Άρδασσα ή Άρτασα του Πόντου

Η Άρδασσα (αρχαία Δορύλη, κατά το Βυζάντιον Μεσοχάλδιον και σήμερα Torul) είναι ορεινή πόλις που βρίσκεται περί τα 80 χιλ. νοτιοδυτικά της πόλης της Τραπεζούντας και ανήκε στο Βιλαέτι της Τραπεζούντας.

Η Άρδασσα έλεγχε μια από τις έξι οχυρές θέσεις του “θέματος” Χαλδείας στον εμπορικό δρόμο που συνέδεε την Τραπεζούντα με το Ερζερούμ. Στη γύρω περιοχή έδρασαν, ανακόπτοντας τους Τουρκομάνους και Πέρσες, σπουδαίοι Βυζαντινοί στρατηγοί, τα κατορθώματα των οποίων θρυλούνται από τον ποντιακό λαό ως και σήμερα στα Ακριτικά Έπη.

Εκείνα τα χρόνια ήταν αξιόλογος εμπορικός κόμβος, καθώς και η πρώτη πόλη που συναντούσαν οι Έλληνες όταν: “απιδαβαίναν τη Ζύγανας το ραχίν κ’ εντούναν την Κατεφορείαν”.

Η ιστοσελίδα Κότσαρη (kotsari.com) γράφει:

“Κατεβαίνοντας τα περίφημα κανγκέλια τη Ζύγανας, δηλαδή τον φυδωτό αμαξόδρομο του όρους Ζύγανα, από την κορυφή προς την ενδοχώρα, συναντούμε κοντά στους πρόποδες του όρους μια λίθινη γέφυρα Κιοπρού μπασί, επάνω στον ποταμό Κάνιν ή Χαρσιώτη “τη Κανί’ το ποτάμ'” στα τουρκικά Χαρσούτ-τσάι.

Μετά από πορεία πλέον της μισής ώρας φτάνουμε στην Άρτασα ή Άρδασα. Ή Άρτασα είναι έδρα της υποδιοίκησης Ντορούλ που υπάγεται στην διοίκηση Αργυρουπόλεως “Γκιουμουσχανά” του νομού Τραπεζούντας. Την υποδοιήκηση Ντορούλ, αποτελούσαν οι παρακάτω περιοχές ή ποτάμια, όπως λέγονταν συνήθως:

      • Περιοχή Κιουρτούν
      • Περιοχή Μεσοχαλδίου
      • Περιοχή Μούζαινας
      • Το ποτάμιον Σταυρί (Σταυρίου)
      • Περιοχή Γιαγλί Ντερέ
      • Το ποτάμιον Κρωμί (Κρώμνης)
      • Το ποτάμιον Ίμερας &
      • Περιοχή Σαντάς

Ως ποτάμιον ορίζεται η έκτασις της περιοχής του ρου από τις πηγές ως και τις εκβολές του ποταμού.

Η Άρδασσα/Άρτασα στην εποχή των Βυζαντινών και κατόπιν επί Κομνηνών, ήταν πολίχνη με φρούριο στη σειρά των Μεσοχαλδίων κάστρων. Επίς της εποχής μας ήταν μικρή κωμόπολη κτισμένη κοντά στη δεξιά όχθη του Κάνεως ποταμού, ανάμεσα στα βραχώδη βουνά Καστέλλ και Καλέ. Επάνω στο τελευταίο σώζονταν τα ερείπια του κάστρου του Μεσοχαλδίου. Στην ίδια περιφέρεια βρίσκονταν και το φρούριο Δορύλη όπου είχε την έδρα του ο Δούκας Λέων Καβασίτης, φρουρώντας το Θέμα Χαλδίας. Ίσως το όνομα της τουρκικής περιφέρειας Ντορούλ να προήλθε από το φρούριο της Δορύλης…”

__________

Πηγή: Ποντιακή Εστία Τεύχος 23 Άρτασα, Τοπογραφία Άρδασσας, περιφέρειας Τορούλ, Παπαδόπουλος Δημήτριος (Σταυριώτης).

0 0 vote
Article Rating

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Η συμβολή της Γενοκτονίας των Ποντίων
    Στη Συνθήκη Σεβρών οι Αρμένιοι υπάρχουν. Στη Συνθήκη της Λωζάννης οι Αρμένιοι δεν υπάρχουν πια. Αυτό είναι ξεκάθαρο, τουλάχιστον στα κείμενα. Οι αναγνωρίσεις, σε διεθνές επίπεδο, για τη γενοκτονία των Ποντίων είναι ουσιαστικά από δύο κράτη, από την Ελλάδα και την Κύπρο. Υπάρχουν και Πολιτείες από τις Η.Π.Α. αλλά αυτό δεν αποτελεί κράτος.
  2. Το «γένος των Ποντίων»
    Κάποιοι ξύπνιοι Αθηναίοι, στους οποίους ανατέθηκε να εκδώσουν ένα λεύκωμα, που περιλαμβάνει τα ιερά κειμήλια που φυλάσσονται στην Παναγία Σουμελά, στο Βέρμιο, έξυσαν την κούτρα τους και μετά από πολλές σκέψεις βρήκαν τον τίτλο του λευκώματος: «Τα ιερά κειμήλια του γένους των Ποντίων»!
  3. Άρδασσα ή Άρτασα του Πόντου
    Η Άρδασσα έλεγχε μια από τις έξι οχυρές θέσεις του "θέματος" Χαλδείας στον εμπορικό δρόμο που συνέδεε την Τραπεζούντα με το Ερζερούμ. Στη γύρω περιοχή έδρασαν, ανακόπτοντας τους Τουρκομάνους και Πέρσες, σπουδαίοι Βυζαντινοί στρατηγοί, τα κατορθώματα των οποίων θρυλούνται από τον ποντιακό λαό ως και σήμερα στα Ακριτικά Έπη.
  4. Ο Ηρωικος Ποντος
    Ο Πόντος είναι - μετά τη Μικρά Ασία - η μεγαλύτερη σε πληθυσμό και έκταση Αλησμόνητη Πατρίδα. Είναι γνωστή και η δυναμικότητα των Ποντίων σε χαλεπούς καιρούς διεκδίκησαν την ανεξαρτησία τους από το τουρκικό κράτος και οργάνωσαν ένα ηρωικό αντάρτικο, που καταθορύβησε τους Τούρκους. Είναι γνωστά, επίσης, τα πολιτιστικά τους επιτεύγματα στον τομέα των Γραμμάτων, των Επιστημών, της Παιδείας, της Τέχνης κ.ά.
  5. ΟΙ ΠΟΝΤΙΟΙ
    Μια τέτοια αναδρομή, εκτός απ’ τη μορφωτική της αξία θα παρουσιάσει και τη σημερινή αξιοσύνη των Ποντίων, όχι σαν ένα συμπτωματικό και εξωτερικό γνώρισμα αλλά σαν καρπό μακροχρόνιας διαδικασίας, της οποίας η αφετηρία χάνεται στα απόμακρα μονοπάτια της ιστορίας και του θρύλου.
  6. Αμάσεια
    Πόλη του δυτικού Πόντου κάπου 130 χιλιόμετρα στα νότια της Αμισού (Σαμψούντας). Περιβάλλεται από απόκρημνα όρη και διασχίζεται από τον ποταμό Ίρη. Στις πλαγιές του βουνού που ορθώνεται στα βόρεια της πόλης, σώζονται, μέχρι και σήμερα, οι λαξευτοί τάφοι των βασιλιάδων που προκαλούν το ενδιαφέρον και την περιέργεια των επισκεπτών. Η πόλη επικοινωνούσε με δύο γέφυρες, οι οποίες έγιναν αργότερα πέντε, αρκετά μοντέρνας κατασκευής.
  7. Αγία Σοφία Τραπεζούντας
    Η Αγία Σοφία Τραπεζούντας, ναός με εξέχουσα θέση τόσο ανάμεσα στα μνημεία του Πόντου, όσο και ανάμεσα στα βυζαντινά μνημεία ευρύτερα, οφείλει τη σημασία της στη σύνδεσή της με ποικίλες ιστορικές και αρχαιολογικές παραμέτρους. Πρώτα απ' όλα αποτελεί ένα μνημείο σαφώς συνυφασμένο, ήδη από την ίδρυσή του, με την τοπική αυτοκρατορική δυναστεία των Μεγάλων Κομνηνών.
  8. Λεύκωμα...«εις Αμισόν - σ’ Αμισόν - Σαμψούν»
    Η Αμισόν -σ’Αμισόν- Σαμψούν σε λεύκωμα. Οι Μνήμες Αλησμόνητες Πατρίδες παρουσιάζουν καρτ ποστάλ εποχής της Σαμψούντας , από το αρχείο του Κωνσταντίνου Νίγδελη.
  9. Άγιος Ευγένιος, ο Τραπεζούντιος
    Στα τέλη του 3ου αιώνα μ.Χ., μία εποχή, όπου ο χριστιανισμός εμφανίστηκε κι άρχισε να εξαπλώνεται στην ευρύτερη περιοχή του Πόντου υπό την αυτοκρατορία των Διοκλητιανου και Μαξιμιανού, ο Άγιος Ευγένιος έζησε και μαρτύρησε στην Τραπεζούντα. Σε μία περίοδο σκληρών, ίσως και των σκληροτέρων, διωγμών απέναντι στους Χριστιανούς, όταν οι έπαρχοι της Καππαδοκίας και Αρμενίας, Λυσίας και Αγρικόλαος, έκαναν πράξη το απάνθρωπο διάταγμα να θανατώνουν κάθε πιστό της νέας θρησκείας, ο Άγιος Ευγένιος έζησε και μαρτύρησε...
  10. Μνήμες από τον Πόντο
    Χάρτης του Πόντου στην ελληνική γλώσσα, καθώς και παραδοσιακά βίντεο μουσικής και χορού του τόπου. Περισσότερες πληροφορίες στις ιστοσελίδες Ποντιακών Σωματείων...
  11. Τραπεζούντα (μέρος 1)
    Έδρα ομωνύμου βιλαετίου η οποία στις αρχές του 20ου αιώνα είχε περί τις 50.000 κατοίκους από τους οποίους οι 15.000 Έλληνες. Η πόλη είναι κτισμένη στους πρόποδες του όρους Μπεζτεπέ- Μιθρίου και η ονομασία της, κατά πάσα πιθανότητα, οφείλεται στο τραπεζοειδές σχήμα της ακροπόλεως.

Author: Μνήμες

Subscribe
Notify of
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments