Άρδασσα

Η Άρδασσα (αρχαία Δορύλη, κατά το Βυζάντιον Μεσοχάλδιον και σήμερα Torul) είναι ορεινή πόλις που βρίσκεται περί τα 80 χιλ. νοτιοδυτικά της πόλης της Τραπεζούντας και ανήκε στο Βιλαέτι της Τραπεζούντας.

Η Άρδασσα έλεγχε μια από τις έξι οχυρές θέσεις του “θέματος” Χαλδείας στον εμπορικό δρόμο που συνέδεε την Τραπεζούντα με το Ερζερούμ. Στη γύρω περιοχή έδρασαν, ανακόπτοντας τους Τουρκομάνους και Πέρσες, σπουδαίοι Βυζαντινοί στρατηγοί, τα κατορθώματα των οποίων θρυλούνται από τον ποντιακό λαό ως και σήμερα στα Ακριτικά Έπη.

Εκείνα τα χρόνια ήταν αξιόλογος εμπορικός κόμβος, καθώς και η πρώτη πόλη που συναντούσαν οι Έλληνες όταν: “απιδαβαίναν τη Ζύγανας το ραχίν κ’ εντούναν την Κατεφορείαν”.

Η ιστοσελίδα Κότσαρη (kotsari.com) γράφει:

“Κατεβαίνοντας τα περίφημα κανγκέλια τη Ζύγανας, δηλαδή τον φυδωτό αμαξόδρομο του όρους Ζύγανα, από την κορυφή προς την ενδοχώρα, συναντούμε κοντά στους πρόποδες του όρους μια λίθινη γέφυρα Κιοπρού μπασί, επάνω στον ποταμό Κάνιν ή Χαρσιώτη “τη Κανί’ το ποτάμ'” στα τουρκικά Χαρσούτ-τσάι.

Μετά από πορεία πλέον της μισής ώρας φτάνουμε στην Άρτασα ή Άρδασα. Ή Άρτασα είναι έδρα της υποδιοίκησης Ντορούλ που υπάγεται στην διοίκηση Αργυρουπόλεως “Γκιουμουσχανά” του νομού Τραπεζούντας. Την υποδοιήκηση Ντορούλ, αποτελούσαν οι παρακάτω περιοχές ή ποτάμια, όπως λέγονταν συνήθως:

      • Περιοχή Κιουρτούν
      • Περιοχή Μεσοχαλδίου
      • Περιοχή Μούζαινας
      • Το ποτάμιον Σταυρί (Σταυρίου)
      • Περιοχή Γιαγλί Ντερέ
      • Το ποτάμιον Κρωμί (Κρώμνης)
      • Το ποτάμιον Ίμερας &
      • Περιοχή Σαντάς

Ως ποτάμιον ορίζεται η έκτασις της περιοχής του ρου από τις πηγές ως και τις εκβολές του ποταμού.

Η Άρδασσα/Άρτασα στην εποχή των Βυζαντινών και κατόπιν επί Κομνηνών, ήταν πολίχνη με φρούριο στη σειρά των Μεσοχαλδίων κάστρων. Επίς της εποχής μας ήταν μικρή κωμόπολη κτισμένη κοντά στη δεξιά όχθη του Κάνεως ποταμού, ανάμεσα στα βραχώδη βουνά Καστέλλ και Καλέ. Επάνω στο τελευταίο σώζονταν τα ερείπια του κάστρου του Μεσοχαλδίου. Στην ίδια περιφέρεια βρίσκονταν και το φρούριο Δορύλη όπου είχε την έδρα του ο Δούκας Λέων Καβασίτης, φρουρώντας το Θέμα Χαλδίας. Ίσως το όνομα της τουρκικής περιφέρειας Ντορούλ να προήλθε από το φρούριο της Δορύλης…”

__________

Πηγή: Ποντιακή Εστία Τεύχος 23 Άρτασα, Τοπογραφία Άρδασσας, περιφέρειας Τορούλ, Παπαδόπουλος Δημήτριος (Σταυριώτης).

« Back to Glossary Index

Author: Μνήμες

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *