Το “Μεγα Σχεδιο” ANZAC – α

ΤΟ «ΜΕΓΑ ΣΧΕΔΙΟ» ANZAC

Μέρος Α’

ANZAC-parasimo

Πρόκειται για το χειρότερο στρατηγικό σχέδιο του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Για μια προσπάθεια των συμμάχων, που, για να ανακουφίσουν την τελμάτωση του πολέμου στα χαρακώματα του γαλλικού μετώπου και να διευκολύνουν τους Ρώσους στον Καύκασο, άνοιξαν ένα νέο μέτωπο στη Μεσόγειο.

ANZACΤο ‘’μέγα’’ αυτό σχέδιο, όπως αποκαλέστηκε, ήταν ιδέα του Ουίνστον Τσόρτσιλ. Αυτός, τουλάχιστο, ζήτησε επίμονα μια νέα εκστρατεία την εποχή εκείνη. Γιατί, στην πραγματικότητα, με το σχεδιασμό μιας ενδεχόμενης επιχείρησης στα Δαρδανέλια είχε ασχοληθεί και παλιότερα το Βρετανικό Υπουργείο Πολέμου το 1904 και το 1911, αλλά τα Επιτελεία Στρατού και Ναυτικού αντέκρουσαν τότε σαν απρόσφορα τα σχέδια αυτά του υπουργείου και η υπόθεση κατέληξε στο αρχείο. Το 1914, όταν κηρύχτηκε ο πόλεμος κατά της Τουρκίας, τα παλιά σχέδια επανεξετάστηκαν αλλά και πάλι χαρακτηρίστηκαν σαν επικίνδυνα.

Ύστερα, όμως, από παράκληση του τσάρου της Ρωσίας Νικολάου, για άνοιγμα και νέου μετώπου κατά της Τουρκίας, προς ανακούφιση του ρωσοτουρκικού μετώπου στον Καύκασο, οι σύμμαχοι αποφάσισαν να εκστρατεύσουν κατά των Στενών.

Τώρα, ο πρώτος λόρδος του ναυαρχείου (ο Τσόρτσιλ) έλεγε πως, χτυπώντας τη σύμμαχο των Γερμανών Τουρκία, θα μπορούσε να προσβάλει ‘’το μαλακό υπογάστριο της Ευρώπης του Κάιζερ’’, όπως την αποκαλούσε. Και θα το πετύχαινε, αν κατόρθωνε να παραβιάσει τα Δαρδανέλια, να αποκόψει τους Τούρκους απ’ τους Γερμανούς και να ενώσει τη Βρετανία και τη Γαλλία με τη σύμμαχό τους Ρωσία δια μέσου της Μαύρης Θάλασσας. Αυτό θα κατορθώνονταν αν κυριεύονταν η χερσόνησος της Καλλίπολης που δέσποζε των Στενών.

ANZAC_Sta_xarakwmataΠρόκειται, πραγματικά, για ένα τολμηρό σχέδιο, του οποίου, όμως, η επιτυχία εξαρτιόταν απ’ τη δυνατότητα αιφνιδιασμού της Τουρκίας. Το χτύπημα έπρεπε να είναι ακαριαίο.

Λόγω της περιοχής που επιλέχτηκε για την εφαρμογή του σχεδίου, το χτύπημα έπρεπε να δοθεί από δυο ταυτόχρονα κατευθύνσεις. Απ’ την ξηρά και απ’ τη θάλασσα.

Η επιχείρηση απαιτούσε ισχυρή ναυτική δύναμη για να ξεκαθαρίσει τα Δαρδανέλια απ’ τις οχυρώσεις τους και επιπλέον μια γερή αμφίβια δύναμη, για να εξασφαλίσει την κατοχή της χερσονήσου, κυριεύοντας και κρατώντας υψώματα κι απ’ τις δυο μεριές. Απ’ τη μεριά των Στενών κι απ’ τη μεριά του κόλπου του Σάρου.

Με τον τρόπο της εκτέλεσης του σχεδίου διαφώνησε τότε ο Βενιζέλος, ο οποίος δήλωσε πως ο ελληνικός στρατός μπορούσε, επιτιθέμενος από ξηράς, να καταλάβει τη χερσόνησο, αν είχε την υποστήριξη των συμμάχων. Οι Άγγλοι, όμως, φοβούμενοι προέλαση του ελληνικού στρατού στα ενδότερα, πράγμα το οποίο θα ενίσχυε περισσότερο τη θέση της Ελλάδας μέσα στη συμμαχία και στη συνέχεια θα πολλαπλασίαζε ίσως και τις απαιτήσεις της, αντέδρασαν κι επέμειναν να αναλάβουν οι ίδιοι οι σύμμαχοι την κατάληψη της Χερσονήσου.

Όμως, παρά τη φαεινή σύλληψη του σχεδίου η εκτέλεσή του απέβη καταστροφική. Το πρώτο λάθος έγινε με την ανόητη προειδοποίηση των Τούρκων απ’ τους ίδιους τους συμμάχους για τις μελετημένες προθέσεις τους πολύ πριν απ’ τη μέρα της εφόδου.

Στις 3 Νοεμβρίου 1914, μικρή μοίρα του βρετανικού πολεμικού ναυτικού εισχώρησε στα Δαρδανέλια και επί δέκα λεπτά βομβάρδισε τις τουρκικές βάσεις. Ο ολιγόλεπτος αυτός κανονιοβολισμός προξένησε μεν λίγες ζημιές στους Τούρκους, αποκάλυψε, όμως, πέρα για πέρα τα βρετανικά σχέδια.

Οι Τούρκοι, κάτω απ’ την καθοδήγηση Γερμανών αξιωματικών (διοικητής των τουρκικών στρατευμάτων της περιοχής ήταν ο Γερμανός στρατηγός Λίμαν-Φον-Σάντερς), ναρκοθέτησαν αμέσως τη θάλασσα των Στενών και ενίσχυσαν τις φρουρές των οχυρών τους κατά μήκος της δύσβατης κι απόκρημνης ορεινής παραλιακής περιοχής της χερσονήσου της Καλλίπολης. Και μάλιστα δούλεψαν ανενόχλητοι και προχώρησαν με την ησυχία τους στη βελτίωση των οχυρώσεών τους και στην ενίσχυση της άμυνάς τους, γιατί τους δόθηκε αρκετός καιρός. Δεν ενοχλήθηκαν απ’ τους συμμάχους για τρεις και πλέον μήνες.

Στις 18 Μαρτίου 1915 μια πολύ μεγαλύτερη αγγλογαλλική μοίρα ξαναβομβάρδισε τα τουρκικά οχυρά. Ο όγκος των τουρκικών δυνάμεων, για να αποφύγει απώλειες, αποσύρθηκε αμέσως πέρα απ’ την ακτίνα δράσης των συμμαχικών πυροβόλων και περίμενε υπομονετικά να λήξει ο βομβαρδισμός για να ξαναγυρίσει στις θέσεις του. Η άμυνα της περιοχής έμεινε στα βαριά τουρκικά πυροβόλα των οχυρών.

Η επίθεση αυτή ελάχιστα ωφέλησε τους συμμάχους. Τρία πολεμικά πλοία τους βυθίστηκαν από νάρκες κι άλλα τρία τέθηκαν εκτός μάχης. Ο αρχηγός του στόλου ναύαρχος Φίσερ ανέφερε τότε: ‘’Τα πράγματα πηγαίνουν άσχημα στα Δαρδανέλια. Καθυστερούμε λόγω έλλειψης δράσης του στρατού.’’ Η διαμαρτυρία του, όμως, δεν λήφθηκε υπόψη, γι’ αυτό και λίγο αργότερα (Μάιος 1915) ο ναύαρχος παραιτήθηκε απ’ τη θέση του.

Στο Λονδίνο, πολλά μέλη του Πολεμικού Συμβουλίου αναρωτιόταν, αν έπρεπε να προχωρήσουν και να αποπειραθούν να καταλάβουν τα Στενά μ’ αυτό το σχέδιο. Όχι ο Τσόρτσιλ. Αυτός έμεινε πιστός σ’ αυτό και ουδέποτε ταλαντεύτηκε. Η επιμονή του και ο ενθουσιασμός του για το σχέδιό του παρέσυρε την πλειοψηφία του Πολεμικού Συμβουλίου και των άλλων ιθυνόντων του πολέμου με το μέρος του.

Έτσι, τις πρωινές ώρες της 25ης Απριλίου 1915, πέντε ολόκληρους μήνες ύστερα απ’ τις πρώτες ‘’προειδοποιητικές βολές’’ του αγγλικού ναυτικού, η μεγαλύτερη αποβατική δύναμη που είχε ως τότε γνωρίσει ο κόσμος κατευθύνθηκε προς τις παραλίες της Καλλίπολης.

ANZAC-paraliaΣτο πρώτο αποβατικό κύμα βρίσκονταν 1500 Αυστραλοί και Νεοζηλανδοί στρατιώτες. Με τρία πολεμικά πλοία πλησίασαν τη νύχτα στις ακτές. Τα πλοία σταμάτησαν στ’ ανοιχτά και στις 4 το πρωί τα αγήματα επιβιβάστηκαν σε μικρές βάρκες κι άρχισαν να κωπηλατούν, με προορισμό τη στεριά, που διαγράφονταν σκοτεινή μπροστά τους. Με το πρώτο χάραμα πλησίασαν το ακρωτήρι Αρί-Μπουρνού αλλά, αντί να δουν μια απλωτή κι ομαλά ελαφρόγυρτη παραλία, όπως περίμεναν, σύμφωνα με όσα τους είχαν πει, αντίκρισαν απόκρημνα υψώματα κι ολόγυμνους κατακόρυφους βράχους. Στους εθελοντές στρατιώτες απ’ τους Αντίποδες δεν άρεσε καθόλου το πρώτο αυτό ψέμα των αρχηγών τους.

Είχε πια ξημερώσει. Οι βάρκες ήταν τώρα πολύ κοντά στη στεριά. Ορισμένες άγγιζαν την άμμο. Για μια στιγμή, απ’ την κορφή κάποιου λόφου ρίχτηκε μια φωτοβολίδα. Το τόξο της ακολούθησε βιαστικό το θόλο του ουρανού και το φως της χρωμάτισε παράξενα το μουντό ορίζοντα, που είχε ήδη αρχίσει να σαλεύει αγουροξυπνημένος μέσα στα βαθιά χαράματα. Μια ανατριχίλα απλώθηκε παντού. Το εχθρικό στρατόπεδο αγρυπνούσε. Όλες οι καρδιές σφίχτηκαν για λίγο. Τα κορμιά έμειναν ακίνητα μέσα στις βάρκες. Οι αναπνοές συγκρατήθηκαν, τα μάτια άνοιξαν περισσότερο και τ’ αυτιά τεντώθηκαν ασυνήθιστα. Για κάποιο δευτερόλεπτο δεν ξεχώριζε κανείς αν τα πάντα είχαν νεκρωθεί ή όλα ζούσαν πιο έντονα.

Πάνω στην υπερένταση ένας δυνατός κρότος ξέσχισε το πέπλο της νύχτας και θρυμμάτισε τη σιωπή. Ένα πανδαιμόνιο ξέσπασε με μιας και μια βροχή από σφαίρες άρχισε να πέφτει ασταμάτητα κι απ’ όλες τις κατευθύνσεις πάνω στα μικρά κι απροστάτευτα πλεούμενα. Η σύγχυση αναποδογύρισε πολλά απ’ αυτά κι οι στρατιώτες έπεσαν στη θάλασσα και πάλευαν με κάθε τρόπο να βγουν στη στεριά. Αλλά το βάρος των όπλων και του υλικού που κουβαλούσαν στις πλάτες τους τους τραβούσε στο νερό και οι σφαίρες των εχθρών τους έστελναν στον πάτο.

Πάρα πολλοί δεν κατόρθωσαν να φτάσουν στη στεριά. Όσοι έφτασαν, έβαλαν ‘’εφ’ όπλου λόγχη’’ και, καλυμμένοι όπως-όπως, περίμεναν να αντιμετωπίσουν τον όγκο των Τούρκων, που αλαλάζοντας κατέβαινε τρέχοντας απ’ τους λόφους. Η μάχη άρχισε σκληρή, λίγα μόνο μέτρα πιο πέρα απ’ το κύμα. Σε μια θέση που θα μείνει για πάντα πλέον γνωστή στην ιστορία σαν ο ‘’Όρμος ΑΝΖΑC’’.

Η λέξη A.N.Z.A.C. σχηματίζεται απ’ τα αρχικά των λέξεων Australian And Newzealand Army Corps. Δηλαδή Αυστραλέζικο και Νεοζηλανδικό Εκστρατευτικό Σώμα.

Οι Αυστραλοί και οι Νεοζηλανδοί ήταν όλοι εθελοντές στρατιώτες που έτρεξαν αμέσως στο κάλεσμα της Αγγλίας για την άμυνα της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, της οποίας οι χώρες τους ήταν τα πιο απομακρυσμένα μέλη. Όλοι τους ήταν άπειροι και κανένας δεν περίμενε να ανταποκριθούν στις περιστάσεις. Ο ηρωισμός, όμως, η επιμονή και το κουράγιο που έδειξαν στον ‘’Όρμο ANZAC’’ έγιναν παράδοση. Απέκρουσαν τους Τούρκους πέρα απ’ την ακτή και, με τις απαστράπτουσες στις πρώτες ακτίνες του ήλιου λόγχες τους, τους απώθησαν μακριά στους λόφους. Μέσα στις πρωινές κιόλας ώρες οι Αυστραλονεοζηλανδοί είχαν προχωρήσει ένα περίπου μίλι πέρα απ’ το κύμα.

Παρ’ όλα αυτά το ‘’μεγάλο’’ στρατηγικό σχέδιο είχε κιόλας παραλύσει και καταρρεύσει. Αντί για μια φανταχτερή, κεραυνοβόλα κι επιβλητική γενική προέλαση είχε απολήξει σε αιματηρές μάχες ακροβολιστών. Η ιστορία του γαλλικού μετώπου είχε επαναληφθεί.

Έτσι είχαν τα πράγματα όταν ο ηρωισμός και η γενναιότητα των Αυστραλονεοζηλανδών εκμηδενίστηκε και προδόθηκε απ’ την ανικανότητα των αρχηγών τους.

Αρχιστράτηγος της εκστρατείας της Καλλίπολης ήταν ο Άγγλος στρατηγός σερ Ίαν Χάμιλτον, ο οποίος είχε γεννηθεί στην Κέρκυρα (16 Ιανουαρίου 1853) και στη διάρκεια της καριέρας του πήρε μέρος σε πολλές κι ονομαστές εκστρατείες. Σε τούτη την εκστρατεία, όμως, αποδείχτηκε πως ήταν ένας μονόπλευρος και λιγόστροφος αρχηγός, ο οποίος διηύθηνε τις επιχειρήσεις μέσα απ’ το άνετο σαλόνι του θωρηκτού ‘’Βασίλισσα Ελισάβετ’’, που βρίσκονταν τρία μίλια μακριά απ’ τις ακτές, αποκομμένος από κάθε επαφή με τους διοικητές των δύο Σωμάτων Στρατού που είχε στις διαταγές του κι αποξενωμένος τελείως απ’ τους στρατιώτες που μάχονταν σώμα με σώμα στις ακτές.

Αλλά, ούτε και οι διοικητές των Σωμάτων βρίσκονταν κοντά στους στρατιώτες τους. Είχαν διαταχτεί να κατευθύνουν τις επιχειρήσεις των τμημάτων τους απ’ τις γέφυρες δύο πολεμικών. Και, επειδή οι επικοινωνίες με τα μάχιμα τμήματά τους διακόπηκαν απ’ τις πρώτες κιόλας στιγμές των συγκρούσεων, έχασαν κάθε επαφή μαζί τους και δεν είχαν κι αυτοί καμιά απολύτως γνώση του μεγέθους του δράματος και των όσων συνέβαιναν γενικά στις ακτές.

Διοικητής του Σώματος των Αυστραλονεοζηλανδών (ANZACs) ήταν ο στρατηγός σερ Ουίλιαμ Μπίρντγουντ. Ικανός και πολυμήχανος αξιωματικός. Δυστυχώς, όμως, αποδυναμώθηκε κι αυτός και καθηλώθηκε απ’ τις δυσκίνητες και ανεδαφικές διαταγές των ανωτέρων του. Διοικητής του άλλου Σώματος ήταν ο στρατηγός σερ Χάντερ Ουέστον, ο οποίος διοικούσε την 29η Μεραρχία, που αποτελούνταν από βρετανικές και γαλλικές δυνάμεις. Σ’ αυτόν ο αρχιστράτηγος Χάμιλτον στήριζε, όπως έλεγε, όλες του τις ελπίδες.

Οι άντρες του Ουέστον αποβιβάστηκαν σε πέντε διαφορετικά σημεία του ακρωτηρίου Χέλλες στην άκρη της Χερσονήσου της Καλλίπολης. Ορισμένα απ’ τα τμήματα αυτά είχαν σαν αποστολή τους να δημιουργήσουν δυο εικονικά μέτωπα, για να αποπροσανατολίσουν τον εχθρό και να τον κάνουν να στρέψει την προσοχή του στις περιοχές αυτές, μίλια μακριά απ’ τα πραγματικά σημεία της κύριας επίθεσης.

Η πρώτη δύναμη από δυο χιλιάδες Βρετανούς, που έφτασε στο ακρωτήρι Χέλλες, πλησίασε τη στεριά κι αποβιβάστηκε στην ακτή Σεντ-Ελ-Μπαχίρ, στην περιοχή ενός ερημικού ανθρακωρυχείου, κοντά στις εισβολές του ποταμού Κλάιντ. Αυτή η απόβαση έγινε μια ώρα μετά την απόβαση των ANZACς στο Αρί-Μπουρνού.

Οι Βρετανοί βγήκαν στην ξηρά με το φως της μέρας και βρήκαν τους Τούρκους να τους περιμένουν πανέτοιμοι. Καθώς δε ήταν εύκολα ορατοί, έπεσαν κάνω σε καταιγιστικά πυρά των ταμπουρωμένων εχθρών, που παρακολουθούσαν το πλησίασμά τους με το δάχτυλο στη σκανδάλη.

Εκατοντάδες στρατιώτες σκοτώθηκαν απ’ τις πρώτες ριπές, καθώς συνωστίζονταν σα σαρδέλες στις επισημασμένες απ’ τα τουρκικά πολυβόλα αποβάθρες του ανθρακωρυχείου, για να αποβιβαστούν στην ξηρά και να βρουν κάποιο καταφύγιο κατά μήκος της ακτής. Οι λιγοστοί που κατάφεραν να ξεφύγουν  προς τη στεριά αποτελειώθηκαν ένας-ένας απ’ τα ασταμάτητα κι εύστοχα πυρά των εχθρών, καθώς ξεμυτούσαν δώθε-κείθε, ψάχνοντας κάποιο έρισμα ή πασχίζοντας να προστατευτούν από κάποιο προκάλυμμα.

Τέσσερις ώρες μετά την πρώτη απόβαση κι ύστερα από απεγνωσμένες προσπάθειες, περίπου 200 Βρετανοί κατόρθωσαν να κρατηθούν στη στεριά, να τρυπώσουν κάπου και να σωθούν.

Ο πιλότος ενός αναγνωριστικού αεροπλάνου, που πέταξε πάνω απ’ την περιοχή αυτή εκείνο το πρωί της απόβασης, ανέφερε: ’’ . . . η θάλασσα παρουσιάζει τρομαχτική όψη. Είναι βαμμένη κατακόκκινη απ’ το αίμα . . . ‘’

Η μάχη του Σεντ-Ελ-Μπαχίρ είχε χαθεί πριν ακόμα αρχίσει.

Μέσα σε μια λουρίδα μήκους λίγων μόνο μιλίων του ακρωτηρίου Χέλλες είχαν γίνει άλλες τέσσερις κρούσεις, οι οποίες είχαν κάποια καλύτερη τύχη.

Τα άλλα βρετανικά τμήματα που αποβιβάστηκαν σε άλλα τρία σημεία συνάντησαν λίγη μόνο αντίσταση. Έτσι, κατάφεραν να καταλάβουν τα κυριότερα υψώματα της περιοχής τους, όπου και παρέμειναν περιμένοντας νέες διαταγές. Προς δόξαν, όμως, της ανικανότητας της ηγεσίας τους τέτοιες διαταγές δεν τους ήρθαν ποτέ.

Στην άλλη παραλία, στην παραλία ‘’Υ’’, όπως την ονόμαζαν, τα συμμαχικά τμήματα δεν βρήκαν καμιά απολύτως αντίσταση. Δυο χιλιάδες άντρες βγήκαν στη στεριά κι ανενόχλητοι πήραν τις πλαγιές κι ανέβηκαν στους γύρω λόφους. Κάθισαν στις κορφές άπρακτοι κι άκουγαν τον αχό της μάχης και τις οιμωγές των συναδέλφων τους, που αποδεκατίζονταν ομαδικά σε μια απόσταση μιας μόνον ώρας πορείας πιο κάτω.

Μόνο τα τμήματα της παραλίας ‘’Υ’’ ξεπερνούσαν αριθμητικά όλες τις τουρκικές δυνάμεις του ακρωτηρίου Χέλλες. Μπορούσαν τα τμήματα αυτά να κινηθούν, να κυκλώσουν και να εξουδετερώσουν εύκολα όλες τις εχθρικές δυνάμεις του ακρωτηρίου εκείνη τη μέρα. Δεν το έκαναν, όμως. Και τούτο, γιατί, όταν οι αξιωματικοί των τμημάτων αυτών ζήτησαν απ’ την ηγεσία τους την άδεια να κινηθούν, η πρότασή τους απορρίφτηκε. Έτσι, δυο χιλιάδες άντρες κάθισαν άπρακτοι στα υψώματα ‘’Υ’’ ολόκληρη τη φονική εκείνη μέρα και περίμεναν νέες διαταγές. Αλ’ αντί για νέες διαταγές κατέφτασαν κατά το δειλινό νέες τουρκικές δυνάμεις και τους επιτέθηκαν με σφοδρότητα.

Οι Βρετανοί, που περίμεναν ανά πάσα στιγμή διαταγή εκκίνησης, δεν ασχολήθηκαν καθόλου με την οργάνωση του εδάφους κι ούτε δημιούργησαν πρόχειρα έργα κάλυψης για κάθε περίπτωση ενδεχόμενης επίθεσης. Έτσι, όταν εκδηλώθηκε η επίθεση, βρέθηκαν τελείως απροετοίμαστοι, αιφνιδιάστηκαν και, κάτω απ’ τα ξαφνικά και καταιγιστικά πυρά των εχθρών, σκόρπισαν και αποκόπηκαν στα δυο. Τα μισά τμήματα άρχισαν να οπισθοχωρούν προς την παραλία, ενώ τα άλλα μισά απωθήθηκαν προς την ενδοχώρα. Επειδή δε, δεν υπήρχε καμιά διαταγή που να καθορίζει το σκοπό και τη στάση των τμημάτων στην περιοχή ‘’Υ’’, οι αξιωματικοί δεν ήξεραν τι θέση να πάρουν και τι να διατάξουν. Γι’ αυτό και οι υποχωρούντες στρατιώτες που έφταναν στις ακτές, έμπαιναν στις βάρκες και κωπηλατώντας τραβούσαν για τα πλοία εγκαταλείποντας όπως-όπως την παραλία.

Στο μεταξύ, οι στρατιώτες του άλλου τμήματος που είχαν απωθηθεί προς το εσωτερικό συνέχισαν να μάχονται ως το βράδυ και όλη τη νύχτα. Το πρωί της άλλης μέρας διαπίστωσαν ότι είχαν αποκοπεί κι ότι είχαν μείνει μόνοι τους στη στεριά και τελείως ακάλυπτοι. Ίσως η απόγνωση αυτή τους έκανε να πολεμήσουν τόσο σκληρά, ώστε να αναγκάσουν κατά το μεσημέρι τους Τούρκους να τραπούν σε φυγή.

Για άλλη μια φορά η μεγάλη ευκαιρία της νίκης είχε χαθεί.

Οι επιτιθέμενοι σύμμαχοι ξεπερνούσαν τους αμυνόμενους Τούρκους στο ακρωτήρι Χέλλες έξι προς ένα.  Αλ’ επειδή δεν υπήρχε ανώτερος αξιωματικός με αρμοδιότητες και πρωτοβουλίες, για να συντονίσει επιτόπου τις ενέργειες των τμημάτων και να ενεργήσει συνδυασμένες επιχειρήσεις, οι σύμμαχοι, παρ’ ότι είχαν υπεροχή σε δυνάμεις και θέσεις, απέτυχαν του σκοπού τους. Οι Τούρκοι έφυγαν απ’ τη μάχη αλλά οι σύμμαχοι έφυγαν απ’ την ακτή.

Το μόνο μέρος των όλων επιχειρήσεων που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σαν επιτυχία ήταν εκείνο του γαλλικού τμήματος στην ασιατική πλευρά των Στενών. Στο Κουμ-Καλαί. Εκεί οι Γάλλοι, με ένα σύνταγμα των αφρικανικών κτήσεων σε μάχη σώμα με σώμα, κυρίεψαν ένα σημαντικό τουρκικό οχυρό που έλεγχε την είσοδο των Στενών. Οι Τούρκοι εδώ είχαν τραπεί σε φυγή. Αλλά, πάνω στη στιγμή της νίκης, οι Γάλλοι διατάχτηκαν να αποσυρθούν και να πλεύσουν προς το ακρωτήρι Χέλλες. Το Κουμ-Καλαί ήταν απλώς μια παραπλανητική ενέργεια. Κανένας δεν σκέφτηκε να εκμεταλλευτεί και να αξιοποιήσει την επιτυχία αυτή.

Αλέκου Ν. Αγγελίδη
συνεχίζεται
(αυθεντικό φωτογραφικό υλικό από τις ιστοσελίδες
takebackaustralia.aussieblogs.com.au
austeaparty.com.au
www.news.com.au
www.boroniabattlefieldtours.com.au
faptoowong.blogspot.com)


Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Το "Μεγα Σχεδιο" ANZAC - β
    Το δεύτερο σήμα προέρχονταν απ’ τον υποπλοίαρχο Χώου Στόκερ, κυβερνήτη του αυστραλέζικου υποβρυχίου ΑΕ2. Το υποβρύχιο είχε μπει μέσα στα Δαρδανέλια, αναδύθηκε στην επιφάνεια και έπλευσε κατά μήκος των Στενών κάτω απ’ τα πυροβόλα των παράκτιων οχυρών. Οι ομοβροντές των εχθρικών κανονιών το ανάγκασαν να ξανακαταδυθεί και να περάσει κάτω απ’ το θαλάσσιο ναρκοπέδιο των Τούρκων.
  2. Το "Μεγα Σχεδιο" ANZAC - α
    Το ‘’μέγα’’ αυτό σχέδιο, όπως αποκαλέστηκε, ήταν ιδέα του Ουίνστον Τσόρτσιλ. Αυτός, τουλάχιστο, ζήτησε επίμονα μια νέα εκστρατεία την εποχή εκείνη. Γιατί, στην πραγματικότητα, με το σχεδιασμό μιας ενδεχόμενης επιχείρησης στα Δαρδανέλια είχε ασχοληθεί και παλιότερα το Βρετανικό Υπουργείο Πολέμου το 1904 και το 1911, αλλά τα Επιτελεία Στρατού και Ναυτικού αντέκρουσαν τότε σαν απρόσφορα τα σχέδια αυτά του υπουργείου και η υπόθεση κατέληξε στο αρχείο. Το 1914, όταν κηρύχτηκε ο πόλεμος κατά της Τουρκίας, τα παλιά σχέδια επανεξετάστηκαν αλλά και πάλι χαρακτηρίστηκαν σαν επικίνδυνα.