Γυναικών Δρώμενα

Καππαδοκία…γυναικών δρώμενα

Εισαγωγή

Άμεσα σπεύδω να εξηγηθώ. Απλά καταθέτω την έρευνά μου που αφορά τη θέση της γυναίκας στο χώρο της Καππαδοκίας, αλλά και να δηλώσω μετά περισσής ειλικρινείας πως δεν πρόκειται να αποδείξω τίποτε.

Αναζητούσα κάτι το καινούριο, την ανακάλυψη νέων πεδίων έρευνας, την ανάγκη να εξηγήσω για τον εαυτό μου, να αποτινάξω αν θέλετε ιδέες παλιές, σκονισμένες, βαθιά ριζωμένες μέσα μου, κυρίαρχες στα τότε.

Διάβαζα, άκουγα, μάθαινα, έβλεπα για τη θέση της και απορούσα, σκεπτόμουν το πώς και το γιατί φτάσαμε, αν φτάσαμε, ως εκεί. Και λέω αν, ίσως γιατί τα φαινόμενα πολλάκις εξαπατούν και μάλιστα σε μεγάλο βαθμό.

Εξάλλου η θέση της ή αν επιθυμείτε καλύτερα το «γυναικείο ζήτημα» είχε πάντοτε πολλές όψεις με δυο κυρίαρχες εκφάνσεις της:

Αυτή που είχε σχέση με τον «οίκο», δηλαδή με την έννοια του σπιτιού, της οικογένειας, της ιδιοκτησίας, που, με απλά λόγια, περιλάμβανε όλα αυτά τα οποία  συνθέτουν –δικαιολογούν την ύπαρξή της μέσα στην οικογένεια. Ο λόγος για τα πρέπει, τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις απέναντι κύρια και αποκλειστικά με αυτό που θεωρείται οικογένεια…

Και  δεύτερον η «κοινωνική θέση» της, σε σχέση δηλαδή με τους έξω, τη μετάβαση από τη βρεφική στην εφηβική ηλικία, τη νεανική αλλά και αυτή ως μέλους της κοινωνίας.

Προσωπικά δεν θεωρώ τον εαυτό μου ειδικό και μάλιστα «γυναικο-λόγο» ή αν θέλετε γνώστη καλό του γυναικείου ζητήματος. Ένας απλός μελετητής του χώρου είμαι, λάτρης της περιοχής, μιας και κατάγομαι από εκεί.

Και το πλέον σημαντικό είναι ότι παραμένει το ζήτημα εν πολλοίς ανεξερεύνητο μιας και απειροελάχιστοι έχουν ασχοληθεί με τέτοια «άχαρα» θέματα, μιας και εφόσον  το αναγνωστικό κοινό εξακολουθεί ίσαμε σήμερα να καταβροχθίζει τα εύπεπτα αναγνώσματα και όχι τα δρώμενα στις αλησμόνητες πατρίδες των Ελλήνων. Αυτές που αισίως, μια κάποια εποχή, στα τότε, έφταναν στο αστρονομικό νούμερο των 2180, από τις οποίες οι 82 στο χώρο της Καππαδοκίας.

Τώρα, στην παρούσα μελέτη, η μέθοδος που θα ακολουθήσουμε είναι μάλλον δικής μας εμπνεύσεως, χωρίς επιστημοσύνες και κανόνες. Αναλύουμε το θέμα τοποθετώντας τη γυναίκα σε διάφορους χώρους και πάντοτε σε σχέση με διάφορα ερωτήματα, δανειζόμαστε τις γραπτές αλλά και προφορικές μαρτυρίες πολλών.

Και τα συμπεράσματα δικά σας (μας)…

 

Γυναικεία ενδυμασία Καππαδοκίας

Εισαγωγικά ερωτήματα

Η γυναίκα λοιπόν στον χώρο της Καππαδοκίας.

Είναι γεγονός πως έχουν γραφεί σχετικά λίγα έως και απειροελάχιστα για το υπό έρευνα θέμα όμως… Όμως έχουν λεχθεί απείρως περισσότερα και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό, με τέτοια ένταση και τόσο γλαφυρά, που εκπλήσσουν αρνητικά και πολλές φορές καθίστανται απίστευτα. Βεβαίως όταν μιλάμε για τη θέση της γυναίκας και ιδιαίτερα μάλιστα στο χώρο της Καππαδοκίας, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας πολλές παραμέτρους, αλλά και να συνυπολογίσουμε  και πάμπολλες  πρακτικές, διαφορετικές αιτίες.

Χάριν παραδείγματος, να πούμε πως διαφορετική ήταν η θέση της στα μεικτά χωριά από αυτήν των αμιγώς χριστιανικών- ελληνικών χωριών του χώρου και κατά συνέπεια το ερώτημα «πού» είναι και εύλογο αλλά και σημαντικό. Ο χώρος δηλαδή, όπως θα εξηγήσουμε παρακάτω, δεν ήταν απλά σημαντικός, αλλά υπήρξε καταλυτικός στη διάρθρωση της κλίμακας αξιών που έπρεπε να συνοδεύει την κυρά- γυναίκα- σύζυγο- μάνα….και όχι μόνο φυσικά.

Το ίδιο σημαντικός υπήρξε και ο χρόνος. Διότι, κατανοητό και αυτό, το πότε έπαιζε- έπαιξε τον όποιο ρόλο του, για τη διαμόρφωση όλων αυτών των συνθηκών, και συνεπώς μαζί και με άλλους παράγοντες όρισαν τα πλαίσια συμπεριφοράς. Διαφορετική ήταν η συμπεριφορά της ή έπρεπε να είναι τον 17ο αιώνα, αν και τα μόνα που ξέρουμε ήταν κύρια και σχεδόν αποκλειστικά από τον προφορικό λόγο- μαρτυρίες, που πολλές φορές ενέχουν τον κίνδυνο της υπερβολής και διαφορετική τον 19ο αιώνα και μάλιστα μετά τις όποιες επαφές του χώρου με τον έξω κόσμο.

Βεβαίως υπάρχει μια ατελείωτη σειρά μικρών ή μεγάλων, σημαντικών ή ασήμαντων ερωτημάτων- παρατηρήσεων, που όλα έχουν να κάνουν με το υπό εξέταση θέμα, όπως:

  1. Η ηλικία, για παράδειγμα. Κατανοητό βεβαίως, αν και απ’ ό,τι γνωρίζουμε η εκπαίδευσή της άρχιζε σχεδόν από τη γέννησή της. Το θηλυκό αποτελούσε ξεχωριστό κομμάτι της οικογένειας, που έπρεπε να μάθει, για να ’ναι αυτό που ήθελε η κυρίαρχη ιδεολογία της κάθε εποχής  ή να γίνει. Διότι σε κάθε διαφορετική κατάσταση τα πράγματα θα ήταν περίπου απαράδεκτα, με την κοινωνία να μην  αποδέχεται καμία απολύτως, μα καμία παρέκκλιση από τα ειωθότα και  τα πρέποντα.
  2. Η οικονομική κατάσταση, επίσης, της οικογένειας που έπαιζε σημαντικότατο ρόλο στη διαμόρφωση όχι μόνο της προσωπικότητας του θηλυκού, αλλά και της θέσεώς της. Το χρήμα επιτρέπει έστω και μικρές αποκλίσεις συμπεριφοράς, ή κουκουλώνει διάφορα.
  3. Η οικογένεια, πάλι, αυτό το δημιουργικό κύτταρο της κάθε καλής κοινωνίας. Γιατί ήταν έτσι ή γιατί θα έπρεπε να είναι έτσι. Εδραιωμένη με βάση τις αρχές και τις παραδόσεις της ράτσας, της θρησκείας, αλλά και της περιρρέουσας ατμόσφαιρας.

Η μόρφωση ή η όποια μόρφωση, γιατί είχαμε και τέτοια, όχι βεβαίως της γυναίκας, αλλά του αρσενικού είδους που εκπαιδευόταν από την παιδοβρεφική ηλικία σε αντιλήψεις περίεργες και συνάμα βλακώδεις για σήμερα, αλλά απαραίτητες στα τότε.

Κωνσταντίνος Νίγδελης

Author: Μνήμες