Οι Ένοχοι – κεφάλαιο 9

Κωνσταντινούπολη

ΔΥΟ ΛΕΓΑΤΟΙ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

Το Νοέμβριο του 1452, μια μεγάλη γαλέρα με φανταχτερά και εμφανή τα διακριτικά του πάπα έμπαινε στο λιμάνι της Κωνσταντινούπολης. Δυο άλλα μικρότερα εμπορικά πλοία την συνόδευαν. Μια μεγάλη πομπή Λατίνων κληρικών, αντιπροσώπων του πάπα και λατινοντυμένων στρατιωτών, αποβιβάστηκε βιαστικά απ’ το επιβλητικό σκουρόχρωμο καράβι.

Από καιρό ανησυχούσε για το καράβι αυτό ο αυτοκράτορας και κάθε μέρα ζητούσε να μάθει, αν έφτασε καμιά νεότερη είδηση για την τύχη του. Η αποθράσυνση του τουρκικού στόλου κι οι τελευταίες κακοκαιρίες στενοχωρούσαν όλο και περισσότερο τον Κωνσταντίνο. Η άφιξη του λατινικού πλοίου σκόρπισε τις αμφιβολίες και τους φόβους του αυτοκράτορα κι η παρουσία του αντιπροσώπου του πάπα και των στρατιωτών του του έδωσε κουράγιο και δύναμη και νέα ελπίδα για το μέλλον.

Μερικές άμαξες έφεραν τους αντιπροσώπους της Δύσης κατευθείαν στα ανάκτορα. Πρώτος ανάμεσα στους νεοαφιχθέντες ξένους είναι ο προσωπικός απεσταλμένος του πάπα Νικολάου του V και γνωστός από παλιά στην Κωνσταντινούπολη, καρδινάλιος Ισίδωρος. Μαζί του είναι κι ο Λατίνος αρχιεπίσκοπος Μυτιλήνης Λεονάρδος.

Ο Κωνσταντίνος με χαρά τους υποδέχτηκε και για πολλή ώρα συνομίλησε με τους υψηλούς ξένους του.

-Ανησυχούσα για σας και για την ασφάλειά σας, είπε για μια στιγμή ο αυτοκράτορας. Οι άσπονδοι εχθροί μας, βλέπετε, δεν διστάζουν σήμερα μπροστά σε τίποτα. Και η μεγαλύτερη ακόμη βαρβαρότητα είναι πράγμα απλό γι’ αυτούς.

-Δεν περίμενα κι εγώ να κρατήσει τόσο πολύ το ταξίδι μου, είπε ο καρδινάλιος. Άφησα τη Ρώμη πριν από αρκετό καιρό. Στην αρχή, όλα πήγαιναν καλά και το ταξίδι μας ήταν ευχάριστο. Προσεγγίσαμε στη Χίο, για να παραλάβουμε και τον αδελφό και άγιο Μυτιλήνης Λεονάρδο και να δώσουμε την ευκαιρία και στα εμπορικά πλοία που μας ακολουθούσαν, να έρθουν σ’ επαφή με την αγορά του νησιού. Εκεί, όμως, τρομερή κακοκαιρία μας έκλεισε στο λιμάνι για αρκετές μέρες.

-Λυπούμαι πραγματικά, είπε ο επίσκοπος Μυτιλήνης, που, χωρίς να το θέλω, έγινα αιτία μιας τόσο μεγάλης κι ανεπίτρεπτης καθυστέρησης.

-Ίσα-ίσα, διέκοψε ο Κωνσταντίνος. Χαρά μου που σας έχω και τους δυο κοντά μου στις δύσκολες αυτές ώρες. Ζήτησα απ’ τον άγιο ποντίφικα, να μου στείλει αντιπροσώπους του και ικανούς θεολόγους, για να μπορέσω με τη βοήθειά τους να υπερπηδήσω τις δυσκολίες και να αποφύγω τα δεινά, που συσσωρεύει απερίσκεπτα στη δύστυχη αυτή πόλη και στο λαό της η διαλλαξία και η στραβοκεφαλιά ορισμένων εδώ ισχυρογνωμόνων. Σήμερα, χαίρομαι ιδιαίτερα που ο πάπας μου έστειλε δυο απ’ τους καλύτερους ανθρώπους του . . .

-Θα κάνουμε ό,τι μπορέσουμε για να σωθεί η Κωνσταντινούπολη, τόνισε ο καρδινάλιος και να επιζήσει στην Ανατολή ο χριστιανισμός. Αυτή, άλλωστε, είναι και η επιθυμία και η επιδίωξη του πάπα.

-Όπως ίσως θα μάθατε, συνέχισε ο Κωνσταντίνος, οι Τούρκοι πριν από δυο ή τρεις μήνες έκτισαν μεγάλο και ισχυρότατο φρούριο πάνω στο στένωμα του Βοσπόρου. Η πόλη μας σχεδόν κυκλώθηκε από παντού. Όλες οι εκτάσεις προς την περιοχή του φρουρίου ερημώθηκαν. Τα χωριά λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν. Οι κάτοικοι σφάχτηκαν ή σκλαβώθηκαν. Παντού πέρασε φωτιά και σίδερο. Όταν έπρεπε να αντιδράσουμε δυναμικά δεν το κάναμε. Πολλοί απ’ τους άρχοντες στάθηκαν αντιμέτωποι και αντίθετοι προς τις επιθυμίες μου και μ’ απέτρεψαν από ένα τέτοιο εγχείρημα. Αποφεύγουμε συντονισμένο αγώνα, όταν πρέπει και καταφεύγουμε σε ληστρικές ενέργειες, όταν δεν πρέπει. Προ ημερών, πέντε πλοία μας, τελείως ασυλλόγιστα και χωρίς κανένα πραγματικά όφελος, επιτέθηκαν εναντίον των τουρκικών ακτών, προξένησαν ζημιές στον τουρκικό πληθυσμό και άρπαξαν πολλούς μωαμεθανούς κατοίκους απ’ τα χωριά τους, τους οποίους και πούλησαν σκλάβους στις αγορές της Κωνσταντινούπολης. Τέτοιες απερίσκεπτες ενέργειες εξαγριώνουν περισσότερο το σουλτάνο και ίσως και με κάποιο δίκαιο και τον κάνουν να μας επιτεθεί μια ώρα γρηγορότερα.

-Ναι, κάτι άκουσα για την ετσιθεληστική  κι αψυχολόγητη επιδρομή του μεγάλου δούκα Νοταρά στις τουρκικές ακτές, είπε ο Ισίδωρος.

Ο αυτοκράτορας, αποφεύγοντας να χαρακτηρίσει ή να κρίνει την αυταρχικότητα και την ισχυρογνωμοσύνη του μεγάλου δούκα, άφησε τελείως απαρατήρητο τον υπαινιγμό του Ισιδώρου και προχώρησε.

-Απ’ τα μεγάλα κανόνια του νέου τουρκικού φρουρίου στο Βόσπορο βυθίστηκαν ή έπαθαν μεγάλες ζημιές αρκετά λατινικά και δικά μας πλοία ως τώρα. Πριν από λίγες μέρες, πριονίστηκαν ζωντανοί και κομματιάστηκαν φρικτά ναύτες πλοίου της Βενετίας. Το κακό έγινε αβάσταχτο και χτυπά αδιάκριτα και τους δυο χριστιανικούς κόσμους. Και την Ανατολή και τη Δύση. Με μόνη διαφορά, ότι η Ανατολή σήμερα νιώθει οδυνηρότερα τα χτυπήματα του κοινού εχθρού. Οι βάρβαροι σήμερα συγκεντρώνονται και απειλούν θανάσιμα την Ανατολή. Θέλουν να σβήσουν πρώτα το προπύργιο του χριστιανισμού, την Κωνσταντινούπολη, για να στραφούν μετά ανενόχλητοι και ακάθεκτοι προς τη Δύση. Δυστυχώς, το μέγεθος του κακού που κρέμεται πάνω απ’ τα κεφάλια μας, δεν το βλέπει καθαρά και σ’ όλη του την έκταση ούτε η Ανατολή, ούτε η Δύση. Γιατί, αν το έβλεπαν, θα είχαν ως τώρα και οι δυο συνετισθεί. Καταβάλλω κάθε προσπάθεια για τη συνένωση των δύο χριστιανικών κόσμων αλλά, δυστυχώς, χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Γι’ αυτό ζήτησα τη δική σας βοήθεια. Να βρούμε όλοι μαζί μια καλή λύση για τη σωτηρία της χριστιανικής πόλης του Μ. Κωνσταντίνου. Μια σωτηρία του χριστιανισμού. Έστειλα αρκετές επιστολές στον πάπα Νικόλαο και πρότεινα διάφορες λύσεις. Εγώ δεν έχω αντίρρηση σε λογικές οπισθοδρομήσεις και επιθυμώ, όπως η ποθούμενη λύση βρεθεί μέσα στα πλαίσια των παλαιοτέρων μας συζητήσεων και έχει σα βάση τους όρους του συνεδρίου της Φλωρεντίας του 1439. Βέβαια, πολλοί άρχοντες, συνέχισε ο αυτοκράτορας και μεταξύ αυτών, δυστυχώς, συγκαταλέγεται και ο μεγάλος δούκας και πρωτοστάτορας Λουκάς Νοταράς, αντιδρούν με πείσμα στις προσπάθειές μου αυτές και θεωρούν απαράδεκτους τους όρους της Φλωρεντίας. Πιστεύω, όμως και ελπίζω, ότι, μπροστά στο μεγάλο κίνδυνο που μας απειλεί, θα συνετιστούν και θα συνέλθουν. Εκείνοι που είναι πιο επικίνδυνοι και πιο ισχυρογνώμονες είναι οι κληρικοί. Υπάρχει μια μερίδα αρχιερέων, ένα μεγάλο τμήμα ιερέων και μια πληθώρα μοναχών, οι οποίοι ούτε καν δέχονται συζήτηση για την προσέγγιση Ανατολής και Δύσης. Οι άνθρωποι αυτοί, άλλοτε προβάλλουν δογματικές διαφορές, άλλοτε ενδιαφέρονται ποια πόλη, η Ρώμη ή η Κωνσταντινούπολη, θα έχει το προβάδισμα και άλλοτε συζητούν, για να βρουν, ποιος και σε ποιον πρέπει να υποκλίνεται και ποιος και ποιανού χέρι πρέπει να φιλάει πρώτος.

Δεν βλέπουν, δυστυχώς, τη σαρικοφορεμένη καμήλα, που λυσσασμένη κι ολόρθη στέκεται μπροστά τους και απειλεί θανάσιμα το χριστιανισμό, αλλά διυλίζουν τον κώνωπα και λογοφέρνουν για να βρουν, αν τα δεξιά ή τα αριστερά του πόδια είναι πιο χρήσιμα σ’ αυτόν. Δεν ξέρουν, παρ’ ότι θέλουν να περιβάλουν τον εαυτό τους με την αίγλη της αυθεντίας επί των θρησκευτικών ζητημάτων, ότι η μεγάλη θρησκοληψία και η αρρωστημένη θρησκευτικότητα είναι εχθροί αυτής της ίδιας της θρησκείας και καταστροφή του ανθρώπου. Ένας καλόγερος, ο Γεννάδιος κι ένας παπάς, ο Νεόφυτος ο Ρόδιος, μαζί με μερικούς ακόμα ομοίους τους, είναι η πέτρα του σκανδάλου. Για να κινήσω το ενδιαφέρον της κλίκας των ισχυρογνωμόνων αυτών ανθρώπων υπέρ της σωτηρίας της πόλης, συμπεριέλαβα μέσα σ’ αυτούς που έχουν τη φροντίδα για την επισκευή των τειχών και τον Ρόδιο. Αυτός και ο Ιάγαρης πρωτοστατούν στις επισκευές των πύργων. Ελπίζω, ο παπάς αυτός να κάνει το καθήκον του προς τη βασιλεύουσα. Δυστυχώς, ο λαός είναι αμαθής και δεισιδαίμων. Αυτά τα μειονεκτήματά του τα καλλιεργούν κατάλληλα και τα εκμεταλλεύονται κατά κόρον οι διάφοροι καιροσκόποι, που καιροφυλακτούν να επικρατήσουν πάνω στη ζωή του και στην ύπαρξή σου με τον α’ ή β’ τρόπο.

Αυτή την αμάθειά του εκμεταλλεύτηκαν και εκμεταλλεύονται σήμερα συστηματικά και στο έπακρο και οι καλόγεροι σαν το Γεννάδιο. Μεταχειρίστηκαν και μεταχειρίζονται το όνομα του Θεού και της εκκλησίας, για να σπείρουν και να καλλιεργήσουν ένα μεγάλο μίσος, το οποίο, δυστυχώς, τώρα άνθισε και ωρίμασε. Το μίσος αυτό, αν δεν βρούμε τρόπο να το διαλύσουμε και να το καταστρέψουμε αμέσως αλλά το αφήσουμε να αναπτυχθεί και να καρπίσει, τότε, άνθρωποι σαν το Γεννάδιο θα το θερίσουν ανενόχλητοι και θα παραδώσουν τον καρπό του στο Μωάμεθ. Ο καρπός αυτός θα είναι η καταστροφή της Πόλης και η ταπείνωση του χριστιανισμού. Βέβαια, τα έργα και η τακτική των οπαδών του Γεννάδιου δεν απαλλάσσουν εμάς τους άλλους από καμιά ευθύνη. Τουναντίον, κάνουν το έργο μας δυσκολότερο και τις ευθύνες μας μεγαλύτερες. Μια καταστροφή της Κωνσταντινούπολης δε θα αφήσει καθαρό κι αμόλυντο το δικό μας όνομα, επειδή εργάστηκαν εντατικά και ασυλλόγιστα ορισμένοι άλλοι, για να πετύχουν ένα βδελυρό και κατάπτυστο αποτέλεσμα και να καταστρέψουν με το πείσμα τους, μέσα σε λίγο καιρό, ό,τι η ευφυΐα αιώνων δημιούργησε. Η Ιστορία θα έχει να πει πολλά και για μένα και για σας και για τον πάπα και για όλους όσους βλέπαμε από παλιά ή βλέπουμε τώρα με απάθεια ή καιροσκοπικά και υστερόβουλα τα όσα συνέβαιναν ή συμβαίνουν γύρω μας. Όπως έχουν σήμερα τα πράγματα, η μόνη ενδεδειγμένη ενέργεια όλων μας θα πρέπει να είναι η κοινή προσπάθεια προσέγγισης των εκκλησιών και των δύο χριστιανικών κόσμων. Μόνον η ένωση των εκκλησιών θα δώσει δύναμη σ’ όλους τους χριστιανούς ν’ αντισταθούν με επιτυχία στον μανιασμένο ισλαμισμό. Και μόνον η ένωση αυτή θα κάμψει τις βάρβαρες και καταστρεπτικές βλέψεις των Οθωμανών. Όπως πληροφορούμαστε από φίλους μας ψηλά ιστάμενους στο οθωμανικό στρατόπεδο, ο Μωάμεθ άρχισε να ετοιμάζεται πυρετωδώς, για να εκστρατεύσει εναντίον μας. Μάλιστα, νεότερες πληροφορίες μας καθιστούν γνωστό, ότι έδωσε εντολή να ναυπηγηθούν πολλά πλοία, χωρίς να φείδεται εξόδων.

Σταμάτησε για λίγο ο αυτοκράτορας. Κοίταξε τους δυο κληρικούς, που σιωπηλοί τον άκουγαν με προσοχή, κούνησε ελαφρά το κεφάλι του, σα να ήθελε να δώσει μεγαλύτερη σημασία στα επόμενα λόγια του και συνέχισε.

-Γιατί να μην ξοδεύει, όμως, περισσότερα; Τι τον εμποδίζει; Με το σύστημα της υποτέλειας που εφαρμόζουν με επιτυχία στους αδύνατους λαούς οι Οθωμανοί, δεν χρειάζεται να ξοδεύουν δικά τους χρήματα. Τα όπλα τους τα πληρώνουν με χριστιανικά χρήματα απ’ τους φόρους υποτέλειας που παίρνουν απ’ τους διάφορους υποταγμένους και ημιυποταγμένους χριστιανούς ηγεμόνες. Το στρατό τους τον ενισχύουν με χριστιανούς στρατιώτες, γιατί, απαραίτητος όρος σε κάθε συνθήκη που κάνουν με τους νικημένους λαούς, είναι η αναντίρρητη αποστολή στρατιωτών στο σουλτάνο, όταν αυτός το απαιτήσει. Ακόμη και το κράτος τους κατάφεραν να βάλουν να το διοικούν μεγάλοι αξιωματούχοι με χριστιανική προέλευση αλλά σύμφωνα με τις επιταγές του Ισλάμ και τις απαιτήσεις του σουλτάνου. Εκμεταλλεύτηκαν, δηλαδή και εκμεταλλεύονται όλη τη δυναμικότητα και την εξυπνάδα των χριστιανών όσο μπορούν καλύτερα. Μήπως, άραγε, η δική μας τακτική και οι ασταμάτητες έριδες και προστριβές μας, έσπρωξαν δικό μας δυναμικό προς το στρατόπεδο των Τούρκων και μήπως, ό,τι εμείς εταπεινώσαμε και περιφρονήσαμε, οι Τούρκοι το εξύψωσαν και το ανέδειξαν;

Ξανασταμάτησε για λίγο, έριξε μια περίλυπη κι αινιγματική ματιά στους συνομιλητές του και συνέχισε.

-Όσο εμείς θα μιλάμε για Ανατολή και Δύση και θα χωρίζουμε σε φατρίες και κόμματα, τόσο αυτοί θα δυναμώνουν και θα συσπειρώνονται. Και, όσο εντονότερα εμείς θα λογοφέρνουμε και θα διχογνωμούμε, τόσο ευκολότερα θα συνεχίζουμε να δίνουμε όπλα στους μαχητές του Ισλάμ, για να σβήσουν και μας και τη θρησκεία μας μια ώρα γρηγορότερα. Πρέπει, αγαπητοί μου φίλοι, να μονοιάσουμε. Να ενωθούμε όσο μπορούμε νωρίτερα. Ο προκάτοχός μου αυτοκράτορας και αδελφός μου Ιωάννης έκανε ό,τι μπορούσε και ό,τι του επέτρεπαν οι συνθήκες για την ένωση των εκκλησιών. Πρωτοστάτησε για τη σύγκληση του συνεδρίου της Φλωρεντίας και μ’ όλη τη δύναμή του και το κύρος του εργάστηκε για την επιτυχία του. Έκανε βήματα πίσω και πήγε προσωπικά ο ίδιος σ’ αυτό. Αν τότε, ο μητροπολίτης Εφέσου Μάρκος και οι όμοιοί του δεν αντιδρούσαν τόσο πεισματικά και παραδέχονταν τις γνώμες του Βησσαρίωνα και τις δικές σου Ισίδωρε, τώρα η Ανατολή και η Δύση θα ήσαν πολύ κοντά και ούτε καν θα χρειαζόταν, εσείς μεν να ταλαιπωρείσθε στα άγρια κύματα και στις τρικυμίες της θάλασσας, εμείς δε να περιμένουμε με αγωνία τον ερχομό σας και τη βοήθεια της Δύσης.

Κουρασμένος ψυχικά, απ’ τη μακρά ανασκόπηση της οδυνηρής πραγματικότητας του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος, ο αυτοκράτορας σταμάτησε. Το μέτωπό του ήταν ιδρωμένο και στο πρόσωπό του ήταν καταφανή τα σημάδια της θλίψης που βασάνιζε την καρδιά του τις στιγμές αυτές. Κοίταξε διαδοχικά τους δυο ιεράρχες, που, απορημένοι απ’ την τόση ειλικρίνεια, τον κοίταζαν κι αυτοί σιωπηλοί και με ήρεμη φωνή ρώτησε.

-Ποιες είναι οι απόψεις του πάπα;

-Γαληνότατε αυτοκράτορα, είπε ο καρδινάλιος Ισίδωρος. Στο συνέδριο της Φλωρεντίας, όπου είχα την τιμή να ακολουθώ το μεγάλο θεολόγο απ’ τη Νίκαια Βησσαρίωνα, θαύμασα την ειλικρίνεια του τότε αυτοκράτορα αείμνηστου Ιωάννη και πίστεψα πραγματικά στην άδολη επιθυμία του για τη γεφύρωση των δύο κόσμων. Πίστεψα, πραγματικά, στη δυνατότητα της ένωσης του χριστιανισμού και στις αγαθές και άδολες προσπάθειες των υποστηρικτών της στην Κωνσταντινούπολη. Σήμερα, την πίστη μου αυτή την ατσαλώνουν περισσότερο οι ειλικρινείς σας προθέσεις, για ένα πραγματικό πλησίασμα Ανατολής και Δύσης και πιστεύω, για άλλη μια φορά, ότι ο μεγάλος αυτοκράτορας της Βασιλεύουσας εργάζεται πραγματικά για την ένωση και είναι πρόθυμος να κάνει το κάθε τι για το μεγαλείο και τη δόξα του χριστιανισμού. Ο άγιος ποντίφικας της Ρώμης, ο πάπας Νικόλαος ο V, με χαρά δέχτηκε τον πρεσβευτή σας Ανδρόνικο Βρυέννιο Λεονταρά τον περασμένο Σεπτέμβριο (1451) και καθαρά διατύπωσε τις απόψεις του στις 5 Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου σε γράμμα του που σας έστειλε μ’ αυτόν. Λυπάται ειλικρινά, που η Κωνσταντινούπολη και οι Έλληνες δεν παραδέχτηκαν ακόμα επίσημα τις αποφάσεις του συνεδρίου της Φλωρεντίας και στενοχωρείται, που ακόμα δεν επαναφέρθηκε, κατά τα συμφωνηθέντα, στον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης ο δεδηλωμένος υπέρ της ένωσης των εκκλησιών πατριάρχης Γρηγόριος. Σήμερα, παρ’ όλη τη δειχθείσα από μέρους της Ανατολής αδιαφορία και αδράνεια, είναι πρόθυμος να σας παράσχει κάθε δυνατή βοήθεια. Ωθούμενος απ’ την επιθυμία αυτή, κινείται προς κάθε κατεύθυνση και προσπαθεί να διεγείρει και να τονώσει το ενδιαφέρον και των άλλων ηγεμόνων της Δύσης, ώστε η βοήθεια που θα αποσταλεί να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερη και οπωσδήποτε αποτελεσματική. Όλοι μας γνωρίζουμε, όμως, ότι, παρά τις τόσες προσπάθειες και την καλή θέληση και των δύο μερών, υπάρχει ένα μεγάλο χάσμα ανάμεσα στην Ανατολή και στη Δύση. Το χάσμα αυτό ανοίχτηκε απ’ την εκκλησία και μεγάλωσε απ’ τις υπονομευτικές ενέργειες των κληρικών. Ποιοι πρωτοστάτησαν κατά καιρούς στη διεύρυνση του χάσματος αυτού δεν έχει και μεγάλη σημασία σήμερα. Η αναζήτηση πρωταιτίων και ο καταμερισμός ευθυνών τώρα, με τις επικρατούσες συνθήκες, δεν πρόκειτα να ωφελήσει σε τίποτα την παρούσα κατάσταση. Μάλλον, θα βλάψει αφάνταστα τις προσπάθειες της ένωσης. Θα ξανανοίξει χειρότερα παλιές πληγές και θα ευρύνει περισσότερο το χάσμα που υπάρχει ανάμεσά μας. Είναι πάντως γνωστό, ότι ο καθολικός κλήρος δεν έπαιξε μικρότερο ρόλο στο δυσάρεστο και καταστρεπτικό αυτό έργο. Την πραγματικότητα, όμως, αυτή λίγοι την αντιλαμβάνονται και λιγότεροι την παραδέχονται. Ελάχιστοι δε είναι προετοιμασμένοι και θέλουν να αναλάβουν ευθύνες και με συνέπεια δέχονται να πρωτοστατήσουν για τη γεφύρωση του υπάρχοντος καταστρεπτικού χάσματος. Ένας απ’ τους ελάχιστους αυτούς είναι και ο πάπας Νικόλαος. Άσχετα αν αναγνωρίζει ή όχι όσο πρέπει τις ευθύνες στους καθολικούς, προσπαθεί με κάθε τρόπο να προσελκύσει και να συσπειρώσει γύρω του και τους άλλους άρχοντες της Δύσης και να κεντρίσει τη φιλοτιμία και το ενδιαφέρον τους για την Ανατολή. Για να μπορέσει, όμως, να πείσει τους δύστροπους καθολικούς ηγεμόνες και να τους ξεσηκώσει σε μια γενική σταυροφορία κατά των μωαμεθανών, επιβάλλεται να έχει στα χέρια του αναμφισβήτητα και αδιάσειστα επιχειρήματα. Μεγάλη ώθηση θα δώσει στις προσπάθειές του η εκδήλωση αμοιβαίας κατανόησης από μέρους της Ανατολής. Ο πάπας θα χαρεί ιδιαίτερα, όταν δει να παίρνεται κάποια επίσημη και τολμηρή πρωτοβουλία από μέρους της Κωνσταντινούπολης για το πλησίασμα των δύο κόσμων. Θέλει να παρασχεθούν πειστικές ενδείξεις καλής θέλησης των ορθοδόξων. Και μια τέτοια εντυπωσιακή ένδειξη θα ήταν μια τυπική τουλάχιστον αλλά οπωσδήποτε επίσημη αναγνώριση των όρων του συνεδρίου της Φλωρεντίας.

Ο καθολικός καρδινάλιος διέκοψε τα λόγια του και κοίταξε τον επίσκοπο Λεονάρδο, ο οποίος συνέχισε λέγοντας.

-΄Ενδοξε αυτοκράτορα. Απ’ ό,τι γνωρίζω και απ’ όσα ελέχθησαν τώρα εδώ, αποδεικνύεται καθαρά, ότι τόσον εσείς, όσον και ο αδελφός Ισίδωρος, καθώς κι εγώ, τουλάχιστον προσωπικά επιθυμούμε πραγματικά το πλησίασμα των δύο κόσμων, την ένωση όλων των χριστιανών και τη συγκόλληση του περιλάλητου και φθοροποιού ρήγματος, που κακή μοίρα άνοιξε ανάμεσα στην Ανατολική και Δυτική εκκλησία, προς ζημία και ταλαιπωρία των λαών μας και όνειδος και ταπείνωση του χριστιανισμού. Εφόσον, λοιπόν, οι προθέσεις όλων μας εδώ ταυτίζονται και οι διαθέσεις του πάπα συγκλίνουν με τις δικές μας, επιβάλλεται πλέον, μιας και η Δύση άρχισε να δείχνει κάπως εντονότερο ενδιαφέρον για την Κωνσταντινούπολη, να συγκληθεί, όσο είναι ακόμα καιρός, μια σύσκεψη αρχόντων και κληρικών εδώ στην Κωνσταντινούπολη και να αποφασισθεί η επίσημη από μέρους σας παραδοχή και ανεπιφύλακτη υπόσχεση εφαρμογής των αποφάσεων της Φλωρεντίας. Επίσης, εξίσου επιβεβλημένη θεωρείται σήμερα και η ανάκληση απ’ τη Ρώμη και επανατοποθέτηση στον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης του πατριάρχη Γρηγορίου. Βέβαια, σε μια τέτοια ενέργεια θα αντιδράσει ο Γεννάδιος και οι φανατισμένοι ανθενωτικοί οπαδοί του.

Αλλά, ας προσπαθήσουμε εμείς, όπως το συμβούλιο που θα συγκληθεί και η τελετή που θα γίνει για το σκοπό αυτό, να έχουν τέτοια έκταση και απήχηση, ώστε μέσα στην απεραντοσύνη τους να χαθούν οι παραφωνίες λίγων καλογήρων και μερικών αμετάπιστων λαϊκών.

Ο επίσκοπος Λεονάρδος σταμάτησε για λίγο και βρήκε την ευκαιρία ο καρδινάλιος Ισίδωρος να μπει στη μέση και με πεποίθηση και σταθερή φωνή να δηλώσει.

-Άσχετα απ’ την έκβαση όλων αυτών των ενεργειών που η επιθυμία μου είναι να στεφθούν όλες με επιτυχία, εγώ προσωπικά θέτω τον εαυτό μου και τους διακόσιους άνδρες που έφερα μαζί μου στη διάθεση της Κωνσταντινούπολης και είμεθα όλοι έτοιμοι να αγωνιστούμε κάτω απ’ τις διαταγές του αυτοκράτορα  για την άμυνα και τη σωτηρία της άγιας πόλης του Κωνσταντίνου. Θα θέλαμε πολύ, να ανατεθεί ξεχωριστά σε μας η φύλαξη ενός τμήματος των τειχών, αν αυτό δεν βλάπτει τα γενικότερα σχέδια της αμύνης της πόλης. Επίσης, προσφέρομαι ο ίδιος να επισκευάσω ένα μέρος του τείχους της Κωνσταντινούπολης με τα δικά μου έξοδα και με τη βοήθεια των ανθρώπων μου.

Ο αυτοκράτορας, στο άκουσμα της δήλωσης αυτής του καρδιναλίου, σηκώθηκε όρθιος και με καταφανή συγκίνηση του είπε.

-Αισθάνομαι πραγματική χαρά για την απόλυτη κατανόηση που βρίσκω από μέρους σας και με πραγματική συγκίνηση δέχομαι και εκτιμώ τη γενναία σας προσφορά. Θα συνεχίσουμε λοιπόν μαζί, καταβάλλοντες κάθε προσπάθεια, για τη σωτηρία της Κωνσταντινούπολης και τη δόξα του χριστιανισμού.

Ο Θεός ας μας βοηθήσει.

Αλέκος Ν. Αγγελίδης
“ΟΙ Ένοχοι”
Μελβούρνη 19 Σ/βρίου 1980

Author: Μνήμες