Οι Ένοχοι – κεφάλαιο 23

ΠΑΡΑΞΕΝΟΙ ΠΡΕΣΒΕΥΤΕΣ

Ασταμάτητα βομβαρδίζουν και σήμερα τα μεγάλα κανόνια του Μωάμεθ το αρχαίο τείχος της δύστυχης πόλης, το οποίο γέμισε ρωγμές και τρέμει σύγκορμο. Από χθες, ο ρυθμός του βομβαρδισμού είναι διαφορετικός. Ασυνήθιστος. Οι βολές των Τούρκων γκρεμίζουν τις επάλξεις κι ανοίγουν μεγάλα ρήγματα στους πύργους. Από χθες, η προσοχή των Τούρκων έχει στραφεί περισσότερο προς την κοιλάδα του Λύκου και τα κανόνια τους χτυπούν με μανία την περιοχή γύρω απ’ την πύλη του Ρωμανού.

-Εδώ, άρχοντα μου, στο σημείο αυτό έχουν στρέψει την προσοχή τους. Το άκουσα με τα ίδια μου τ’ αφτιά απ’ το στόμα του Μωάμεθ. Ήμουνα κοντά στο μεγάλο πυροβόλο που πρωτόφτιαξε ο Ουρβανός, όταν ήρθε εκεί ο σουλτάνος με τους πρεσβευτές.

-Ποιους πρεσβευτές; Ρώτησε ο Βυζαντινός αξιωματικός με έντονη περιέργεια κι ανυπομονησία.

-Τους πρεσβευτές που ήρθαν απ’ την Ουγγαρία. Έλεγε ένας αυτόμολος απ’ το τουρκικό στρατόπεδο σ’ έναν αξιωματικό του αυτοκράτορα που τον ενέκρινε.

Νωρίς τα ξημερώματα, μια μικρή ομάδα στρατιωτών του Μωάμεθ αυτομόλησε στους Βυζαντινούς. Οι στρατιώτες αυτοί, εκμεταλλευόμενοι την ευκαιρία που τους δόθηκε σε μια απ’ τις επιθέσεις των Τούρκων, κρύφτηκαν μέσα στα χαλάσματα των τειχών και αργότερα παραδόθηκαν στους Βυζαντινούς.

Οι ανακρίσεις συνεχίστηκαν για αρκετή ώρα. Οι πληροφορίες που έδωσαν οι δραπέτες ήταν σπουδαίες. Συνταρακτικές. Ο αξιωματικός απομόνωσε αμέσως τους αιχμαλώτους κι έβαλε φρουρούς να τους φυλάγουν. Έδωσε ρητή εντολή, να μην επιτραπεί σε κανέναν απολύτως να τους πλησιάσει ή να τους μιλήσει, αν δεν είναι και ο ίδιος παρών. Ξανατόνισε το ‘’απολύτως σε κανέναν’’, προσθέτοντας και τις λέξεις ‘’οιοσδήποτε μεγάλος άρχοντας και αν είναι’’ κι έφυγε αμέσως για το στρατηγείο του αυτοκράτορα στην πύλη του Ρωμανού.

-Μεγαλειότατε, έλεγε σε λίγο υποκλινόμενος μπροστά στον Κωνσταντίνο. Ζήτησα να παρουσιαστώ μπροστά σας και να σας μιλήσω αμέσως, γιατί έχω πολύ σπουδαίες πληροφορίες να σας αναφέρω.

Ο αυτοκράτορας του έκανε νόημα να καθίσει και τον κοίταξε με έκδηλο ενδιαφέρον. Διαισθανόταν και ο ίδιος ότι, για να ζητήσει ο αξιωματικός του αυτός να του μιλήσει προσωπικά, οι πληροφορίες του θα ήταν πραγματικά ενδιαφέρουσες.

Ο αξιωματικός κάθισε απέναντι στον αυτοκράτορα και συνέχισε.

-Από μερικούς αυτόμολους που ήρθαν στις γραμμές μας σήμερα το πρωί έμαθα πράγματα συνταρακτικά. Λένε οι φυγάδες, ότι είναι χριστιανοί στρατιώτες απ’ τη Σερβία και την Ουγγαρία. Ένας μάλιστα Ούγγρος είναι αξιωματικός στο στρατό του σουτλάνου.

-Τι πληροφορίες σου έδωσαν οι άνθρωποι αυτοί; Ρώτησε ανυπόμονα ο Κωνσταντίνος.

-Ο ένας απ’ αυτούς, συνέχισε ο αξιωματικός, που υπηρετούσε κοντά σε μεγάλο αξιωματικό του περιβάλλοντος του σουλτάνου λέει, ότι πριν από δυο μέρες έφτασαν στο στρατόπεδο των Τούρκων πρεσβευτές απ’ την Ουγγαρία, σταλμένοι απ’ τον άρχοντα Ουνυάδη.

Ο αυτοκράτορας έντεινε περισσότερο την προσοχή του.

Ο αξιωματικός συνέχισε.

-Οι Ούγγροι πρεσβευτές έγιναν δεκτοί απ’ το μεγάλο βεζίρη Χαλλίλ πασά, παρουσία κι άλλων δύο πασάδων. Είπαν ότι ήρθαν για να αναγγείλουν στο Μωάμεθ, ότι ο Ουνυάδης δεν είναι πλέον ηγεμόνας της χώρας του αλλά παραιτήθηκε και παρέδωσε όλες τις εξουσίες στο νεαρό βασιλιά Βλαδισλαύο. Επίσης, ανάγγειλαν στο Μωάμεθ, ότι ο Ουνυάδης τον πληροφορεί πως όλες οι συνθήκες και οι συμφωνίες που είχαν συναφθεί κατά το παρελθόν μεταξύ τους και ίσχυαν μέχρι σήμερα, δεν ισχύουν άλλο, μια που ο Ουνυάδης έπαψε να είναι πλέον ηγεμόνας της Ουγγαρίας. Μάλιστα, με τους πρεσβευτές επέστρεψε στο Μωάμεθ όλα τα σχετικά έγγραφα που έφεραν την υπογραφή του. Ζήτησαν δε εκ μέρους του κυρίου τους, να παραδώσει και ο Μωάμεθ σ’ αυτούς όλα τα έγγραφα που έχουν την υπογραφή του Ουνυάδη.

-Πολλή καλή η σκέψη και η απόφαση αυτή του Ουνυάδη, είπε ο αυτοκράτορας. Αν πετύχει ο ελιγμός του αυτός, θα λυθούν όλες οι υπάρχουσες μεταξύ τους συμφωνίες και θα θεωρήσουν πλέον και οι δυο απαλλαγμένους τους εαυτούς τους από οποιαδήποτε δέσμευση. Έτσι, θα είναι στο εξής ελεύθεροι να ενεργήσουν όπως θέλει ο καθένας . . . Έχει βάθος η ενέργεια αυτή του Ουνυάδη . . . Αν τα καταφέρει και λυθεί απ’ τις δεσμευμένες συμφωνίες που έχει με το Μωάμεθ, ελεύθερος πια, δε θα δυσκολευτεί να συγκεντρώσει στρατό και να σπεύσει προς βοήθειά μας . . .

Ο αυτοκράτορας έμεινε για λίγο σκεπτικός, σα να εξέταζε πιο βαθιά το νόημα της παραίτησης του Ουνυάδη και να προσπαθούσε να συλάβει όλα τα πιθανά επακόλουθα του διπλωματικού του ελιγμού Μετά από λίγο ρώτησε με έντονο ενδιαφέρον.

-Μήπως είπαν οι φυγάδες, τι απάντηση ή τι αποφάσισε να κάνει ο Μωάμεθ;

-Ο σουλτάνος, συνέχισε ο αξιωματικός, απ’ όσα λέει ο αιχμάλωτος, μίλησε ήρεμα στους πρεσβευτές αλλά δεν θέλησε να πάρει πίσω τα επιστρεφόμενα έγγραφα, ούτε και προσφέρθηκε να επιστρέψει όσα έγγραφα είχε στα χέρια του με την υπογραφή του Ουνυάδη. Τόνισε δε, ότι τα έγγραφα αυτά είναι έγγραφα του κράτους και οι συνθήκες που υπάρχουν παραμένουν σε ισχύ, γιατί είναι συμφωνίες κρατών και όχι ατόμων.

-Επομένως, είπε στενοχωρημένος ο αυτοκράτορας, η παραίτηση του Ουνυάδη δεν επιφέρει καμιά μεταβολή στις υπάρχουσες σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ουγγαρίας. Οι πιθανότητες λοιπόν βοήθειας απ’ τον Ουνυάδη εξατμίζονται, πρόσθεσε με χαμηλή φωνή και δυσαρέσκεια ο Κωνσταντίνος.

-Ύστερ’ απ’ τη συζήτηση αυτή με το σουλτάνο, συνέχισε ο αξιωματικός, οι πρεσβευτές ζήτησαν να τους επιτραπεί να επισκεφτούν τα πυροβολεία των Τούρκων και να δουν το νέο μεγάλο πυροβόλο. Η άδεια αυτή τους δόθηκε. Ένας άλλος απ’ τους φυγάδες, ο οποίος ισχυρίζεται ότι είναι κι αυτός Ούγγρος στην καταγωγή και μιλάει τα ουγγαρέζικα, λέει, ότι πραγματικά οι Ούγγροι απεσταλμένοι επισκέφτηκαν το μέγα πυροβόλο του Ουρβανού και μάλιστα παρακολούθησαν και μερικές βολές του. Ο φυγάδας αυτός υπηρετούσε στην ομάδα του μεγάλου πυροβόλου και λέει τα εξής χαρακτηριστικά. Ο Ουρβανός, ύστερα από κάθε βολή, γεμίζει την κάννη του κανονιού με λάδι και το τυλίγει απέξω με μπόλικο μαλλί βουτηγμένο στο λάδι. Το λάδι απορροφά αμέσως ένα μέρος απ’ τη μεγάλη θερμοκρασία του πυρωμένου σιδήρου που αποκτά το κανόνι με το άναμμα του μπαρουτιού και βοηθάει στο να κρατήσει το μέταλλο τη συνοχή του και να μην παρουσιάσει ραγίσματα. Παίρνει, βέβαια, αρκετή ώρα για να κρυώσει τόσος όγκος μετάλλου αλλά μ’ αυτόν τον τρόπο επιταχύνεται η ψύξη και επιβραδύνεται η φθορά. Έτσι, το κανόνι διατηρείται άθικτο και δεν θρυμματίζεται, όπως συνήθως γινόταν ως τώρα με τα μεγάλα πυροβόλα και σε λίγες ώρες ξαναρίχνει άλλη βολή. Η καθυστέρηση της ψύξης ελαττώνει την ταχυβολία του, γι’ αυτό και βάζει μόνο τρεις με πέντε βολές την ημέρα και μια τη νύχτα. Το κρατάει, όμως, άθικτο κι αναλλοίωτο για να συνεχίσει το καταστρεπτικό του έργο. Με το λάδι, λοιπόν και το μαλλί έλυσε ένα μεγάλο πρόβλημα ο Ουρβανός. Βέβαια, χρειάζεται πολύ λάδι για τη δουλειά αυτή αλλά το προμηθεύουν μπόλικο στο σουλτάνο οι Γενουάτες του Πέραν, όπως βεβαιώνουν οι φυγάδες.

-Ποιες ήταν οι αντιδράσεις των Ούγγρων, όταν είδαν το μεγάλο πυροβόλο και αντίκρισαν την καταστροφή των τειχών της Πόλης απ’ αυτό; Ρώτησε ο αυτοκράτορας.

-Η περίπτωση του κανονιού με παρέσυρε λίγο απ’ το θέμα, είπε ο αξιωματικός. Πραγματικά, οι απεσταλμένοι του Ουνυάδη επισκέφτηκαν το πυροβόλο. Έμειναν αρκετή ώρα εκεί, το περιεργάστηκαν και παρακολούθησαν και τη βολή του. Μάλιστα δε, όπως λέει ο αιχμάλωτος, γέλασαν με τον τρόπο που βομβαρδίζουν οι Τούρκοι και ειρωνεύτηκαν την τακτική των πυροβολητών, με την οποία σπαταλούν άδικα την τόση δύναμη τους πυροβόλου τους. Αρκετή ώρα συζήτησαν με τους πυροβολητές του Μωάμεθ και τους υπέδειξαν πώς να βομβαρδίζουν, για να πετυχαίνουν καλύτερα αποτελέσματα και πώς, με λιγότερες βολές, να γκριμίζουν περισσότερο τείχος.

Ο αυτοκράτορας, ακούγοντας τα λόγια αυτά του αξιωματικού, τέντωσε τα μάτια του και τον κοίταξε με κατάπληξη.

Ο αξιωματιός συνέχισε.

-Τους υπέδειξαν, να ρίχνουν δυο βολές στην αρχή και στο ίδιο ύψος, μια δίπλα στην άλλη σε απόσταση λίγων μέτρων. Μετά, να ρίχνουν την τρίτη βολή στη μέση και κάτω απ’ τις προηγούμενες, ώστε οι τρεις βολές μαζί να σχηματίζουν ένα τρίγωνο. Με τον τρόπο αυτό, είπαν, θα έχουν πολύ καλύτερα αποτελέσματα, γιατί οι δυο πρώτες βολές θα τραντάζουν και θα προκαλούν ρωγμές στο τείχος, ενώ η τρίτη θα κατεδαφίζει το ετοιμόρροπο απ’ τις δυο προηγούμενες βολές τμήμα. Οι Τούρκοι δοκίμασαν κι έμειναν έκπληκτοι απ’ το αποτέλεσμα.

-Γι’ αυτό από χθες παθαίνουμε τέτοιες καταστροφές! Είπε μονολογόντας και με κομμένη φωνή ο αυτοκράτορας.

-Ο Ούγγρος δραπέτης, συνέχισε ο αξιωματικός, άκουσε έναν απ’ τους πρεσβευτές να λέει στη γλώσσα τους στους άλλους πρεσβευτές: ‘’Ίσως να επαληθέψει έτσι η παλιά προφητεία και να ησυχάσουμε μια ώρα γρηγορότερα.’’ Το τι εννοούσαν με τα λόγια αυτά οι πρεσβευτές δεν το εξακρίβωσα, γιατί στο σημείο αυτό διέκοψα την ανάκριση των φυγάδων κι έσπευσα να σας αναφέρω τις πρώτες πληροφορίες. Θα συνεχίσω, όμως, μόλις επιστρέψω στη θέση μου.

-Πήγαινε, είπε ο αυτοκράτορας στον αξιωματικό και ξαναμίλησε με τους αιχμαλώτους σου. Να τους φερθείς φιλικά και να τους δώσεις την εντύπωση, ότι οι πληροφορίες τους είναι πολύ σπουδαίες και ότι μας ενδιαφέρει το κάθε τι που έχουν να μας πουν. Δώσε τους την εντύπωση, ότι είναι διαφορετικοί απ’ τους άλλους αιχμαλώτους, ότι η παρουσία τους εδώ είναι ενδιαφέρουσα και προπαντός δώσε τους να καταλάβουν καθαρά, ότι τους θεωρούμε δικούς μας. Τους θεωρούμε φίλους μας και όχι εχθρούς μας. Οπωσδήποτε, όμως, να κρατηθούν σε αυστηρή απομόνωση και να μην επιτραπεί σε κανένα να τους πλησιάσει. Προπαντός σε γνωστούς ανθενωτικούς άρχοντες και σε καλογήρους του Γεννάδιου. Με τέτοιες πληροφορίες οι άνθρωποι αυτοί θα αναποδογυρίσουν όλες τις προσπάθειές μας και θα πανικοβάλουν αμέσως την Κωνσταντινούπολη. Πήγαινε λοιπόν και προσοχή.

Κι ενώ ο αξιωματικός χαιρετούσε για να φύγει, ο Κωνσταντίνος τον ρώτησε.

-Δε μου λες, μήπως έμαθες απ’ τους φυγάδες αυτούς τίποτα για τον Ουρβανό;

-Ναι, απάντησε ο αξιωματικός. Μου είπαν πως το κανόνι του ανατινάχτηκε και τινάχτηκε κι εκείνος στον αέρα.

-Ο αυτοκράτορας δεν απάντησε. Κούνησε λίγο το κεφάλι του κι έκανε νόημα στον αξιωματικό του να πηγαίνει.

Ο αξιωματικός έφυγε για να συνεχίσει τις φιλικές πλέον ανακρίσεις του. Σε λίγο, δυο-τρεις άρχοντες του παλατιού, ειδοποιημένοι απ’ τον αυτοκράτορα, πήγαιναν βιαστικοί να τον συναντήσουν. Μπαίνοντας στο γραφείο του, υποκλίθηκαν με σεβασμό στο βασιλιά τους και κάθισαν στα σκαλιστά καθίσματα που ήταν γύρω στο μεγάλο τραπέζι της βασιλικής αίθουσας. Κοιτάχτηκαν με φανερή απορία μεταξύ τους κι όλοι τους μ’ ανυπομονησία κάρφωσαν τα βλέμματά τους στον αυτοκράτορα.

-Πολύ ενδιαφέροντα πράγματα, είπε ο Κωνσταντίνος κι άρχισε να εξιστορεί τα νέα που τού ‘φερε μόλις προ ολίγου ο αξιωματικός του.

-Σπουδαίος ο ελιγμός αυτός του Ουνυάδη, είπε ένας άρχοντας.

-Βέβαια, πρόσθεσε ο Κωνσταντίνος. Με την παραίτησή του αυτή απ’την εξουσία ο Ουνυάδης έχασε όλα του τα αξιώματα φυσικά αλλά ταυτόχρονα απάλλαξε τον εαυτό του από κάθε δέσμευση που είχε με τους Τούρκους και με την επιστροφή όλων αυτών των εγγράφων στο σουλτάνο προσπάθησε να απαλλάξει και τη χώρα του από κάθε υποχρέωση προς τους Τούρκους. Επίσης, έδωσε στο Μωάμεθ να καταλάβει καθαρά ότι, το τι θα κάνει ο νέος ηγεμόνας της Ουγγαρίας είναι δική του δουλειά. Ενδέχεται, δηλαδή, ο νεαρός βασιλιάς Βλαδισλαύος να συνάψει νέες συνθήκες με τους Τούρκους ή να εκστρατεύσει και εναντίον τους και να τους αναγκάσει να λύσουν την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης.

-Πραγματικά, είναι σπουδαία η ενέργεια αυτή του Ουνυάδη αλλά καθυστερημένη, πρόσθεσε ένας άλλος άρχοντας. Θα είχε διαφορετική βαρύτητα και θα ήταν πιο αποτελεσματική αν γινόταν νωρίτερα.

-Πάντως είναι αλήθεια, ότι ο Ούγγρος ηγεμόνας παραιτήθηκε απ’ την υψηλή του θέση κι έχασε όλα τα δικαιώματά του προς χάρη των Ελλήνων. Όλοι μας πρέπει να τον ευγνωμονούμε για τη θυσία του αυτή, πρόσθεσε ένας άλλος άρχοντας.

-Εγώ, συνέχισε ο προηγούμενος, βλέπω εδώ και την ουρά του γερο-Βράκοβιτς ανακατεμένη. Γιατί, στην τριετή συνθήκη ανακοχής, που έγινε το 1451 μεταξύ Τουρκίας και Ουγγαρίας κι επικυρώθηκε στο Σμενδέρεβο της Σερβίας, ήταν ανακατεμένος κι ο Βράκοβιτς. Αυτός στην πραγματικότητα εισηγήθηκε τότε την ανακοχή και τους όρους της ειρήνης στο γαμπρό του Μουράτ ΙΙ. Τώρα, όμως, που βλέπει ότι πραγματικά απειλείται θανάσιμα η Κωνσταντινούπολη και ο χριστιανισμός απ’ τους Τούρκους, ίσως αισθάνεται τύψεις και προσπαθεί να επανορθώσει κατά κάποιον τρόπο το σφάλμα του εκείνο.

-Επιπλέον, σήμερα, με το θάνατο του Μουράτ ΙΙ, χάλασε και το συμπεθεριό μεταξύ Σερβίας και Τουρκίας, πρόσθεσε με ελαφρό τόνο χιούμορ ένας απ’ τους άρχοντες.

-Ίσως, συνέχισε ο προηγούμενος, αν οι Τούρκοι δεν εξασφάλιζαν τα νώτα τους απ’ την Ουγγαρία με τη συνθήκη του Σμενδέρεβο, δε θα επιχειρούσαν σήμερα την εκστρατεία αυτή κατά της Κωνσταντινούπολης.

-Δεν αποκλείεται, πρόσθεσε ο αυτοκράτορας, όλη αυτή την κίνηση να την εισηγήθηκε με τον τρόπο του στον Ουνυάδη ή στο Βράκοβιτς ο Χαλλίλ πασάς, για να μπορέσει, εκμεταλλευόμενος τα ενδεχόμενα αυτής της μεταβολής, να πείσει ευκολότερα έτσι το Μωάμεθ να λύσει την πολιορκία και να γυρίσει στην Αδριανούπολη.

-Όλα είναι ενδεχόμενα και πιθανά, πρόσθεσε ο πρώτος άρχοντας. Εκείνο, όμως, που δεν μπορώ να ξεκαθαρίσω προς στιγμή στο μυαλό μου, είναι η περίεργη και εχθρική προς εμάς συμπεριφορά των Ούγγρων πρεσβευτών. Απ’ τη μια μεριά έρχονται στο Μωάμεθ και λίγο-πολύ του υποδεικνύουν με τον τρόπο τους να λύσει την πολιορκία κι απ’ την άλλη επισκέπτονται το μέγα πυροβόλο και διδάσκουν αυτοί οι χριστιανοί στους Τούρκους πυροβολητές, πώς να γκρεμίσουν τα τείχη της Πόλης μια ώρα γρηγορότερα.

-Θυμόσαστε τι σας είπα ότι μου είπε ο αξιωματικός ο οποίος μου έφερε τα νέα; Είπε ο Κωνσταντίνος. ‘’Ίσως να επαληθεύσει η προφητεία και να ησυχάσουμε μια ώρα γρηγορότερα . . .’’ Αυτά είπε ένας πρεσβευτής στους άλλους σε ουγγρική γλώσσα, την ώρα που παρακολουθούσαν τις βολές του πυροβόλου.

-Τι εννοούσε δηλαδή μ’ αυτά; Ρώτησε μ’ απορία ο προηγούμενος άρχοντας.

-Οι Ούγγροι, όπως και οι Βυζαντινοί, είναι δεισιδαίμονες, είπε ο γεροντότερος απ’ τους άρχοντες. Πιστεύουν, ότι υπάρχει μια προφητεία, την οποία είπε ένας ερημίτης καλόγερος στον Ουνυάδη παλιότερα, κατά την οποία, όσο πιο αργά πάρουν την Κωνσταντινούπολη οι Τούρκοι, τόσο πιο πολύ θα υποφέρει απ’ το Ισλάμ ο Χριστιανισμός. Φαίνεται πως τους Ούγγρους τους άρεσε η ειρήνη με την Τουρκία. Κολακεύτηκαν μάλλον κι απ’ τις πλούσιες αλλά κατ’ ουσία απατηλές και ψεύτικες υποσχέσεις του σουλτάνου. Επίσης, η τελευταία ολιγόμηνη απραγία και η αποχή τους από πολέμους και μάχες, φαίνεται πως τους επηρέασε και τους έκανε να θυμηθούν παλιές προφητείες και να επιθυμούν να τελειώσει μια ώρα γρηγορότερα ο Μωάμεθ με την Κωνσταντινούπολη, γιατί ίσως να ελπίζουν, ότι τότε θα μείνουν κι αυτοί ήσυχοι κι ανενόχλητοι απ’ τους Τούρκους. Πλανώμενοι δε οικτρά, πιστεύουν, ότι με την πτώση της Κωνσταντινούπολης θα ησυχάσει τελικά ο Χριστιανισαμός απ’ το Ισλάμ για πάντα.

-Αχ αυτές οι προφητείες . . . ! Είπε κάποιος μονολογώντας και κουνώντας ελαφρά το κεφάλι του.

-Τι να σου κάνει και η Ουγγαρία, πρόσθεσε κάποιος άλλος. Μήπως κι εμείς εδώ δεν έχουμε τα ίδια και χειρότερα χάλια; Με τα τόσα κόμματα και τις τόσες αιρέσεις που ανεχόμαστε και διατηρούμε σήμερα στον τόπο μας, έχουμε γίνει χίλια κομμάτια. Ενωτικοί, Ζηλωτές, Πολιτικοί, Ανθενωτικοί, Αρσενίτες, Ησυχαστές, Παλαμίτες, Βαρλαμίτες, Αρειανοί . . .

-Νομίζω, διέκοψε ο αυτοκράτορας, ότι θα ήταν προτιμότερο για όλη τη χριστιανοσύνη και πιο συγκεκριμένα για τους χριστιανούς της Ανατολής –αποφεύγοντας έντεχνα να μεταχειριστεί τη λέξη ‘’ορθοδόξους’’, για να μην προσθέσει ακόμη μια κατηγορία χριστιανών στις παραπάνω που ανέφερε ο άρχοντας- να ξεσηκωνόταν καθαρά και στα ίσια και ο Ουνυάδης και ο Βράκοβιτς και ο βασιλιάς της Τραπεζούντας και της Ιβηρίας και να βάλουμε όλοι μαζί οι χριστιανοί το σουλτάνο στη μέση. Έτσι, θα είχαμε θετικά και γρηγορότερα αποτελέσματα. Ίσως τον διώχναμε σύντομα κι απ’ την Αδριανούπολη, την Καλλίπολη και γενικά απ’ την Ευρώπη. Τότε θα ησύχαζε πραγματικά ο Χριστιανισμός . . . Τότε και μόνον . . . Όμως . . .

Έμεινε για λίγο σκεφτικός και χωρίς να αλλάξει τόνο στη φωνή του συνέχισε.

-Ο Ουνυάδης, για να μας βοηθήσει δυναμικά, μου ζήτησε να του παραχωρήσω την πόλη της Σηλύμβριας ή της Μεσέμβριας. Συμφώνησα στις αξιώσεις του και υπέγραψα την παραχώρηση. Μάλιστα, το σχετικό χρυσόβουλο το ετοίμασε ο Φραντζής. Ο ίδιος ο Φραντζής ετοίμασε και το χρυσόβουλο με το οποίο παραχωρούσα τη Λήμνο στο βασιλιά της Αραγωνίας, όπως μου ζήτησε, σαν αντάλλαγμα για τη βοήθεια που υποσχέθηκε ότι θα μας προσφέρει στην παρούσα ανάγκη μας.

Πρ’ όλες, όμως, αυτές τις υποχωρήσεις μας και τις σοβαρές παραχωρήσεις μας, καμιά δυναμική ή σίγουρη ενέργεια δεν βλέπω από πουθενά.

Κούνησε και πάλι το κεφάλι του λυπημένα και ξανασυνέχισε.

-Κι ο Βράκοβιτς; Κι αυτός μου ζήτησε να του παραχωρήσω τμήμα της Θράκης κοντά στα σύνορα της Σερβίας, για ενδεχόμενη βοήθεια που θα μου πρόσφερε. Και σ’ αυτόν δεν έφερα αντίρρηση. Αλλά τίποτα κι απ’ αυτόν. Καμιά ενέργεια από μέρους του. Το μόνο σίγουρο πράγμα που ξέρουμε ότι έκανε είναι, ότι έστειλε ένα μεγάλο σώμα ιππικού στο Μωάμεθ για να μας πολεμήσει. Είναι, βλέπεις, δεμένος κι αυτός μαζί του με συνθήκες κι έχει αναλάβει υποχρεώσεις απέναντί του, όπως κι εμείς κι όλοι οι γύρω ηγεμόνες. Γι’ αυτό λέγω, ότι θα είναι καλύτερο όλοι μαζί, μια και καλή, να ορθώσουμε το ανάστημά μας, να κόψουμε κάθε είδους δεσμά, με τα οποία μας έχουν δέσει σιγά-σιγά και λίγο-λίγο με το πέρασμα των χρόνων οι Τούρκοι και από κοινού όλοι μαζί οι χριστιανοί να αρπάξουμε τα όπλα και να ξεκαθαρίσουμε τους λογαριασμούς μας μαζί του μια και καλή. Δεν πρέπει να τον αφήσουμε να μας χτυπήσει έναν-έναν και όταν θέλει αυτός. Αν τότε, πριν ένα περίπου χρόνο, όταν άρχισαν οι Τούρκοι να χτίζουν το Ρούμελη-χισάρ, τους εμποδίζαμε δυναμικά, είχαμε πολλές πιθανότητες κάτι να καταφέρουμε και να μην βρισκόμαστε σήμερα στην απελπιστική αυτή θέση. Αν τους χτυπούσαμε τότε, θα τους εμποδίζαμε να χτίσουν το τρομερό αυτό φρούριο δίπλα μας και δε θα τους επιτρέπαμε να μας αποκλείσουν απ’ τη Μαύρη Θάλασσα κι ούτε θα τους δίναμε καιρό να κατασκευάσουν μεγάλα πυροβόλα και να θρυμματίζουν μ’ αυτά σήμερα τα τείχη μας. Αν ξεσηκωνόμασταν τότε, ίσως και οι άλλοι χριστιανοί ηγεμόνες να εκτιμούσαν την τόλμη και το θάρρος μας διαφορετικά και να έδειχναν κι εκείνοι εντονότερο ενδιαφέρον για την Κωνσταντινούπολη και με πραγματική προθυμία να μας βοηθούσαν. Αν η Σερβία βρίσκεται σήμερα πιο κοντά στους Τούρκους, δεν είναι μέχρις ένα βαθμό αποκλειστικό σφάλμα των αρχόντων της. Ίσως προς την κατεύθυνση αυτή την σπρώξαμε κι εμείς με τη στάση μας και την αδράνειά μας.

Τώρα, αν ο Βράκοβιτς πήρε μέρος στους ελιγμούς του Ουνυάδη, ίσως να τό ‘κανε γιατί αισθάνεται τύψεις και μεταμέλεια για τις εισηγήσεις του και τον πρωτεύοντα ρόλο που έπαιξε στη σύναψη των ανθελληνικών συμφωνιών Μωάμεθ – Ουνυάδη, οι οποίες κατ’ αρχήν εξήγειραν την οργή όλων μας. Ίσως πάλι το έκανε, γιατί έβαλε μυαλό ύστερ’ απ’ το πάθημα του Υαξά.

Εδώ και πάλι διέκοψε ο αυτοκράτορας. Έμεινε για λίγο σκεφτικός κι ύστερα σηκώθηκε όρθιος αποφασιστικά κι ορθώνοντας το ανάστημά του είπε.

-Αυτά, όμως, είναι περασμένα. Σήμερα, ας αντιμετωπίσουμε το παρόν. Πρέπει να πηγαίνουμε. Πρέπει να δούμε τις νέες ζημιές των τειχών μας και να κοιτάξουμε πώς μπορούμε να αντιταχθούμε καλύτερα στις φθορές αυτές που μας προξενούν οι σοφές οδηγίες των ομοθρήσκων μας Ούγγρων.

Και λέγοντας αυτά, προχώρησε και βγήκε απ’ την αίθουσα ακολουθούμενος απ’ τους άρχοντες με τους οποίους ως τώρα συνομιλούσε. Καθώς περνούσαν κάτω απ’ το μεγάλο αψιδωτό άνοιγμα της πόρτας και έβγαιναν στο διάδρομο, κάποιος απ’ τους άρχοντες ρώτησε χαμηλόφωνα το διπλανό του.

-Δε θα έπρεπε, άραγε, να είχε ειδοποιήσει και μας για τα σχέδιά του ο Ουνυάδης, αν πραγματικά σκέφτεται να μας βοηθήσει με κάποιον τρόπο;

Αλέκος Ν. Αγγελίδης
“ΟΙ Ένοχοι”
Μελβούρνη 1980

Author: Μνήμες