Η Υιοθεσία

theofilo1

Η υιοθεσία[1]…μια πράξη θεάρεστη

Δι’ αυτής δεν ικανοποιείται αποκλειστικά και μόνο ο συναισθηματικός κόσμος των ατέκνων, αλλά κυρίως δημιουργείται μια νέα κατάσταση δια τον υιοθετούμενο, δηλαδή, σχέσεως γονέως και τέκνου…

Είναι επίσης και μια πράξη θεάρεστη σύμφωνα με την οποία «έσωζε κανείς μια ψυχή παίρνοντάς την υπό την ευθύνη του».[2]

Αλλά βεβαίως και μια λύση σε περίπτωση ατεκνίας προς αποφυγή της κατακραυγής ή του όποιου στιγματισμού…

Έτσι το ζευγάρι συνήθως έπαιρνε – υιοθετούσε κάποιο παιδί από το δικό του αίμα-δηλαδή κάποιο παιδί συνήθως συγγενικό και όχι ξένο…«μπαστάρδι».[3]

Τώρα, έχουν παρατηρηθεί δυο μορφές υιοθεσίας, ισχυρότατες αμφότερες.

Η πρώτη λεγότανε εβλατλέκ-εβλιατλίκι δηλαδή και ήτανε ο θεσμός του ψυχοπαιδιού.

Χωρίς τυπικές διαδικασίες, χαρτιά και όλα τα παρεπόμενα, απλά και μόνο με τον λόγο και την τιμή της οικογένειας… Με το παιδί να διατηρεί αναλλοίωτα αρκετά δικαιώματα από τη φυσική του οικογένεια …

Η δεύτερη είχε τυπικές διατυπώσεις μιας και γινότανε μεταξύ ξένων οικογενειών. Αλλά και σε αυτές τις περιπτώσεις, αρχικά τουλάχιστον, υπήρχε σχετική ευκολία με μόνη απαραίτητη αυτή της παρουσίας του ιερέα και της σχετικής του ευχής, δηλαδή το «γιακαντάν γκετζιρντί» αλλά και της μεταβίβασης ορισμένων περιουσιακών στοιχείων στο φσάχ, για ασφάλειά του.

Αλλά και η τήρηση, αργότερα, και κυρίως προς το τέλος του 19ου αιώνα των απαραίτητων τύπων που κατοχύρωναν ουσιαστικά το υιοθετημένο παιδί, με την εγγραφή του στους οικείους καταλόγους της κοινότητος με τα νέα στοιχεία της οικογένειας, με την επίσημη «προίκισή» του με σημαντικά οικονομικά στοιχεία, φυσικά ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του θετού πατέρα κλπ…

Βεβαίως υπήρχαν και οι περιπτώσεις των «εκθέτων» παιδιών:

  • -αυτών που προέρχονταν από φτωχιές οικογένειες και υπήρχε αδυναμία να τα ζήσουν…
  • -των «πίτσκων», μπαστάρδων, δηλαδή,

που σε αμφότερες τις περιπτώσεις άφηναν κρυφά κάποιες ή κάποιοι στις πόρτες των σπιτιών ευπόρων οικογενειών ή στα σκαλοπάτια των εκκλησιών.

 

Να σημειώσουμε, επίσης, πως ξεχωριστά από τη νόμιμη διαδικασία υπήρχε η δοξασία πως το παιδί μπορούσε να γίνει «δικό» της, της στέρφας κυράς δηλαδή, «αφού το περάσει μέσα από το πουκάμισό της από το κεφάλι μέχρι τα πόδια…σα να το γεννούσε η ίδια»[4]

Μερικές πληροφορίες θέλουν την πράξη υιοθεσίας να γίνεται, για τα μη έκθετα παιδιά, σε ηλικία 4 ή 5 ετών και μάλιστα με ιδιαίτερους εκκλησιαστικούς τύπους.

«Το υιοθετούμενο παιδίον, το ηλικίας 4 ή 5 ετών, προσήρχετο εις την εκκλησίαν μετά των γονέων ή οικείων αυτού, συγχρόνως δε προσήρχετο και ο υιοθετών μετά των οικείων αυτού, πάντες κρατούντες λαμπάδας ανημμένας, καθώς και οι απαραιτήτως παριστάμενοι κατά την τελετήν δημογέροντες.

Το παιδίον εισήρχετο εις το ιερόν, ενώ ο υιοθετών έμενεν εκτός Ιερού. Ο ιερεύς περιβεβλημένος τα ιερά άμφια μετά την καθιερωμένην ιερουργίαν ευλογεί αμφοτέρους, μεθ’ ο το παιδίον εξέρχεται του ιερού και γονυπετεί προ του υιοθετούντος, ούτος δε φέρει τον δεξιόν αυτού πόδα επί του ώμου του παιδίου και λέγει: “Από σήμερον είσαι τέκνον μου, διότι σήμερα σε εγέννησα”, είτα δε ανεγείρει το παιδίον και ασπάζεται αυτό.

Το παιδίον φιλεί την δεξιάν χείρα του υιοθετούντος και λέγει: “Από σήμερον είσαι ο πατήρ μου.”

Μετά την τελετήν ταύτην μετέβαινον εις το γραφείον της Δημογεροντίας, όπου συνετάσσετο το σχετικόν έγγραφον. Εν τω εγγράφω τούτω εδηλούτο:

α-Ότι ο υιοθετούμενος μέχρις ηλικίας δεκαπέντε ετών θα φέρη το όνομα του θετού πατρός, μετά δε ταύτα θα είναι ελεύθερος να συνεχίση το όνομα τούτου ή να αναλάβη το της οικογενείας του.

β-ότι ο υιοθετούμενος κληρονομεί τον θετόν πατέρα και αποξενούται από της κληρονομίας του φυσικού πατρός.»[5]


[1] οι σχετικές διατάξεις του Α.Κ. τροποποιήθηκαν με την αναθεώρηση του Κώδικα στα 1982

[2] μαρτυρία

[3] Μαρτυρία Γεωργίου Καλλινικίδη,  ο.π. «Αυτό ήταν σχετικά εύκολο και πρέπον μάλιστα. Όλοι είχαν πολλά παιδιά και εξάλλου το παιδί θα ’ταν δίπλα σου, κοντά σου, στην ίδια γειτονιά, μόνο που θα το κοίταζε ο αδελφός σου ή η αδελφή σου…Φυσικά ο λόγος ήταν ισχυρός και δεν χρειαζόταν χαρτιά και τέτοια. Μόνο το ’ξερε ο παπάς και η γειτονιά με το φσαχ μάλιστα να το’ χει δίπορτο. Δυο μάνες, δυο πατεράδες, κληρονομικά δικαιώματα …καλά είναι τα παιδιά, αλλά το αίμα σου είναι αίμα σου…»

[4] Μαρτυρία Δέσποινας Μιχαηλίδου ο.π.

Κατά τη μαρτυρία του Γιάννη Σταματιάδη τούτη η εθιμική τακτική λάβαινε χώρα τρεις φορές για τα τελειώσει με την αντίστοιχη εγγραφή στο βιβλίο της δημογεροντίας και τις δημόσιες αναφορές του θετού πατέρα «από αυτή τη στιγμή αυτό είναι το δικό μου παιδί»…

[5] Κ. Λαμέρα,, ο.π,. σ. 30.


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Τουρκοσειρές στην Ελληνική Τηλεόραση
    Περισσότερα  από 340 διαφημιστικά μηνύματα, εκατό περίπου διαφορετικών εταιριών, «χρηματοδότησαν» τουρκικές σειρές σε ελληνικά κανάλια καθημερινά, το απόγευμα (17.30-18.30), το βράδυ (21.30-23.15) και μετά τα μεσάνυχτα (01.30-03.15)
  2. Φορολογικό Δίκαιο
    Σε γενικές γραμμές πρόκειται για το πλέγμα των νόμων, με τους οποίους έχοντας σαν βάση τη φοροδοτική ικανότητα των πολιτών, το κράτος εισπράττει τα απαραίτητα για την ορθή λειτουργία των παρεχομένων υπηρεσιών του. Τώρα, για την καλύτερη κατανόηση του θέματος αρχίζουμε με δυο τρεις βασικές ορολογίες της φορολογικής νομοθεσίας- πρακτικής που υπήρχαν στην υπό εξέταση περιοχή εκεί και τότε.
  3. Εργατικό Δίκαιο
    Απλά και σε γενικές γραμμές πρόκειται για ένα σύνολο κανόνων δικαίου που διέπουν τις σχέσεις που παράγονται μεταξύ συμβαλλομένων κατά τις οποίες, η μια πλευρά προσφέρει την εργασία της για ορισμένο ή αόριστο χρόνο και η άλλη παρέχει έναντι αυτής το συμφωνημένο τίμημα. Φυσικά σήμερα είναι πολυσύνθετο, στο δε διάβα του χρόνου κάλυψε και συνεχίζει ακόμα, τα τυχόν κενά που προκύπτουν από τις προαναφερθείσες σχέσεις.
  4. Εμπορικό Δίκαιο
    Στο οικείο κεφάλαιο περί πωλήσεως τονίσαμε τις δυο βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζότανε το εμπόριο στην Κεντρική Ανατολία…Την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, τα οποία εν πολλοίς κάλυπταν την όποια ανυπαρξία έγγραφου τύπου κλπ. Τονίσαμε, επίσης, πως η επικύρωση οποιασδήποτε συμφωνίας γινότανε με μια απλή χειραψία μεταξύ των δυο συμβαλλομένων μερών και τη φράση «βε ες σελάμ», δηλαδή ο Θεός να τα φέρει βολικά, τον αντιπραγματισμό και την τράμπα, καθώς και την ύπαρξη αρχικά ομολόγων, δηλαδή πωλητηρίων εγγράφων και στο τέλος τις σχετικές μεταγραφές για ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας αντικείμενα στους κώδικες του χωριού…
  5. Ενοχικό Δίκαιο
    Πρόκειται «για το σύνολον των κανόνων δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τα ζητήματα τα οποία προκύπτουν εκ της υπάρξεως ενοχής, ήτοι εκ της υπάρξεως εννόμου σχέσεως δυνάμει της οποίας ωρισμένο πρόσωπον (ήτοι ο οφειλέτης) υποχρεούται προς έτερον (δανειστήν) εις παροχήν, η οποία δύναται να συνίσταται εις ενέργειαν ή παράλειψιν».
  6. Κληρονομικό δίκαιο
    Πρόκειται για το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθμίζουν την κληρονομική διαδοχή. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 του αναθεωρηθέντος Α.Κ., «κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο(κληρονομιά) περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι)….»
  7. Περί γέννηση και βάπτιση
    Σήμερα, με την πολυπλοκότητα των εκφάνσεων της δημόσιας διοίκησης, επιτεύχθηκε αφενός μεν η κάλυψη όλων των περιπτώσεων, για τα οποία ζητάται η συνδρομή της πολιτείας, αλλά αφετέρου η ταλαιπωρία από μια απίστευτη γραφειοκρατία. Εκεί όμως και τότε; Φυσικά και είναι αδύνατη η εύρεση όλων των στοιχείων, λόγω ελλείψεως των σχετικών πληροφοριών, όμως σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετές οι οποίες είναι διαφωτιστικές για το καθεστώς εκείνης της εποχής. Για τα απλά μα και καθημερινά.
  8. Η Υιοθεσία
    Δι’ αυτής δεν ικανοποιείται αποκλειστικά και μόνο ο συναισθηματικός κόσμος των ατέκνων, αλλά κυρίως δημιουργείται μια νέα κατάσταση δια τον υιοθετούμενο, δηλαδή, σχέσεως γονέως και τέκνου…Είναι επίσης και μια πράξη θεάρεστη σύμφωνα με την οποία «έσωζε κανείς μια ψυχή παίρνοντάς την υπό την ευθύνη του». Αλλά βεβαίως και μια λύση σε περίπτωση ατεκνίας προς αποφυγή της κατακραυγής ή του όποιου στιγματισμού…
  9. Το Διαζύγιο
    Έτσι «ους ο Θεός συνέζευξεν άνθρωπος μη χωριζέτω», δηλαδή και σε ελεύθερη μετάφραση ό,τι και να γίνει από τη στιγμή που πήρε μέρος η εκκλησία τίποτε δεν μπορεί να χωρίσει το ζευγάρι. Έστω και αν η γυναίκα υπέφερε τα πάνδεινα από τους οικείους του ανδρός της, αλλά και τον ίδιο ακόμα. Ξύλο, βρισιές, κατάρες, πείνα και πάλι ξύλο, προσβολές και…ό,τι μπορεί να φανταστεί ανθρώπου νους. Τα μαρτύρια του Ιώβ. Με μοναδική, ίσως, περίπτωση, αυτή της μοιχείας, από πλευράς της γυναίκας εννοείται…
  10. Ο Γάμος Γ'
    Τονίσαμε προηγούμενα ότι τουλάχιστον μέχρι και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα δεν υπήρχε η υποχρεωτικότητα στην προίκα, όμως παρόλα αυτά οι γονείς πάντοτε συνεισέφεραν το κατά δύναμιν, αλλά και κατά το δοκούν. Συνήθεια-έθιμο- που επιβάρυνε τα μάλα τον οικογενειακό προϋπολογισμό και όχι μόνο, με τη θυγατέρα να καθίσταται σιγά σιγά δυσβάστακτο βάρος μιας και όλοι προσέτρεχαν για να βολέψουν μια καλή προίκα.
  11. Ο Γάμος Β'
    Είναι γνωστό πως δια τον κλήρο της Καππαδοκίας και όχι μόνο, δεν υπήρχαν τακτικές αποδοχές, δηλαδή καταβολή μισθού από πλευράς της κοινότητος. Απλά μια πρόβλεψη δια το «κανονικόν» του ιερέως, δηλαδή κάποιος φόρος- ετήσιο χαράτσι, που επιβαλλότανε ανάλογα φυσικά με την φοροδοτική ικανότητα της κάθε χριστιανικής οικογένειας ή κατά περίπτωση...
  12. Ο Γάμος Α'
    Nuptiae sunt conjunctio maris et feminae et consortium omnis vitae divini et humani juris communicatio, δηλαδή, «γάμος εστίν ανδρός και γυναικός συνάφεια και συγκλήρωσις του βίου παντός, θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία». Ο γάμος ως ιερή και ίσως μια από τις πλέον σημαντικές στιγμές του ανθρώπου αποτελούσε τότε και ενδεχόμενα και σήμερα, το αντικείμενο ενός μαζικού ενδιαφέροντος ολάκερης της κοινωνίας. Ιδιαίτερα μάλιστα στις απομονωμένες κοινότητες της Καππαδοκίας...
  13. Οικογενειακό Δίκαιο
    «Πρόκειται για το σύνολον των κανόνων Δικαίου οι οποίοι ρυθμίζουν τας σχέσεις αι οποίαι προκύπτουν εκ του γάμου, της συγγενείας και γενικώτερον επ’ ευκαιρία της οικογένειας…Το οικογενειακόν δίκαιον διαυλακώνεται υπό των ηθικών αρχών καθ’ όλην αυτού την έκτασιν. Τούτο ήτο αναπόφευκτον αλλά και δεόντως επιβεβλημένον, λόγω της φύσεως των σχέσεων, τας οποίας ρυθμίζει…»
  14. Εμπράγματο Δίκαιο
    Το σύνολο δηλαδή των κανόνων που ρυθμίζουν τα εμπράγματα δικαιώματα, με μια σημαντικότατη διάκριση. Πως τα πράγματα[1] διακρίνονται, κατά το άρθρο 948 του Α.Κ. σε: (α) ακίνητα, το έδαφος και τα συστατικά αυτού (β) κινητά, δηλαδή όσα δεν είναι ακίνητα. Αυτά, σε γενικές γραμμές, με τα ισχύοντα σήμερα, αλλά εκεί και τότε; Ποιες, για παράδειγμα, ήταν οι απόψεις, τα ισχύοντα περί την ιδιοκτησία, τη νομή και κατοχή, τη διάθεση μα και την προστασία της;
  15. Το δικαιοδοτικό υποσύστημα
    Η εφαρμογή του δικαίου είναι σπουδαία υπόθεση, όταν μάλιστα υπάρχουν τα σχετικά εργαλεία για την απονομή της, καθίσταται μάλλον και εύκολη υπόθεση. Φυσικά όταν μιλάμε για εργαλεία μιλάμε για εκείνο το νομικό καθεστώς που προβλέπει και καλύπτει όλα τα κενά, τόσο σε επίπεδο νόμων, όσο και σε αυτό της εφαρμογής. Και εξηγούμαστε άμεσα. Ναι μεν το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης όριζε πως «τα δικαστήρια έπρεπε να παρέχουν δικαιοσύνη και προστασία σε όλους τους υπηκόους και ότι έπρεπε να τιμωρούνται αυστηρά όποιοι αδικούσαν κάποιον και όποιοι δωροδοκούνται και ότι οι δίκες έπρεπε να γίνονται σύμφωνα με το νόμο», αλλά...
  16. Το Νομικό Πλαίσιο
    ...βάσιμα θεωρούμε πως τούτη η χρονολογία, μαζί με κάποιες άλλες κατοπινές, σηματοδότησαν μια περίοδο «άνοιξης» και ελευθεριών στην απέραντη οθωμανική αυτοκρατορία της οποίας η σήψη ήταν πλέον εμφανής σε κάθε τομέα και πτυχή της καθημερινότητας. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που απετέλεσε το σημείο αιχμής για πιέσεις στους ιθύνοντες της αυτοκρατορίας από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής και κυρίως από τη χριστιανική Ρωσία που, αποβλέποντας στον διαμελισμό της, αξίωνε να αναγνωρισθεί προστάτης όλων των ορθοδόξων κατοίκων της.
  17. Οι καλοί μας οι…γιατροί!
    Βεβαίως υπήρξαν πολλοί και πολλές. Που προσέφεραν τις ιατρικές τους υπηρεσίες στις απομεμακρυσμένες κοινότητες της Ανατολής, όμως… Όμως υπήρξαν και μερικοί των οποίων η προσφορά ήταν τόσο σημαντική, που το πέρασμα τους καταγράφηκε ανεξίτηλα στη μνήμη των ανθρώπων… Κυρίαρχες προσωπικότητες με έντονα τα στοιχεία της ύπαρξής τους βάλανε τα θεμέλια με την ανιδιοτελή προσφορά και τις ικανότητές τους, καταξιώθηκαν και παρέμειναν στη συλλογική μνήμη.

Author: Μνήμες