Κίος

Η Κίος είναι παραλιακή πόλη κτισμένη στο βάθος του Κιανού κόλπου σε θέση γραφική στους πρόποδες του όρους Αργαθώνιου (Τας-Νταγ). Το Τούρκικο όνομά της είναι Γκελμίκ ή Γκελμέκ , που σημαίνει πουκάμισο (χιτώνας), γιατί από την Κίο εξάγονταν τα περίφημα μεταξωτά πουκάμισα που κατασκευάζονταν στην Προύσα ή προέρχεται από την τούρκικη λέξη gemi=πλοίο, γιατί στην πόλη κατά την Οθωμανική περίοδο ναυπηγούσαν πλοία με την ξυλεία του Βιθυνικού Ολύμπου. Η ίδρυσή της ανάγεται στους μυθολογικούς χρόνους. Λέγεται ότι ιδρύθηκε από τον Αργοναύτη Πολύφημο με εντολή του Ηρακλή να βρει τον ωραίο φίλο του Ύλα που είχε βγει κατά την παράδοση στον Κιανό κόλπο, κοντά στην Τρίγλια και τον άρπαξαν οι Νύμφες του ποταμού Κίου. Ο ποταμός Κίος πηγάζει από την Ασκανία Λίμνη γι’ αυτό είχε την ονομασία Ασκάνιος. Άλλη εκδοχή αναφέρει πως την Κίο έχτισε ο αργοναύτης Κίος, κατά την επιστροφή του από την Κολχίδα. Οι πρώτοι κάτοικοι ήταν οι Μυσοί κα έπειτα οι Κάρες. Οι Κάρες εξορίστηκαν από τους Μιλήσιους, οι οποίοι αποίκησαν την πόλη με αρχηγό τους τον Κίο (625 π.Χ). Τρίτη εκδοχή του ονόματος τους είναι ότι προήλθε από τον αρχηγό των Μηλίσιων Κίο.
Η Κίος πήρε μέρος στην Ιωνική Επανάσταση. Ο βασιλιάς των Περσών Δαρείος κυρίευσε την Κίο το 499 π.Χ. και η πόλη  παρέμεινε 40 χρόνια κάτω από την Περσική κυριαρχία..   Αργότερα την απελευθέρωσε ο Κίμων και  συμμετείχε στην Αθηναϊκή Συμμαχία. Στην διάρκεια των ελληνιστικών χρόνων, πήρε μέρος στους αγώνες μεταξύ των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το 302 π.Χ. κύριος της πόλης αναφέρεται ο Μιθριδάτης Α΄ και αργότερα εντάχθηκε μαζί με την Μύρλεια στην Αιτωλική Συμπολιτεία. Ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος  Ε’ οργίστηκε γιατί η  Κίος και η Μύρλεια είχαν προσχωρήσει στην Αιτωλική Συμπολιτεία και κήρυξε πόλεμο εναντίων τους (202π.Χ). Ο Φίλιππος Ε’ με τη βοήθεια του γαμπρού του Προυσία Α΄ πολιόρκησε, κατέλαβε και κατέστρεψε τις δύο πόλεις. Μετά την ήττα του Φιλίππου Ε΄ στην Μάχη των Κυνών Κεφαλών, ο Προυσίας αναγκάστηκε με ρωμαϊκή εντολή να ξαναχτίσει τις δύο πόλεις. Την Κίο την ονόμασε Προυσιάδα και υπό των Ρωμαίων ονομαζόταν «Προύσα εν θαλάσσει» ή «Προυσιάς ή επιθαλάσσιος»- “Prusa ad mare”, δηλαδή Προύσα παραθαλάσσια σε αντιδιαστολή με την Προύσα του Ολύμπου. Στην διάρκεια του Γ’ Μιθρυδατικού Πολέμου τάχθηκε με το μέρος των Ρωμαίων. Αναπτύχθηκε σε σημαντικό λιμάνι της αρχαιότητας. Στην πόλη έχουν βρεθεί επιγραφές και νομίσματα. Στην εποχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας η Κίος άκμαζε. Οι Σταυροφόροι το 1080 την χρησιμοποίησαν για απόβαση στην Μικρά Ασία. Καταλήφθηκε ένα διάστημα από τους Σελτζούκους Τούρκους (Σουλεϋμαν Α΄) και υπό Αλεξίου Α΄ Κομνηνού η Κίος ξαναχτίστηκε. Καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς το 1339.Κτίστηκαν εκεί ναυπηγεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τα οποία σώζονταν ως τον 19ο αιώνα. Στα χρόνια 1920 -1922 η Κίος ήταν ελεύθερη υπό ελληνική κυριαρχία. Η Κίος μετά από την κατάληψη της Νίκαιας από τους Οθωμανούς (14ος αιώνας) ήταν η έδρα του Μητροπολίτη της Νίκαιας. Είχε 85% Έλληνες , είχε τουρκική συνοικία, αρμενική κοινότητα και μικρή εβραϊκή κοινότητα. Η Κίος φημιζόταν για τα παλικάρια της «νταήδες», όπως ο θρυλικός Καλαθιάς. Είχε Αρρεναγωγείο(Αστική Σχολή Αρρένων) που λειτουργούσε με 7 ή 8 τάξεις ανάλογα με τις περιστάσεις. Η ελληνική κοινότητα είχε νοσοκομείο για τους άπορους. Είχε 6 Έλληνες γιατρούς, 1-2 Τούρκους, 1 Αρμένη, μαίες, ένα οδοντιατρείο και 7-8 φαρμακεία. Το παζάρι γινόταν κάθε Τρίτη, όπου έρχονταν πολλοί από τα γύρω χωριά. Λειτουργούσε Φιλαρμονική αγοριών και μαντολινάτα κοριτσιών. Πηγή: Τριγλιανοί (http://www.triglianoi.gr/?topic=747.0)

« Back to Glossary Index

Author: Μνήμες

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *