Κιρεζλί

Το Κιρασλί ή Κιρεσλί ή Κιρεζλί της περιφέρειας του Αταπαζάρ, Νικομήδειας ήταν ένα αμιγές Ελληνικό χωριό υπαγόμενο στην επαρχία του Ατάπαζαρ του Νομού Νικομήδειας (Ιζμίτ). Το χωριό είχε 150 οικογένειες, μια εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου και δύο παρεκκλήσια του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Χαραλάμπους στα οποία λειτουργούσαν οι δυο ιερείς του χωριού, ο παπα-Γιάννης και ο παπα-Κυριάκος. Το χωριό ήταν χωρισμένο σε μαχαλάδες και τα ονόματά τους ήταν:

  • Ρακάν
  • Γάσπασι
  • Καράτεπε
  • Αλαπλιή μαχαλεσί
  • Κοτσόϊ
  • Αλή Σαλήγκακ
  • Κομτσιλού

Υπήρχε ένα μονοτάξιο σχολείο με δάσκαλο τον Μιλτιάδη Παπαδόπουλο. Ένα καφενείο που ανήκε στην εκκλησία η οποία το νοίκιαζε στον Μιχαήλ Μαρμαρίδη και δυο μπακάλικα τα οποία ανήκαν στους Σάββα Ελευθεριάδη και Κυριάκο Θεοδωρίδη.

Προύχοντες στο χωριό ήταν οι Ευστάθιος Παπαδόπουλος, Ιωάννης Θεοδωρίδης, Δημήτριος Ψωμιάδης και Σάββας Ελευθεριάδης, ενώ οι μορφωμένοι στο χωριό ήταν οι Γεώργιος Μιχαηλίδης, Σάββας Ελευθεριάδης και Κωνσταντίνος Θεοδωρίδης.

Οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνταν κυρίως με την γεωργία και κατείχαν από 50 ως 150 καλλιεργήσιμα στρέμματά της. Η καλλιέργεια των αγρών γινόταν με τα συνήθη μέσα της εποχής, με ξύλινα άροτρα για το όργωμα με το καλούμενο «τουκάν» το οποίο έσερναν δυο βόδια, το αλώνισμα κλπ.

Παράλληλα με τη γεωργία ασχολούνταν και με την κτηνοτροφία, είχαν ως επί τω πλείστον αγελάδες, μοσχάρια και πολλά αιγοπρόβατα τα οποία έτρεφαν στις πλούσια παρχάρια (λιβάδια) αλλά και στα δάση του χωριού, ιδίως στις τοποθεσίες Κοκταγίν, Ταράν και Τσακάλ Ταγάν.

Το βουνό του χωριού ονομαζόταν Τσάμπαγιν και είχε υψόμετρο 2000 μέτρα περίπου. Επίσης υπάρχαν και δυο ποτάμια ένα μεγάλο με το όνομα Καράσουϊ και ένα μικρό που το έλεγαν Άχπουαρ.

Διασώζονται τα ονόματα ορισμένων λαϊκών οργανοπαικτών και ιδού μερικά εξ’ αυτών.

  • Ο Σάββας Μουρατίδης που έπαιζε λύρα
  • Ο Ιωάννης Μουρατίδης που έπαιζε τουλούμι (ασκό)
  • Ο Χαράλαμπος ή Χάμπος Σερεμετίδης που έπαιζε ζουρνά και
  • Ο Σταύρος Κεμανατσίδης ο οποίος έπαιζε τάγαλο (λέξις άνευ άλλου έτυμου ή ερμηνείας).

Την περίοδο του 1920 συνέβησαν στο χωριό φρικιαστικά γεγονότα. Την Άνοιξη του 1920 μπήκαν οι Τούρκοι στο χωριό και μάζεψαν όλα τα όπλα που συνήθιζαν να έχουν οι χωρικοί, αλλά και όλα τα καλά άλογα και φυσικά αφαίρεσαν όλα τα χρήματα απ’ τους κατοίκους του χωριού. Ανήμερα του Αγίου Αποστόλου Παύλου στις 28 Ιουνίου 1920 κάλεσαν όλους τους άντρες του χωριού με πρόσχημα την υποχρεωτική αγγαρεία και αφού τους απομάκρυναν από το χωριό σκότωσαν εν ψυχρώ 80 εξ’ αυτών. Περίπου 10 χωριανοί κατάφεραν μέσα στο χαμό να το σκάσουν και να γλιτώσουν. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Θεόφιλος Τιμίου ο οποίος ειδοποίησε τους εναπομείναντες κατοίκους του χωριού για το κακό που είχε συμβεί λίγο πριν κι έτσι ο περισσότερος κόσμος ζήτησε καταφύγιο στα δάση για να γλιτώσει απ’ το οπλισμένο χέρι του Τούρκου κατακτητή. Όσοι απ’ τους κατοίκους έμειναν στο χωριό, κάηκαν μέσα στα ίδια τους τα σπίτια απ’ τους Τούρκους στις 2 Ιουλίου 1920 όταν οι Τούρκοι πυρπόλησαν το Κιρασλί.

Ευτύχημα για χιλιάδες Έλληνες ποντιακής καταγωγής από τα δώδεκα συνολικά τριγύρω χωριά ήταν ο οπλαρχηγός καπετάν Βαγγέλης Φωτιάδης με τα πεντακόσια παλληκάρια του που επενέβησαν και γλίτωσαν από βέβαιη σφαγή πάνω από δέκα χιλιάδες ψυχές Ελλήνων Χριστιανών.

Υπό την προστασία του Βαγγέλη Φωτιάδη μεταφέρθηκαν με ασφάλεια ύστερα από μερόνυχτα πεζοπορίας στην περιοχή Καράβονι της Νικομήδειας όπου στάθμευαν μονάδες του Ελληνικού στρατού. Ο οπλαρχηγός καπετάν Βαγγέλης Φωτιάδης στάθηκε σωτήρας όλου αυτού του πληθυσμού και όλοι έτρεφαν τεράστια ευγνωμοσύνη στο πρόσωπό του.

Απ’ τη Νικομήδεια κακήν κακώς έφτασαν οι κυνηγημένες αυτές ψυχές στην Ελλάδα το 1921 κι εγκαταστάθηκαν προσωρινά στην Καλαμάτα, ενώ ο οριστικός τόπος εγκατάστασης τους υπήρξε η Κωνσταντίνα Αλμωπίας το 1924 όπου έζησαν έκτοτε…

Πηγή: Ποντιακή Ηχώ, τεύχος 9, Αθήναι 1983. του Σταύρου Τσορακλίδη απ’ την Κωνσταντία Αλμωπίας Πέλλης.

« Back to Glossary Index

Author: Μνήμες

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *