Οι Ένοχοι – κεφάλαιο 14

Η ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΑΡΧΙΖΕΙ

Στην αριστερή όχθη του χειμάρου του Λύκου πολυάριθμοι Τούρκοι στρατιώτες δούλευαν ασταμάτητα. Έσκαβαν τάφρους, σήκωναν αναχώματα κι έχτιζαν διάφορα οχυρώματα με πέτρες, χώματα και κορμούς δέντρων. Σαν ετοιμάστηκε το μέρος που είχε διαλέξει ο ίδιος ο Μωάμεθ για την εγκατάσταση του στρατηγείου του πάνω στο ύψωμα του Μάλτεπε, στήθηκε η πολυτελής και επιβλητική σκηνή του. Ακριβώς στο ίδιο μέρος και περίπου δυο χιλιάδες διακόσια μέτρα μακριά απ’ τα τείχη της Πόλης κι απέναντι απ’ την πύλη του Ρωμανού, είχε στήσει κι ο πατέρας του, Μουράτ ο ΙΙ, τη σκηνή του, όταν, πριν από τριάντα χρόνια, το 1422, είχε πολιορκήσει κι αυτός, χωρίς επιτυχία, όμως, την Κωνσταντινούπολη.

Μόλις ετοιμάστηκε η μεγαλοπρεπής σκηνή, ο Μωάμεθ, σαν γνήσιος μωαμεθανός και φανατικός πιστός του Προφήτη, διέταξε να απλωθεί το μεσημέρι προς την κατεύθυνση της Μέκκας το πολύτιμο χαλί που είχε πάντα μαζί του για τις προσευχές του. Γονάτισε μ’ αυστηρή ευλάβεια προς το μέρος της Μέκας ανάμεσα σε δεκαπέντε χιλιάδες γενιτσάρους που αποτελούσαν την προσωπική του φρουρά και προσευχήθηκε επίσημα, φωνάζοντας δυνατά ‘’Αλλάχ, Αλλάχ’’. Οι δυνατές φωνές του ακούστηκαν μακριά μέσα στο πολυθόρυβο στρατόπεδό του και με μιας ολόκληρος ο πολυάριθμος στρατός του έπεσε στα γόνατα και μιμήθηκε το παράδειγμα του αφέντη του. Μόλις σηκώθηκε απ’ την επίσημη και θεαματική προσευχή του, διέταξε να συγκεντρωθούν στη σκηνή του όλοι οι πασάδες και οι διοικητές των μεγάλων τμημάτων, οι οποίοι και αποτελούσαν το πολεμικό του συμβούλιο.

Το συμβούλιο, υπό την προεδρία του Μωάμεθ, εξήτασε την επικρατούσα κατάσταση στις δυνάμεις πολιορκίας και χώρισε την περίμετρο της Κωνσταντινούπολης σε περιοχές.

-Το ζωτικότερο και το πιο κρίσιμο σημείο των τειχών, όπως υποστήριξε παλιότερα και ο Ουρβάν αγάς και όπως βλέπετε σήμερα και σεις οι ίδιοι εδώ, είναι η περιοχή γύρω απ’ την πύλη του Ρωμανού, είπε ο σουλτάνος. Αυτό το διαπίστωσα κι εγώ ο ίδιος, όταν προ μηνών, γυρίζοντας απ’ το νέο μας φρούριο του Βοσπόρου, το Ρούμελη-χισάρ, πέρασα από εδώ και παρατήρησα τα τείχη. Επίσης, στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγω κι απ’ τις περιγραφές και τις λεπτομέρειες που μου έδωσε ο Ουρβάν αγάς, ότι το σημείο αυτό είναι ‘’η αχίλλειος πτέρνα’’ της Κωνσταντινούπολης. Γι’ αυτό, τη διοίκηση της θέσης αυτής θα την αναλάβω εγώ με το Χαλλίλ πασά. Όπως βλέπετε, ακριβώς απέναντι απ’ το ζωτικό σημείο, έχω στήσει και τη σκηνή μου. Εδώ, λοιπόν, θα είναι το κέντρο των επιχειρήσεων. Δε θα μεταβάλω τον καταμερισμό των δυνάμεων. Η διάταξη θα μείνει βασικά η ίδια, όπως κανονίστηκε στην Αδριανούπολη πριν ξεκινήσουμε για δω. Απλώς, σήμερα θα κάνουμε μια επανεξέταση και θα συμπληρώσουμε, αν χρειαστεί κάτι να συμπληρωθεί.

Σταμάτησε λίγο, γύρισε το βλέμμα του προς το Ζαγανό πασά και συνέχισε.

-Ο Ζαγανός πασάς θα επιτηρεί τα υψώματα του Πέραν των Γενουατών μαζί με όλη τη νότια ακτή του Κερατίου, απ’ την άκρη του Γαλατά μέχρι τις εκβολές του Κύδαρη και πιο κει όλο το μέρος της βόρειας ακτής του Κερατίου απ’ την ανατολική εσχατιά μέχρι την Ξυλόπορτα.

Ο Ζαγανός κούνησε καταφατικά το κεφάλι του κι ο Μωάμεθ συνέχισε.

-Ο Μπελήρμπεης της Ρούμελης, ο Καρατζά πασάς, θα φρουρεί τον τομέα απ’ την Ξυλόπορτα μέχρι το ανάκτορο του Πορφυρογέννητου και πιο πέρα μέχρι την πύλη του Χαρισίου. Ο Μπελήρμπεης της Ανατολής Ισαάκ πασάς, μαζί με το Μαχμούτ πασά, θα διοικούν την περιοχή αριστερά της σκηνής μου, από το Τοπ-Καπού, τη θέση που είναι το μεγάλο πυροβόλο μέχρι τη χρυσή πύλη και πιο πέρα μέχρι το φρούριο των Επτά Πύργων. Ο καπετάν πασάς, ο Μπαλτόγλου, όπως είπαμε, θα μεταφέρει ολόκληρο το στόλο στη θέση Διπλοκιόνιο και θα πολιορκήσει την πόλη απ’ τη θάλασσα.

Οι πασάδες δεν διέκοψαν καθόλου το σουλτάνο. Κάθε φορά που σήκωνε τα μάτια του απ’ τους χάρτες και τους κοίταζε, κουνούσαν όλοι καταφατικά τα σαρικοφορεμένα κεφάλια τους κι απαντούσαν με λιγόλογα, μόνο όταν τους ρωτούσε. Δεν ήθελαν να εκφέρουν καμιά γνώμη, ούτε να εκδηλώσουν καμιά προτίμηση στον τρόπο και στη διεξαγωγή της πολιορκίας, γιατί δεν γνώριζαν ακόμα στις λεπτομέρειές τους τις σκέψεις και τις προθέσεις του Μωάμεθ. Όλοι τους περιορίζονταν μόνο σε γενικά ζητήματα.

-Πώς θα οργανωθεί το επικουρικό σώμα; Ρώτησε ο Καρατζά πασάς.

-Ο καθένας σας θα έχει τις δικές του εφεδρείες, απάντησε ο Μωάμεθ. Εγώ θα έχω κοντά μου το γενικό επικουρικό σώμα της εκστρατείας, το οποίο θα στέλνω όπου βλέπω ότι υπάρχει άμεση ανάγκη βοηθείας. Εσείς θα έχετε τα δικά σας σώματα για τις δικές σας ιδιαίτερες ανάγκες της περιοχής σας.

Και, λέγοντας αυτά, έφερε ένα γύρω το βλέμμα του και κοίταξε όλους στα μάτια με δύναμη, σα να ήθελε να διαβάσει τις σκέψεις τους. Μετά συνέχισε.

-Ο στρατός θα παραταχθεί σε τρεις σειρές. Στην πρώτη σειρά μπροστά στα τείχη θα συμπεριληφθούν όλα τα άτακτα σώματα, ο στρατός της Μακεδονίας, της Θράκης και της υπόλοιπης Ελλάδας, οι αποστολές των ξένων ηγεμόνων και όλοι οι μισθοφόροι. Στη δεύτερη σειρά θα τοποθετηθούν οι μωαμεθανοί χωροφύλακες και όλα τα καθαρώς οθωμανικά στρατεύματα. Και στην τρίτη σειρά θα παραταχθούν οι γενίτσαροι. Αυτή η διάταξη θα τηρείται και στις εφόδους. Επιμένω στην αυστηρή τήρηση αυτής της τακτικής. Οι επιθέσεις εναντίον των οχυρών της Πόλης θα αρχίζουν με την πρώτη σειρά και θα υποστηρίζονται απ’ τη δεύτερη και την τρίτη. Θα δώσετε αυστηρές διαταγές, ώστε να αποφεύγεται οποιαδήποτε λιποψυχία ή οπισθοχώρηση. Οποιοσδήποτε οπισθοχωρεί απ’ την πρώτη σειρά, θα εκτελείται επιτόπου απ’ τη δεύτερη ή την τρίτη. Οι στρατιώτες της πρώτης σειράς θα φέρουν όλοι άσπρα σαρίκια, ενώ της δεύτερης κόκκινα. Ιδιαίτερη προσοχή θέλω να δώσει στη διαταγή μου αυτή η στρατιά του Καρατζά πασά που αποτελείται από πολλά και διαφορετικά τμήματα.

Ο Μεχμέτ αγάς που ήταν παρών, ακούγοντας τα τελευταία λόγια του σουλτάνου σκέφτηκε.

Έξυπνα σκέφτεται ο αφέντης μας. Θέλει να σκοτωθούν πρώτα οι χριστιανοί και οι ξένοι που βρίσκονται στο στρατό μας και να χυθεί όσο το δυνατό λιγότερο οθωμανικό αίμα . . . Καλά είπε κάποτε ότι: θα βάλω τους άπιστους να πάρουν οι ίδιοι την Πόλη τους και να την παραδώσουν σε μένα . . .

Τις σκέψεις του αυτές τις διέκοψε η δυνατή φωνή του σουλτάνου.

-Δεν εννοώ, όμως, ότι οι άλλες στρατιές δε θα πρέπει να εφαρμόσουν τη διαταγή μου αυτή με την ίδια αυστηρότητα. Ή ότι η δεύτερη και τρίτη σειρά θα είναι λιγότερο επιθετικές.

Χτύπησε το μαστίγιό του στη μπότα του, κοίταξε αυστηρά τους επιτελείς του και πρόσθεσε με νευρικότητα.

-Αν χρειαστεί, θα πάρω το κεφάλι οποιουδήποτε παραβάτη με τα ίδια μου τα χέρια.

Σταμάτησε για λίγο και με την ίδια ορμητικότητα συνέχισε.

-Πηγαίνετε και εμψυχώσετε τους στρατιώτες σας. Πέστε τους, ότι έχουν μπροστά τους μια πόλη πλούσια και πολύκοσμη. Αν την πάρουν, οι αμέτρητοι θησαυροί και οι πολυάριθμοι σκλάβοι που θα πέσουν στα χέρια τους θα είναι δικοί τους. Τα λάφυρα θα είναι πλούσια και ζηλευτά.

-Το ηθικό του στρατού είναι άριστο και ο ενθουσιασμός του υπέροχος, είπε ο Ζαγανός πασάς. Η ορμή του είναι ασυγκράτητη και η θέλησή του για πόλεμο αλύγιστη, γιατί αισθάνεται, όπως και ο αφέντης του, ότι πρόκειται να εκτελέσει έργο ιερό και ταγμένο γι’ αυτόν απ’ τη μοίρα. Είναι το μεγάλο του ‘’κισμέτ’’. Γνωρίζει, ότι πρόκειται να πολεμήσει για τη δόξα του Ισλάμ. Γνωρίζει, ότι πρόκειται να αγωνιστεί για το μεγάλο του σουλτάνο και να προσπαθήσει με κάθε θυσία να εκτελέσει τις διαταγές του, γιατί πιστεύει, ότι οι διαταγές του αφέντη του είναι το θέλημα του μεγάλου Προφήτη.

Το λόγο αμέσως πήρε ο Καρατζά πασάς και είπε.

-Ο μέγας Προφήτης το είπε καθαρά. ‘’Άριστος ηγεμών θα είναι εκείνος που θα κυριεύσει την Πόλη και η στρατιά του θα είναι η αρίστη.’’ Κάθε στρατιώτης σήμερα πιστεύει ότι ανήκει σ’ αυτήν την αρίστη στρατιά και όλοι τους είναι περήφανοι που υπηρετούν έναν τέτοιο άρχοντα. Όλοι οι στρατιώτες, απ’ τον πρώτο ως τον τελευταίο, είναι πρόθυμοι να πέσουν στη φωτιά, προκειμένου να εκτελέσουν τις διαταγές του αρίστου ηγεμόνα.

Βιαστικός μπήκε στη μέση ο Ισαάκ πασάς και είπε.

-Όλος ο στρατός γνωρίζει, πόσο επιβεβλημένος και πόσο ιερός είναι ο πόλεμος αυτός και πόσο αποβλέπει στην επικράτηση του Ισλάμ. Το κοράνιο το λέγει καθαρά και οι στρατιώτες το γνωρίζουν όλοι και πιστεύουν, ότι θα είναι εξίσου μακάριοι, είτε ζήσουν στο τέλος, είτε πεθάνουν τώρα με το γιαταγάνι στο χέρι. Γνωρίζουν ότι, όσοι μεν  επιζήσουν τους περιμένουν, όπως και η μεγαλειότητά σου υπόσχεται, άπειρα και πλούσια τα λάφυρα της Πόλης. Όσοι δε πέσουν στον ιερό αυτό αγώνα πρώτοι στη γραμμή της μάχης, τους περιμένουν, όπως ο Προφήτης υπόσχεται, ανοιχτές οι πόρτες του παραδείσου, όπου αφάνταστες σε ομορφιά και ατέλειωτες σε απαρίθμηση είναι οι απολαύσεις της αιωνιότητας, ετοιμασμένες για τους αποδημούντες πολεμιστές στον άλλο Κόσμο. Γι’ αυτό, μην αμφιβάλλεις για το θάρρος, την ορμητικότητα και το ζήλο των στρατιωτών σου.

-Είναι αλήθεια, ότι έχουμε πολλούς αλλοεθνείς και πάρα πολλούς χριστιανούς στο στρατό μας, είπε ο Μαχμούτ πασάς. Η καταγραφή των τμημάτων που έγινε στην Αδριανούπολη, πριν φύγουμε από κει, δείχνει ότι υπηρετούν κάτω απ’ τα μπαϊράκια μας πάνω από τριανταπέντε χιλιάδες χριστιανοί. Νομίζω, ότι καλό θα είναι να έχουμε το νου μας στα πολυάριθμα αυτά τμήματα, αν και πιστεύω ότι θα πολεμήσουν οπωσδήποτε για μας, μια και δεν έχουν άλλη εκλογή. Άλλωστε, η έξυπνη τακτική της διάταξης των στρατιών μας σε τρεις αλλεπάλληλες σειρές, δεν τους επιτρέπει να κάνουν και διαφορετικά. Επιπλέον, όπως πληροφορούμαστε, πολλά παράξενα και υπερφυσικά πράγματα συμβαίνουν τελευταία μέσα στην Κωνσταντινούπολη. Εικόνες στις εκκλησίες των απίστων δακρύζουν, οι άνθρωποι παραφέρονται ή αποχτούν αλλόκοτες και παράξενες ιδιότητες, καλογριές βλέπουν οράματα ή παράξενα όνειρα και πολλά άλλα. Όλα αυτά οι παπάδες τους τα εξηγούν σε βάρος των πολιορκημένων και διακηρύττουν φανερά, ότι ήρθε πια η ώρα να πέσει η Πόλη στα χέρια του Μωάμεθ. Επομένως και αν κανείς χριστιανός στρατιώτης μας δεν θέλει να πολεμήσει για μας, δε θ’ αποφασίσει ποτέ να δραπετεύσει από μας και να καταφύγει μέσα στα τείχη της ξεγραμμένης απ’ τους ομοθρήσκους του παπάδες πόλης. Κανείς δε θα θελήσει να μπει μέσα στην πολιορκημένη πόλη και να συνταυτίσει τη μοίρα του με τους αποκλεισμένους μέσα στα τείχη, τη στιγμή που όλοι εκεί κάτω προσπαθούν να βγουν έξω, να εγκαταλείψουν την πόλη και να φύγουν μακριά. Η ψυχολογική κατάσταση που καλλιεργούν ορισμένοι καλόγεροι μέσα στην πόλη –και είναι πολλοί αυτοί- είναι αναμφισβήτητα προς όφελός μας.

Την ώρα αυτή, ένας εκκωφαντικός κρότος των μεγάλων κανονιών του Ρούμελη-χισάρ τράνταξε όλο το στρατόπεδο και σκέπασε τη φωνή του Μαχμούτ πασά. Όλοι έφεραν τα χέρια τους στ’ αφτιά τους και προσπαθούσαν τρίβοντάς τα να τα ανακουφίσουν. Όταν συνήλθαν κάπως απ’ τη δοκιμασία αυτή, ο Μωάμεθ είπε.

-Πώς να μην δώσουν τέτοιες εξηγήσεις οι άπιστοι και φοβιτσιάρηδες παπάδες, όταν κάθε πελώρια πέτρα που φεύγει απ’ το στόμα αυτού του θηρίου στέλνει μπροστά στον αιώνιο Κριτή τους ομοδόξους τους που τολμούν να αντικρίσουν και να εμφανιστούν μπροστά στο τρομερό και πανίσχυρο φρούριό μας; Πηγαίνετε ν’ ανακοινώσετε τις αποφάσεις μας στους στρατιώτες σας. Γνωρίσετε σ’ όλους, ότι η πολιορκία της πόλης αρχίζει σήμερα.

Με τα λόγια αυτά, διαλύθηκε το πολεμικό συμβούλιο και ο Μωάμεθ, φεύγοντας οι πασάδες, έδωσε εντολή στο Μεχμέτ αγά, να στείλει αμέσως ντελάληδες προς όλες τις κατευθύνσεις και να διαλαλήσουν προς όλα τα σημεία του απέραντου στρατοπέδου του την έναρξη της πολιορκίας.

Σχεδόν αμέσως, πολυάριθμοι ντελάληδες και ουλεμάδες περιέτρεχαν τα τάγματα των Τούρκων και με τις βαριές ή διαπεραστικές φωνές του κραύγαζαν: ‘’Η πολιορκία της πόλης αρχίζει. Η πολιορκία της πόλης αρχίζει τώρα.’’ Έδιναν θάρρος στους μαχητές και τους προέτρεπαν να πέσουν με θέληση και πείσμα στον αγώνα, γιατί ο μέγας Προφήτης, με καθαρά σημάδια, έδειξε σαφέστατα, ότι η μεγαλοπρεπής και πλούσια πόλη έμελλε πλέον να πέσει στα χέρια τους. Ταυτόχρονα, τα πολυπληθέστατα ασιατικά στρατεύματα έστηναν τις ποικιλόχρωμες σκηνές τους κατά μήκος της μεγάλης γραμμής από το ύψωμα του Μάλτεπε μέχρι τις ακτές της Προποντίδας κι έπαιρναν θέσεις απέναντι απ’ τα τείχη στο μέρος αυτό, ενώ τα ευρωπαϊκά σώματα, τα οποία προέρχονταν κυρίως απ’ τη Μακεδονία, τη Θράκη και τη Νότια Ελλάδα, ακροβολίζονταν κατά μήκος της γραμμής που άρχιζε απ’ τη σκηνή του Μωάμεθ και τελείωνε στον Κεράτιο Κόλπο.

Φρίκη και τρόμο προξένησε στους άτυχους Κωνσταντινουπολίτες ο πρωτοφανής σε αγριότητα και απερίγραπτος σε ποικιλία σιδερένιος κύκλος, που σε πολύ λίγο χρονικό διάστημα περιέζωσε από παντού τη δύστυχη πόλη τους.

Αλέκος Ν. Αγγελίδης
“ΟΙ Ένοχοι”
Μελβούρνη 1980

Author: Μνήμες