Τρίγλια (Τρίγλεια) – μέρος 3

IV. Ιεροί Ναοί – Ιερές Μονές

Εκτός από τις Εκκλησίες που υπήρχαν στους αυλόγυρους των µοναστηριών και τα διάφορα εξωκλήσια, υπήρχαν στην Τρίγλια και οι παρακάτω εκκλησίες:

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Ιωάννη, του Αγίου Δημητρίου και η Αγία Επίσκεψη.

Από τις εκκλησίες αυτές, οι τρεις πρώτες λειτουργούσαν κάθε Κυριακή. Σ’αυτές λειτουργούσαν Τριγλιανοί ιερείς και µερικές φορές ιερείς από άλλα χωριά. Τα έξοδα· των ναών καλύπτονταν από τα ταµεία της Δηµογεροντίας.

Η Αγία Επίσκεψις

Ο Ναός της Επίσκεψης ή Αγίου Βασιλείου ήταν µικρός αλλά γνωστός για την εικόνα της Θεοτόκου που υπήρχε σ’ αυτόν και ονοµάζονταν Επίσκεψη. Απ’ αυτήν την εικόνα ο Ναός μετονοµάστηκε σε Ναό της Επίσκεψης.

Η εικόνα ήταν µωσαϊκή και απεικόνιζε την Παναγία που είχε στην αγκαλιά της το Χριστό. Βρέθηκε από κάποιο Τούρκο και παραδόθηκε στους Χριστιανούς. Αρχικά τοποθετήθηκε στο Ναό του Αγίου Δηµητρίου και κατόπιν µεταφέρθηκε στο Ναό του Αγίου Βασιλείου.

Όταν οι Τριγλιανοί το 1922 έφθασαν πρόσφυγες στην Ελλάδα και µερικοί παρέµειναν στην Αθήνα, δώρησαν την εικόνα στο Βυζαντινό Μουσείο, κόσµηµα του οποίου αποτελεί ακόµη και σήµερα.

Άξιες λόγου είναι επίσης οι Ι. Μονές[1] που υπήρχαν µέσα στα όρια της κωµόπολής µας καθώς και στην ευρύτερη περιοχή. Οι µονές αυτές εκτός από τη µεγάλη πνευµατική και υλική τους προσφορά είναι κυρίως γνωστές για τον αγώνα που κατέβαλλαν υπέρ της ορθοδόξου πίστεως, την εποχή της εικονοµαχίας.

Στους κόλπους αυτών των Ι. Μονών αναδείχθηκαν µεγάλα πνευµατικά αναστήµατα και άγιοι Πατέρες.

Οι µονές αυτές ήταν:

Η µονή της Τριγλείας ή της Παντοβασιλίσσης

Ο Ναός της Παντοβασίλισσας όπως σώζεται σήμερα

Κτίσθηκε το 780 σε ένα λόφο δυτικά της κωµοπόλεως Τριγλείας σε απόσταση περίπου 20 µέτρων από τη θάλασσα. Δυστυχώς ο κτήτορας µάς είναι άγνωστος.

Μετά την παρακµή της Μονής διασώθηκε µόνο το καθολικό της που λειτουργούσε ως ενοριακός Ναός της κωµοπόλεως Τριγλείας και λόγω της εικόνας της Παναγίας ονοµάσθηκε Μονή Παντοβασιλίσσης.

Στον ιερό αυτό Ναό της Παντοβασιλίσσης, στην άσχηµη κατάσταση που σώζεται σήµερα τελέστηκε για πρώτη φορά θεία λειτουργία, μετά από 81 χρόνια

Τη  λειτουργία τέλεσε ο ιερομόναχος πατήρ Θεοδόσιος Σεπετσής, ιερομόναχος της Σκήτης της Αγίας Άννης στο Άγιο Όρος. Παρών ήταν και ο τότε εφημέριος της Ν. Τρίγλιας, ιερομόναχος π.Φιλόθεος Σαρηγιαwίδης.Τη λειτουργία παρακολουθήσαμε με κατάνυξη ο τότε δήμαρχος της Ν.Τρίγλιας κ. Ι.Μήτσου με την σύζυγό του,δημοτικοί σύμβουλο και όλοι όσοι συμμετείχαμε στην εκδρομή – προσκύνημα στην Τρίγλια και στις άλλες πατρίδες της Μ. Ασίας απ’ όπου κατάγεται ο καθένας μας.

Μονή Χηνολάκκου

Εικόνα 10 – Το εσωτερικό του καθολικού ναού της μονής Χηνολάκου

Ετιμάτο στον Άγιο Στέφανο. Τοποθετείται στον 18° αιώνα. Βρίσκονταν στο εσωτερικό της κωμοπόλεως. Ο καθολικός της Ναός σώζεται ακόμη και σήμερα σε πολύ καλή κατάσταση και λειτουργεί από το 1661 σε τζαμί.

Μοναχός της μονής αυτής υπήρξε ο Άγιος Μεθόδιος ο Ομολογητής και Πατριάρχης της Κωνσταντινουπόλεως ο οποίος στις 19 Φεβρουαρίου 842 μαζί με την αυτοκράτειρα Θεοδώρα αναστήλωσαν τις ιερές εικόνες θέτοντας τέλος στην εικονομαχία.

Μονή Μηδικίου

Η είσοδος της Μονής Μηδικίου όπως διασώζεται μέχρι και σήμερα .Πάνω από τη πορτάρα διακρίνεται η μαρμάρινη πλάκα όπου αναγράφεται το όνομα της μονής

Βρίσκεται στην έξοδο της Τριγλείας, αριστερά του δρόμου που οδηγεί προς τα χωριά Γιαλί-Τσιφλίκι, Βελετλέρ κά. Είναι κτισμένη μέσα σε μια κατάφυτη κοιλάδα μεταξύ του λόφου των «Μικρών Αλωνιών». Τοποθετείται στον 8° αιώνα. Ήταν γνωστή ως «Μονή των Πατέρων». Τη Μονή επισκέφθηκε ο Μιχαήλ Ψελλός. Επειδή δεν έτυχε όμως της υποδοχής που επιθυμούσε, έκανε λογοπαίγνιο με το όνομά της και αποκάλεσε υποτιμητικά τη Μονή Μηδικίου, μικρό μύδι.

Τη Μονή Μηδικίου επισκέφθηκε επίσης ο ποιητής Αλ. Σούτσος, το 1863 μετά την επιστροφή του από το Παρίσι. Από την επίσκεψη και φιλοξενία του Αλ. Σούτσου στη Μονή Μηδικίου σώζεται η παρακάτω ευτράπελη ιστορία.

Τη νύχτα που κατέλυσε στη Μονή ο ποιητής δε μπόρεσε να κοιμηθεί καθόλου γιατί ούρλιαζαν τα τσακάλια. Πήγε λοιπόν στο κελί του ηγουμένου Ιγνατίου και θέλησε να πληροφορηθεί την αιτία για την οποία ούρλιαζαν τα τσακάλια. Εκείνος του απάντησε ότι οι κραυγές των ζώων οφείλονται στην αλλαγή του καιρού την οποία διαισθάνονταν. Ησύχασε ο ποιητής και πήγε για ύπνο.

Αργότερα, όταν βρέθηκε στη Σμύρνη (14 Ιουνίου 1864), συνάντησε τους φίλους του, γιατρούς, ποιητές και δασκάλους. Όταν τους ρώτησε αν ο καιρός την επομένη θα ήταν κατάλληλος ώστε να μπορέσει να ταξιδεύσει στην Αθήνα, εκείνοι δεν ήταν σε θέση να του απαντήσουν με βεβαιότητα. Τότε ο ποιητής τους απάντησε έμμετρα με το παρακάτω σκωπτικό δίστιχο:

«δικηγόροι, ιατροί της Σμύρνης όλης και δάσκαλοι, δεν ξέρετε όσα αυτοί της Τριγλείας οι τσάκαλοι».

Το 2003 συμμετείχα με την οικογένειά μου στην προσκυνηματική εκδρομή που έγινε στην Τρίγλια της Μ. Ασίας. Έτσι μου δόθηκε η ευκαιρία να επισκεφθώ τη Μονή Μηδικίου, όπως και τις άλλες Μονές.

Από το παλιό μοναστηριακό συγκρότημα σώζεται η εξωτερική περίφραξη, η παλιά πορτάρα και πάνω απ’ αυτήν μια μαρμάρινη πλάκα όπου υπάρχει μισοσβησμένο το όνομα του Μοναστηριού. Στ’ αριστερά όπως μπαίνεις σώζεται ένα παλιό μοναστηριακό κτίριο που λειτουργεί ως πτηνοτροφείο. Τα κτίσματα και η γη που καταλαμβάνουν ανήκουν σήμερα σε Τούρκο ιδιώτη.

Moνή Πελεκητής

Ο Ναός της Μονής της Πελεκητής εξωτερικά, όπως διασώζεται σήμερα

Eτιμάτο στον Άγιον Ιωάwην του Θεολόγου. Ιδρύθηκε το 709, επί αυτοκράτορος lουστινιανού Β, άγνωστο από ποιόν. Ήταν κτισμένη πάνω σε βράχο, είχε θαυμάσια θέα τον Κιανόν Κόλπον, την νήσον Βέσβικον, το Αγαθώνιον όρος. Απέχει από την Τριγλεία 5 χιλιόμετρα περίπου. Περιβάλλεται από πανύψηλα δέντρα πλατάνια, πεύκα και λεύκες.

Το εσωτερικό του Ναού της Πελεκητής

Το υγιεινό της κλίμα προσέλκυε, κατά τους βυζαντινούς χρόνους, πλήθος προσκυνητών και ατόμων που έπασχαν από διάφορες ασθένειες. Μονή του Βαθέως Ρύακος ή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Χριστού που οι ντόπιοι την αποκαλούσαν «Σωτήρα». Ιδρύθηκε από τον όσιον Βασίλειον Καππαδόκη στην καταγωγή, πιθανώς αρχές του 10ου αιώνα. Βρίσκεται σε περίοπτη θέση και απέχει μια ώρα από τη θάλασσα. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Μητροπολίτη Λεοντοπόλεως Σωφρονίου Ευστρατιάδη που κατάγονταν από τη Σιγή, δίπλα στην Τρίγλια, η Μονή είχε και Μετόχι αφιερωμένο στον Προφήτη Ηλία κοντά στη θάλασσα, μεταξύ Τριγλείας και Σιγής.

Η οικογένεια Κράνη με τον π. Φ. Σαρηγιαννίδη και τον π. Θ. Σεπετσή μέσα στο ναό της Παντοβασίλισσας μετά τη Θεία Λειτουργία. Αριστερά η κ. Σ. Παπαλεωνίδα

Δέσποινα Παρασκευά-Κράνη
“Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής, Ένα ταξίδι μέσα στο Χρόνο και την Ιστορία”
χορηγός – Δήμος Ν. Τρίγλιας

Οπισθόφυλλο του βιβλίου “Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής, ένα ταξίδι μέσα στο χρόνο και την ιστορία”
[1] Για τις Ιερές Μονές της Τριγλείας αναφέρομαι εκτενέστερα στην εργασία μου «Τριγλεία της Βιθυνίας, τόπος Οσίων Μαρτύρων κ’ Ομολογητών».

Α Ρ Θ Ρ Α - Τ Η Σ - Ι Δ Ι Α Σ - Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Α Σ :
  1. Παρεκκλήσια Τρίγλιας
    Στην Τρίγλια υπήρχαν παρεκκλήσια τόσο εντός του οικισμού, όσο και εκτός αυτού. Μαρτυρίες για τα παρεκκλήσια αντλούμε από τις προφορικές μαρτυρίες που περιλαμβάνονται στο Αρχείο Προφορικής Παράδοσης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ).
  2. Η εκκλησία Αγίου Γεωργίου
    Η εκκλησία Αγίου Γεωργίου Κάτω ανεγέρθηκε τον 17ο αιώνα και περιγράφεται στο αρχείο ΜΚΣ ως: “Την εκκλησία αυτή τη λέγαμε ο Κάτω Άϊ Γιώργης για να την ξεχωρίζουμε από τον Απάνω Άϊ Γιώργη στον Επάνω μαχαλά. Ήταν πέτρινη, μεγάλη εκκλησία, μεγαλύτερη από τον Απάνω Άϊ Γιώργη. Δυό φορές το χρόνο γινόταν μονεκκλησιά, εκεί χωρούσε όλο το εκκλησίασμα.
  3. Η Eκκλησία Υπεραγίας Θεοτόκου
    Η εκκλησία της Παναγίας-Μητρόπολης ανεγέρθηκε τον 17ο αιώνα, αλλά σε ένα γωνιόλιθο, που είναι εντοιχισμένος ψηλά στη γωνία Eski Pazar Cad και Demirhane Araligi Sok (φωτογραφία 52), έχει χαραχθεί, στην πλευρά επί του Demirhane Araligi Sok, με ανάγλυφους αριθμούς το έτος 1834
  4. Η εκκλησία της Παντοβασίλισσας
    Η εκκλησία της Παντοβασίλισσας ήταν το καθολικό της Μονής Τρίγλιας, η οποία ιδρύθηκε το 780 μΧ, σύμφωνα με τον Τρ. Ευαγγελλίδη (Βρύλλειον- Τριγλεία, σ. 53) και τη Δέσποινα Παρασκευά (Τριγλεία της Βιθυνίας, σ. 17). Η εκκλησία κτίστηκε 1) κατά “τον όψιμο 13ο αιώνα”, σύμφωνα με σχετική βιβλιογραφία...
  5. Η εκκλησία της Αγίας Επισκέψεως
    Εκτός από την εκκλησία του Αγ. Δημητρίου, υπήρχε και η εκκλησία της Αγίας Επισκέψεως, η οποία ανεγέρθηκε τον 17ο αιώνα και περιγράφεται, από τους πληροφορητές του ΚΜΣ, ως εξής: “Η Αγία Επίσκεψις ήταν στη συνοικία του Επάνω Άϊ Γιώργη. Πριν ήταν εκκλησία και λειτουργούσε και κάηκε το 1895. Έμεινε η εικόνα και κάτι άλλα, και κτίσαν ένα παρεκκλήσι...
  6. Η σχέση της Τρίγλιας...
    Οι ιστορικές αναφορές για τον αρχικό οικισμό "Βρύλλειον" στην ευρύτερη περιοχή της Τρίγλιας, Βιθυνίας, έχουν αφετηρία το 500 π.Χ., αλλά η δημιουργία του πρώτου οικισμού της περιοχής αναφέρεται στον 12ο αιώνα, στη θέση "Παλαιοχώρια", λίγα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του σημερινού...
  7. Σιγίλου ή Σιγήλου
    Το 1321, έγινε μια απογραφή από τους Βυζαντινούς απογραφείς Περγαμηνό και Φαρισέο. Στην απογραφή αυτή ορίζονται τα όρια της γης που κατέχει η μονή Λινοβροχίου στη Σιγίλου. Συγκεκριμένα ως γείτονες αυτής της γης αναφέρονται : τα κτήματα που κατείχε η Λάβρα στο Όξυνο, η ιδιοκτησία της Μονής Δοχιαρείου στο Ρουσσαίου, ο στρατιώτης Νεοκαστρίτης που κατείχε κι αυτός έκταση στο Ρουσαίου την οποία είχε αποσπάσει από τα εδάφη της Μονής Δοχιαρείου και η ιδιοκτησία μιας άλλης μονής, του Χορταίτη στη γη επίσης του χωριού Σιγίλου.
  8. Βελετλέρ, Τρίγλια - μέρος 8
    Το χωριό αυτό βρίσκεται σε απόσταση είκοσι λεπτών περίπου από την Τρίγλια, στο δρόμο που οδηγεί από το Γιαλί-Τσιφλίκ στο Αναφόρι και Ντερίκιοι. Απέχει μια ώρα με τα πόδια από τη θάλασσα, μιάμιση ώρα από τη Ν. Τρίγλια, και δύο ώρες από τα Μουδανιά επίσης με τα πόδια. Το χωριό βρίσκεται πάνω σε ύψωμα. Στα πόδια του υψώματος εκτείνεται εύφορος κάμπος...
  9. Ανατολική Θράκη, Τρίγλια - μέρος 7
    Οι Θρακιώτες που εγκαταστάθηκαν στο Σουφλάρ, σήμερα Ν. Τρίγλια, κατάγονταν από τα χωριά Γάνος, Στέρνα, Κερασιά, Πάνιδο και Πλαγιάρι της Ανατολικής Θράκης. Οι κάτοικοι των χωριών αυτών ήταν Έλληνες χριστιανοί Ορθόδοξοι. Οι Τούρκοι ζούσαν σε δικά τους χωριά. Κάθε χωριό είχε την εκκλησία ή ξεχωριστούς μαχαλάδες ή τις εκκλησίες του και το σχολείο του. Στις κωμοπόλεις υπήρχαν τα σχολαρχεία που αντιστοιχούν στα σημερινά γυμνάσια.
  10. Κίζεδερβεντ, Τρίγλια - μέρος 6
    Το χωριό αυτό βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο της Μ. Ασίας κοντά στη Νικομήδεια και απέχει 100 χιλιόμετρα από την Κωνσταντινούπολη. Είναι κτισμένο μεταξύ τεσσάρων βουνών. Το βουνό που βρίσκεται ανατολικά του χωριού έχει ύψος 1800μ., αυτό που βρίσκεται δυτικά έχει ύψος 2000μ. και αυτά που βρίσκονται βόρεια και νότια του χωριού έχουν ύψος 600μ. και 700μ. αντίστοιχα.
  11. Διακεκριμένοι Τριγλιανοί - Τρίγλια, μέρος 5
    Πολλοί Τριγλιανοί µε διαφορετικό τρόπο ο καθένας τους βoήθησαν τους συγχωριανούς τους, άλλοι στην παλιά Τρίγλια και άλλοι στη Νεα Τρίγλια. Εξέχουσες προσωπικότητες ήταν: ο Διόδωρος, μητροπολίτης Σισανίου, Ιωαννίκιος επίσκοπος Δεσκάτης, Μιλτιάδης Παπαλεξανδρής, δάσκαλος, Τρύφων Ευαγγελίδης, φιλόλογος, οι γιατροί Ιωάννης Τσιβάνης, Βασίλειος Βασιλειάδης, Ανέστης Τσίτερ και Ιωάννης Κρυσταλλίδης, ο Ιωάννης Σάπαρης, μεγαλέμπορος, Χρυσόστομος Ευστράτιος, Χρυσόστομος και Νικόλαος Καβουνίδης, οικογένεια εφοπλιστών.
  12. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 4
    Στο έργο του Τρύφωνα Ευαγγελίδη «Τα ελληνικά σχολεία από της αλώσεως (1453) μέχρι του 1837», αναφέρονται τα εξής σχετικά με τα σχολεία που λειτούργησαν στην Τριγλεία της Μ. Ασίας. Σχολεία δεν έλειψαν από την Τριγλεία, αλλά λειτουργούσαν κρυφά στις Μονές Μηδικίου και Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου για το φόβο των Τούρκων. Σ’ αυτά δίδασκαν λόγιοι ηγούμενοι ή μοναχοί.
  13. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 3
    Εκτός από τις Εκκλησίες που υπήρχαν στους αυλόγυρους των µοναστηριών και τα διάφορα εξωκλήσια, υπήρχαν στην Τρίγλια και οι παρακάτω εκκλησίες: Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Ιωάννη, του Αγίου Δημητρίου και η Αγία Επίσκεψη. Από τις εκκλησίες αυτές, οι τρεις πρώτες λειτουργούσαν κάθε Κυριακή. Σ’αυτές λειτουργούσαν Τριγλιανοί ιερείς και µερικές φορές ιερείς από άλλα χωριά. Τα έξοδα· των ναών καλύπτονταν από τα ταµεία της Δηµογεροντίας.
  14. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 2
    Η Τρίγλια της Μ. Ασίας βρίσκεται βορειοανατολικά και στα δεξιά αυτού που εισέρχεται στον κόλπο της Κίου. Είναι κτισµένη πάνω σε δυο αντικριστούς λόφους. Ο ένας λόφος ονοµαζόταν λόφος Σταυροπηγής και ο άλλος, άγριος και απότοµος, ύψους 500 µ. περίπου, επειδή ήταν γεµάτος φωλιές κοράκων και γλάρων, ονοµαζόταν Κορακοφωλιά. Το 1915 είχε 3000 περίπου κατοίκους.
  15. Τρίγλια (Τρίγλεια) - μέρος 1
    Στις ανασκαφές που έγιναν το 1853 στην Ακρόπολη των Αθηνών βρέθηκε μια πλάκα. Εκεί αναφέρεται και κάποια πόλη με το όνομα Βρύλειο. Από το εύρημα αυτό πληροφορούμαστε ότι το Βρύλειο ήταν ελληνικό, χτίστηκε περίπου το 500 ή το 487 π.Χ. και έγινε σύμμαχος των Αθηναίων για να προφυλαχθεί από τις επιθέσεις των Περσών. Οι περιγραφές των αρχαίων για την τοποθεσία του Βρυλείου –αναφέρονται ως κοντινές πόλεις η Σιγή (Σιγείς), η Κίος (Κιανοί), με τις οποίες γειτονεύει και η Τρίγλια της Μ. Ασίας- οδηγούν τον Τριγλιανό φιλόλογο Τρύφωνα Ευαγγελίδη στο συμπέρασμα ότι η Τρίγλια βρισκόταν στην περιοχή του αρχαίου Βρύλειου.

Author: Μνήμες