαζί με κάποιες άλλες κατοπινές, σηματοδότησαν μια περίοδο «άνοιξης» και ελευθεριών στην απέραντη οθωμανική αυτοκρατορία της οποίας η σήψη ήταν πλέον εμφανής σε κάθε τομέα και πτυχή της καθημερινότητας. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που απετέλεσε το σημείο αιχμής για πιέσεις στους ιθύνοντες της αυτοκρατορίας από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής και κυρίως από τη χριστιανική Ρωσία που, αποβλέποντας στον διαμελισμό της, αξίωνε να αναγνωρισθεί προστάτης όλων των ορθοδόξων κατοίκων της.
  16. Οι καλοί μας οι…γιατροί!
    Βεβαίως υπήρξαν πολλοί και πολλές. Που προσέφεραν τις ιατρικές τους υπηρεσίες στις απομεμακρυσμένες κοινότητες της Ανατολής, όμως… Όμως υπήρξαν και μερικοί των οποίων η προσφορά ήταν τόσο σημαντική, που το πέρασμα τους καταγράφηκε ανεξίτηλα στη μνήμη των ανθρώπων… Κυρίαρχες προσωπικότητες με έντονα τα στοιχεία της ύπαρξής τους βάλανε τα θεμέλια με την ανιδιοτελή προσφορά και τις ικανότητές τους, καταξιώθηκαν και παρέμειναν στη συλλογική μνήμη.

Το Διαζύγιο

Καππαδοκία

Διαζύγιο[1]

Ο θεσμός του ήταν κάτι το άγνωστο ή καλύτερα κάτι το σχεδόν άγνωστο στην Καππαδοκία και όχι μόνο, τουλάχιστον εκείνα τα χρόνια.[2]

Οι λόγοι ελάχιστοι μεν, καταλυτικοί δε.

Έτσι «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω», δηλαδή και σε ελεύθερη μετάφραση ό,τι και να γίνει από τη στιγμή που πήρε μέρος η εκκλησία τίποτε δεν μπορεί να χωρίσει το ζευγάρι. Έστω και αν η γυναίκα υπέφερε τα πάνδεινα από τους οικείους του ανδρός της, αλλά και τον ίδιο ακόμα. Ξύλο, βρισιές, κατάρες, πείνα και πάλι ξύλο, προσβολές και…ό,τι μπορεί να φανταστεί ανθρώπου νους. Τα μαρτύρια του Ιώβ. Με μοναδική, ίσως, περίπτωση, αυτή της μοιχείας, από πλευράς της γυναίκας εννοείται…γιατί τα του άνδρα τα πάντα συγχωρούνται και επί πλέον δεν επιτρέπεται σε κανένα να του φορτώνουν το παραμικρό…

Φυσικά στις απειροελάχιστες περιπτώσεις που κάποια «δυναμική» γυναίκα μπορούσε να εκμυστηρευτεί τον καημό της στους δικούς της, δηλαδή την απάνθρωπη συμπεριφορά του άνδρα, και αποτολμούσε ο πατέρας να μιλήσει, επενέβαινε- μεσολαβούσε η δημογεροντία, αλλά πάντοτε φυσικά υπέρ του άνδρα.

Αλλά και η εκκλησία που μιλούσε «για το πρέπον της γυναίκας να υπομένει τα καλά και τα κακά του άνδρα».[3]

Βεβαίως σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις η λύση ήταν αναγκαία.

Σ’ αυτές επενέβαινε δραστικότατα η εκκλησία με τα Μητροπολιτικά Δικαστήρια τα οποία αποφάσισαν για το ποσό της διατροφής, την τύχη της προίκας, των παιδιών κλπ. Με τις αποφάσεις τους να είναι υποχρεωτικές και εκτελεστές από όργανα της διοίκησης.

Σε περίπτωση προσφυγής στο Ανώτερο Δικαστήριο του Πατριαρχείου υπήρχε σχετική αναστολή της απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου μέχρι της τελεσιδικίας …[4]

Παρατήρηση

 

Στη υπάρχουσα βιβλιογραφία δεν υπάρχουν καταγραφές για χορήγηση διαζυγίου ή περιπτώσεων- λόγων για τη λύση του γάμου, εκτός απειροελάχιστων περιπτώσεων.

Έτσι:

-«Κάποτε ένας Μιστιώτης που έλειπε χρόνια στην ξενιτιά γυρίζοντας στο χωριό βρήκε τη γυναίκα του ξαναπαντρεμένη. Πήρε λοιπόν κι αυτός άλλη γυναίκα χωρίς να ενοχλήσει την πρώτη. Και όλοι το βρήκαν σωστό».[5]

-Ακόμα και στις περιπτώσεις της μοιχείας που, φυσικά και εννοείται, πάντοτε έφταιγε η γυναίκα για τούτη την κατάντια, γιατί του άνδρα τα πάντα πρέπει να συγχωρούνται και επί πλέον δεν επιτρέπεται σε κανένα να του φορτώσουν το παραμικρό. Έτσι απλά λοιπόν τα πάντα τού ήταν θεμιτά και σύμφωνα με τα ειωθότα, ενώ για την κυρά, αλίμονο, καμιά απολύτως παρασπονδία. Διότι ήξερε αυτή ή μάλλον ξέρανε όλοι τις συνέπειες και πως τούτες οι αποκλίνουσες συμπεριφορές δεν συγχωρούνταν με τίποτε.

Διότι διαφορετικά η επαπειλούμενη ποινή ήταν στη χειρότερη των περιπτώσεων ο θάνατος και στην καλύτερη η δημόσια διαπόμπευση.

Και ο μεν θάνατος ήταν μια κάποια λύση, που εναγωνίως προ της γενικής καταδίκης επιζητούσε η γυναίκα, η δε διαπόμπευση περιελάμβανε μια σειρά μέτρων που την καθιστούσαν κυρίως το αντικείμενο του περίγελου και του πανδήμου αφορισμού. Από το δέσιμό της γυμνής στο γάιδαρο και την περιφορά της στα σοκάκια του χωριού, το δημόσιο κούρεμά της, έως και το άφθονο ξύλο από όλους, με πρώτο πρώτο τον απατηθέντα σύζυγο.[6]

Χάρη παραδείγματος, λοιπόν, παραθέτουμε αυτούσιο ένα σπάνιο κείμενο που αναφέρεται σε περιστατικό μοιχείας, των συνεπειών που είχε μόνο, το τονίζουμε, μόνο η γυναίκα, σημειώνει τους δράστες, αλλά και τους λοιπούς πρωταγωνιστές του επεισοδίου.[7] Ενδεικτικό πάντως της αντίληψης μα και νοοτροπίας του ανδρικού πληθυσμού για τη γυναίκα, που είχε μόνο υποχρεώσεις και απειροελάχιστα δικαιώματα, η δε ηθική και οι περί αυτήν συνέπειες ήταν μόνο αποκλειστική της ευθύνη, του ανδρός απαλλασσόμενου παντελώς.

«Ο εκ του χωρίου Χατζηλέρ δημογέρων παρουσιασθείς ενώπιον του μητροπολίτου Αγαθαγγέλου κατήγγειλε προς αυτόν επί μοιχεία την σύζυγον του συγγενούς του.

Το αμάρτημα εις το οποίο περιέπεσε η καταγγελθείσα, γνωσθέν εξήγειρε την κατ’ αυτής οργήν των χωρικών, και τούτο διότι πρώτην φοράν ελάμβανεν χώραν εν τω χωρίω των τοιούτον ανοσιούργημα. Ο προσβληθείς σύζυγος, όστις απουσίαζεν, όταν επέστρεψεν εις τα ίδια επληροφορήθη την προδοσίαν της τιμής του και της ανδρικής του αξιοπρεπείας, ηθέλησεν μεν όπως τιμωρήση την άπιστον δια χειροδικίας, αλλά πεισθείς ότι το συμφέρον του απήτει να ζητήση την απ’ αυτής διάζευξίν του δια της νομίμου οδού, εδέχθη τούτο και μετά δυο δημογερόντων μετέβη εις την Μητρόπολιν, δια να καταγγείλη τη σύζυγόν του και να ζητήση διαζύγιον.

Ο Μητροπολίτης Αγαθάγγελος, δια να προλάβη ενδεχομένας συγκρούσεις και χειροδικίας μεταξύ των συγγενών, καλεί αμέσως τον κλητήρα της μητροπόλεως και τον διατάσσει όπως μεταβή εις το χωρίον και μεταφέρη εκείθεν μετά του εφημερίου την μοιχευθείσαν.

Μετά τινάς ώρας αύτη ωδηγήθη ενώπιον του μητροπολίτου, όστις, αφού την επέπληξε και την κατέκρινε δια την κολάσιμον πράξιν της, διέταξε να εγκλείσουν εις την υπόγειο καρβουναποθήκη της Μητροπόλεως, η οποία εχρησιμοποιείτο και ως φυλακή. Δεν είχον παρέλθη είκοσι λεπτά οπότε οι εν τη Μητροπόλει ευρισκόμενοι ηκούσαμεν τοιαύτας σπαρακτικάς φωνάς και θρηνωδίας ώστε να καταληφθώμεν φόβω και τρόμω…. “ Ήμαρτον, δεν το ξανακάμω πια! Ήμαρτον εις τον ουρανόν και ενώπιόν σας, βγάλτε με απ’ αυτήν την κόλασιν!”

Προς τι και διατί αι σπαρακτικαί αύται φωναί και θρηνώδεις επικλήσεις;

Διότι η τσατσά Παρασκευούλα, η εκ Χαμηντιέ (Γκιαούρ-κιοϊ) ορμωμένη και από 50ετίας εν τη υπηρεσία της Μητροπόλεως διατελούσα, όταν η μοιχευθείσα ενεκλείσθη εις την καρβουναποθήκη, κατήλθεν εντός αυτής και βοηθουμένη υπό του βρακοφόρου γέροντος νεωκόρου Χατζή Βαγγέλη, του και Ζακχαίου επικαλουμένου, ότι “τη ηλικία μικρός ην” αφού πρώτον έβαλεν ένα γατάκι εις το βρακί της χωρικής κατά τοιούτον τρόπον ώστε να μη γίνη αντιληπτή κατόπιν ήρχισε με το ραβδί της να κτυπά την γάταν η οποία μη ευρίσκουσα διέξοδον, ενιαούριζεν και αυτή θρηνούσα.

Μετά την ως άνω τιμωρία εις την οποίαν υπεβλήθη η μοιχαλίς προς παραδειγματισμόν μετεφέρθη, αφού ενύκτωσε εις το νοσοκομείον δια να “σπηταλιωθή”, περιωρισθή δηλαδή εκεί, έως ότου κατευνασθούν τα εν εξάψει διατελούντα πνεύματα των χωρικών.

Εκεί επέπρωτο να δοκιμάση η παραβιάσασα τους μεγάλους και ακαταλύτους νόμους του ηθικού βίου το φρικτότερον δια την τότε εποχήν μαρτύριον, την αποκοπήν δηλαδή των βοστρύχων της (πλεξίδων) οι οποίοι τω καιρώ εκείνω ήσαν δια την γυναίκα τιμή και δόξα, ως διαπιστούται τούτο και παρά του Αποστόλου Παύλου γράφοντος προς τους Κορινθίους : “ Γυνή δε εάν κομά, δόξαν αυτή έστιν”.[8]

Την εποχήν εκείνην και την προ αυτής, το σπητάλιωμα, ήτοι ο περιορισμός των παρεκτρεπομένων γυναικών εις το νοσοκομείον ήτο σύνηθες, εξ ου και οι ακόλουθοι φράσεις:

“Θα σε σπηταλιώσω, μωρή, για να βάλης γνώσιν», «είσαι για σπητάλιωμα», «κάθισε φρόνημα για να μη σε σπηταλιώσω και βγης απ’ εκεί κουρεμένη», «την είδατε την κουρεμένη πως εγνώστεψε στα σπητάλια”.

Όταν μια κόρη ηπειλείτο από τους γονείς της ότι θα «σπηταλιωθή», εάν εξηκολούθει να παρακούη εις τας συμβουλάς των, κατελαμβάνετο υπό φόβου και τρόμου, όχι τόσον διότι θα εσπηταλιώνετο, όσον διότι μετά το σπητάλιωμα θα επηκολούθει το κούρεμα της κεφαλής της. Ο φόβος δε αυτός ήτο μεγαλύτερος συντελεστής δια την σύμφωνον προς τας υποδείξεις και συμβουλάς των γονέων διαγωγήν των ζωηροτέρων, κοριτσιών περί των οποίων ελέγοντο υπό των σεμνοτύφων συν τοις άλλοις και τα εξής λιανοτράγουσα:

Αύτη είν’ για τα σπητάλια

ύστερ’ απ’ αυτά τα χάλια.

Πρέπει να τη σπηταλιώσουν,

Ίσως τότε και τη σώσουν…

Υπό το όνομα “Σπητάλια” νοητέον όχι το τμήμα εκείνο του ιδρύματος όπου ενοσηλεύοντο οι ασθενείς και πάσχοντες, αλλά το συνεχόμενον αυτώ ιδιαίτερον τμήμα , όπου περιωρίζοντο αι προς τιμωρίαν και σωφρονισμόν εισαγόμεναι και το οποίον επείχε θέσιν σωφρονιστηρίου.

Εξ όσων αναφέρομεν ανωτέρω περί του “κουρέματος” της γυναικείας κόμης αποδεικνύεται ότι το κομάν, ευτρεπίζειν και αναπτύσσειν τας γυναίκας και παρθένους τους πλοκάμους των τριχών της κεφαλής των ήτο η μεγαλυτέρα φροντίς και προσπάθειά των, όχι μόνο διότι προετιμώντο εις τινα μέρη αι μακράν και ηυτρεπισμένην κόμην έχουσαι ως σύζυγοι, αλλά διότι ελογίζετο αναθεματισμένη η γυνή αποκείρασα την κόμην της…».


[1] Άρθρο 1438 Α.Κ. «Ο γάμος μπορεί να λυθεί με διαζύγιο. Το διαζύγιο απαγγέλλεται με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που ορίζονται  στα επόμενα άρθρα»

[2] Θανάση Κωστάκη, ο.π. σελ 414, «και στο Μιστί το διαζύγιο ήταν άγνωστο»

[3] Κ.Ι.Δ. Συκεών, Φ.12, α.α. 46, μαρτυρία Μαρίας Σωτηρίου

[4] Εμμ. Τσαλίκογλου, ο.π. σελ 59 « Αι δίκαι της διατροφής, του τραχώματος και της προικός απορρέουσαι μετά την σύναψιν και ακύρωσιν των γάμων…

Εις δε τας επαρχίας εις τας Μητροπόλεις, αι δε εκδοθείσαι  δικαστικαί αποφάσεις εξετελούντο παρά των αρμοδίων υπηρεσιών του κράτους.

Αι αποφάσεις των δικαστηρίων εν σχέσει με την διατροφήν θα εκτελεσθώσιν εάν ο καταδικασθείς δεχθή τη καταβολήν του καθορισθέντος ποσού.

Εάν ούτος θεωρήση ότι το καθορισθέν ποσόν είναι δυσανάλογον με τας οικονομικάς δυνατότητας αυτού, θα έχη το δικαίωμα να ζητήση την αναστολήν της εκτελέσεως και προσφεύγων εις το Οικουμενικόν Πατριαρχείον  απαιτήση την εκ νέου έρευναν της οικονομικής αντοχής αυτού.

Το Πατριαρχείον κατόπιν ερεύνης θα έχη το δικαίωμα να απορρίψη την μείωσιν ή να προβή εις ελάττωσιν του ποσού της διατροφής. Εν τοιαύτη περιπτώσει η απόφασις του Πατριαρχείου θα εκτελεσθή παρά των αρμοδίων κρατικών αρχών και εναντίον των μη καταβαλλόντων  την διατροφήν θα εφαρμοσθή ο νόμος περί μη εξοφλούντων τα χρέη των».

[5] Θανάση Κωστάκη, ο.π. σελ 414

[6] Μαρτυρία Βασιλείου Τσιτσόπουλου, ο.π.

[7] Κ. Νίγδελης, Χαμιδιέ (Μουραντιέ), Διαβατά, Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως-Σταυρουπόλεως 2007, σελ 249, πβλ Μικρασιατικά Χρονικά, Σύγγραμμα Περιοδικόν, Αθήνα, εκδ. Ενώσεως Μικρασιατών  1939 τ. Α σελ. 363

[8] Κορινθίους Α ια 15

“Ψήγματα Δικαίου Καππαδοκίας”
Κωνσταντίνος Νίγδελης


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Φορολογικό Δίκαιο
    Σε γενικές γραμμές πρόκειται για το πλέγμα των νόμων, με τους οποίους έχοντας σαν βάση τη φοροδοτική ικανότητα των πολιτών, το κράτος εισπράττει τα απαραίτητα για την ορθή λειτουργία των παρεχομένων υπηρεσιών του. Τώρα, για την καλύτερη κατανόηση του θέματος αρχίζουμε με δυο τρεις βασικές ορολογίες της φορολογικής νομοθεσίας- πρακτικής που υπήρχαν στην υπό εξέταση περιοχή εκεί και τότε.
  2. Εργατικό Δίκαιο
    Απλά και σε γενικές γραμμές πρόκειται για ένα σύνολο κανόνων δικαίου που διέπουν τις σχέσεις που παράγονται μεταξύ συμβαλλομένων κατά τις οποίες, η μια πλευρά προσφέρει την εργασία της για ορισμένο ή αόριστο χρόνο και η άλλη παρέχει έναντι αυτής το συμφωνημένο τίμημα. Φυσικά σήμερα είναι πολυσύνθετο, στο δε διάβα του χρόνου κάλυψε και συνεχίζει ακόμα, τα τυχόν κενά που προκύπτουν από τις προαναφερθείσες σχέσεις.
  3. Εμπορικό Δίκαιο
    Στο οικείο κεφάλαιο περί πωλήσεως τονίσαμε τις δυο βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζότανε το εμπόριο στην Κεντρική Ανατολία…Την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, τα οποία εν πολλοίς κάλυπταν την όποια ανυπαρξία έγγραφου τύπου κλπ. Τονίσαμε, επίσης, πως η επικύρωση οποιασδήποτε συμφωνίας γινότανε με μια απλή χειραψία μεταξύ των δυο συμβαλλομένων μερών και τη φράση «βε ες σελάμ», δηλαδή ο Θεός να τα φέρει βολικά, τον αντιπραγματισμό και την τράμπα, καθώς και την ύπαρξη αρχικά ομολόγων, δηλαδή πωλητηρίων εγγράφων και στο τέλος τις σχετικές μεταγραφές για ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας αντικείμενα στους κώδικες του χωριού…
  4. Ενοχικό Δίκαιο
    Πρόκειται «για το σύνολον των κανόνων δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τα ζητήματα τα οποία προκύπτουν εκ της υπάρξεως ενοχής, ήτοι εκ της υπάρξεως εννόμου σχέσεως δυνάμει της οποίας ωρισμένο πρόσωπον (ήτοι ο οφειλέτης) υποχρεούται προς έτερον (δανειστήν) εις παροχήν, η οποία δύναται να συνίσταται εις ενέργειαν ή παράλειψιν».
  5. Κληρονομικό δίκαιο
    Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθμίζουν την κληρονομική διαδοχή. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 του αναθεωρηθέντος Α.Κ., «κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο(κληρονομιά) περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι)….»
  6. Περί γέννηση και βάπτιση
    Σήμερα, με την πολυπλοκότητα των εκφάνσεων της δημόσιας διοίκησης, επιτεύχθηκε αφενός μεν η κάλυψη όλων των περιπτώσεων, για τα οποία ζητάται η συνδρομή της πολιτείας, αλλά αφετέρου η ταλαιπωρία από μια απίστευτη γραφειοκρατία. Εκεί όμως και τότε; Φυσικά και είναι αδύνατη η εύρεση όλων των στοιχείων, λόγω ελλείψεως των σχετικών πληροφοριών, όμως σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετές οι οποίες είναι διαφωτιστικές για το καθεστώς εκείνης της εποχής. Για τα απλά μα και καθημερινά.
  7. Η Υιοθεσία
    Δι’ αυτής δεν ικανοποιείται αποκλειστικά και μόνο ο συναισθηματικός κόσμος των ατέκνων, αλλά κυρίως δημιουργείται μια νέα κατάσταση δια τον υιοθετούμενο, δηλαδή, σχέσεως γονέως και τέκνου…Είναι επίσης και μια πράξη θεάρεστη σύμφωνα με την οποία «έσωζε κανείς μια ψυχή παίρνοντάς την υπό την ευθύνη του». Αλλά βεβαίως και μια λύση σε περίπτωση ατεκνίας προς αποφυγή της κατακραυγής ή του όποιου στιγματισμού…
  8. Το Διαζύγιο
    Έτσι «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω», δηλαδή και σε ελεύθερη μετάφραση ό,τι και να γίνει από τη στιγμή που πήρε μέρος η εκκλησία τίποτε δεν μπορεί να χωρίσει το ζευγάρι. Έστω και αν η γυναίκα υπέφερε τα πάνδεινα από τους οικείους του ανδρός της, αλλά και τον ίδιο ακόμα. Ξύλο, βρισιές, κατάρες, πείνα και πάλι ξύλο, προσβολές και…ό,τι μπορεί να φανταστεί ανθρώπου νους. Τα μαρτύρια του Ιώβ. Με μοναδική, ίσως, περίπτωση, αυτή της μοιχείας, από πλευράς της γυναίκας εννοείται…
  9. Ο Γάμος Γ'
    Τονίσαμε προηγούμενα ότι τουλάχιστον μέχρι και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα δεν υπήρχε η υποχρεωτικότητα στην προίκα, όμως παρόλα αυτά οι γονείς πάντοτε συνεισέφεραν το κατά δύναμιν, αλλά και κατά το δοκούν. Συνήθεια-έθιμο- που επιβάρυνε τα μάλα τον οικογενειακό προϋπολογισμό και όχι μόνο, με τη θυγατέρα να καθίσταται σιγά σιγά δυσβάστακτο βάρος μιας και όλοι προσέτρεχαν για να βολέψουν μια καλή προίκα.
  10. Ο Γάμος Β'
    Είναι γνωστό πως δια τον κλήρο της Καππαδοκίας και όχι μόνο, δεν υπήρχαν τακτικές αποδοχές, δηλαδή καταβολή μισθού από πλευράς της κοινότητος. Απλά μια πρόβλεψη δια το «κανονικόν» του ιερέως, δηλαδή κάποιος φόρος- ετήσιο χαράτσι, που επιβαλλότανε ανάλογα φυσικά με την φοροδοτική ικανότητα της κάθε χριστιανικής οικογένειας ή κατά περίπτωση...
  11. Ο Γάμος Α'
    Nuptiae sunt conjunctio maris et feminae et consortium omnis vitae divini et humani juris communicatio, δηλαδή, «γάμος εστίν ανδρός και γυναικός συνάφεια και συγκλήρωσις του βίου παντός, θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία». Ο γάμος ως ιερή και ίσως μια από τις πλέον σημαντικές στιγμές του ανθρώπου αποτελούσε τότε και ενδεχόμενα και σήμερα, το αντικείμενο ενός μαζικού ενδιαφέροντος ολάκερης της κοινωνίας. Ιδιαίτερα μάλιστα στις απομονωμένες κοινότητες της Καππαδοκίας...
  12. Οικογενειακό Δίκαιο
    «Πρόκειται για το σύνολον των κανόνων Δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τας σχέσεις αι οποίαι προκύπτουν εκ του γάμου, της συγγενείας και γενικώτερον επ’ ευκαιρία της οικογένειας…Το οικογενειακόν δίκαιον διαυλακώνεται υπό των ηθικών αρχών καθ’ όλην αυτού την έκτασιν. Τούτο ήτο αναπόφευκτον αλλά και δεόντως επιβεβλημένον, λόγω της φύσεως των σχέσεων, τας οποίας ρυθμίζει…»
  13. Εμπράγματο Δίκαιο
    Το σύνολο δηλαδή των κανόνων που ρυθμίζουν τα εμπράγματα δικαιώματα, με μια σημαντικότατη διάκριση. Πως τα πράγματα[1] διακρίνονται, κατά το άρθρο 948 του Α.Κ. σε: (α) ακίνητα, το έδαφος και τα συστατικά αυτού (β) κινητά, δηλαδή όσα δεν είναι ακίνητα. Αυτά, σε γενικές γραμμές, με τα ισχύοντα σήμερα, αλλά εκεί και τότε; Ποιες, για παράδειγμα, ήταν οι απόψεις, τα ισχύοντα περί την ιδιοκτησία, τη νομή και κατοχή, τη διάθεση μα και την προστασία της;
  14. Το δικαιοδοτικό υποσύστημα
    Η εφαρμογή του δικαίου είναι σπουδαία υπόθεση, όταν μάλιστα υπάρχουν τα σχετικά εργαλεία για την απονομή της, καθίσταται μάλλον και εύκολη υπόθεση. Φυσικά όταν μιλάμε για εργαλεία μιλάμε για εκείνο το νομικό καθεστώς που προβλέπει και καλύπτει όλα τα κενά, τόσο σε επίπεδο νόμων, όσο και σε αυτό της εφαρμογής. Και εξηγούμαστε άμεσα. Ναι μεν το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης όριζε πως «τα δικαστήρια έπρεπε να παρέχουν δικαιοσύνη και προστασία σε όλους τους υπηκόους και ότι έπρεπε να τιμωρούνται αυστηρά όποιοι αδικούσαν κάποιον και όποιοι δωροδοκούνται και ότι οι δίκες έπρεπε να γίνονται σύμφωνα με το νόμο», αλλά...
  15. Το Νομικό Πλαίσιο
    ...βάσιμα θεωρούμε πως τούτη η χρονολογία, μαζί με κάποιες άλλες κατοπινές, σηματοδότησαν μια περίοδο «άνοιξης» και ελευθεριών στην απέραντη οθωμανική αυτοκρατορία της οποίας η σήψη ήταν πλέον εμφανής σε κάθε τομέα και πτυχή της καθημερινότητας. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που απετέλεσε το σημείο αιχμής για πιέσεις στους ιθύνοντες της αυτοκρατορίας από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής και κυρίως από τη χριστιανική Ρωσία που, αποβλέποντας στον διαμελισμό της, αξίωνε να αναγνωρισθεί προστάτης όλων των ορθοδόξων κατοίκων της.
  16. Οι καλοί μας οι…γιατροί!
    Βεβαίως υπήρξαν πολλοί και πολλές. Που προσέφεραν τις ιατρικές τους υπηρεσίες στις απομεμακρυσμένες κοινότητες της Ανατολής, όμως… Όμως υπήρξαν και μερικοί των οποίων η προσφορά ήταν τόσο σημαντική, που το πέρασμα τους καταγράφηκε ανεξίτηλα στη μνήμη των ανθρώπων… Κυρίαρχες προσωπικότητες με έντονα τα στοιχεία της ύπαρξής τους βάλανε τα θεμέλια με την ανιδιοτελή προσφορά και τις ικανότητές τους, καταξιώθηκαν και παρέμειναν στη συλλογική μνήμη.

Ο Γάμος Γ’

theofilo1

Η εξαιρεση του κανονα…

Η προικα του ανδρα

ή

η αγορα της νυφης

Τονίσαμε προηγούμενα ότι τουλάχιστον μέχρι και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα δεν υπήρχε η υποχρεωτικότητα στην προίκα, όμως παρόλα αυτά οι γονείς πάντοτε συνεισέφεραν το κατά δύναμιν, αλλά και κατά το δοκούν. Συνήθεια-έθιμο- που επιβάρυνε τα μάλα τον οικογενειακό προϋπολογισμό και όχι μόνο, με τη θυγατέρα να καθίσταται σιγά σιγά δυσβάστακτο βάρος μιας και όλοι προσέτρεχαν για να βολέψουν μια καλή προίκα.

Υπήρχε όμως και μια περιοχή στην οποία η θέση της όχι μόνο δεν επιβάρυνε τον οικογενειακό κορβανά, αλλά απεναντίας τον ενίσχυε, αποτελούσε εν δυνάμει λύση στην όποια οικονομική ανέχεια της πατρικής οικογένειας..

Παράξενο;

Ίσως, μα πάντως πέρα για πέρα αληθινό.

Διότι στην κοινότητα του Μιστί, αλλά και στο Τσαρεκλί, τη Δίλα, το Τσελτέκ, που ήταν αποικίες της, η θυγατέρα αποτελούσε πολυτιμότατο οικογενειακό κεφάλαιο το οποίο ο πατέρας διαπραγματευότανε σκληρότατα με τον επίδοξο γαμπρό…

Με τον γάμο να εξαρτάται από το ποσό που θα κατέβαλε ο νέος ως προίκα… ή ως αγορά στον πατέρα της κόρης.

Έτσι « οι γονείς της νύφης προσπαθούσαν με το γάμο της κόρης τους να λύσουν έστω και προσωρινά το οικονομικό τους πρόβλημα, ενώ ο πατέρας του γαμπρού προσπαθούσε να μειώσει όσο γινόταν περισσότερο το ποσό …που σήμαινε πως θα φορτωθεί λιγότερο χρέος. Περιττό να σημειώσουμε πως τα πολλά κορίτσια καταντούσαν περιουσία πραγματική για τους γονείς…».[1]

Βεβαίως οφείλουμε να επισημάνουμε πως πρόκειται για το έθιμο που το βρίσκουμε στη βιβλιογραφία ως «γιολούχ», ή «γεμενί» ή «ατά χακί», με την υποσημείωση φυσικά, πως δεν γνωρίζουμε ούτε την έκτασή του μα ούτε και το χρονικό διάστημα ισχύος του. [2]

Παρατηρήσεις

  • η εκτίμηση της κοινωνίας προς τη θυγατέρα-νύφη- κυρά εξαρτιότανε από το ποσό της προικοδότησης του άνδρα, με το ύψος να αποτελεί τίτλο τιμής.[3]
  • βασικά στοιχεία για το ύψος της προίκας του άνδρα ή της αγοράς της γυναίκας αποτελούσαν: η εμφάνιση του κοριτσιού (ύψος, πάχος, δύναμη), η προκοπή, και η καταγωγή…
  • στο διάβα του χρόνου καταγράφηκαν ανδρικές προίκες της τάξεως των 20 έως 100 μετζικίων…

[1] Θανάση Κωστάκη, ο.π., σελ 206

[2] Το βρίσκουμε επίσης και ως «σουτ χαχού= πληρωμή στην πεθερά», αλλά και ως «μπελ χαχού= πληρωμή στον πεθερό»

[3] Θανάση Κωστάκη, ο.π., σελ 202 «Για μένα έδωσαν σαράντα μετζίτια, για σένα έδωσαν είκοσι, έλεγε περήφανα η “ακριβότερη ” νοικοκυρά στην “φθηνότερη”, όταν μάλωναν.»

“Ψήγματα Δικαίου Καππαδοκίας”
Κωνσταντίνος Νίγδελης


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Φορολογικό Δίκαιο
    Σε γενικές γραμμές πρόκειται για το πλέγμα των νόμων, με τους οποίους έχοντας σαν βάση τη φοροδοτική ικανότητα των πολιτών, το κράτος εισπράττει τα απαραίτητα για την ορθή λειτουργία των παρεχομένων υπηρεσιών του. Τώρα, για την καλύτερη κατανόηση του θέματος αρχίζουμε με δυο τρεις βασικές ορολογίες της φορολογικής νομοθεσίας- πρακτικής που υπήρχαν στην υπό εξέταση περιοχή εκεί και τότε.
  2. Εργατικό Δίκαιο
    Απλά και σε γενικές γραμμές πρόκειται για ένα σύνολο κανόνων δικαίου που διέπουν τις σχέσεις που παράγονται μεταξύ συμβαλλομένων κατά τις οποίες, η μια πλευρά προσφέρει την εργασία της για ορισμένο ή αόριστο χρόνο και η άλλη παρέχει έναντι αυτής το συμφωνημένο τίμημα. Φυσικά σήμερα είναι πολυσύνθετο, στο δε διάβα του χρόνου κάλυψε και συνεχίζει ακόμα, τα τυχόν κενά που προκύπτουν από τις προαναφερθείσες σχέσεις.
  3. Εμπορικό Δίκαιο
    Στο οικείο κεφάλαιο περί πωλήσεως τονίσαμε τις δυο βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζότανε το εμπόριο στην Κεντρική Ανατολία…Την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, τα οποία εν πολλοίς κάλυπταν την όποια ανυπαρξία έγγραφου τύπου κλπ. Τονίσαμε, επίσης, πως η επικύρωση οποιασδήποτε συμφωνίας γινότανε με μια απλή χειραψία μεταξύ των δυο συμβαλλομένων μερών και τη φράση «βε ες σελάμ», δηλαδή ο Θεός να τα φέρει βολικά, τον αντιπραγματισμό και την τράμπα, καθώς και την ύπαρξη αρχικά ομολόγων, δηλαδή πωλητηρίων εγγράφων και στο τέλος τις σχετικές μεταγραφές για ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας αντικείμενα στους κώδικες του χωριού…
  4. Ενοχικό Δίκαιο
    Πρόκειται «για το σύνολον των κανόνων δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τα ζητήματα τα οποία προκύπτουν εκ της υπάρξεως ενοχής, ήτοι εκ της υπάρξεως εννόμου σχέσεως δυνάμει της οποίας ωρισμένο πρόσωπον (ήτοι ο οφειλέτης) υποχρεούται προς έτερον (δανειστήν) εις παροχήν, η οποία δύναται να συνίσταται εις ενέργειαν ή παράλειψιν».
  5. Κληρονομικό δίκαιο
    Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθμίζουν την κληρονομική διαδοχή. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 του αναθεωρηθέντος Α.Κ., «κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο(κληρονομιά) περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι)….»
  6. Περί γέννηση και βάπτιση
    Σήμερα, με την πολυπλοκότητα των εκφάνσεων της δημόσιας διοίκησης, επιτεύχθηκε αφενός μεν η κάλυψη όλων των περιπτώσεων, για τα οποία ζητάται η συνδρομή της πολιτείας, αλλά αφετέρου η ταλαιπωρία από μια απίστευτη γραφειοκρατία. Εκεί όμως και τότε; Φυσικά και είναι αδύνατη η εύρεση όλων των στοιχείων, λόγω ελλείψεως των σχετικών πληροφοριών, όμως σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετές οι οποίες είναι διαφωτιστικές για το καθεστώς εκείνης της εποχής. Για τα απλά μα και καθημερινά.
  7. Η Υιοθεσία
    Δι’ αυτής δεν ικανοποιείται αποκλειστικά και μόνο ο συναισθηματικός κόσμος των ατέκνων, αλλά κυρίως δημιουργείται μια νέα κατάσταση δια τον υιοθετούμενο, δηλαδή, σχέσεως γονέως και τέκνου…Είναι επίσης και μια πράξη θεάρεστη σύμφωνα με την οποία «έσωζε κανείς μια ψυχή παίρνοντάς την υπό την ευθύνη του». Αλλά βεβαίως και μια λύση σε περίπτωση ατεκνίας προς αποφυγή της κατακραυγής ή του όποιου στιγματισμού…
  8. Το Διαζύγιο
    Έτσι «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω», δηλαδή και σε ελεύθερη μετάφραση ό,τι και να γίνει από τη στιγμή που πήρε μέρος η εκκλησία τίποτε δεν μπορεί να χωρίσει το ζευγάρι. Έστω και αν η γυναίκα υπέφερε τα πάνδεινα από τους οικείους του ανδρός της, αλλά και τον ίδιο ακόμα. Ξύλο, βρισιές, κατάρες, πείνα και πάλι ξύλο, προσβολές και…ό,τι μπορεί να φανταστεί ανθρώπου νους. Τα μαρτύρια του Ιώβ. Με μοναδική, ίσως, περίπτωση, αυτή της μοιχείας, από πλευράς της γυναίκας εννοείται…
  9. Ο Γάμος Γ'
    Τονίσαμε προηγούμενα ότι τουλάχιστον μέχρι και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα δεν υπήρχε η υποχρεωτικότητα στην προίκα, όμως παρόλα αυτά οι γονείς πάντοτε συνεισέφεραν το κατά δύναμιν, αλλά και κατά το δοκούν. Συνήθεια-έθιμο- που επιβάρυνε τα μάλα τον οικογενειακό προϋπολογισμό και όχι μόνο, με τη θυγατέρα να καθίσταται σιγά σιγά δυσβάστακτο βάρος μιας και όλοι προσέτρεχαν για να βολέψουν μια καλή προίκα.
  10. Ο Γάμος Β'
    Είναι γνωστό πως δια τον κλήρο της Καππαδοκίας και όχι μόνο, δεν υπήρχαν τακτικές αποδοχές, δηλαδή καταβολή μισθού από πλευράς της κοινότητος. Απλά μια πρόβλεψη δια το «κανονικόν» του ιερέως, δηλαδή κάποιος φόρος- ετήσιο χαράτσι, που επιβαλλότανε ανάλογα φυσικά με την φοροδοτική ικανότητα της κάθε χριστιανικής οικογένειας ή κατά περίπτωση...
  11. Ο Γάμος Α'
    Nuptiae sunt conjunctio maris et feminae et consortium omnis vitae divini et humani juris communicatio, δηλαδή, «γάμος εστίν ανδρός και γυναικός συνάφεια και συγκλήρωσις του βίου παντός, θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία». Ο γάμος ως ιερή και ίσως μια από τις πλέον σημαντικές στιγμές του ανθρώπου αποτελούσε τότε και ενδεχόμενα και σήμερα, το αντικείμενο ενός μαζικού ενδιαφέροντος ολάκερης της κοινωνίας. Ιδιαίτερα μάλιστα στις απομονωμένες κοινότητες της Καππαδοκίας...
  12. Οικογενειακό Δίκαιο
    «Πρόκειται για το σύνολον των κανόνων Δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τας σχέσεις αι οποίαι προκύπτουν εκ του γάμου, της συγγενείας και γενικώτερον επ’ ευκαιρία της οικογένειας…Το οικογενειακόν δίκαιον διαυλακώνεται υπό των ηθικών αρχών καθ’ όλην αυτού την έκτασιν. Τούτο ήτο αναπόφευκτον αλλά και δεόντως επιβεβλημένον, λόγω της φύσεως των σχέσεων, τας οποίας ρυθμίζει…»
  13. Εμπράγματο Δίκαιο
    Το σύνολο δηλαδή των κανόνων που ρυθμίζουν τα εμπράγματα δικαιώματα, με μια σημαντικότατη διάκριση. Πως τα πράγματα[1] διακρίνονται, κατά το άρθρο 948 του Α.Κ. σε: (α) ακίνητα, το έδαφος και τα συστατικά αυτού (β) κινητά, δηλαδή όσα δεν είναι ακίνητα. Αυτά, σε γενικές γραμμές, με τα ισχύοντα σήμερα, αλλά εκεί και τότε; Ποιες, για παράδειγμα, ήταν οι απόψεις, τα ισχύοντα περί την ιδιοκτησία, τη νομή και κατοχή, τη διάθεση μα και την προστασία της;
  14. Το δικαιοδοτικό υποσύστημα
    Η εφαρμογή του δικαίου είναι σπουδαία υπόθεση, όταν μάλιστα υπάρχουν τα σχετικά εργαλεία για την απονομή της, καθίσταται μάλλον και εύκολη υπόθεση. Φυσικά όταν μιλάμε για εργαλεία μιλάμε για εκείνο το νομικό καθεστώς που προβλέπει και καλύπτει όλα τα κενά, τόσο σε επίπεδο νόμων, όσο και σε αυτό της εφαρμογής. Και εξηγούμαστε άμεσα. Ναι μεν το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης όριζε πως «τα δικαστήρια έπρεπε να παρέχουν δικαιοσύνη και προστασία σε όλους τους υπηκόους και ότι έπρεπε να τιμωρούνται αυστηρά όποιοι αδικούσαν κάποιον και όποιοι δωροδοκούνται και ότι οι δίκες έπρεπε να γίνονται σύμφωνα με το νόμο», αλλά...
  15. Το Νομικό Πλαίσιο
    ...βάσιμα θεωρούμε πως τούτη η χρονολογία, μαζί με κάποιες άλλες κατοπινές, σηματοδότησαν μια περίοδο «άνοιξης» και ελευθεριών στην απέραντη οθωμανική αυτοκρατορία της οποίας η σήψη ήταν πλέον εμφανής σε κάθε τομέα και πτυχή της καθημερινότητας. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που απετέλεσε το σημείο αιχμής για πιέσεις στους ιθύνοντες της αυτοκρατορίας από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής και κυρίως από τη χριστιανική Ρωσία που, αποβλέποντας στον διαμελισμό της, αξίωνε να αναγνωρισθεί προστάτης όλων των ορθοδόξων κατοίκων της.
  16. Οι καλοί μας οι…γιατροί!
    Βεβαίως υπήρξαν πολλοί και πολλές. Που προσέφεραν τις ιατρικές τους υπηρεσίες στις απομεμακρυσμένες κοινότητες της Ανατολής, όμως… Όμως υπήρξαν και μερικοί των οποίων η προσφορά ήταν τόσο σημαντική, που το πέρασμα τους καταγράφηκε ανεξίτηλα στη μνήμη των ανθρώπων… Κυρίαρχες προσωπικότητες με έντονα τα στοιχεία της ύπαρξής τους βάλανε τα θεμέλια με την ανιδιοτελή προσφορά και τις ικανότητές τους, καταξιώθηκαν και παρέμειναν στη συλλογική μνήμη.

Ο Γάμος Β’

Γάμος στο χωριό

Θέματα πρακτικά

σε σχέση με το δίκαιο και το πρέπον

Τα έξοδα του γάμου…

Είναι γνωστό πως δια τον κλήρο της Καππαδοκίας και όχι μόνο, δεν υπήρχαν τακτικές αποδοχές, δηλαδή καταβολή μισθού από πλευράς της κοινότητος. Απλά μια πρόβλεψη δια το «κανονικόν» του ιερέως, δηλαδή κάποιος φόρος- ετήσιο χαράτσι, που επιβαλλότανε ανάλογα φυσικά με την φοροδοτική ικανότητα της κάθε χριστιανικής οικογένειας ή κατά περίπτωση…

Σημαντικότατα έσοδα, επίσης, δια όλους τους εκκλησιαστικούς υπηρέτες υπήρξαν πάντοτε τα τυχερά και τα εισπραττόμενα από τις διάφορες θρησκευτικές τελετές- μυστήρια, όπως οι γάμοι για παράδειγμα.

Με μια ή σε μια διαβάθμιση που θύμιζε έντονα τάξεις, πλούτο, επίδειξη…

Με φωταψίες ενός πολυελαίου, δύο ή περισσοτέρων, με τη συνοδεία του αριστερού ή δεξιού αναγνώστη ή και των δύο…

Εμείς με τη σειρά μας παραθέτουμε τους κωδικοποιημένους κανόνες συμπεριφοράς και στο ζήτημα αυτό, δηλαδή των εξόδων του γάμου, αμοιβών ιερέων, ψαλτάδων, δικαιωμάτων εκκλησίας, κλπ, όπως τους βρήκαμε καταγεγραμμένους στον σχετικό Κώδικα της κοινότητος της Μαλακοπής.[1]

 

«Άρθρον 146

Επί γάμων εισπράττονται απέναντι δαπανών και δικαιωμάτων των ναών κατά τα εξής τρεις κατηγορίας:

Α περίπτωσις, εν μονοεκκλησία:

Δια την Α γρ. 130, δια την Β γρ. 100 και δια την Γ γρ 80

Β περίπτωσις, άνευ μονοεκκλησίας:

Δια τη Α γρ. 100, δια την Β γρ. 80 κα δια την Γ γρ. 60

 

Άρθρον 147

Αι κατηγορίαι αύται εν αμφοτέραις ταις περιπτώσεσιν έχουσιν ως εξής:

Δια την Α άμφια και σκεύη τα καλλίτερα, ψάλται, φωταψία όλων των πολυελαίων

Δια την Β τα αυτά άμφια και σκεύη, ψάλται, φωταψία δύο πολυελαίων, εκτός ενός τακτικού.

Δια την Γ φωταψία ενός πολυελαίου, εκτός του ενός τακτικού.

 

Άρθρον 148

Οι ψάλται κατά τας δύο πρώτας κατηγορίας των γάμων αμείβονται εκ μέρους του γαμβρού δια γροσίων δέκα (10) και πέντε (5). Οι δε κανδηλανάπται κατά τας τρεις κατηγορίας δια γροσίων τριών, δύο και ήμισυ και δύο.

 

Άρθρον 149

Πάντα τα ανωτέρω δικαιώματα των ναών μετά των δικαιωμάτων Σχολής , ιερέων, ψαλτών, κανδηλαναπτών, Έξαρχου και της ληξιαρχικής του γάμου εγγραφής προπληρώνονται εις την Εφορείαν την προτεραίαν της στέψεως.

 

Άρθρον 150

Εν εκάστω γάμω πλην των ανωτέρω δικαιωμάτων λαμβάνονται και πέντε (5) γρόσια δικαίωμα του Ταμείου των πτωχών, δύο (2) δε προσέτι γρόσια δια τον επιστάτην και καθαριστήν της Σχολής εξ ημισείας.»[2]

 

Τέλος να σημειώσουμε πως πάντοτε ο γάμος γινόταν στην ενορία της νύφης, εκτός ελαχίστων περιπτώσεων που μπορούσε να τελεστεί το μυστήριο στο σπίτι της και αφορούσαν βαρύ πένθος…

Και πως η τέλεση του Μυστηρίου λάβαινε χώρα τη μέρα της Κυριακής, τις περισσότερες μάλιστα φορές μετά τη θεία λειτουργία, εκτός απειροελάχιστων περιπτώσεων που για σοβαρούς λόγους μπορούσε να γίνει το Σάββατο ή άλλη ημέρα.

 

 

Προίκα[3]

Παρόλο που ο θεσμός της προίκας, τουλάχιστον μέχρι και της αναθεωρήσεως του Α.Κ. το 1982, ήταν νομικά κατοχυρωμένος, επιβεβλημένος και ανάλογος με την οικονομική κατάσταση και φοροδοτική ικανότητα του γονέα, στη μακρινή Καππαδοκία, μέχρι και τα μέσα του 19ου αιώνα ήταν περίπου άγνωστος.

Ή για να είμαστε δικαιότεροι και πλέον ακριβείς, δεν υπήρχε η υποχρεωτικότητά του…

Οι λόγοι προφανείς.

Φανερά, τουλάχιστον, μιας και ήταν δικαίωμα- τιμή ο νέος να μπορεί να «θρέφει την γυναίκ’τ…».[4] Δηλαδή είχαν να κάμουν με λόγους υπερηφάνειας και του εγώ,[5] της ικανότητας του αρσενικού να συντηρεί την οικογένειά του.[6]

Εξάλλου ήταν κανόνας, εκτός των απειροελάχιστων εξαιρέσεων. Η γυναίκα πάντοτε πήγαινε με τα πεθερικά της, με ό,τι αυτό σήμαινε σε κάθε τομέα της ζωής της.

Πουθενά, λοιπόν, εξ όσων τουλάχιστον γνωρίζουμε, δεν υπάρχουν σαφείς αναφορές για την υποχρεωτικότητα στο δόσιμο της προίκας, εκτός, και μετά τον νεωτεριστικό άνεμο που προέκυψε από τις εσωτερικές μετακινήσεις των ανθρώπων που επέστρεφαν από τις μεγαλουπόλεις φέρνοντας χρήματα μα και ιδέες. Ο οποίος εν πολλοίς καταγράφεται και καυτηριάζεται από τους ντόπιους συγγραφείς εκείνης της περιόδου.

Κάτι με το οποίο συμφωνούν όλοι οι ερευνητές[7] που αποδίδουν την έναρξη τούτης της διαδικασίας στο γεγονός της πλήρους αστικοποίησης των νέων ή καλύτερα τα μαθήματα που πήραν από την επαφή τους με τις μεγαλουπόλεις στα πλαίσια της οικονομικής τους αποκατάστασης.

Είδαν, κατανόησαν τη χρησιμότητα, τους άρεσε και πράξανε το ίδιο.[8]

Υπήρχαν μάλιστα περίοδοι που οι ίδιοι οι εκκλησιαστικοί ηγέτες καυτηρίαζαν «την επάρατη» συνήθεια η οποία σήμαινε οικονομική καταστροφή.[9]

Εννοείται πως μιλάμε για την προίκα ως απαίτηση και προϋπόθεση του γάμου, αυτή δηλαδή που περιελάμβανε «φακούδια», ακίνητα και όχι τα χρειώδη της κάθε καλής κοπελούδας, που τα ετοίμαζε από την κούνια η μάνα της μέχρι και τη μέρα του γάμου της, δείγματα, αν θέλετε, της τέχνης και ικανότητάς της.[10]

Επίσης, το καταθέτουμε και αυτό, πάντοτε οι συγγενείς και κυρίως οι γονείς προσέφεραν τα πολυτιμότερα περιουσιακά τους στοιχεία για την ευτυχία των παιδιών τους όπως φλουριά, λίρες εγγλέζικες, ναπολεόντεια, ελβετικά κοκοράκια και γενικά χρυσό…Κάτι που είχε να κάμει με την ευρύτερη φιλοσοφία του Καππαδοκικού χώρου μιας και πάντοτε βρίσκονταν όλοι τους στο μάτι του κυκλώνα και άρα θα έπρεπε να έχουν άμεσα ρευστοποιήσιμα στοιχεία…

Έτσι, λοιπόν, τα πράγματα άλλαξαν, ο νέος έπρεπε να κατοχυρωθεί, τα υπεσχημένα να καταγραφούν, για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις.

Και ιδού τα προικοσύμφωνα, τα οποία, ειρήσθω εν παρόδω, δεν είχαν κοινό τύπο, αλλά πάντως και σε κάθε περίπτωση ήταν γραπτά κείμενα τα οποία συνέτασσε ο δάσκαλος ή ο ιερέας παρουσία μαρτύρων και μελών της δημογεροντίας…για να καταχωρηθούν στη συνέχεια επίσημα στον οικείο Κώδικα της κοινότητας.

Παραθέτουμε δυο εξ αυτών διατηρώντας ορθογραφία κλπ του κειμένου:

 

Προικοσύμφωνον[11]

Ο κ. Παρασ. Παρασκευάς εκ Τροχού αφ’ ενός και η κ. Αναστασία αφ’ ετέρου απεφάσισαν και συνήψαν αρραβώνας της θυγατρός της δευτέρας (Θεοδώρας) μετά του πρώτου (Παρασκευά Παρασκευά) με την πλήρη συγκατάθεσιν αυτών και των γονέων των υπό τους εξής όρους.

Η νέα υποχρεούται να πληρώση την παραμονήν του γάμου των λίρας χάρτινας οθωμανικάς (35) τριάκοντας πέντε εις μετρητά, καθώς και μια φορεσιάν εις τον νέον.

Η Χαρά θέλει γείνη Θεού θέλοντος το Μέγα Πάσχα του τρέχοντος έτους εν Μαλακοπή.

Εν περιπτώσει καθ’ ην ήθελον αθετήση τους άνω όρους ή ήθελον διαλύση τους αρραβώνας οφείλει να πληρώση αποζημίωσιν εις την Σχολήν ποσόν όπερ ήθελεν εγκριθή υπό της Εφορείας

 

Εν Μαλακοπή τη 1/14 Φεβρουαρίου 1923

Τα συμβαλλόμενα μέρη  Η Εφορεία

Παρασκευβάς Παρασκεάς  Παπά Στέφανος Κύζικος

Εκ μέρους της νέας υπογράφω  Κ. Ανανιάδης

Γ. Γερμανίδης

Γρ. Γρηγοριάδης

 

 

Προικοσύμφωνον[12]

Ο κ. Βασίλειος Βασιλειάδης εκ Ναξού ηλικίας 18 ετών διδάσκαλος το επάγγελμα αφ’ ενός και η Μαριά Π. Ποργιάζογλου εκ Μαλακοπής αφ’ ετέρου, απεφάσισαν και συνήψαν αρραβώνα της θυγατρός της δευτέρας Ελευθερίνης μετά του πρώτου τη συγκαταθέσει αυτών και των γονέων των υπό τους ακόλουθους όρους.

Η κ. Μαριά Ποργιάζογλου προσφέρει δια την προίκα της κόρης της τα εξής.

Αον Πέντε (5) λίρας οθωμανικάς χρυσάς μετρητά την παραμονήν του γάμου των.

Βον. Δύο πρόβατα

Γον Δυο εργατών αμπέλια ως και τα έξοδα μιας αμάξης ήτις θέλει μεταφέρει τον γαμπρόν μετά των οικείων του την παραμονήν του γάμου εκ Ναξού εις Μαλακοπήν και τανάπαλιν.

Εν περιπτώσει καθ’ ην ήθελεν τις αθετήση τους άνω όρους ή ήθελον διαλύση τον αρραβώνα θέλει υποχρεωθή όπως πληρώση εις την Σχολήν της Μαλακοπής πεντακόσια γρόσια

Εν Μαλακοπή τη 4 Απριλίου 1920

Τα συμβαλλόμενα μέρη Η Εφορεία Σχολών Μαλακοπής

Βασίλειος Βασιλειάδης  Παπά Στέφανος Κύζικος

Δια την μητέρα μου υπογράφω  Αγαπητός Α. Κοσμίδης

ο υιός Ιωάννης Π. Ποργιάζογλους  Πρ. Γρηγοριάδης

 

Παρατήρηση

Σύμφωνα με την εγκύκλιο της 28-8-1893 του Οικουμενικού Πατριάρχου Νεοφύτου θα έπρεπε «άμα τη συντάξει επισήμου προικοσυμφώνου, δι’ ου προικοδοτείται κτήμα ακίνητον, είτε βακουφικόν, είτε μούλκιον, είτε δημοσία γη, αναγκαίον εστί όπως ο αρχιερεύς απευθύνη τακρίριον προς τους αρμοδίους κυβερνητικούς υπαλλήλους (μεχκεμέδες ή μουατζελάτ ταπού μεμουρί) και γνωστοποιή αυτοίς ότι το εν λόγω κτήμα παρεχωρήθη ως προιξ, ίνα ενεργήται και εν τοις κυβερνητικοίς αρμοδίοις γραφείοις η προσήκουσα σημείωσις».[13]


[1] Ελένη Τζιουτζια, ο.π. σελ. 225

[2] Ελένη Τζιούτζια, ο.π.,  σελ 225

[3] Άρθρο 1406 Α.Κ. (καταργήθηκε). «Προίξ είναι η υπό της γυναικός ή άλλου χάριν αυτής παρεχομένη εις τον άνδρα περιουσία προς ανακούφισιν εκ των βαρών του γάμου»

[4] μαρτυρία

[5] Κ.Ι.Δ.Συκεών, Φ 12, α.α.30, μαρτυρία Γεωργίου Καλλινικίδη,  «Διότι πώς να το κάνουμε. Άνδρες είμαστε και μπορούμε να θρέψουμε την κυρά και τα κουτσούβελα που θα μας προσφέρει ο Θεός…»

[6] Τσαλίκογλου Εμμανουήλ, ο.π., σελ. 143, «Πρέπει να σημειωθή και τούτο προς τιμήν των, ότι ουκ ολίγοι εσύναπτον γάμον με ορφανά εκ πατρός κορίτσια ή με κοπέλες φτωχών οικογενειών. Τας εφόρτωναν με χρυσαφικά αξίας…».

[7] Γ. Μαυροχαλυβίδης, ο.π. σελ 211 «και τούτο γιατί δεν υπήρχε έθιμο χορήγησης προίκας…ήταν αρκετά ό,τι θα ’φερνε η κοπέλα στο σεντούκι της». Βλ και Αρχελάου  Ι. Σ., Η Σινασός, ήτοι θέσις, ιστορία, και διανοητική κατάστασις, ήθη, έθιμα και γλώσσα της εν Καππαδοκία κωμοπόλεως Σινασού και σύντομος περιγραφή των εν επαρχίαις Καισαρείας και Ικονίου Ελληνικών κοινοτήτων, Εν Αθήναις 1899 , Ελευθεριάδης Ρίζος, Συνασσός, ήτοι μελέτη επί των ηθών  και εθίμων αυτής,  Εν Αθήναις  1879

Ευπραξιάδης Λάζαρος, Το Προκόπι της Καππαδοκίας,  Θεσσαλονίκη, εκδ . Αδελφότητος Προκοπιέων Μακεδονίας Θράκης 1988

[8] Η λαϊκή μούσα δεν άργησε να σατιρίζει και να επικρίνει τις σχετικές απαιτήσεις. Γνωστότατο είναι το σχετικό άσμα που λέγονταν στους γάμους και αναφέρονταν  σε κάποιον Δημήτρη  που εγκατέλειψε τη νύφη  διότι κατά την άποψή του δεν τηρήθηκαν τα συμφωνηθέντα…

Κελίν κιλίσετε μπαγιλντή,                                   Η νύφη ελιποθύμησε στην εκκλησιά

σατσιντά αλτίν σαϊλντή,                                      μετρήθηκαν των μαλλιών της τα φλουριά,

Δηρμήτ κιουρκιουνού σογιουντού.                     Απηλλάγη ο Δημητράκης από τη γούνινη φορεσιά

Πεν κιουβεγί ολμάμ, τετί,                                   και είπε, εγώ δεν γίνομαι και με κοπέλα

αλτινσίζ κιζ αλμάμ τετί.                                      Χωρίς χρυσάφι δεν παντρεύομαι

[9] Θανάσης Κωστάκης, ο.π. σελ 162

[10] Τσαλίκογλου Εμμανουήλ, ο.π.. σελ 145,  «Τα κορίτσια δεν επροικίζοντο ούτε με χρήμα, ούτε με ακίνητα. Το προικοσύμφωνο ήτο άγνωστον εις τα μέρη μας. Δεν έφευγαν όμως ούτε των πτωχών τα κορίτσια χωρίς μερικά φλουριά εις χρυσόν, μερικά χαλιά. Με αρκετά εσώρουχα, κάλτσες, παπούτσια, με κάμποσα φουστάνια κα με γούνινο πανωφόρι..».

[11] Ελένη Τζιούτζια, ο.π. σελ 320

[12] Ελένη Τζιούτζια, ο.π. σελ 315

[13] Εμμ. Τσαλίκογλου, ο.π σελ 54

“Ψήγματα Δικαίου Καππαδοκίας”
Κωνσταντίνος Νίγδελης


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Φορολογικό Δίκαιο
    Σε γενικές γραμμές πρόκειται για το πλέγμα των νόμων, με τους οποίους έχοντας σαν βάση τη φοροδοτική ικανότητα των πολιτών, το κράτος εισπράττει τα απαραίτητα για την ορθή λειτουργία των παρεχομένων υπηρεσιών του. Τώρα, για την καλύτερη κατανόηση του θέματος αρχίζουμε με δυο τρεις βασικές ορολογίες της φορολογικής νομοθεσίας- πρακτικής που υπήρχαν στην υπό εξέταση περιοχή εκεί και τότε.
  2. Εργατικό Δίκαιο
    Απλά και σε γενικές γραμμές πρόκειται για ένα σύνολο κανόνων δικαίου που διέπουν τις σχέσεις που παράγονται μεταξύ συμβαλλομένων κατά τις οποίες, η μια πλευρά προσφέρει την εργασία της για ορισμένο ή αόριστο χρόνο και η άλλη παρέχει έναντι αυτής το συμφωνημένο τίμημα. Φυσικά σήμερα είναι πολυσύνθετο, στο δε διάβα του χρόνου κάλυψε και συνεχίζει ακόμα, τα τυχόν κενά που προκύπτουν από τις προαναφερθείσες σχέσεις.
  3. Εμπορικό Δίκαιο
    Στο οικείο κεφάλαιο περί πωλήσεως τονίσαμε τις δυο βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζότανε το εμπόριο στην Κεντρική Ανατολία…Την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, τα οποία εν πολλοίς κάλυπταν την όποια ανυπαρξία έγγραφου τύπου κλπ. Τονίσαμε, επίσης, πως η επικύρωση οποιασδήποτε συμφωνίας γινότανε με μια απλή χειραψία μεταξύ των δυο συμβαλλομένων μερών και τη φράση «βε ες σελάμ», δηλαδή ο Θεός να τα φέρει βολικά, τον αντιπραγματισμό και την τράμπα, καθώς και την ύπαρξη αρχικά ομολόγων, δηλαδή πωλητηρίων εγγράφων και στο τέλος τις σχετικές μεταγραφές για ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας αντικείμενα στους κώδικες του χωριού…
  4. Ενοχικό Δίκαιο
    Πρόκειται «για το σύνολον των κανόνων δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τα ζητήματα τα οποία προκύπτουν εκ της υπάρξεως ενοχής, ήτοι εκ της υπάρξεως εννόμου σχέσεως δυνάμει της οποίας ωρισμένο πρόσωπον (ήτοι ο οφειλέτης) υποχρεούται προς έτερον (δανειστήν) εις παροχήν, η οποία δύναται να συνίσταται εις ενέργειαν ή παράλειψιν».
  5. Κληρονομικό δίκαιο
    Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθμίζουν την κληρονομική διαδοχή. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 του αναθεωρηθέντος Α.Κ., «κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο(κληρονομιά) περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι)….»
  6. Περί γέννηση και βάπτιση
    Σήμερα, με την πολυπλοκότητα των εκφάνσεων της δημόσιας διοίκησης, επιτεύχθηκε αφενός μεν η κάλυψη όλων των περιπτώσεων, για τα οποία ζητάται η συνδρομή της πολιτείας, αλλά αφετέρου η ταλαιπωρία από μια απίστευτη γραφειοκρατία. Εκεί όμως και τότε; Φυσικά και είναι αδύνατη η εύρεση όλων των στοιχείων, λόγω ελλείψεως των σχετικών πληροφοριών, όμως σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετές οι οποίες είναι διαφωτιστικές για το καθεστώς εκείνης της εποχής. Για τα απλά μα και καθημερινά.
  7. Η Υιοθεσία
    Δι’ αυτής δεν ικανοποιείται αποκλειστικά και μόνο ο συναισθηματικός κόσμος των ατέκνων, αλλά κυρίως δημιουργείται μια νέα κατάσταση δια τον υιοθετούμενο, δηλαδή, σχέσεως γονέως και τέκνου…Είναι επίσης και μια πράξη θεάρεστη σύμφωνα με την οποία «έσωζε κανείς μια ψυχή παίρνοντάς την υπό την ευθύνη του». Αλλά βεβαίως και μια λύση σε περίπτωση ατεκνίας προς αποφυγή της κατακραυγής ή του όποιου στιγματισμού…
  8. Το Διαζύγιο
    Έτσι «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω», δηλαδή και σε ελεύθερη μετάφραση ό,τι και να γίνει από τη στιγμή που πήρε μέρος η εκκλησία τίποτε δεν μπορεί να χωρίσει το ζευγάρι. Έστω και αν η γυναίκα υπέφερε τα πάνδεινα από τους οικείους του ανδρός της, αλλά και τον ίδιο ακόμα. Ξύλο, βρισιές, κατάρες, πείνα και πάλι ξύλο, προσβολές και…ό,τι μπορεί να φανταστεί ανθρώπου νους. Τα μαρτύρια του Ιώβ. Με μοναδική, ίσως, περίπτωση, αυτή της μοιχείας, από πλευράς της γυναίκας εννοείται…
  9. Ο Γάμος Γ'
    Τονίσαμε προηγούμενα ότι τουλάχιστον μέχρι και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα δεν υπήρχε η υποχρεωτικότητα στην προίκα, όμως παρόλα αυτά οι γονείς πάντοτε συνεισέφεραν το κατά δύναμιν, αλλά και κατά το δοκούν. Συνήθεια-έθιμο- που επιβάρυνε τα μάλα τον οικογενειακό προϋπολογισμό και όχι μόνο, με τη θυγατέρα να καθίσταται σιγά σιγά δυσβάστακτο βάρος μιας και όλοι προσέτρεχαν για να βολέψουν μια καλή προίκα.
  10. Ο Γάμος Β'
    Είναι γνωστό πως δια τον κλήρο της Καππαδοκίας και όχι μόνο, δεν υπήρχαν τακτικές αποδοχές, δηλαδή καταβολή μισθού από πλευράς της κοινότητος. Απλά μια πρόβλεψη δια το «κανονικόν» του ιερέως, δηλαδή κάποιος φόρος- ετήσιο χαράτσι, που επιβαλλότανε ανάλογα φυσικά με την φοροδοτική ικανότητα της κάθε χριστιανικής οικογένειας ή κατά περίπτωση...
  11. Ο Γάμος Α'
    Nuptiae sunt conjunctio maris et feminae et consortium omnis vitae divini et humani juris communicatio, δηλαδή, «γάμος εστίν ανδρός και γυναικός συνάφεια και συγκλήρωσις του βίου παντός, θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία». Ο γάμος ως ιερή και ίσως μια από τις πλέον σημαντικές στιγμές του ανθρώπου αποτελούσε τότε και ενδεχόμενα και σήμερα, το αντικείμενο ενός μαζικού ενδιαφέροντος ολάκερης της κοινωνίας. Ιδιαίτερα μάλιστα στις απομονωμένες κοινότητες της Καππαδοκίας...
  12. Οικογενειακό Δίκαιο
    «Πρόκειται για το σύνολον των κανόνων Δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τας σχέσεις αι οποίαι προκύπτουν εκ του γάμου, της συγγενείας και γενικώτερον επ’ ευκαιρία της οικογένειας…Το οικογενειακόν δίκαιον διαυλακώνεται υπό των ηθικών αρχών καθ’ όλην αυτού την έκτασιν. Τούτο ήτο αναπόφευκτον αλλά και δεόντως επιβεβλημένον, λόγω της φύσεως των σχέσεων, τας οποίας ρυθμίζει…»
  13. Εμπράγματο Δίκαιο
    Το σύνολο δηλαδή των κανόνων που ρυθμίζουν τα εμπράγματα δικαιώματα, με μια σημαντικότατη διάκριση. Πως τα πράγματα[1] διακρίνονται, κατά το άρθρο 948 του Α.Κ. σε: (α) ακίνητα, το έδαφος και τα συστατικά αυτού (β) κινητά, δηλαδή όσα δεν είναι ακίνητα. Αυτά, σε γενικές γραμμές, με τα ισχύοντα σήμερα, αλλά εκεί και τότε; Ποιες, για παράδειγμα, ήταν οι απόψεις, τα ισχύοντα περί την ιδιοκτησία, τη νομή και κατοχή, τη διάθεση μα και την προστασία της;
  14. Το δικαιοδοτικό υποσύστημα
    Η εφαρμογή του δικαίου είναι σπουδαία υπόθεση, όταν μάλιστα υπάρχουν τα σχετικά εργαλεία για την απονομή της, καθίσταται μάλλον και εύκολη υπόθεση. Φυσικά όταν μιλάμε για εργαλεία μιλάμε για εκείνο το νομικό καθεστώς που προβλέπει και καλύπτει όλα τα κενά, τόσο σε επίπεδο νόμων, όσο και σε αυτό της εφαρμογής. Και εξηγούμαστε άμεσα. Ναι μεν το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης όριζε πως «τα δικαστήρια έπρεπε να παρέχουν δικαιοσύνη και προστασία σε όλους τους υπηκόους και ότι έπρεπε να τιμωρούνται αυστηρά όποιοι αδικούσαν κάποιον και όποιοι δωροδοκούνται και ότι οι δίκες έπρεπε να γίνονται σύμφωνα με το νόμο», αλλά...
  15. Το Νομικό Πλαίσιο
    ...βάσιμα θεωρούμε πως τούτη η χρονολογία, μαζί με κάποιες άλλες κατοπινές, σηματοδότησαν μια περίοδο «άνοιξης» και ελευθεριών στην απέραντη οθωμανική αυτοκρατορία της οποίας η σήψη ήταν πλέον εμφανής σε κάθε τομέα και πτυχή της καθημερινότητας. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που απετέλεσε το σημείο αιχμής για πιέσεις στους ιθύνοντες της αυτοκρατορίας από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής και κυρίως από τη χριστιανική Ρωσία που, αποβλέποντας στον διαμελισμό της, αξίωνε να αναγνωρισθεί προστάτης όλων των ορθοδόξων κατοίκων της.
  16. Οι καλοί μας οι…γιατροί!
    Βεβαίως υπήρξαν πολλοί και πολλές. Που προσέφεραν τις ιατρικές τους υπηρεσίες στις απομεμακρυσμένες κοινότητες της Ανατολής, όμως… Όμως υπήρξαν και μερικοί των οποίων η προσφορά ήταν τόσο σημαντική, που το πέρασμα τους καταγράφηκε ανεξίτηλα στη μνήμη των ανθρώπων… Κυρίαρχες προσωπικότητες με έντονα τα στοιχεία της ύπαρξής τους βάλανε τα θεμέλια με την ανιδιοτελή προσφορά και τις ικανότητές τους, καταξιώθηκαν και παρέμειναν στη συλλογική μνήμη.