Αξός

Οικισμός της Κεντρικής Μικράς Ασίας, που βρίσκεται 28 χλμ. βόρεια της Νίγδης,1 γνωστός και ως Αξός, Ναξός, Νάξος και Χασάκιοϊ. Στα τέλη του 19ου αιώνα κατοικούνταν αποκλειστικά από χριστιανούς ορθόδοξους, ο αριθμός των οποίων σύμφωνα με τις υπάρχουσες εκτιμήσεις έφτανε τα 4.000 περίπου άτομα ή τις 600 οικογένειες.2 Διαφορετικές απόψεις εκφράζουν η Ασβεστή και ο Ιακωβίδης, οι οποίοι ανεβάζουν τον πληθυσμό της Αξού στους 5.000 κατοίκους και τις οικογένειες στις 1.200,3 καθώς και ο Μαυροχαλυβίδης, που υποστηρίζει ότι στην Αξό ζούσαν 800-850 οικογένειες.4 Αντίθετη άποψη εκφράζει ο Χριστόπουλος, ο οποίος κατεβάζει τον πληθυσμό της Αξού στους 1.050 κατοίκους.5 Την εποχή της Ανταλλαγής, στην Αξό κατοικούσαν 1.112 οικογένειες και ο πληθυσμός έφτανε τα 3.687 άτομα.6 Πάντως, όποια εκτίμηση κι αν υιοθετήσουμε, είναι βέβαιο ότι πρόκειται για έναν από τους οικισμούς της Καππαδοκίας με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση χριστιανικού πληθυσμού.

Σύμφωνα με όλες τις υπάρχουσες πηγές οι κάτοικοι της Αξού ήταν ελληνόφωνοι. Δε θα πρέπει όμως να αποκλείσουμε την πιθανότητα παράλληλης χρησιμοποίησης και της τουρκικής, αφού παραδίδονται τοπικά τραγούδια σ’ αυτή τη γλώσσα.7

Τα παλαιότερα σπίτια της Αξού, «το παλιό χωριό», βρίσκονταν στο κέντρο του οικισμού, ήταν λαξευμένα πάνω στο βράχο και επικοινωνούσαν μεταξύ τους υπόγεια με ένα περίπλοκο δίκτυο στοών. Στην τοπική διάλεκτο τα αποκαλούσαν καταφύγια ή κερέρια. Στην επόμενη φάση οικιστικής ανάπτυξης του χωριού δίπλα στο υπόγειο σπίτι χτίστηκε και ένα υπέργειο. Ως χώρος κατοικίας χρησιμοποιούνταν πια το δεύτερο, ενώ το παλαιότερο χρησίμευε πλέον ως αποθήκη. Η περαιτέρω επέκταση του οικισμού είχε αποτέλεσμα τα νέα σπίτια που χτίζονταν να αποκοπούν πλήρως από το βράχο και τους παλαιότερους αρχιτεκτονικούς τύπους. Αυτές οι εξελίξεις έχουν παρατηρηθεί και σε άλλους οικισμούς της Καππαδοκίας.

Μετά την Ανταλλαγή οι πρόσφυγες από την Αξό κατέφυγαν στη Μακεδονία, τη Θράκη και την Κρήτη. Οι περισσότεροι εγκαταστάθηκαν στη θέση Παληό, δίπλα στη λίμνη των Γιαννιτσών, όπου τους δόθηκε γη προερχόμενη από την αποξήρανσή της.

« Back to Glossary Index

Author: Μνήμες

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *