Λάρισα…

 larisa

Αρχαία Εποχή

Ο λόφος του Αγίου Αχιλλείου στα Κλασικά Χρόνια αποτέλεσε την ακρόπολη της Λάρισας. Το παρελθόν της Λάρισας είναι δύσκολο να ερευνηθεί, αφού η αρχαία πόλη βρίσκεται κάτω από τη σύγχρονη. Σωστικές ανασκαφές σε οικόπεδα έχουν φέρει στο φως σημαντικά ευρήματα, όπως θέατρα, θεμέλια σπιτιών, δρόμους, ανάγλυφα, επιγραφές, αγγεία, νομισματικού θησαυρούς, του 4ου αι. π.Χ., ειδώλια, λύχνους.

Η Λάρισα ήταν η πρωτεύουσα της Πελασγιώτιδας, μιας από τις τέσσερις θεσσαλικές τετραρχίες. Από το τέλος του 7ου αι. π.Χ. επικράτησε απόλυτα σε μεγάλη έκταση της εύφορης θεσσαλικής πεδιάδας και διαδραμάτισε πρωταρχικό ρόλο στην πολυτάραχη ιστορία της Θεσσαλίας. Τον 6ο και τον 5ο αι. π.Χ. η Λάρισα γνώρισε μεγάλη ακμή. Επικεφαλής ήταν ο ταγός – έτσι ονόμαζαν τον άρχοντα – ο οποίος διοικούσε το ομόσπονδο κράτος των θεσσαλικών πόλεων, το Κοινό των Θεσσαλών. Πρώτοι ταγοί, όπως αναφέρεται στη μυθολογική παράδοση, ήταν οι Λαρισαίοι Ευρύλοχος, Εχεκρατίδας και Αλεύας ο Πυρρός (ξανθός), γιος του Θεσσαλού και εγγονός του Ηρακλή.

Η οικογένεια των Αλευάδων διοίκησε τουλάχιστον ως το τέλος του 4ου αι. π.Χ. και η Πελασγιώτιδα γνώρισε μεγάλη οικονομική άνθηση. Παρά όλα αυτά η Λάρισα άργησε να κόψει νομίσματα. Στις αρχές του 5ου αι. π.Χ. έκοψε μια σειρά από δραχμές με μικρότερες υποδιαιρέσεις, που απεικονίζουν τον Ιάσονα με το χαμένο σανδάλι και το περίφημο ιππικό, και ακολουθούν τον περσικό σταθμητικό κανόνα. Μετά το 479 π.Χ., όταν οι Πέρσες εκδιώχθηκαν από την Ελλάδα, τα νομισματοκοπεία του Κοινού των Θεσσαλών, Λάρισας, Κραννώνος, Περραιβών, Φαρκαδώνας, Φερών και Σκοτούσας έκοψαν νομίσματα υιοθετώντας τον αιγινητικό κανόνα, αρκετά διαδεδομένο στον ελλαδικό χώρο και κυρίως στην κοντινή Βοιωτία. Οι πρώτες κοπές της Λάρισας είναι εντυπωσιακές, με τα ταυροκαθάψια στη μια όψη και στην άλλη άλογο. Το άλογο απεικονίζεται σταθερά στα νομίσματα του 4ου αι. π.Χ. με το πανέμορφο κεφάλι της νύμφης Λάρισας.

Στον καταστρεπτικό Πελοποννησιακό Πόλεμο οι Λαρισαίοι τάχθηκαν στο πλευρό των Αθηναίων, αλλά μετά το 404 π.Χ. ξέσπασαν έριδες και αντιδικίες ανάμεσα στις ολιγαρχικές παρατάξεις που διεκδικούσαν την εξουσία. Οι πλούσιοι γαιοκτήμονες εμφανίστηκαν δημοκρατικότεροι. Πολιτογραφήθηκαν αρκετοί ξένοι και επεκτάθηκαν τα όρια της πόλης. Ο Αριστοτέλης σώζει σκώμμα του σοφιστή Γοργία, ο οποίος αποκαλεί «Λαρισοποιούς» ορισμένους άρχοντες, ότι κατασκευάζουν δηλαδή Λαρισαίους με την ίδια ευκολία που κατασκευάζουν όλμους στα εργαστήρια της αγοράς.

Η πολιτική κρίση συνεχίστηκε και τον 4ο αι. π.Χ., όταν ανέλαβε την ηγεσία ο Ιάσων των Φερών και εντάθηκε ο παλαιός ανταγωνισμός των δύο πόλεων. Το 357 π.Χ. οι πόλεις αποσπάστηκαν από τις Φερές, από το Βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο Β΄ και έμειναν με τους Μακεδόνες ως το 197 π.Χ. που υποτάχθηκαν στους Ρωμαίους, με την ήττα του Φιλίππου Ε΄, στις Κυνός Κεφαλές. Ο Φιλίππος Ε΄, ο οποίος διακρινόταν για τις οργανωτικές του ικανότητες, έστειλε γραπτή εντολή στους Λαρισαίους για νέα πολιτογράφηση, ώστε να βελτιωθεί η γεωργική παραγωγή, καθώς οι καλλιέργειες είχαν παραμεληθεί από τους μεγαλοκτηματίες. Οι νέοι πολίτες ήταν από τις γειτονικές πόλεις Γυρτώνη και Κραννώνα και ξεπερνούσαν του εκατό. Τότε έγινε και το κτηματολόγιο της Πελασγιώτιδας.

 

Βυζαντινή Εποχή

 

Ο χριστιανισμός διαδόθηκε από τον 1ο αι. Εκείνη την εποχή η ύπαιθρος ήταν τόσο αραιοκατοικημένη, ώστε ο ιστορικός Δίων Χρυσόστομος αναφέρει ότι «ο Πηνειός ρει δ’ ερήμου Θεσσαλίας».

Η Λάρισα παρουσίαζε κάποια κίνηση και τον 3ο αι. ήταν από τις ανθηρότερες πόλεις. Δύο παλαιοχριστιανικές βασιλικές που ήρθαν στο φως το 1978 από την 7η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, πιστοποιούν για την λαμπρή ιστορία εκείνης της εποχής. Πρώτος αρχιεπίσκοπος αναφέρεται ο πολιούχος Aγιος Αχίλλιος, ο οποίος στόλισε την πόλη με μεγαλοπρεπή κτίσματα, καταστρέφοντας κάθε ίχνος του αρχαίου πολιτισμού. Ερείπια παλαιοχριστιανικών ναών αποκαλύφθηκαν στην Ελασσόνα και στον Πυργετό.

Από τον 4ο αι. η περιοχή μαστίζεται από βαρβαρικές επιδρομές. Σφοδρότερες ήταν εκείνες των Σλάβων, που άρχισαν από τον 6ο αι. και κράτησαν περίπου τρεις αιώνες. Βυζαντινά φρούρια χτίστηκαν στην περιοχή της Αγιάς – Καστρί – και στην παραλιακή ζώνη από τον Αγιόκαμπο ως το Στόμιο για να προστατευθούν οι επαρχίες της αυτοκρατορίας. Στην ίδια περιοχή σώζονται εκκλησίες και μοναστήρια. Στην περιοχή της Ελασσόνας, στο Δαμάσι, σώζονται επίσης ερείπια βυζαντινού φρουρίου. Το 10ο αι. η Λάρισα γνώρισε τις καταστροφικές επιθέσεις των βουλγαρικών στιφών και του ηγέτη τους Σαμουήλ, ο οποίος την κατέλαβε για ένα διάστημα (986-997). Σημαντική πόλη εκτός της Λάρισας ήταν η Φάρσαλος.

Στα τέλη του 11ου αι. οι Νορμανδοί ερήμωσαν και πάλι τη Θεσσαλία, με συνεχείς επιδρομές ως το 1156 που ο Αλέξιος Α΄ Κομνηνός τους εξεδίωξε και υπέγραψε συνθήκη. Η φραγκοκρατία κράτησε από το 1204 ως το 1222. Ύστερα ανέλαβαν τη διοίκηση οι δεσπότες της Ηπείρου και άλλοι Βυζαντινοί ευγενείς, ως το 1333 που η Θεσσαλία επανήλθε στο βυζαντινό κράτος. Το 1342 ακολουθεί η σερβική κατάκτηση του Στέφανου Δουσάν και η άνθηση του μοναστηριακού βίου. Από το 1936 εμφανίστηκαν οι Τούρκοι, οι οποίοι ολοκλήρωσαν την κατάληψη το 1423. Οι κάτοικοι τραβήχτηκαν στα ορεινά, όπου αργότερα άνθησαν οι συντεχνίτες νημάτων και βαφής και το εξαγωγικό εμπόριο, δραστηριότητες που ευνοούσε ο κατακτητής για δικό του όφελος. Τα Αμπελάκια, η Ραψάνη, η Κρανιά Ολύμπου, η Αγιά, ο Τύρναβος, η Τσαριτσάνη υπήρξαν τέτοια κέντρα. Η οικονομική ανάπτυξη έφερε και την πνευματική αναγέννηση στα μέρη αυτά, όπου λειτούργησαν σχολεία με φωτισμένους δασκάλους.
Το 1821 οι Θεσσαλοί επαναστάτησαν, αλλά μόλις το 1881 προσαρτήθηκε η περιοχή στο ελληνικό κράτος, εκτός από την Ελασσόνα που απελευθερώθηκε στους Βαλκανικούς Πολέμους, το 1912.

Μέχρι τη προσάρτηση της Θεσσαλίας η πόλη έφερε το όνομα Γενί Σεχίρ Φενερί, σε αντιδιαστολή με την Γενί Σεχίρ Εγιαλετή που αποτελούσε το όνομα της ευρύτερης περιοχής, περίπου του σημερινού νομού.

πηγή κειμένου – Η Λάρισα μας


From Λάρισα, posted by Μνήμες Διασπορικής on 11/10/2011 (10 items)

Generated by Facebook Photo Fetcher 2


[vsw id=”rG51ANZg4Cc” source=”youtube” width=”640″ height=”440″ autoplay=”yes”]

Έτσι απλά τροχονόμευση…

Τροχονόμοι στήν Θεσσαλονίκη

Έτσι απλά και καθημερινά στη Θεσσαλονίκη

Τροχονόμοι στήν Θεσσαλονίκη
Τροχονόμοι στήν Θεσσαλονίκη

 

Εικόνες μιας άλλης εποχής, άγνωστες στους περισσοτέρους.
Εικόνες ενός κόσμου παράξενα απλού, καθημερινού.
Εικόνες ενός κόσμου χωρίς βαβούρες, μποτιλιαρίσματα
κορναρίσματα, εκνευρισμούς.

Με τις γνώριμες φιγούρες, τους τροχονόμους με τις περίεργες καπελαδούρες, τα ιδιαίτερα στασίδια τους ρυθμιστές μιας κίνησης του τότε.

Απολαύστε τες…

αρχείο Κωσταντίνου Νίγδελη

Αναπολώ…

ιστορία Ε'δημοτικού
Το τσιριτρό
Το τσιριτρό

 

 

Αναπολώ, βρε αδελφέ, τις ζεστές  ανθρώπινες σχέσεις, τους καλοσυνάτους ανθρώπους  της μεγάλης γειτονιάς, τους ανθρώπους της βιοπάλης, ανθρώπους απλούς, καθημερινούς, που σ’ αγκάλιαζαν με την πρώτη δυσκολία και σου προσέφεραν τα πάντα με αξιοπρέπεια και σεβασμό…

Αναπολώ τους παλιούς αδιαμόρφωτους δρόμους του μαχαλά μου, τη μαρίδα- πιτσιρίκια που παίζαμε ανέμελα, τότε, με  μοναδικό κίνδυνο ένα μικρό στραμπούληγμα του ποδαριού…. από τι άλλωστε να φοβηθούμε; Από τους τροχοφόρους αραμπάδες που πηγαινοέρχονταν φορτωμένοι όλα τα καλούδια της εποχής;

Αναπολώ τις ευωδίες των ποικιλόχρωμων λουλουδιών, τις καταπράσινες αυλές των μικρών φτωχικών,  τις παλιές καλές γειτονιές, τις κυράδες, τα λεβεντόκορμα παλληκάρια…

Αναπολώ το όμορφο χαμόγελο της καλημέρας, το καθημερινό συναπάντημα που χάθηκε οριστικά και αμετάκλητα… τον αυθορμητισμό, την μπέσα… όλα αυτά   που θυσιάστηκαν στην εφήμερη επικράτηση του ευδαιμονισμού…

Ο ριμάδας ο χρόνος

Πάει φεύγει- έφυγε, όνειρο άπιαστο που σιγά σιγά θολώνει ακόμα περισσότερο, λησμονιέται….

«Σαν όνειρο μαγευτικό που μια στιγμή γεννιέται,

με κάποιο πόνο μυστικό ποτέ δε λησμονιέται…».

Θεέ μου πώς γενήκαμε;

Περίσσεψαν, φίλε Ιάκωβε,  τ’ άσπρα μαλλιά, κύρτωσαν οι ώμοι από το βάρος του χρόνου, το πρόσωπο γέμισε από ανεξίτηλα σημάδια, χαράγματα στο διάβα της ζωής, αλλά… αλλά τα περασμένα ωραία χρόνια ποτέ δε λησμονούνται, μες στις καρδιάς τα φύλλα επτασφράγιστα αγαπημένα, πάντοτε κρατούνται.

Αναγνωστικό Β’ δημοτικού 1967

B Dimotikou

Εξώφυλλο Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εξώφυλλο Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Οπισθόφυλλο Αναγνωστικού Β' Δημοτικού
Οπισθόφυλλο Αναγνωστικού Β' Δημοτικού

Αναγνωστικό Γ’ δημοτικού 1957

C Dimotikou

Εξώφυλλο Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εξώφυλλο Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Εσωτερικό Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Οπισθόφυλλο Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού
Οπισθόφυλλο Αναγνωστικού Γ' Δημοτικού

Αναγνωστικό Δ’ δημοτικού 1949

D Dimotikou

Αναγνωστικό Δ' τάξης Δημοτικού
Αναγνωστικό Δ' τάξης Δημοτικού

Αναγνωστικό Δ’ δημοτικού 1948

D Dimotikou 2

Εξώφυλλο Αναγνωστικού Δ' Δημοτικού 1948
Εξώφυλλο Αναγνωστικού Δ' Δημοτικού 1948

Ιστορία Ε’ δημοτικού 1939

Istoria-E

Ιστορία Ε' τάξης 1939 - Εξώφυλλο
Ιστορία Ε' τάξης 1939 - Εξώφυλλο
Ιστορία Ε' τάξης 1939
Ιστορία Ε' τάξης 1939

 

αρχείο Κωνσταντίνος Νίγδελης

Χαράγματα μνήμης…

Τοπογραφία

θύμησες του χθές

Σχολικά Βιβλία 19ου αιώνα

Ρωμαική Ιστορία 1895
Ρωμαική Ιστορία 1895

Στο κείμενο αυτό θα βρείτε βιβλία από τον δέκατο-ένατο και τον εικοστό αιώνα τα οποία χρησίμευαν στην εκπαίδευση. Είναι κάποιες ιερές αναμνήσεις που δεν μπορούμε να ξεχάσουμε. Είναι κάποιες πατρίδες που δεν μπορούμε να μην θυμηθούμε.

αρχείο Κωνσταντίνου Νίγδελη

Καραμανλήδικα ή Καραμανίτζα

Πάτερ ημών

ή ρούμτζα-turkce (ελληνοτουρκικά)

Τη υπερμάχω
Τη υπερμάχω

Πρόκειται για μια ιδιαίτερη γλωσσική συμπεριφορά τμήματος  του χριστιανικού πληθυσμού της  Ανατολίας  και κυρίως  του χώρου της Καππαδοκίας,  η οποία άρχισε μετά την εμφάνιση των Τουρκικών μαζών και την κατάκτηση της περιοχής.

Οι λόγοι πολλοί μα και συνάμα σημαντικοί. Στη μικρή μας αναφορά επισημαίνουμε τους δυο, κατά την άποψή μας, σπουδαιότερους.

  • Η βία: την οποία εφάρμοσε ο κατακτητής για την αλλοίωση της εθνικής συνειδήσεως  σε συνδυασμό με την αναγκαστική αλλαγή του θρησκευτικού φρονήματος, στο διάβα χρόνου.
  • Η καθημερινότητα:  που απλά μεταφράζεται ως την αδήριτο ανάγκη των μαζών να επικοινωνήσουν με τη διοίκηση και την κυρίαρχη γλώσσα που ήταν η τουρκική.

Έτσι σιγά-σιγά μα σταθερά επεκράτησε η  ιδιαιτερότητα μιας παράξενης γλωσσικής ιδιομορφίας που στην ομιλία της μεν ήταν η τουρκική μπολιασμένη έντονα με τοπικούς ιδιωματισμούς…αλλά στην καταγραφή της με ελληνικούς χαρακτήρες. Δηλαδή «ρουμί ουλ χουρούφ τουρκί ουλ ιπαρέ = με ελληνικούς χαρακτήρες εις την τουρκική».

Επίσης πληροφοριακά:

  • Πρόκειται για γλωσσικό εύρημα που αφενός μεν «τακτοποιεί»  τις όποιες ανάγκες – υποχρεώσεις προέκυψαν  ρητά και  κατηγορηματικά… αλλά ταυτόχρονα  πανέξυπνα διευκολύνει τη γνώση της ελληνικής αλφαβήτου, γεγονός εξαιρετικά χρήσιμο μετά τον επιχειρηθέντα εξευρωπαϊσμό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας με το Χάτι  Χουμαγιούμ και το Χάτι Σερίφ…
  • Έχει εκδοθεί μια πληθώρα βιβλίων… θρησκευτικού, ιστορικού, φιλολογικού,  περιεχομένου…
  • Η πρώτη αναφορά για τους τουρκόφωνους  Έλληνες της Καππαδοκίας  περιέχεται σε λατινική έκθεση  που κατατέθηκε στη Σύνοδο της Βασιλείας το 1437…
  • Η πρώτη καραμανλίδικη «έκδοση» έγινε λίγο μετά την άλωση της Πόλης από τον Γεννάδιο Σχολάριο με τη σύνταξη  Ομολογία Πίστεως που μεταφράστηκε στην τουρκική και καταγράφηκε με ελληνικούς  χαρακτήρες.
  • Οι Τούρκοι ανεπιτυχώς προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν τη γλωσσική ιδιαιτερότητα  κατά τη διάρκεια του πολέμου    του 1920 με τη δημιουργία Τουρκορθόδοξου Πατριαρχείου με τον Ευθύμιο Καραχισαρίδη…

καραμανλίδικη γραφή

Καραμανλήδικα ή Καραμανίτζα
Καραμανλήδικα ή Καραμανίτζα

Απο το αρχείο του Κωνσταντίνου Νίγδελη