Καππαδοκικός χορός Αγίου Βασιλείου

Ο χορός αυτός χορεύονταν στα χωριά της περιοχής των Φαράσων  προς τιμην του Αγίου Βασιλείου για αυτό άλλωστε και ονομάστηκε Αγιοβασιλιάτικος. Παραμονή της εορτής του Αγίου, μαζεύονταν κατά ομάδες προτού ξημερώσει, από τα ελληνικά χωριά των Φαράσων (Σατί , Αφσάρι , Κίσκα , Πες καρτάς, Τσουχούρι, Βαρασό) στο κεφαλοχώρι της περιοχής…

[vsw id=”rgTtZoPABFE” source=”youtube” width=”660″ height=”460″ autoplay=”no”]

Από την εκδήλωση στην αίθουσα τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης  στις 29/5/2011 «Θυμάμαι και Στηρίζω». Τον χορό παρουσίασε  ο  χοροδιδάσκαλος Βασίλης Σιδηρόπουλος με το καππαδοκικό τμήμα του πολιτιστικού συλλόγου  Πετρανών Κοζάνης και  με τον πολιτιστικό σύλλογο  Φαρασιωτών Βαθυλάκου Κοζάνης το “Τσουχούρι”. Τον χορό τραγούδησε ο Κασούρας Βασίλης(ούτι-σάζι), Θεοδωράκης Δημήτρης(βιολί), Κωφίδης Τάσος(κρουστά)

Ο χορός του Αγίου Βασιλείου ανήκει στην κατηγορία των τελετουργικών χορών. Αποτελείται από τέσσερα  μέρη:

  • Το ράδιασμα
  • το έμωσμα
  • τα άνοιγμα και
  • το πέταμα ή χοπλάιμα.

Ο χορός αυτός χορεύονταν στα χωριά της περιοχής των Φαράσων  προς τιμην του Αγίου Βασιλείου για αυτό άλλωστε και ονομάστηκε Αγιοβασιλιάτικος .

Παραμονή της εορτής του Αγίου, μαζεύονταν κατά ομάδες προτού ξημερώσει, από τα ελληνικά χωριά των Φαράσων (Σατί , Αφσάρι , Κίσκα , Πες καρτάς, Τσουχούρι, Βαρασό) στο κεφαλοχώρι της περιοχής, τον Βαρασό  για να ανηφορίσουν ψηλά σε ένα σπήλαιο όπου βρισκόταν το εξωκλήσι του Αγίου Βασιλείου.

Το εξωκλήσι αυτό βρισκόταν κοντά στην μεγάλη γέφυρα του Ζεμάντη ποταμού μέσα σε μια μικρή σπηλιά . Μπροστά  υπήρχε ένα πλάτωμα κατάφυτο απο ιτιές και πλατάνια ,όπου εκεί μαζεύονταν τα πλήθη των πανηγυριστών .

Μαζί τους εκτός από τις αναμμένες λάμπες που είχανε  για να βλέπουν στο πυκνό σκοτάδι, έπαιρναν μαζί τους και  τρόφιμα. Αξιοσημείωτο είναι πως αρκετοί, είχαν μαζί τους  και όπλα όπου κάθε τόσο έριχναν στον αέρα,  δημιουργώντας κατάσταση έντονης χαράς και ευφορίας. Θα πρέπει να πούμε επίσης, πως αυτή η ελευθερία στη χρήση των όπλων, μα και της δυνατότητας  των Φαρασιωτών να οπλοφορούνε , συνέβαινε διότι σε αυτά τα καθαρά αμιγώς ελληνικά χωριά, οι Τούρκοι δεν ζύγωναν εύκολα  .

Στο Όρος του  Αντίταυρου, σε  υψόμετρο 1700 μέτρων οι ρωμιοί εκεί ζούσανε σα να βρισκόταν στην Ελλάδα . Η πίστη τους μα και η λεβεντιά τους υπήρξε σημείο αναφοράς για ολόκληρη την Καππαδοκία. Το βράδυ λοιπόν της παραμονής, έπαιρναν τον  δρόμο για το ξωκλήσι κατά ομάδες , άλλοι με τα ζώα και άλλοι με τα πόδια , κρατώντας μεγάλα ραβδιά και τραγουδώντας στην Φαρασιώτικη διάλεκτο << Χυτάτε να υπάμε σον Έη Βασίλη >>  δηλαδή τρέξτε να πάμε στον Άη Βασίλη .

Σε όλη την διαδρομή τραγουδώντας, χορεύανε σε σειρά , μπαίνοντας ο ένας πίσω από τον άλλο. Με αυτό τον τρόπο τιμούσαν τον Άγιο, εφαρμόζοντας την προτροπή του ψαλμωδού Δαβίδ ,  αινείτε τον Θεό εν χορδές και οργάνοις .

Όταν έφταναν στο εξωκλήσι άναβαν τα κεριά που έφερναν μαζί τους, προσεύχοντα  και ξεκουράζονταν . Μετά από δυο τρεις ώρες έπαιρναν το δρόμο του γυρισμού. Όλος ο δρόμος ήταν γεμάτος από παρέες που άλλες πήγαιναν στον Αη Βασίλη και άλλες γύριζαν στο χωριό . Ούτε το χιόνι μα ούτε και το τσουχτερό κρύο μπορούσε να ματαιώσει το προσκύνημα στον Άγιο.

Τα λόγια του τραγουδιού είναι τα εξής:

Χιτάτε να υπάμε σον Εη Βασιλη                     τρέξτε να πάμε στον Αη Βασίλη
Να κρεμάσουμε τα κράτε σό σίδι.                   Να κρεμάσουμε τα κρέατα στην ιτιά.

Εσυρεν τσαί δότσεν τσαί ά γεσίλι                   πυροβόλησε  και χτύπησε μια αγριόπαπια
Τε χτές την εβίτσα σον Έη βασίλη.                  Εχθές το βράδυ στον Αη Βασίλη.

Τσάλτεν τσούβρεν τσαι μασαίρι ντα φσάξη     Έψαξε και δεν βρήκε μαχαίρι να σφάξη
Έφσαξεντα τσαί μο τον κοδευτήρι .                   και την έσφαξε με το κλαδευτήρι .

Κυρία ‘λεημόν , Κυρία ‘λεησον                          Κύριε ελέησον , Κύριε ελέησον
Βαι Παναγιά μου Θεοτόκο , Κυρία ‘λεημόν        Βαι Παναγιά μου , Κύριε ελέησον.

Το ποτάμι σον Κότσορο ‘υρίστει                       Το ποτάμι τον Φλεβάρη πίσω γύρησε
έν κατινό του Χριστενού η πίστη .                     καθαρή είναι του Χριστιανού η πίστη.

Μπύρτ’το φουρνό τσαι ποίτσε με  ά χρεία         Άναψε τον φούρνο κάνεμε μια ανάγκη
Γω  πόψα πααίνω σην Έ – Σοφία .                   απόψε πηγαίνω στην Αγια Σοφία .

Τοής κα μυράν τσαι του τεφνέ τα φύα                τι ωραία μυρίζουν τα δαφνόφυλλα
Γω πόψα πααίνω σην Ε – Σοφία .                      απόψε πηγαίνω στην Αγια Σοφία.

Αες Γιώρκης τα’Αες Δρημήτ είντα’αρά.            Αη Γιώργης και Αη Δημήτρης είναι ζωντανοί
Σου Χριστού την εικόνα έχουν φτερά .            στην εικόνα του Χριστού είναι φτερωτοί .

Οι πηγές μου για την λαογραφική ανάλυση του χορού υπήρξαν:

Συλλογή πληροφοριακού υλικού Λάζαρου Κελεκίδη . <<Τα Φάρασα της Καππαδοκίας μνήμες Φαρασιωτών γερόντων. Προφορική περιγραφή από τον κ Αντρέα Κωνσταντινίδη καταγόμενου από το Τσουχούρ των Φαράσων .

Γέροντος Παισίου Αγιορείτου <<Άγιος Αρσένιος ο Καππαδόκης>>

Βασίλης Σιδηρόπουλος
Ερευνητής Καππαδοκικής Λαογραφίας
Δάσκαλος Καππαδοκικών Χορών

Προέλευση του Μωμόγερου

Φωτογραφικό στιγμιότυπο από την εκδήλωση Μομώγερων Κομνηνών στους Σοφάδες Καρδίτσας (φωτο Π. Τσοκτουρίδου)
Φωτογραφικό στιγμιότυπο από την εκδήλωση Μομώγερων Κομνηνών στους Σοφάδες Καρδίτσας (φωτο Π. Τσοκτουρίδου)

Κανείς δεν γνωρίζει την ακριβή χρονολογική γέννηση του θεατρικού δρώμενου Μωμόγερος. Πιθανολογείται όμως ότι προήλθε από τον 6ο αι. π.Χ., από τις γιορτές των Μεγάλων Διονυσίων, που διεξάγονταν με τη μεγαλύτερη λαμπρότητα, προς τιμή του θεού Διόνυσου, του θεού του κρασιού και της ευθυμίας.

Η διονυσιακή θρησκεία είναι συνδυασμένη με το κρασί και το χορό και στη διάρκεια των τελετών αυτών ψελνόταν από χορωδίες, με τη συνοδεία αυλών, ο διθύραμβος, το λατρευτικό τραγούδι του Διόνυσου. Άντρες, μεταμφιεσμένοι σε Σειληνούς και Σάτυρους, επιδίδονταν σε εύθυμους χορούς γύρω από το άγαλμα του Διόνυσου. Στα αρχαία θέατρα, στο κέντρο της ορχήστρας, υπήρχε βωμός αφιερωμένος στο θεό Διόνυσο, που λεγόταν θεμέλη. Πάνω σε ένα σκαλοπάτι ανέβαινε ο κορυφαίος του χορού για να διευθύνει το χορό. Η πανηγυρική πομπή προς τιμή του Διόνυσου λεγόταν θυρσοφορία.

Η γιορτή αυτή πήρε μεγάλη έξαρση μετά τους Μηδικούς πολέμους και το θρίαμβο της Ελλάδας κατά της Ασίας, προσελκύοντας στην Αθήνα θεατές από όλα τα μέρη της Ελλάδας. Για το διονυσιακό και το απολλωνιακό πνεύμα ο Νίτσε έχει αφιερώσει ολόκληρο βιβλίο, που αποτελεί ουσιαστικά έναν ύμνο στον ελληνικό πολιτισμό.

Ο Αρριανός αναφέρει τον ερχομό του Αλεξάνδρου και της στρατιάς του σε μια πόλη, που την έλεγαν Νύσα και που η παράδοση έλεγε πως την είχε χτίσει ο Διόνυσος, του οποίου διασώζονταν μερικά θυμήματα. Σαν απόδειξη μάλιστα πως ο Βάκχος είχε περάσει από κει, η πόλη εκείνη ήταν γεμάτη αμπέλια και κισσούς. Όμως κισσούς είχαν χρόνια να δουν. Και το τόσο αγαπημένο τους φυτό, που το έκοβαν για να φτιάχνουν τα στεφάνια των συμποσίων άνοιξε στους στρατιώτες και τους αξιωματικούς τη μεγάλη πύλη της φαντασίας τόσο πολύ, που ένα είδος γυρισμού στην αγαπημένη τους πατρίδα πραγματοποιήθηκε εκεί.

Ο Άκουφης και οι πρέσβεις της Νύσας προσφέρθηκαν να φιλοξενήσουν τους Έλληνες, για να ξεκουραστούν και να μπορέσουν να επισκεφθούν το βουνό του Διόνυσου. Ήταν κάτι που με ξεχωριστή ικανοποίηση το δέχτηκε ο Αλέξανδρος. Όπως μας λέει ο Αρριανός, του είχε κυριέψει η επιθυμία να δει τον χώρο. Γι’ αυτό, αφού στρατοπέδεψαν κοντά στην πόλη, με τους Εταίρους και τους πιο διαλεχτούς πεζούς, ξεκίνησε να ανεβεί στον Μηρό. Ο Αλέξανδρος, που είχε ανατραφεί από την Ολυμπιάδα σε κλίμα μυστικιστικό, ήταν αδύνατο να μην αισθάνεται και τώρα την παράξενη εκείνη έλξη του μυστηριώδους θεού, ο οποίος προφυλαγμένος από τους Κισσούς, πάρθηκε από τον Δία και η κύηση του συμπληρώθηκε μέσα στον μηρό του πατέρα του.

Αργότερα η λατρεία του είχε κυριαρχήσει σε ολόκληρο τον ελληνικό χώρο και ήταν θεός άπολις, με άλλα λόγια θεός που δεν ανήκε σε μια μόνο πόλη, μα στο πανελλήνιο. Να, λοιπόν, ακόμη κάτι, που θα μπορούσε να γοητεύσει τον Αλέξανδρο, σαν φορέα της πανελλήνιας ενότητας. Κι αφού θεωρούνταν κι αυτός γιος του Άμμωνος Διός, το πιθανότερο ήταν να υπάρχει υποσυνείδητα μέσα του, κάποιος εκλεκτικός ταυτισμός με τον Διόνυσο. Απόδειξη, πως αργότερα οι διάδοχοι του συνήθιζαν να εμφανίζονται σαν ενσαρκώσεις του Διονύσου και φαίνεται, πως γι’ αυτό, θα πρέπει στον Αλέξανδρο να αναζητήσουμε την αρχή.

Ο Αρριανός θα μας πει, πως πραγματικά το βουνό ήταν γεμάτο από κισσούς κι από δάφνη. «Ο τόπος επίσης», προσθέτει, «ήταν πολύ σκιερός από κάθε λογής δέντρα, κι έβρισκες εκεί για κυνήγι, όλα τα άγρια θηρία.» Με άλλα λόγια, οι Μακεδόνες επισκέπτες βρέθηκαν ξαφνικά σε έναν τόπο, που τους θύμιζε τα διονυσικά άντρα, και γι’ αυτό την Ελλάδα. Ύστερα από την άγρια ταλαιπώρηση τους στα πανύψηλα κι αφιλόξενα βουνά των Ιμαλαίων, η ανεπάντεχη και σχεδόν παραμυθένια αλλαγή, τους δημιουργούσε, έστω και στιγμιαία, την ψευδαίσθηση μιας επιστροφής στη γη της ελληνικής πατρίδας, που τόσο τη νοσταλγούσαν. Ήταν επόμενο να ενθουσιαστούν. Είχαν χρόνια να δουν τον κισσό να φυτρώνει δίπλα στα αμπέλια και να αγκαλιάζει τα μεγάλα δέντρα, με τη σιωπηλή εκείνη αναρρίχηση του, που δίνει πάντοτε στον ξωμάχο κάποια ειδοποίηση μυστική. Όπως λοιπόν στα παλιά, τα αλησμόνητα χρόνια της νιότης τους, οι βλοσυροί κι αγέλαστοι κατακτητές των Ιμαλαίων, άρχισαν να γελούν, να τραγουδούν και να χορεύουν κι έπλεξαν στεφάνια από κισσό, για να τα φορέσουν στο κεφάλι τους, με την πίστη πως όλα αυτά, που μοιάζουν με όνειρο, τους ξαναγυρίζουν στην ηλικία τους την νεανική.

Παρθένα Τσοκτουρίδου
Ιστορική μελέτη


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Αψίδες Θεσσαλονίκης
    Ο Διοκλητιανός δύο χρόνια μετά την ανάρρησή του στο θρόνο της Ρώμης πήρε ως συνάρχοντα το Μαξιμιανό και επτά χρόνια αργότερα, στις 21 Μαΐου 293 το Γαλέριο και τον Κωνστάντιο το Χλωρό, ως Καίσαρες. Ο Κωνστάντιος ο Χλωρός είναι ο πατέρας του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Έτσι ιδρύθηκε η λεγόμενη Πρώτη Τετραρχία και η αυτοκρατορία μοιράστηκε σε τέσσερα τμήματα. Ο Γαλέριος ήταν διοικητής του τμήματος εκείνου στο οποίο συμπεριλαμβανόταν και η ελληνική χερσόνησος. Ως έδρα του είχε ορίσει το Σίρμιο της Πανονίας, τη σημερινή Μητροβίτσα στη Σερβία, αργότερα όμως προτίμησε τη Θεσσαλονίκη.
  2. Απελευθερωση της Θεσσαλονικης
    Στις 5 το πρωί της 26ης Οκτωβρίου ο Σεφίκ Πασάς επέστρεψε φέρνοντας την απάντηση του Ταχσίν Πασά, ο οποίος δεχόταν όλους τους όρους εκτός από την παράδοση του Καραμπουρνού και της διατήρησης υπό τα όπλα 5.000 ανδρών για τη προστασία των αόπλων αιχμαλώτων του.
  3. Αχειροποίητος
    Η Αχειροποίητος, ο μεγάλος ναός της Παναγίας, ιδρύθηκε στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και λίγα μέτρα βορειότερα από τη μεγάλη Λεωφόρο της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης, περίπου στη συμβολή των σημερινών οδών Εγνατίας και Αγίας Σοφίας. Το κτίσμα ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής με νάρθηκα και υπερώα, και απολήγει σε μεγάλη ημικυκλική αψίδα στα ανατολικά.
  4. Μπέη Χαμάμ
    Όπως μας πληροφορεί η κτητορική επιγραφή στα αραβικά επάνω από την είσοδό του χτίστηκε στα 1444 από τον Σουλτάνο Μουράτ Β΄, που ήταν γνωστός περισσότερο με τον τίτλο του Μπέη. Πρόκειται για το πρώτο οθωμανικό λουτρό που χτίστηκε στη Θεσσαλονίκη και το μεγαλύτερο που σώζεται σήμερα στην Ελλάδα.
  5. Μητρόπολη Θεσσαλονίκης
    Ο ναός του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά βασίζεται αρχιτεκτονικά στον βυζαντινό οκταγωνικό τύπο· παράλληλα, διαθέτει νεοκλασικά και νεορωμανικά μορφολογικά στοιχεία, ακολουθώντας την τάση του εκλεκτικισμού που χαρακτήριζε την αρχιτεκτονική της Θεσσαλονίκης στον 19ο αιώνα. Ο κυρίως ναός έχει σχήμα εγγεγραμμένου ισοσκελούς σταυρού και καλύπτεται από μεγάλο τρούλο, ενώ τέσσερα ψηλά και ραδινά κωδωνοστάσια καταλαμβάνουν τις γωνίες του οικοδομήματος.
  6. Γυναίκα της Θεσσαλονίκης
    Για τη θέση της γυναίκας στο διάβα του χρόνου γνωρίζουμε αρκετά. Παρακολούθημα του ανδρός, βρίσκονταν σχεδόν πάντοτε στη μεγαλοπρέπεια της σκιάς του. Ή σχεδόν πάντοτε, εκτός από ορισμένες απειροελάχιστες χρονικές- ειδικές εξαιρέσεις, φωτεινές είναι αλήθεια, που και αυτές χαμήλωσαν υπό την πίεση της κυρίαρχης ιδεολογίας, που την ήθελε ως ανδράποδο.
  7. Τραμ
    Τα πρώτα ιππήλατα τραμ δρομολογήθηκαν το 1893 και ηλεκτροδοτήθηκαν το 1908. Στη μεγάλη τους ακμή οι τροχιόδρομοι κάλυπταν μεγάλο μέρος της πόλης, περίπου 25 χιλιομέτρων διαθέτοντας πάνω από 100 συνολικά βαγόνια.
  8. Ροτόντα
    Η Ροτόντα ανήκει στην κατηγορία των περίκεντρων κτισμάτων και οφείλει το όνομά της στο σχεδόν κυκλικό σχήμα της. Ιδρύθηκε γύρω στο 300 μ.Χ., πολύ κοντά στα ανατολικά τείχη της πόλης από το Ρωμαίο καίσαρα Γαλέριο, όταν αυτός επέλεξε τη Θεσσαλονίκη ως έδρα της διακυβέρνησής του. Το μνημείο ιδρύθηκε αρχικά ως ναός αφιερωμένος στο Δία ή στον Κάβειρο ή, σύμφωνα με μια λιγότερο πιθανή εκδοχή, προοριζόταν για μαυσωλείο του Γαλερίου.
  9. Η Θεσσαλονίκη κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
    Η ολοκληρωμένη διαδρομή της Θεσσαλονίκης στον Β‘ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί ιστοριογραφικά: Απαιτεί μια πολυπρισματική και ολόπλευρα τεκμηριωμένη ανίχνευση της πολιτικής, πολιτιστικής και καθημερινής ζωής στην πόλη. Ούτε και το ιστορικό μυθιστόρημα γι’ αυτήν την ζοφερή περίοδο (1940 – 1944) έχει γραφεί: Υπάρχουν μόνο αποσπασματικές αναφορές. Καταφεύγουμε λοιπόν σ’ ένα απάνθισμα αντλημένο από τα βιβλία και τα κείμενα που περιέχουν εικόνες, μαρτυρίες και πληροφορίες και πολλά ερεθίσματα για έρευνα, σχετικά με τη Θεσσαλονίκη κατά τον Β‘ Παγκόσμιο Πόλεμο.
  10. Κέντρο Ιστορίας Δήμου Συκεών
    Το Κέντρο Ιστορίας του Δήμου Συκεών άρχισε να λειτουργεί το Σεπτέμβριο του 2002, στεγαζόμενο σε ιδιόκτητο ισόγειο χώρο, που βρίσκεται επί της οδού Γρηγορίου Λαμπράκη 40-42. Σκοποί του: (α) Η έρευνα, η καταγραφή, η ανάλυση των ιστορικών δεδομένων και στοιχείων της περιοχής αρχικά και, κατ’ επέκταση, της ευρύτερης αργότερα. (β) Η έρευνα και η καταγραφή κάθε στοιχείου από τις «αλησμόνητες πατρίδες», τόπων καταγωγής των κατοίκων. (γ) Η «μεταλαμπάδευση» της γνώσης στη νέα γενιά.
  11. Καπετανίκιον Καλαμαριάς
    Στα τέλη του 12ου αιώνα, ιδιαίτερα μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους το 1204, προκύπτει από τα βυζαντινά έγγραφα μια σημαντική διοικητική μεταρρύθμιση που πολύ πιθανόν επήλθε επί Κομνηνών κατά τα έτη 1081-1180. Πριν τη μεταρρύθμιση αυτή, ο όρος «κατεπανίκιον» δήλωνε το μεγάλο θέμα[1], το οποίο διοικούσε ο «κατεπάνω», διοικητικός άρχοντας που στην ιεραρχική κλίμακα ήταν μετά το δούκα ( δουξ-κατεπάνω-στρατηγός).Με τη μεταρρύθμιση αυτή ο όρος «καπετανίκιον» δήλωνε πλέον μια μικρή διοικητική υποδιαίρεση του θέματος.
  12. Οι Νέοι κι ο Δρόμος τους
    Παίρνουμε ένα δρόμο… Πίσω μας σαλπίζουμε συναγερμό και καλούμε τους νέους, όλους τους νέους, που λαχταρούν για φως, για μια ψυχική και πνευματική ανάταση, να μας ακολουθήσουν στο δρόμο μας. Όσοι νοιώθουν να ξεχειλίζη μέσα τους ένα περίσσευμα νεανικής ζωής, όσοι με ψυχική λαχτάρα ερευνούν, όσοι μοχθούν πνευματικά, ας έλθουν μαζί μας, να σπάσωμε μαζί τους γρανίτες, να κυλίσωμε μαζί τους ογκόλιθους και ν’ ανοίξωμε διάπλατα το δρόμο προς το φως και την αλήθεια. Εμείς οι λίγοι, που πήραμε στους νεανικούς μας ώμους πρώτοι τα βάρη του αγώνα, εμείς που πρώτοι χαράξαμε αποφασιστικά το δρόμο μας, δε φράζουμε σε κανένα το πέρασμα....
  13. Θεσσαλονίκη... Η πυρκαγιά του 1917
    Ένα από τα κορυφαία γεγονότα της πόλης, στο διάβα του χρόνου, είναι η πυρκαγιά η οποία εκδηλώθηκε το απόγευμα της 5ης (18ης) Αυγούστου του 1917. Μα φωτιά που ξεκίνησε στο βορειοδυτικό άκρο της και πιο συγκεκριμένα έξω από τη σημερνή παλαιά λαχαναγορά, στην πλατεία Χορ-χορ… και η οποία σε διάστημα μόλις 30 ωρών κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της...
  14. Η Θεσσαλονίκη τότε...Λεύκωμα
    Όπως στα τότε…Ρωμιούς και Τούρκους μαζί… Όπως στα χθες… Αρμένιους μα και Εβραίους κοντά της… Όλους ένα πράγμα, σιμά της…Γιατί λάτρεψε και λατρεύτηκε παθιασμένα. Πολυάνθρωπη, περιμάζεψε στη θερμή αγκαλιά της τους ανθρώπους κάθε φάρας, φυλής, πατρίδας. Χωνευτήρι ψυχών… Άγγλοι, Γάλλοι, Πορτογάλοι, ολίγοι Ιταλοί, μα και μπόλικοι Εβραίοι και κάπου στη μέση, ανάμεσα, οι Ρωμιοί. Κι όλοι αδελφωμένοι κάτω από το αραχνοΰφαντο πέπλο του κορμιού της, πιστοί με όρκους υποταγής στην ύπαρξή της…
  15. Οι Ζηλωτές της Θεσσαλονίκης
    Η Σύνοδος των Εκκλησιών στη γαλλική πόλη Λυών το 1274, αντί να φέρει θρησκευτική συνένωση Ανατολής και Δύσης επέφερε την ουσιαστική διαίρεση στις τάξεις του κλήρου και του λαού του Βυζαντίου. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Παλαιολόγος και οι περί αυτόν πίστευαν στην ένωση, την υποστήριζαν και εργάστηκαν για την υλοποίησή της. Αντίθετα, το μεγαλύτερο μέρος του κλήρου τάχτηκε εναντίον της και, υποκινώντας κατάλληλα και το λαό, την καταπολέμησε με πείσμα.
  16. Περίπατοι Κληρονομιάς
    Το βιβλίο "Περίπατοι Κληρονομιάς στη Θεσσαλονίκη" αποτελεί μία συνεργασία του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης και του παραρτήματος Θεσσαλονίκης της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού. Πρόκειται για έναν οδηγό πόλεως για τη Θεσσαλονίκη στον οποίο προτείνονται συγκεκριμένες διαδρομές ιστορικού ενδιαφέροντος για την πόλη. Στις προτεινόμενες διαδρομές, οι οποίες αποτυπώνονται και σε κατατοπιστικούς χάρτες της Εθνικής Χαρτοθήκης, περιγράφονται διεξοδικά, με κατατοπιστικά κείμενα, όλα τα μνημεία, οι αρχαιολογικοί χώροι και τα αξιοθέατα που περιβλαμβάνονται.
  17. Καλαμαριά 1927-1960
    Το φωτογραφικό αυτό υλικό ελήφθη από το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς και το οποίο βρίσκεται επί της οδού Ανδρέα Παπανδρέου 29Α στον Άγιο Ιωάννη. Ευχαριστούμε τους υπευθύνους του Ιστορικού Αρχείου για τη συνεργασία και τιμή που μας κάνουν να παραχωρήσουν τέτοιες σπάνιες φωτογραφίες που απεικονίζουν την Καλαμαριά μερικών αξέχαστων δεκαετιών.
  18. Προέλευση του Μωμόγερου
    Κανείς δεν γνωρίζει την ακριβή χρονολογική γέννηση του θεατρικού δρώμενου Μωμόγερος. Πιθανολογείται όμως ότι προήλθε από τον 6ο αι. π.Χ., από τις γιορτές των Μεγάλων Διονυσίων, που διεξάγονταν με τη μεγαλύτερη λαμπρότητα, προς τιμή του θεού Διόνυσου, του θεού του κρασιού και της ευθυμίας. Η διονυσιακή θρησκεία είναι συνδυασμένη με το κρασί και το χορό και στη διάρκεια των τελετών αυτών ψελνόταν από χορωδίες, με τη συνοδεία αυλών, ο διθύραμβος, το λατρευτικό τραγούδι του Διόνυσου.